1. Lý do chọn đề tài: Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học theo hướng lấy học sinh làm trung tâm nhằm tối ưu tính tích cực, độc lập sáng tạo của người học đang được đặt ra một cách bức thiết hiện nay. Nghị quyết hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục đào tạo đã viết : “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học, khắc phục lối truyền thụ một chiều, ghi nhớ máy móc...” Giáo dục Công dân là môn học có vai trò quan trọng trong việc trực tiếp giáo dục nhân cách, năng lực, tư tưởng cho học sinh. Hình thành người lao động mới có thế giới quan khoa học, nhân sinh quan, đạo đức, pháp luật, lối sống. Nhưng thực tế hiện nay việc giảng dạy môn Giáo dục Công dân vẫn còn theo phương pháp truyền thống, chưa có sự đổi mới phương pháp dạy học. Nhiều giáo viên chưa nhận thức được đầy đủ vị trí, tầm quan trọng của bộ môn này trong đào tạo nhân cách, rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh nên chưa có nhiều suy nghĩ để tạo ra những phương pháp giảng dạy hiệu quả. Mặt khác tình trạng đa số học sinh rất “ngán ngẫm” học môn Giáo dục Công dân, luôn tỏ ý “né tránh” bộ môn này vì trong tư tưởng các em từ trước đến nay luôn coi đây là môn “phụ”. Các em chỉ học một cách “đối phó” và “qua loa”... Do đó, chất lượng giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh chưa được nâng cao. Hiện nay, môn Giáo dục Công dân ở trường Trung học phổ thông đã được chú ý hơn trước, giáo viên giảng dạy bộ môn này được đi tập huấn, được thi giáo viên dạy giỏi các cấp. Qua những đợt thi giáo viên dạy giỏi và tập huấn, sinh hoạt chuyên môn, giáo viên được học hỏi và cọ xát rất nhiều song như vậy chưa đủ mà giáo viên cần phải tìm tòi, sáng tạo phương pháp dạy học mới để phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo đồng thời gợi niềm say mê, háo hức của học sinh đối với bộ môn giáo dục nhân cách này. Một số các thầy, cô giáo đã hướng đến việc đổi mới trong phương pháp giảng dạy nhưng vẫn chưa thu hút các em vào bài dạy của mình, chưa quan tâm đúng mức tới hoạt động khởi động cũng như vai trò của khởi động trong việc định hướng tiết dạy, tạo tâm lý tích cực cho học sinh để các em chủ động và tích cực khai thác, khám phá kiến thức mới nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đề ra về kiến thức, kỹ năng và những năng lực cần hình thành cho học sinh sau mỗi tiết học. Từ những kết quả ban đầu, bản thân tôi đã nghiên cứu, tìm kiếm và sưu tầm các hoạt động khởi động trong một số bài dạy để áp dụng vào quá trình giảng dạy bộ môn Giáo dục Công dân. Qua các lần ứng dụng phương pháp khởi động trong tiến trình bài dạy, tôi thấy học sinh rất hứng khởi, tham gia nhiệt tình, giờ học trở nên nhẹ nhàng, sinh động, học sinh được làm việc nhiều, được các đồng nghiệp, ban giám hiệu nhà trường đánh giá cao, chất lượng học tập bộ môn cũng không ngừng được nâng lên. Chính vì điều đó, tôi đã chọn đề tài: “Thiết kế các hoạt động khởi động theo phương pháp dạy học mới tạo hứng thú cho học sinh ở một số bài dạy môn Giáo dục Công dân lớp 10” để nghiên cứu và báo cáo với Hội đồng khoa học của Sở giáo dục và đào tạo tỉnh Khánh Hòa trong năm học 2019 – 2020 này. 2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu: a. Mục đích Đánh giá được thực trạng việc học tập môn Giáo dục Công dân 10 của học sinh ở trường Trung học phổ thông. Đề ra các giải pháp đổi mới trong việc giảng dạy hoạt động khởi động của tiết học để phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo trong lĩnh hội kiến thức của học sinh và tạo hứng thú trong tiết học cho học sinh. b. Nhiệm vụ Nghiên cứu vai trò của hoạt động khởi động trong toàn bài học. Nghiên cứu thực tiễn về sự hứng thú, tích cực của học sinh trong hoạt động khởi động và ảnh hưởng của hoạt động khởi động đến toàn bộ quá trình tiết học của bộ môn Giáo dục Công dân lớp 10. Đề xuất những giải pháp đổi mới trong hoạt động khởi động để phát huy tính tích cực của học sinh, tạo tâm lý sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập một cách chủ động và sáng tạo. Sử dụng các hoạt động khởi động hợp lý nhằm mang lại hứng thú cho học sinh, kích thích các em tích cực và chủ động trong việc lĩnh hội kiến thức một cách tự nhiên, không miễn cưỡng. 3. Đối tượng nghiên cứu, khảo sát, thực nghiệm: Học sinh các lớp 10 mà tôi được phân công trực tiếp giảng dạy năm học 20192020 và một số lớp 10 của các giáo viên khác: Lớp 10A1, 10A2, 10A3, 10A4, 10A5, 10A6, 10A7, 10A10, 10A11 Trường THPT Lý Tự Trọng, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài:
Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học theo hướng lấy học sinh làm trungtâm nhằm tối ưu tính tích cực, độc lập sáng tạo của người học đang được đặt ramột cách bức thiết hiện nay Nghị quyết hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mớicăn bản toàn diện giáo dục đào tạo đã viết : “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phươngpháp dạy và học theo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo vàvận dụng kiến thức, kỹ năng của người học, khắc phục lối truyền thụ một chiều,ghi nhớ máy móc ”
Giáo dục Công dân là môn học có vai trò quan trọng trong việc trực tiếp giáodục nhân cách, năng lực, tư tưởng cho học sinh Hình thành người lao động mới cóthế giới quan khoa học, nhân sinh quan, đạo đức, pháp luật, lối sống Nhưng thực
tế hiện nay việc giảng dạy môn Giáo dục Công dân vẫn còn theo phương pháptruyền thống, chưa có sự đổi mới phương pháp dạy học Nhiều giáo viên chưa nhậnthức được đầy đủ vị trí, tầm quan trọng của bộ môn này trong đào tạo nhân cách,rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh nên chưa có nhiều suy nghĩ để tạo ra những
phương pháp giảng dạy hiệu quả Mặt khác tình trạng đa số học sinh rất “ngán ngẫm” học môn Giáo dục Công dân, luôn tỏ ý “né tránh” bộ môn này vì trong tư tưởng các em từ trước đến nay luôn coi đây là môn “phụ” Các em chỉ học một cách “đối phó” và “qua loa” Do đó, chất lượng giảng dạy của giáo viên và học
tập của học sinh chưa được nâng cao
Hiện nay, môn Giáo dục Công dân ở trường Trung học phổ thông đã đượcchú ý hơn trước, giáo viên giảng dạy bộ môn này được đi tập huấn, được thi giáoviên dạy giỏi các cấp Qua những đợt thi giáo viên dạy giỏi và tập huấn, sinh hoạtchuyên môn, giáo viên được học hỏi và cọ xát rất nhiều song như vậy chưa đủ màgiáo viên cần phải tìm tòi, sáng tạo phương pháp dạy học mới để phát huy tínhtích cực chủ động, sáng tạo đồng thời gợi niềm say mê, háo hức của học sinh đốivới bộ môn giáo dục nhân cách này Một số các thầy, cô giáo đã hướng đến việcđổi mới trong phương pháp giảng dạy nhưng vẫn chưa thu hút các em vào bài dạycủa mình, chưa quan tâm đúng mức tới hoạt động khởi động cũng như vai trò củakhởi động trong việc định hướng tiết dạy, tạo tâm lý tích cực cho học sinh để các
Trang 2em chủ động và tích cực khai thác, khám phá kiến thức mới nhằm đạt được mụctiêu giáo dục đề ra về kiến thức, kỹ năng và những năng lực cần hình thành chohọc sinh sau mỗi tiết học Từ những kết quả ban đầu, bản thân tôi đã nghiên cứu,tìm kiếm và sưu tầm các hoạt động khởi động trong một số bài dạy để áp dụngvào quá trình giảng dạy bộ môn Giáo dục Công dân Qua các lần ứng dụngphương pháp khởi động trong tiến trình bài dạy, tôi thấy học sinh rất hứng khởi,tham gia nhiệt tình, giờ học trở nên nhẹ nhàng, sinh động, học sinh được làm việcnhiều, được các đồng nghiệp, ban giám hiệu nhà trường đánh giá cao, chất lượnghọc tập bộ môn cũng không ngừng được nâng lên.
Chính vì điều đó, tôi đã chọn đề tài: “Thiết kế các hoạt động khởi động theo phương pháp dạy học mới tạo hứng thú cho học sinh ở một số bài dạy môn Giáo dục Công dân lớp 10” để nghiên cứu và báo cáo với Hội đồng khoa
học của Sở giáo dục và đào tạo tỉnh Khánh Hòa trong năm học 2019 – 2020 này
2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu:
a Mục đích
Đánh giá được thực trạng việc học tập môn Giáo dục Công dân 10 của họcsinh ở trường Trung học phổ thông Đề ra các giải pháp đổi mới trong việc giảngdạy hoạt động khởi động của tiết học để phát huy tính tích cực, chủ động và sángtạo trong lĩnh hội kiến thức của học sinh và tạo hứng thú trong tiết học cho họcsinh
b Nhiệm vụ
Nghiên cứu vai trò của hoạt động khởi động trong toàn bài học
Nghiên cứu thực tiễn về sự hứng thú, tích cực của học sinh trong hoạt độngkhởi động và ảnh hưởng của hoạt động khởi động đến toàn bộ quá trình tiết họccủa bộ môn Giáo dục Công dân lớp 10
Đề xuất những giải pháp đổi mới trong hoạt động khởi động để phát huytính tích cực của học sinh, tạo tâm lý sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập mộtcách chủ động và sáng tạo Sử dụng các hoạt động khởi động hợp lý nhằm mang
Trang 3lại hứng thú cho học sinh, kích thích các em tích cực và chủ động trong việc lĩnhhội kiến thức một cách tự nhiên, không miễn cưỡng
3 Đối tượng nghiên cứu, khảo sát, thực nghiệm:
Học sinh các lớp 10 mà tôi được phân công trực tiếp giảng dạy nămhọc 2019-2020 và một số lớp 10 của các giáo viên khác: Lớp 10A1, 10A2, 10A3,10A4, 10A5, 10A6, 10A7, 10A10, 10A11 - Trường THPT Lý Tự Trọng, thành phốNha Trang, tỉnh Khánh Hòa
4 Phương pháp nghiên cứu:
- Sử dụng các phương pháp nghiên cứu của phép biện chứng duy vật: Lôgic,lịch sử, phân tích, tổng hợp, so sánh để giải quyết nội dung đề tài
- Đặc biệt là phương pháp thực nghiệm (thông qua thực tế dạy học trên lớp,giao bài tập, củng cố bài học, hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài kết hợp với kiểmtra, đánh giá)
5 Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu:
+ Phạm vi nghiên cứu:
Chương trình Sách giáo khoa Giáo dục Công dân 10 (Nhà xuất bản Giáo dục,năm 2014) Một số câu chuyện, tình huống, hình ảnh, clip, trò chơi phù hợp vớiphần khởi động môn Giáo dục Công dân lớp 10
+ Kế hoạch nghiên cứu: Từ tháng 9/2019 đến tháng 6/2020
Trang 4B PHẦN NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận
1.1 Quan niệm về hoạt động khởi động
Khởi động là hoạt động đầu tiên, hoạt động này nhằm giúp học sinh huy độngnhững kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm của bản thân về các vấn đề có nội dung liênquan đến bài học mới Hoạt động khởi động sẽ kích thích tính tò mò, sự hứng thú,tâm thế của học sinh ngay từ đầu tiết học Hoạt động khởi động thường được tổ chức thông qua hoạt động cá nhân hoặc hoạtđộng nhóm sẽ kích thích sự sáng tạo, giúp học sinh hình thành năng lực hợp tác,tinh thần học hỏi, giúp đỡ nhau khi thưc hiện nhiệm vụ Chuẩn bị phần khởi độngnhư thế nào cho hiệu quả phải dựa vào nội dung bài, đối tượng học sinh và cả điều
Như vậy có thể hiểu, hoạt động này chưa đòi hỏi sự tư duy cao, không quá coitrọng về vấn đề kiến thức mà chủ yếu là tạo tâm thế tốt nhất cho các em nhập cuộc,lôi kéo các em có hứng thú với các hoạt động phía sau đó
1.2 Vai trò của hoạt động khởi động
Hoạt động khởi động bài học thường chỉ chiếm một vài phút đầu giờ nhưng có ýnghĩa rất quan trọng trong việc kích hoạt sự tích cực của người học
+ Hoạt động khởi động có vai trò tạo tâm thế học tập cho học sinh.
Nói đến “tâm thế” là nói đến khái niệm “chú ý”- một khái niệm của khoa tâm líhọc Chú ý là sự tập trung của ý thức vào một đối tượng, sự vật, nào đó, để địnhhướng hoạt động, đảm bảo điều kiện thần kinh – tâm lí cần thiết cho hoạt động tiếnhành có hiệu quả Nhờ sự tập trung chú ý mà trong một thời điểm, giữa sự chi phốicủa nhiều hướng và nhiều vấn đề tác động, có thể tách được một phạm vi chú ýxác định thành đối tượng để chủ thể hướng vào đó mà tiến hành hoạt độngchiếm lĩnh đối tượng ấy Thiết nghĩ, trong cuộc sống hay trong dạy – học, bướckhởi đầu luôn là bước tạo nền tảng, tâm thế Nền tảng vững, tâm thế tốt thì cáchoạt động phía sau mới hiệu quả Và ngược lại, nếu khởi đầu không tốt thì các hoạt
Trang 5Hoạt động khởi động dù chỉ là một khâu nhỏ, không nằm trong trọng tâm kiến thứccần đạt nhưng nó có tác dụng tạo tâm thế thoải mái, nhẹ nhàng, hưng phấn cho họcsinh vào đầu giờ học Điều đó có nghĩa là nó sẽ ảnh hưởng lớn đến toàn bộ bài dạy.Vậy nên nếu vì nó chỉ là khâu nhỏ mà bỏ qua thì là một sai lầm lớn.Hơn nữa xét từ góc độ tâm lý lứa tuổi và khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh
ở giai đoạn lứa tuổi này có thể thấy rằng nhu cầu tìm hiểu, phát triển tư duy kiếnthức, kỹ năng, cảm xúc thẩm mỹ là rất lớn Nhưng các em có tư tưởng muốn tựkhám phá, thích độc lập trong suy nghĩ, có chủ kiến của riêng chứ không thích bị
áp đặt Các em không thích một giờ học gò bó, căng thẳng Cho nên cách tổ chứchoạt động theo phương châm: học mà chơi, chơi và học là một cách hay để lôi kéo,
+ Hoạt động khởi động có vai trò tạo hứng thú học tập cho học sinh.
Một khởi động bài học hiệu quả trước hết phải tạo được hứng thú cho học
sinh “Hứng thú là một thái độ đặc biệt của cá nhân đối với một hiện tượng nào đó vừa có ý nghĩa đối với cuộc sống, vừa mang lại khoái cảm cho cá nhân trong quá trình học tập” Không phải bất cứ học sinh nào đều có sẵn niềm say mê, yêu thích
đối với môn học Vì vậy, nhiệm vụ của hoạt động khởi động là khơi gợi hứng thúđối với bài học và hơn thế nữa còn khơi dậy niềm đam mê, gây dựng, bồi đắp tìnhyêu lâu bền đối với môn học
1.3 Chức năng của sử dụng hoạt động khởi động trong dạy học
Dẫn dắt, gợi mở học sinh đến với tình huống có vấn đề qua đó kích thích khả
năng tư duy của học sinh
1.4 Tác dụng của sử dụng hoạt động khởi động vào dạy học
- Tạo giờ học sôi nổi, hấp dẫn, đem lại hiệu quả cao hơn.
- Phù hợp với nội dung kiến thức môn Giáo dục Công dân lớp 10.
- Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong giờ học.
- Kết hợp với các phương pháp dạy học khác nhằm phát huy sức mạnh của các
phương pháp trong quá trình dạy học
2 Cơ sở thực tiễn
Trang 6Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diệngiáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và họctheo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiếnthức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớmáy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở đểngười học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từhọc chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động
xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin
và truyền thông trong dạy và học” Để thực hiện tốt mục tiêu về đổi mới căn bản,toàn diện GD&ĐT, Nghị quyết số 29NQ/TW ngày 4/11/2013 nhấn mạnh “Đối vớigiáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất,năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệpcho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng,truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành,vận dụng kiến thức vào thực tiễn Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyếnkhích học tập suốt đời”
Đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới toàn diện trong giáo dục đào tạo,
Bộ GD – ĐT có công văn số 5555/BDGĐT-GDTrH ngày 8 tháng 10 năm 2014hướng dẫn và cụ thể hóa những yêu cầu trong đổi mới phương pháp dạy học theohướng phát huy tính tích cực của học sinh: “hình thức giao nhiệm vụ sinh động,hấp dẫn, kích thích được hứng thú nhận thức của học sinh” Ngoài ra, yêu cầu củaviệc đổi mới phương pháp dạy học còn được cụ thể hóa trong các văn bản chỉ đạo
về việc thực hiện nhiệm vụ năm học hàng năm của Bộ GD – ĐT; hướng dẫn thựchiện nhiệm vụ năm học của Sở GD – ĐT; kế hoạch năm học của nhà trường và kếhoạch thực hiện nhiệm vụ năm học của mỗi giáo viên
Tiêu chí xây dựng bài học và tổ chức hoạt động học của học sinh(Theo Công văn số 5555/BGDĐT-GDTrH) Mức độ phù hợp của chuỗi hoạt động
học với mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học được sử dụng đối với
HĐ 1: Tình huống xuất phát (được đánh giá theo 4 mức độ sau):
Trang 7- Mức 1: Tình huống/câu hỏi/nhiệm vụ mở đầu còn chung chung chưa huy động
kiến thức/kĩ năng đã có của học sinh để chuẩn bị học kiến thức/kĩ năng mới hoặckhông có mở đầu
- Mức 2: Tình huống/câu hỏi/nhiệm vụ mở đầu chưa tạo được mâu thuẫn nhận thức
để đặt ra vấn đề/câu hỏi chính của bài học
- Mức 3: Tình huống/câu hỏi/nhiệm vụ mở đầu tạo được mâu thuẫn nhận thứcnhưng chưa lí giải được đầy đủ bằng kiến thức/kĩ năng đã có của học sinh
- Mức 4: Tình huống/câu hỏi/nhiệm vụ mở đầu gần gũi với kinh nghiệm sống củahọc sinh và đặt ra được vấn đề/câu hỏi chính của bài học (học sinh phỏng đoánđược kết quả nhưng chưa lí giải được đầy đủ bằng kiến thức/kĩ năng cũ)
2.2 Cơ sở thực tiễn
Tôi nhận thấy rằng, trong những năm học trước đây, người giáo viên dạytheo phương pháp truyền thống “Thầy đọc trò chép” Cách vào bài chỉ giới thiệumấy dòng chưa tạo niềm hứng thú và tâm thế học bài mới cho học sinh dẫn đến các
em sẽ có thái độ nhàm chán trong giờ học Xuất phát từ thực tiễn dạy học như vậy
và từ chính kinh nghiệm giảng dạy của bản thân, giáo viên phải kích thích năng lực
tư duy sáng tạo của học sinh qua các bài học bằng các phương pháp mới Đặc biệt
là sử dụng hiệu quả hoạt động khởi động thì mới tạo hứng thú say mê trong học tậpcho học sinh
2.3 Thực trạng tổ chức hoạt động khởi động trong dạy học môn Giáo dục Công dân hiện nay ở trường THPT
2.3.1 Thực trạng về phía giáo viên
Bất cứ một sự đổi mới hay biến động nào của quá trình dạy học đều tác độngtrực tiếp đến khâu cơ bản là bài soạn các phương pháp giảng dạy Khi tư tưởng dạyhọc hiện đại đã chiếm ưu thế trong trường học thì cách hiểu về bài soạn cũngkhông còn nguyên như cũ Bài soạn được coi là sáng tạo của giáo viên trong quátrình chuẩn bị Tính sáng tạo của một bài học Giáo dục Công dân lại càng đượckhẳng định hơn
Trang 8Bài soạn truyền thống hay nói đúng hơn là giáo án cổ truyền mà chúng ta sửdụng lâu nay được giáo viên chuẩn bị một cách kỹ lưỡng và đầy đủ chi tiết Nộidung của giáo án được giáo viên trích dẫn hay giảng giải từ nội dung của sách giáokhoa, khi lên lớp giáo viên cứ việc tuân theo giáo án mà thực hiện từ đầu đến kếtthúc Thông thường giáo án cũ được giáo viên xây dựng theo cấu trúc của một giờhọc gồm các nội dung như sau:
- Kiểm tra bài cũ
- Chuẩn bị tâm thế cho học sinh tiếp thu bài mới (vào bài)
- Dạy bài mới
- Cũng cố kiến thức hình thành ở học sinh
- Hướng dẫn học sinh tiếp tục làm công việc ở nhà
Mục đích của bài soạn này là làm sao truyền thụ được nội dung thông tinđịnh sẵn theo ý muốn chủ quan của giáo viên Để đạt được mục đích đó, giáo viênsắp xếp một cách lôgic kết cấu bài soạn sao cho thích hợp với nội dung cần truyềnđạt Nội dung cần truyền đạt này chỉ căn cứ vào nội dung bài học trong sách giáokhoa Như vậy là lôgic của bài soạn chỉ dựa vào sách giáo khoa và lôgic lập luậncủa người trình bày mà không tính đến lôgic tiếp nhận kiến thức của kiến thức họcsinh vốn là nhân vật trung tâm của giờ học
Rõ ràng với cách soạn giáo án và dạy như trên việc thực hiện tiết dạy củagiáo viên vẫn còn theo hình thức cũ: nặng về lý thuyết, thiếu đi tính hấp dẫn, lôicuốn học sinh ngay từ hoạt động vào bài; giáo viên còn xem nhẹ việc dẫn dắt vàobài mà chủ yếu dành thời gian cho việc tìm hiểu kiến thức mới dẫn đến tiết họckhô khan, học sinh thụ động trong việc tiếp thu kiến thức Một tiết dạy thu hútđược sự chú ý, kích thích được sự tò mò tìm hiểu của học sinh phải xuất phát ngay
từ đầu tiết dạy để tạo nên hứng thú học tập cho học sinh trong suốt quá trình diễn
ra tiết học Tuy nhiên trên thực tế, cá nhân tôi (ở các năm học trước) và hầu hếtgiáo viên khi thiết kế kế hoạch dạy học thường chỉ làm theo hình thức giới thiệuqua một chút để vào bài, như vậy sẽ tiết kiệm được nhiều thời gian dành cho hoạt
Trang 9động khai thác kiến thức mới, không lo lắng nhiều về vấn đề thiếu thời gian, cháygiáo án… do đó tiết học tương đối khô khan, thiên về lý thuyết và giảng giải màthiếu đi sự hợp tác tích cực của học sinh; ngay từ bước vào bài học sinh đã có tâm
lý thụ động chờ giáo viên dẫn dắt nội dung và truyền thụ một chiều, từ đó sẽ khótạo tâm lý để các em sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ một cách tích cực ở các hoạtđộng tiếp theo của bài học
2.3.2 Thực trạng về phía học sinh
Có một thực trạng đáng buồn là có rất nhiều học sinh không nhận thức đượchết tầm quan trọng của môn Giáo dục Công dân và cho rằng đây là môn học phụnên ít quan tâm, đầu tư thích đáng cho việc học Cá biệt, có một số học sinh tỏ rathực sự thờ ơ, hờ hững, thiếu nghiêm túc đối với môn học này Với suy nghĩ phiếndiện, lệch lạc, phần lớn học sinh chỉ học tủ, học vẹt nhằm đối phó với giáo viên.Đến khi kiểm tra thì quay cóp, sử dụng tài liệu Hiện tượng học sinh không mặn
mà trong việc học môn Giáo dục Công dân đã tồn tại từ lâu, trở thành “nếp”, tạonên sức ì về mặt tâm lí mà muốn khắc phục không phải dễ dàng
Tâm lý của học sinh nhìn chung không quan tâm và hứng thú nhiều với mônGiáo dục Công dân; khi vào tiết học thì quá trình dẫn dắt và định hướng bài họccủa giáo viên còn khô khan, chưa tạo được sự hứng thu để thu hút các em vào bàihọc; việc truyền thụ kiến thức của giáo viên còn nặng về lý thuyết, nội dung thiếusinh động, hấp dẫn nên càng làm cho các em ít có sự quan tâm đối với bộ môn nàyhơn
2.4 Một số nguyên tắc sử dụng hoạt động khởi động vào dạy học môn Giáo dục Công dân lớp 10.
Để hoạt động khởi động môn Giáo dục Công dân lớp 10 đem lại hiệu quả caonhất trong tiến trình dạy học thì giáo viên cần chú ý một số nguyên tắc sau:
- Xác định mục tiêu khởi động: Việc thay đổi hình thức khởi động từ việc chỉdùng một vài câu để dẫn dắt vào bài thay bằng việc tổ chức khởi động thành mộthoạt động để học sinh được tham gia trực tiếp giải quyết vấn đề khởi động; Hoạt
Trang 10chức, phương tiện cần dùng; chuyển giao nhiệm vụ cho học sinh một cách rõ ràng.Nhiệm vụ khi chuyển giao cho học sinh trong hoạt động khởi động cần kiểm kê lạikiến thức của học sinh (xem học sinh đã có được kiến thức gì liên quan đến bàihọc), tạo hứng thú cho học sinh, tạo ra tình huống có vấn đề để dẫn dắt học sinh
- Các hoạt động khởi động được sử dụng trong bài học phải bảo đảm tính khoahọc, tính chất và mức độ phải phù hợp với lứa tuổi, với đặc điểm tâm sinh lý củahọc sinh, phù hợp với đặc điểm giới tính của học sinh
- Khi tiến hành khởi động, có thể kết hợp với một số phương pháp khác để làmnổi bật lên mấu chốt của bài học, làm sao gây được hứng thú cho học sinh, tránh tẻnhạt và đơn điệu
- Giáo viên phải nắm thật vững mục đích của hoạt động khởi động, cách thức tổchức hướng dẫn học sinh tham gia để làm rõ kiến thức cần lĩnh hội
2.5 Các hình thức hoạt động khởi động trong môn học Giáo dục Công dân lớp 10
2.5.1 Khởi động bằng tạo tình huống
Tạo tình huống nghĩa là giúp các em tưởng tượng ra một tình huống cụ thể nào
đó gần với nội dung bài học để các em trải nghiệm từ đó dẫn dắt vào bài Xây dựngtình huống trong môn Giáo dục Công dân đòi hỏi giáo viên phải tìm được tìnhhuống thú vị, gần gũi với thực tế khơi dậy sự ham thích học tập, tính chủ động
Trò chơi là hoạt động được các học sinh thích thú tham gia Vì vậy nó có khả nănglôi kéo sự chú ý và khơi dậy được hứng thú học tập Rất nhiều trò chơi ngoài mụcđích đó còn có thể ôn tập kiến thức cũ hoặc dẫn dắt các em vào hoạt động tìm kiếmtri thức mới một cách tự nhiên, nhẹ nhàng Hoặc có những trò chơi giúp các emvận động tay chân khiến cho cơ thể tỉnh táo, giảm bớt những áp lực tâm lý do tiết
2.5.3 Khởi động bằng hình thức kể chuyện
Trang 11Câu chuyện phải có nội dung liên quan đến bài học mà các em chuẩn bị học,những câu chuyện phải ngắn gọn tránh mất thời gian Các truyện có thể là truyệndân gian hay thực tế cuộc sống Phương pháp này sẽ tạo hứng thú và mang tínhgiáo dục cho học sinh, lúc này các em sẽ chăm chú hơn và luôn có tâm thế đi vàobài học.
2.5.4 Khởi động bằng hình thức sử dụng âm nhạc, bài hát
Việc sử dụng âm nhạc vào phần khởi động luôn tạo không khí và hứng thúcho học sinh Giáo viên lựa chọn, sắp xếp bài hát sao cho phù hợp với nội dung bàidạy Một điều quan trọng khác là tính toán thời lượng khi cho học sinh lắng nghe
Có khi sử dụng cả bài hát, có khi chỉ là một đoạn nhưng lại có một giá trị cao trongtiếp nhận kiến thức ở các em
2.5.5 Khởi động bằng sử dụng hình ảnh trực quan
Khi sử dụng hình ảnh trực quan minh họa học sinh sẽ có những cảm nhậnmới mẻ về nội dung bài học, phương pháp này tạo cảm giác chân thực cho học sinhtăng thêm tính rõ ràng, sinh động khi giảng bài
2.5.6 Khởi động bằng sử dụng hình ảnh, đoạn clip, video
Việc sử dụng các video clip khác nhau với những hình ảnh sống động đầythú vị liên quan đến chủ đề của bài học làm cho học sinh bị lôi cuốn, hứng thúngay từ đầu Tạo tâm thế chuẩn bị cho bài học mới
2.5.7 Khởi động bằng hình thức thảo luận có chủ đề
Phương pháp khởi động thảo luận có chủ đề là khi giáo viên bước vào lớpđúng lúc học sinh đang chờ đợi giáo viên giảng bài hoặc lớp chưa ổn định, chưachú ý thì lúc này giáo viên sẽ áp dụng Cách khởi động này học sinh thông quathảo luận bước đầu sẽ thấy được nội dung mà giáo viên muốn truyền đạt điều nàycung cấp được tiêu đề cho học sinh và giúp cho việc giảng dạy của giáo viên đượcthuận lợi hơn
3 Thiết kế minh họa hoạt động khởi động ở một số bài trong môn Giáo dục Công dân lớp 10
3.1 Thiết kế hoạt động khởi động bằng tạo tình huống
Trang 12Việc đưa tình huống khởi động cần chú ý tạo được hứng thú cho học sinh, đểhọc sinh được tham gia trả lời câu hỏi hoặc tham gia vào các tình huống khởi động.Tình huống đưa ra ở phần này cũng cần có nhiều mức độ trong đó nhất thiết phải
có câu dễ học sinh nào cũng có thể trả lời được, khi các em trả lời được sẽ phầnnào sẽ cảm thấy vui vẻ, thích thú để tạo tâm lý tốt khi vào bài học Ở mỗi hoạtđộng khởi động đều xuất phát từ nội dung bài học, bên cạnh câu hỏi dễ cần có cáccâu hỏi khó liên quan đến nội dung bài học, đòi hỏi học sinh phải tư duy, phải chủđộng khai thác kiến thức mới thì mới trả lời được
* Bài 11: Một số phạm trù cơ bản của đạo đức học
Cho tình huống sau:
Khoảng 6 giờ chiều, một người phụ nữ hơn 30 tuổi đang đi xe máy trên đườngphố bỗng bị một chiếc xe khác của một thanh niên ngoài 20 tuổi vượt lên tạtngang Người phụ nữ mất tay lái và ngã xuống lòng đường, có lẽ chị đang bị đau.Người thanh niên quay lại nhìn rồi lại tiếp tục phóng xe đi Mấy người khác cũngdững dưng đi qua Hai thanh niên chừng 20 – 21 tuổi dừng xe lại, nâng xe, đỡngười phụ nữ dậy và dìu chị lên vỉa hè (có lẽ họ là sinh viên) Người phụ nữ khôngphải đi cấp cứu, chị hơi bị choáng, bị xây xát ở khuỷu tay và bắp chân bên trái Haithanh niên gọi điện và chờ đến khi người chồng của chị đến thì họ mới yên tâm ravề
Câu hỏi:
1 Hãy nêu những hành vi đáng lên án trong tình huống trên?
2 Hai thanh niên giúp người phụ nữ đó có những phẩm chất gì?
3 Em sẽ làm gì khi gặp tình huống trên?
Cho học sinh suy nghĩ và trả lời các câu hỏi trên Sau đó đưa ra nhận xét và chốtlại nội dung của tình huống cũng như những thông điệp của tình huống đưa ra đểvào nội dung bài học
Trong cuộc sống, những người có đạo đức luôn tự xem xét, đánh giá các mốiquan hệ giữa bản thân với những người xung quanh, với xã hội Trên cơ sở đánhgiá hành vi của mình, cá nhân tự điều chỉnh hành vi cho phù hợp với các chuẩnmực đạo đức xã hội Thông qua tình huống trên chúng ta thấy được trong cuộc
Trang 13sống hàng ngày, có rất nhiều ứng xử và giao tiếp thể hiện mình là con người cólương tâm, có nhân phẩm, danh dự, có nghĩa vụ Và bài hôm nay chúng ta sẽ tìmhiểu về một số phạm trù đạo đức như thế
*Bài 4: Nguồn gốc vận động, phát triển của sự vật và hiện tượng
Cho tình huống:
Vua Sôlômông được ca ngợi như một quan tòa anh minh Một hôm người ta dẫnhai người phụ nữ đến trước mặt ông Người phụ nữ đầu tiên kêu với Vua: “Chúngtôi sống cùng với người phụ nữ này trong một nhà Tôi sinh được một đứa con trai
và 3 ngày sau cô ta cũng sinh một đứa Nhưng đến đêm thì đứa con trai của cô ta bịchết, cô ta đã đánh tráo hai đứa trẻ, đặt đứa trẻ chết cạnh tôi, còn đứa trẻ sống thìgiành lấy cho mình Đến sáng khi tôi muốn cho con ăn thì nó đã chết rồi Và tôinhận thấy nó không phải là con tôi” Người phụ nữ thứ hai phủ nhận tất cả nhữngđiều đó Vua Sôlômông nói: “Gươm đây, hãy chặt đứa bé làm đôi và mỗi ngườihãy nhận một nửa” Người phụ nữ thứ nhất bình tĩnh đáp lại: “Ừ thì thế vậy, tanhận một nửa cô nhận một nửa” Người phụ nữ thứ hai hốt hoảng kêu toáng lên:
“Không! Tốt hơn hết hãy đưa nó cho cô ta, chỉ cốt làm sao nó sống” Sau khi nghe
họ nói, vua Sôlômông ra lệnh: “Hãy đưa đứa bé cho người phụ nữ hoảng sợ khiđứa bé bị giết Cô ta mới đích thực là mẹ của đứa trẻ”
Câu hỏi:
1 Tình huống nêu trên cho thấy tâm trạng của mẹ đứa bé bị dằn vặt bởi hai điều làlấy lại được con mình và làm sao để nó không bị giết điều này có mâu thuẫn gìkhông?
2 Người phụ nữ muốn tranh chấp đứa bé thì chỉ có một ý nghĩ là giành lấy đứa bébằng mọi cách Vậy theo em, trong tâm trạng bà ta có mâu thuẫn hay không?
3 Nhà vua đã phát hiện ra mâu thuẫn và lập tức đưa ra cách giải quyết Nhà vuanhận ra ở người phụ nữ chỉ muốn giành lấy đứa trẻ bằng mọi cách – kể cả khi đứacon bị giết, là giả, là xấu xa, là không có mâu thuẫn Vậy theo em, hai mặt đối lậpcủa mâu thuẫn có cấu thành một chỉnh thể thống nhất hay không?
Trang 14Trong mỗi mâu thuẫn luôn tồn tại 2 mặt đối lập thống nhất với nhau Hai mặtđối lập tồn tại bên nhau, cần có nhau, nếu thiếu một trong 2 mặt đối lập thì sẽkhông tồn tại mâu thuẫn Hai mặt đối lập lại vận động theo 2 chiều hướng tráingược nhau Vì vậy sẽ xuất hiện sự đấu tranh giữa 2 mặt đối lập Đó cũng chính lànội dung chúng ta sẽ nghiên cứu trong bài 4 – Nguồn gốc vận động phát triển của
sự vật hiện tượng
3.2 Thiết kế hoạt động khởi động bằng sử dụng trò chơi
Trò chơi giúp cho hoạt động dạy học trở nên sôi nổi, cuốn hút, giúp học sinhrèn luyện sự mạnh dạn, tự tin, khả năng phản xạ nhanh, sự sáng tạo, nâng cao tinhthần đoàn kết và sự tương tác giữa học sinh với học sinh, học sinh với giáoviên Trước khi chơi, cần chuẩn bị đồ dùng, phương tiện cần thiết, tạo hiệu ứng, hệthống câu hỏi liên quan đến bài mới, dự kiến tình huống xảy ra và cách xử lí tìnhhuống, kết quả đạt được qua trò chơi Để có những trò chơi hấp dẫn, giáo viên phảisáng tạo không ngừng đồng thời khuyến khích các em tham gia nhiệt tình và chơihết mình
Giáo viên có thể tổ chức trò chơi cho cá nhân hoặc chia nhóm, cần tránhnhững trò chơi vận động mạnh và gây tiếng ồn nhiều làm ảnh hưởng các lớp họcbên cạnh Có thể xây dựng rất nhiều trò chơi cho nhiều bài dạy
* Bài 7: Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức
Có thể xây dựng trò chơi “Đuổi hình bắt chữ”
Đưa ra một số hình ảnh (có thể dùng hình ảnh động trong bài giảngpowerpoint để thể hiện tăng tính sinh động cho hình ảnh), học sinh quan sát và trảlời bức tranh nói lên câu thành ngữ nào?
Trang 15Hình ảnh 1 – Bút sa gà chết Hình ảnh 2 – Ngồi mát ăn bát vàng
Hình ảnh 3 – Người đẹp vì lụa lúa tốt vì phân
Hình ảnh 4 – Chó treo mèo đậy
Học sinh trả lời sau mỗi hình ảnh đưa ra
Giáo viên đặt câu hỏi: Làm thế nào để đưa ra các đáp án chính xác cho các hìnhtrên?
Trang 16* Bài 13: Công dân với cộng đồng
Có thể xây dựng trò chơi “tiếp sức”
Trò chơi này nhằm huy động tính tích cực của hầu hết học sinh trong lớp, em nàocũng phải động não suy nghĩ và hoạt động kể cả học sinh chưa giỏi
Cách thức tiến hành trò chơi: Chuẩn bị bảng phụ và phiếu học tập cá nhân; giáoviên treo bảng phụ, chia 4 nhóm và công bố luật chơi - Mỗi nhóm học sinh đượcphát một tập phiếu trắng, sau đó, suy nghĩ và ghi lại những biểu hiện của việc làmnhân nghĩa và chưa nhân nghĩa mà bản thân đã làm hoặc chứng kiến trong cuộcsống vào phiếu Sau đó mỗi nhóm lần lượt từng bạn lên dán phiếu vào bảng phụcho phù hợp hai cột của nhóm mình Trò chơi diễn ra trong 3 phút, nhóm nào tìmnhiều và chính xác thì thắng cuộc (học sinh lên lần lượt từng bạn, bạn trước dánxong bạn sau mới được lên)
Hết thời gian giáo viên tuyên bố kết thúc trò chơi, nhận xét, đánh giá Thông quatrò chơi với việc cả đội cùng suy nghĩ, cùng ghi vào phiếu, lên dán thể hiện tròchơi đồng đội đó là sức mạnh và vai trò của cộng đồng Đồng thời trong đội phâncông ai tìm các việc làm nhân nghĩa và ai tìm những việc làm chưa nhân nghĩa thểhiện sự hợp tác cả đội, kết quả trò chơi của các em về những việc làm nhân nghĩathể hiện chúng ta làm và chứng kiến nhiều việc tốt trong cuộc sống, những việcchưa tốt thì chúng ta không nên làm Đó cũng chính là nội dung của bài 13 – Côngdân với cộng đồng
3.3 Thiết kế hoạt động khởi động bằng cách kể chuyện
* Bài 1: Thế giới quan và phương pháp luận biện chứng
Nội dung câu chuyện về cách sống kì quặc của một gia đình nông dân ởhuyện Thạch Thành – Thanh Hóa Mỗi khi có người đến nhà, chủ nhà sẽ ăn mặclôi thôi, nhếch nhác, thậm chí mặc đồ bẩn ra đón khách và giữ chân ở cổng; cònngười phụ nữ thì cầm sẵn con dao đứng ở cửa canh chừng Gia đình này tuyệt giaovới mọi mối quan hệ xung quanh và sống hoàn toàn khép kín
1) Em hãy cho biết cách sống của gia đình trên như thế nào ? Nơi em sống có trường hợp kì lạ thế này không ?
Trang 172) Từ một tình huống cụ thể trong cuộc sống hàng ngày, cách giải quyết, ứng xử của mỗi người có khác nhau không ? theo em tại sao ?
HS nêu ý kiến cá nhân GV tiếp nhận các ý kiến và không đánh giá kể cả các ýkiến trái chiều
GV dẫn dắt :
Trong cuộc sống, cùng một vấn đề nhưng mối người lại có cách giải quyết,ứng xử khác nhau Vì sao lại như vậy? Vì quan niệm của mỗi người về thế giớixung quanh (hay còn gọi là thế giới quan) và cách tiếp cận của mỗi người về thếgiới đó (phương pháp luận) nhiều khi hoàn toàn khác nhau Để đạt được kết quả tốtnhất trong mỗi hoạt động đòi hỏi mỗi người phải trang bị thế giới quan và phươngpháp luận khoa học, đúng đắn Vậy chúng ta tìm thấy thế giới quan và phươngpháp luận ở môn khoa học nào ? Thế giới quan và phương pháp luận nào được coi
là đúng đắn và khoa học ? Làm thế nào để chúng ta có được cho mình thế giớiquan và phương pháp luận khoa học ? Những câu hỏi này sẽ được chúng ta tìm câutrả lời trong bài học đầu tiên
* Bài 14 : Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Kể về Bác sĩ Đặng Thùy Trâm và cuốn nhật kí huyền thoại – Nhật ký ĐặngThùy Trâm
Với người những trải qua chiến tranh, những điều bác sĩ Đặng Thùy Trâm ghi lạitrong nhật ký là hình ảnh phản chiếu quá khứ cũng như tuổi thanh xuân của họ, vớithế hệ trẻ Việt Nam, cuốn sách sẽ giúp họ hiểu thêm về quá khứ hào hùng và tự xáclập lý tưởng sống cho riêng mình, đối với những người nước ngoài, cuốn sách đểlại những ấn tượng đặc biệt sâu sắc Trên tất cả, dẫu viết về chiến tranh, nhưngcuốn nhật ký đã khơi gợi những giá trị nhân văn, đề cao ý nghĩa hoà bình tronglòng độc giả ở Việt Nam cũng như ở nước ngoài
Chiến tranh Việt Nam không đơn thuần là những con số thống kê thiệt hại, thươngvong mà qua cuốn nhật ký này đã hiển lộ với những gì khốc liệt nhất Một người
hy sinh không chỉ là bản thân người ấy ngã xuống mà là sự mất mát, niềm đau xót,tiếc thương của gia đình, người yêu, bạn bè Chiến tranh đã cướp đi tuổi thanh
Trang 18xuân tươi đẹp của biết bao người Đọc cuốn nhật ký, chúng ta hiểu hơn về sứcchịu đựng đáng ngạc nhiên của người Việt Nam khi đối mặt với chiến tranh, vớinhững áp lực từ chính bản thân mình…Nhật ký Đặng Thùy Trâm thể hiện tinh thầnyêu nước quật cường, bất khuất và là tấm gương cho các bạn trẻ thể hiện tráchnhiệm trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đó chính là nội dung của bài
14 – Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
* Bài 9: Con người là chủ thể của lịch sử, là mục tiêu phát triển của xã hội
Cho học sinh đọc câu chuyện trong sách giáo khoa Giáo dục Công dân lớp
10 “An-Phờ-Rét-Nô-Ben – Một nhà khoa học vì con người”
Giáo viên đặt câu hỏi:
1 Qua câu chuyện trên em hãy cho biết ai sáng tạo nên các giá trị vật chất và tinhthần cho xã hội?
2 Em có thể học tập được điều gì ở An-Phờ-Rét-Nô-Ben?
Như vậy con người chính là chủ thể của lịch sử: con người tự sáng tạo ralịch sử của mình; con người là chủ thể sáng tạo ra các giá trị vật chất và tinh thần;đồng thời, con người cũng là động lực của các cuộc cách mạng xã hội Chính điều
đó đã làm cho xã hội loài người không ngừng biến đổi từ xã hội này sang xã hộikhác Mỗi xã hội là một nấc thang của lịch sử Và xã hội cộng sản chủ nghĩa chính
là một nấc thang cao nhất mà loài người đang hướng tới Ở bài học hôm nay, chúng
ta tìm hiểu nội dung con người là chủ thể của lịch sử, là mục tiêu của sự phát triểncủa xã hội Với nội dung này, chúng ta sẽ lần lượt trả lời được các câu hỏi đó là: Vìsao nói con người là chủ thể của lịch sử và CNXH với sự phát triển toàn diện củacon người được hiểu như thế nào?
3.4 Thiết kế hoạt động khởi động bằng hình thức sử dụng âm nhạc, bài hát
* Bài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc
Với bài này có rất nhiều bài hát, tác phẩm âm nhạc để có thể khởi động vàobài Có thể cho các em học sinh tự hát hoặc cho nghe một số đoạn bài hát Ví dụ
Trang 19như: Bài hát “Hát về anh” với giai điệu đằm thắm, sâu lắng đã thể hiện được tìnhyêu, lòng yêu nước trách nhiệm của các chiến sĩ bộ đội cụ Hồ đang ngày đêm canhgiữ biên cương cho Tổ quốc Các anh đã không quản ngại khó khăn, gian khổ,không quản ngại nguy hiểm, mặc cho mưa bom bão đạn hy sinh tuổi xuân củamình để đem lại bình yên cho cuộc sống Đó là sự thể hiện của lòng yêu nước Hoặc có thể cho nghe đoạn nhạc “Tổ quốc gọi tên mình” với những ca từ như :
Tổ quốc của tôi, Tổ quốc của tôi
Mấy ngàn năm chưa bao giờ ngơi nghỉ
Ngọn đuốc Hòa bình, bao người đã ngã
Máu của người nhuộm mặn sóng biển Đông
Tổ quốc linh thiêng, tổ quốc linh thiêng
Ngọn đuốc hòa bình trên tay rực lửa
Biết bao triệu mỗi người thao thức tiếng Việt Nam
Biết bao triệu người lấy thân mình che chở
để thấy được tình yêu đối với Tổ quốc và trách nhiệm của mỗi công dân trong sựnghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đó cũng là nội dung của bài 14
* Bài 15: Công dân với một số vấn đề cấp thiết của nhân loại
Giáo viên cho học sinh nghe một đoạn nhạc trong bài hát “ Heal the world” củaMichael Jackson với những ca từ được dịch qua lời Việt:
Xóa đi hết đau thương
Xóa tan hết muộn phiền
Và ngày mai
Bao yêu thương mãi mãi
Một thế giới ngát hương thơm với biết bao nhiêu ước mơ
Bạn ơi cho thế giới này
Bao đôi lứa mơ mùa xuân tươi thắm
Xóa đi hết đau thương
Xây đắp như thiên đường
Vì cuộc sống chất ngất yêu thương ta trao bao nhiêu mộng đẹp xinh tươi
Trang 20Và ngày đó thế giới đưa ta ta xây lại hành tinh bao la
Khi đó nụ cười thiết tha gọi mời cùng nhau nắm tay trong tay cùng đi
Xây lại thế giới bao la cho đời luôn hết thương đau
Cùng nhau ước.
Các em hãy cho biết ý nghĩa của đoạn nhạc, con người chúng ta mong muốn sốngtrong một xã hội như thế nào? Một thế giới hòa bình, không có dịch bệnh, không ônhiễm môi trường…Đó cũng chính là những vẫn đề cấp thiết của nhân loại màchúng ta sẽ tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay
3.5 Thiết kế hoạt động khởi động bằng sử dụng hình ảnh trực quan
* Bài 6: Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng
Mời các em xem hình ảnh sau và hãy cho biết hình ảnh này là gì?
Đây là hình ảnh sự phát triển của cây Từ một hạt mầm phát triển lên cây thìphải xóa bỏ sự tồn tại của hạt mầm để phát triển lên cây nhỏ rồi cây lớn hơn Đây
là một quá trình vận động và phát triển liên tục Bài học hôm nay sẽ trang bị thêmcho chúng ta một cái nhìn sâu sắc về sự phát triển từ gốc độ khuynh hướng phát
triển của sự vật hiện tượng Chúng ta sang bài 6: Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng
* Bài 7: Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức
GV đặt vấn đề: Đưa một bức tranh, Em biết gì về bức tranh này? Bức tranh có
đẹp không?
Trang 21Giáo viên dẫn dắt vào bài mới: Bức tranh ở trên đẹp hay xấu là do nhận thức của
mỗi người trước vẻ đẹp của bức tranh, mỗi người sẽ nhận thức bức tranh khácnhau Có người cho rằng nó đẹp, có người cho rằng nó không đẹp và cũng cóngười cho rằng nó bình thường (tức không đẹp cũng không xấu) Vậy nhận thức đócủa con người được hiểu như thế nào và có nguồn gốc từ đâu? Quá trình nhận thứcxảy ra như thế nào? Những câu hỏi đó sẽ được trả lời trong tiết học hôm nay
Chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay: BÀI 7: Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức
3.6 Thiết kế hoạt động khởi động bằng sử dụng đoạn clip, video
* Bài 12: Công dân với tình yêu, hôn nhân và gia đình
Cho học sinh xem video 3 phút về tình yêu tuổi học trò trong đó có mặt tốt và mặtxấu khi yêu
Trang 22Học sinh quan sát, tìm và nêu lên những điều nên tránh khi yêu trong lứa tuổi họctrò Quan điểm của các em khi yêu trong lứa tuổi này Biết dừng lại đúng lúc Đôikhi có những giới hạn trong tình cảm tuổi “ẩm ương” mà khi “vượt rào”, chúngmình sẽ phải chịu những hậu quả rất lớn, chính bản thân chưa thể chịu trách nhiệmđược, đặc biệt là vấn đề quan hệ tình dục tuổi vị thành niên khi hoàn toàn chưa có
đủ khả năng chịu trách nhiệm Trong bài 12 chúng ta sẽ tìm hiểu về tình yêu,những điều cần tránh trong tình yêu Cũng như các chức năng trong gia đình
* Bài 15: Công dân với một số vấn đề cấp thiết của nhân loại
Chiếu clip, video về sóng thần, lũ lụt, dịch bệnh, tăng dân số Các em có suy nghĩ
gì sau khi xem các đoạn video vừa rồi?
Trang 23đề khó khăn phức tạp Nếu không giải quyết thì cuộc sống của chúng ta sẽ bị chínhchúng ta hủy hoại Vì vậy mỗi cá nhân hãy chung tay với cộng đồng cùng bảo vệmôi trường, hạn chế gia tăng dân số, phòng bệnh hiểm nghèo và đẩy lùi các tệ nạn
xã hội…để làm cho cuộc sống loài người ngày càng tốt đẹp hơn Đó cũng chính làthông điệp mà thông qua bài 15 chúng ta cùng tìm hiểu
* Bài 16: Tự hoàn thiện bản thân
Em biết gì về nhân vật này? Em có suy nghĩ và cảm nhận gì sau khi xem xongđoạn clip sau?
Clip Nick VuJicic diễn thuyết trước đám đông tại một trường trung học
Chàng trai người Úc với gương mặt thân thiện ấy là một tấm gương về nghịlực, là nguồn cảm hứng và sức mạnh cho biết bao người trên thế giới Cuộc sống của Nick chính là định nghĩa cho sự dũng cảm, khi anh đã vượt lên trên nghịchcảnh của bản thân và trở thành một huyền thoại sống Tại sao chúng ta không tựthay đổi vận mệnh, thay đổi cuộc đời mình một cách tích cực hơn ? Cuộc đời mỗichúng ta là một cuốn phim mà chính ta là người đạo diễn Đừng hi vọng vào một
sự đổi thay nhiệm màu nào nếu chính bạn không chịu thay đổi bản thân mình.Không chỉ là học tập kiến thức nơi nhà trường mà cả những tri thức thực tiễn trongđời sống, đi đôi cùng rèn luyện bản thân không ngừng sẽ cho ta sức mạnh vô song
để trưởng thành và tìm thấy hạnh phúc cũng như sự thành công Sẽ chẳng có conđường trải hoa hồng nào đưa ta đến đích Đó cũng là những nội dung chúng ta sẽtìm hiểu trong bài 16 – Tự hoàn thiện bản thân
* Bài 6: Khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng
