BẢN TIN THỦY SẢN (Thứ Hai, ngày 27 tháng 11 năm 2017) TIN NÓNG 1 1 Chuyển đổi sinh kế cho ngư dân ven biển Quảng Trị Đối mặt với nhiều khó khăn! 1 2 An Giang trước nguy cơ nguồn lợi thủy sản tự nhiên[.]
Trang 1BẢN TIN THỦY SẢN (Thứ Hai, ngày 27 tháng 11 năm 2017)
TIN NÓNG 1
1 Chuyển đổi sinh kế cho ngư dân ven biển Quảng Trị: Đối mặt với nhiều khó khăn! 1
2 An Giang trước nguy cơ nguồn lợi thủy sản tự nhiên ngày một cạn kiệt 6
3 Tiếp vụ "quên" báo cáo thiệt hại: Ngao chết trắng bãi, xã không thống kê! 11
4 Xã hội hóa đăng kiểm tàu cá: Rộng “cửa” nhưng có “biến tướng”? 17
5 Nghệ An: Cánh đồng muối bị đào xới thành ao để nuôi tôm? 20
6 Nỗ lực thoát "thẻ vàng" của EC 25
7 Ngăn ngừa phức tạp về an ninh trật tự do tranh chấp ngư trường 27
8 Mỹ, Canada tăng nhập khẩu tôm Việt Nam 29
TIN NÓNG
Chuyển đổi sinh kế cho ngư dân ven biển Quảng Trị: Đối mặt với nhiều khó khăn!
Mới đây, UBND tỉnh Quảng Trị phối hợp với Chương trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP) và
Ủy ban Y tế Hà Lan Việt Nam tổ chức hội thảo “Đánh giá tác động sinh kế tại 16 xã, thị trấn vùng biển Quảng Trị”
Trang 2Các đại biểu quốc tế tại hội thảo
Ông Võ Văn Hưng - Giám đốc Sở NN-PTNT Quảng Trị cho biết: Đến nay, sau 18 tháng kể từ ngày
Quảng Trị có những chính sách cho ngư dân vùng thiệt hại ven biển, các nhóm sinh kế cơ bản phục
hồi Trong đó xuất khẩu lao động và đầu tư phát triển chăn nuôi, trồng trọt là ba xu hướng chuyển đổi
sinh kế chính tại cộng đồng ven biển Quảng Trị
Năm 2016 có 400 lao động của 16 xã, thị trấn từng tham gia đánh bắt tàu xa bờ đi xuất khẩu lao động
và làm việc cho các tàu tại các địa phương khác, năm 2017 có 400 người
Tỉnh cũng đã huy động 9,1 tỷ đồng để hỗ trợ 77 mô hình chăn nuôi, trồng trọt và nuôi trồng thủy sản
cho 1.145 hộ gia đình của 16 xã, thị trấn Chính quyền còn đưa các kỹ sư nông nghiệp về giúp bà con
thực hiện mô hình kinh tế đúng kỹ thuật
Tuy nhiên, bên cạnh các kết quả đạt được thì quá trình tham vấn độc lập từ cộng đồng 16 xã, thị trấn
cho thấy cư dân ven biển vẫn tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn
Trang 3Mô hình trồng đậu xanh của người dân ven biển Quảng Trị
Cụ thể, theo điều tra của Ủy ban Y tế Hà Lan Việt Nam thì thu nhập bình quân của hơn 32 ngàn lao động thuộc 16 xã, thị trấn ven biển Quảng Trị giảm hơn 40% so với trước sự cố Ước tính trong giai đoạn từ tháng 4/2016 đến 9/2017 (18 tháng), tổng thiệt hại thu nhập tại 16 xã, thị trấn hơn 2.100 tỷ đồng Có 88% gia đình cảm thấy lo âu về cuộc sống của họ
Đặc biệt, nguồn vốn tự nhiên là điều kiện quan trọng giúp ngư dân phục hồi sớm ngành đánh bắt trên biển vẫn đang gặp khó khăn lớn Sản lượng đánh bắt hải sản năm 2017 của ngư dân 16 xã, thị trấn có thể giảm đến 50% Vì có hơn 30 loài thủy sản tầng nổi và 65 loài thủy sản tầng đáy được ghi nhận bị suy giảm từ 20 đến 80% Một số loài thủy sản ở tầng đáy có giá trị kinh tế cao như cá hố, cá mú, tôm hùm, ốc… suy giảm hơn 80% Thậm chí một số loài không còn xuất hiện như nhím biển Các loài thủy sản phổ biến như cá thu, cá ngừ giảm sút 40 đến 60%
Các ý kiến tại hội thảo xác định những dự án đầu tư giúp cộng đồng có chiến lược sinh kế bền vững hơn Đó là dự án cải tạo gần 2 ngàn ha đất vùng ven biển; dự án chuỗi cung ứng thanh long cho thị trường Hà Lan; dự án năng lượng sạch chế biến nước mắm hấp sấy cá; dự án đưa xưởng sản xuất về nông thôn tạo việc làm cho phụ nữ; dự án cải thiện sức khỏe cộng đồng…
Trang 4Có 95% loài thủy sản tầng nổi, tầng đáy suy giảm nên ảnh hưởng đến sản lượng đánh bắt của ngư dân
ven biển Quảng Trị
Trang 5Bà Akiko Fujii - Phó giám đốc Quốc gia Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc tại Việt Nam
chỉ rõ sự cố môi trường do Formosa gây ra cho các tỉnh miền Trung là một thảm họa ảnh
hưởng đến đời sống người dân ven biển Bà Akiko Fujii nhấn mạnh phải hết sức chú ý đến môi trường và sức khỏe của con người trong phát triển kinh tế Vì vậy, UNDP đã phối hợp với Việt Nam, địa phương Quảng Trị tìm ra giải pháp hữu hiệu khắc phục khó khăn cũng như chia sẻ
những biện pháp quản trị và hỗ trợ về chính sách cho Quảng Trị, cho Việt Nam
Trang 6Ông Nguyễn Đức Chính - Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị: Hiện tại người dân trong vùng ảnh
hưởng sự cố môi trường rất dễ tổn thương nên chúng ta tìm hướng đầu tư khôi phục kinh tế - xã hội cho người dân ở đây là sự đầu tư rất nhân văn Chúng tôi kêu gọi Trung ương và các tổ
chức quốc tế tiếp tục giúp Quảng Trị có thêm điều kiện để đầu tư cho bà con ngư dân ven biển phát triển sinh kế bền vững
An Giang trước nguy cơ nguồn lợi thủy sản tự nhiên ngày một cạn kiệt
Lượng thủy sản khai thác trong tự nhiên của tỉnh An Giang hiện nay ngày càng giảm mạnh, nhất
là các loài cá có giá trị kinh tế cao
Theo thống kê 5 năm trở lại đây, sản lượng giảm trên 3.000 tấn/năm UBND tỉnh An Giang đang phối hợp các địa phương trong tỉnh tăng cường biện pháp để bảo vệ nguồn lợi thủy sản tự nhiên bền vững, đảm bảo khai thác từ 40.000 tấn - 60.000 tấn/năm
Thủy sản tự nhiên ngày càng cạn kiệt
Nguyên nhân nguồn lợi thủy sản tự nhiên ở An Giang ngày càng cạn kiệt là do người dân sử dụng các loại dụng cụ khai thác tận thu, kể cả xiệt điện rất nguy hiểm Một nguyên nhân khác là do tỉnh mở rộng diện tích thu đông hàng năm từ 10.000 - 20.000 ha, chiếm gần 50% diện tích canh tác/vụ, làm thu hẹp vùng đồng ruộng ngập nước để cá, tôm di trú, sinh sản Ngoài ra còn có tình trạng thuốc BVTV và
Trang 7nước thải trong sản xuất, sinh hoạt đổ ra sông, rạch gây ô nhiễm nguồn nước, môi trường sống của các loài thủy sản Điều đáng quan tâm là ý thức của người dân còn kém, vẫn phổ biến tình trạng khai thác
cá bé làm thức ăn phục vụ cho nhu cầu nuôi trồng thủy sản ở tỉnh
Trang 8Đánh bắt cá linh trong mùa lũ
Việc khai thác thủy sản ở An Giang chủ yếu vào mùa nước nổi từ tháng 7 - 11 hàng năm Theo Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản 2: nguồn thủy sản nước ngọt trong tự nhiên của tỉnh rất phong phú, đa dạng với trên 130 loài tôm, cá quý có giá trị kinh tế cao như cá hô, cá leo, bông lau, cá chạch lấu, cá bống tượng, cá kết, cá basa, cá linh…
Bên cạnh đó loài cá linh một năm xuất hiện một lần vào mùa lũ, cũng là cá “trời cho” được đánh giá là loài cá có giá trị kinh tế và giá trị dinh dưỡng cao, đặc trưng của vùng ĐBSCL trong mùa lũ Từ lâu, cá
Trang 9linh đã gắn bó với cư dân sông nước miền Tây, gắn bó với ký ức tuổi thơ của những người con xa xứ Tuy nhiên, tình trạng lạm dụng đánh bắt cá non không tuân thủ quy định về mùa vụ khai thác đang làm nguồn cá linh tự nhiên sụt giảm nghiêm trọng, những người sống nghề câu lưới cũng khó khăn hơn
Cá linh là loài đặc hữu của sông Mê Kông, thuộc giống Cirrhinus, phân bố phạm vi lưu vực khá rộng trên sông chính, sông nhánh thuộc Lào, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam Tuy nhiên, lợi thế khai thác cá linh gần như là đặc quyền của vùng ĐBSCL Khu vực này có 2 loài chiếm ưu thế thuộc giống Cirrhinus là cá linh thùy (Cirrhinus lobatus) và cá linh ống (Cirrhinus siamensis) Đây là 2 loài di cư theo mùa, thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên của các hệ sinh thái thủy vực Chuỗi thức ăn chủ yếu của chúng là mùn bả hữu cơ, tảo, phiêu sinh thực vật Cá linh có tập tính kiếm ăn ở những vùng ngập, quầng đàn tăng sinh khối mạnh trong mùa lũ
Hàng năm, bắt đầu vào tháng 11 đến tháng 12, cá linh từ đồng ruộng, kênh, rạch vùng ĐBSCL đổ ra sông lớn (sông Tiền, sông Hậu), bắt đầu thực hiện quá trình di cư ngược dòng lên thượng nguồn sông
Mê Kông tìm những vực sâu để ẩn náu, trú ngụ Đến đầu mùa lũ, cá linh tham gia sinh sản, ấu trùng (cá non) di cư theo dòng nước phía hạ lưu để kiếm ăn và tăng trưởng Thường khoảng trung tuần tháng 7 hàng năm, ở khu vực hạ lưu sông Mê Kông bắt đầu xuất hiện cá linh non thuộc địa bàn tỉnh An Giang
và Đồng Tháp
An Giang ra lệnh cấm cấm khai thác cá linh bắt đầu từ ngày 1/6 đến 30/8 hàng năm
Cá linh được đánh giá là loài cá giá trị và đặc trưng của vùng ĐBSCL trong những tháng mùa lũ Hiện nay, còn có các sản phẩm cá linh đóng hộp để tiêu thụ nội địa và xuất khẩu, được nhiều người ưa chuộng, nhất là những người con miền Tây xa xứ Nếu như ngày xưa, người ta thường dùng câu “bèo như cá linh”, bởi cá ăn không hết thì ngày nay, khi giá trị của cá linh được nâng lên, do nguồn cá sụt
Trang 10giảm mạnh Một trong những nguyên nhân chính lại do tình trạng đánh bắt cá linh khi còn quá nhỏ, phá
vỡ sự phát triển của quầng đàn, ảnh hưởng khả năng tái tạo nguồn cá tự nhiên…
Nâng cao ý thức cộng đồng
Căn cứ Thông tư 02 và 62 của Bộ NN-PTNT, hàng năm UBND tỉnh An Giang ra lệnh cấm cấm khai thác cá linh bắt đầu từ ngày 1/6 đến 30/8 hàng năm Đối với loại hình khai thác đáy cá linh, kích thước mắt lưới quy định là 2a ≥ 18mm Về mùa vụ khai thác cá linh non, UBND tỉnh đã ban hành Chỉ thị 02/2014/CT-UBND, quy định: Đối với việc tổ chức khai thác đáy cá linh non tại các tuyến sông kênh
từ cấp I trở lên, vào mùa lũ phải thực hiện theo đúng quy định về mùa vụ khai thác, kích thước được phép khai thác hàng năm cũng như đảm bảo các quy định về giao thông thủy
Ông Trần Phùng Hoàng Tuấn, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản An Giang cho biết: Để công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản đối với mùa vụ khai thác cá linh được đảm bảo, việc đánh bắt cá linh phải đúng kích
cỡ quy định, góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản hiệu quả Thời gian tới, Chi cục Thủy sản sẽ phối hợp các địa phương đầu nguồn như An Phú, Tân Châu, Châu Đốc tổ chức tuyên truyền, kiểm tra các hoạt động khai thác thủy sản của ngư dân trên sông Tiền, sông Hậu Nếu phát hiện sai phạm về mùa vụ khai thác cá linh, người vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm Đối với những địa phương có tổ chức cho ngư dân khai thác đáy cá linh mùa lũ, Chi cục Thủy sản đề nghị chính quyền nên phối hợp, tham vấn với cơ quan quản lý chuyên ngành về mùa vụ khai thác cá linh, đảm bảo kích cỡ mắt lưới đúng quy định cũng như
an toàn giao thông thủy trên địa bàn quản lý của địa phương
Bảo tồn cá nhiên nhiên
Hiện tại, An Giang chưa có một khu bảo tồn nguồn gien động vật thủy sản phục vụ cho ngành nuôi trồng thủy sản đầy tiềm năng, đây là một yêu cầu rất quan trọng và cấp thiết trong chiến lược phát triển thủy sản của tỉnh An Giang nói riêng và cả vùng ĐBSCL nói chung Để đảm bảo nguồn lợi này trong thời gian tới, Chi cục Thủy sản An Giang tăng cường phối hợp với tỉnh Đồng Tháp tổ chức kiểm tra xuyên suốt trên các nhánh sông Tiền, sông Hậu giáp ranh giữa hai tỉnh và xử lý nghiêm trường hợp vi phạm
Trang 11An Giang đang thực hiện bảo tồn nguồn lợi thủy sản trong tự nhiên
Tỉnh tận dụng tiềm năng các khu vực vùng ngập nước tự nhiên trên 2.000 ha tại Búng Bình Thiên (huyện An Phú), rừng tràm Trà Sư (Tịnh Biên), rừng tràm Bình Minh (Tri Tôn) và trên sông Vàm Nao (đoạn Tân Châu - Phú Tân) để dẫn dụ và bảo vệ nguồn gen các loài thủy sản quí hiếm Duy trì mô hình quản lý cộng đồng về khai thác thủy sản tự nhiên cân bằng, sử dụng an toàn hệ sinh thái và môi trường nước mặt Đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm khai thác thủy sản bằng công cụ hủy diệt
Ông Trần Phùng Hoàng Tuấn, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản An Giang cho biết thêm, hiện nay ngành thủy sản đã xây dựng xong Đề án “Khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản đến năm 2020” đang lấy ý kiến và trình UBND tỉnh phê duyệt; với mục tiêu là sử dụng an toàn hệ sinh thái và môi trường nước mặt, chú ý đưa nước vào các vùng đê bao để phát triển các loài thủy sinh vật; khai thác bền vững nguồn lợi thủy sản tự nhiên trong các thủy vực Nhằm đảm bảo khai thác thủy sản ổn định 40.000 – 60.000 tấn/năm và tăng giá trị thủy sản khai thác Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng, giá trị các nguồn tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học Đồng thời, xác định rõ vai trò, trách nhiệm của cộng
đồng ngư dân trong việc tham gia bảo vệ nguồn lợi thủy sản (Nông Nghiệp Việt Nam 27/11 Hoàng Vũ
– Đặng Ngọc – Gia Phú) đầu trang
Tiếp vụ "quên" báo cáo thiệt hại: Ngao chết trắng bãi, xã không thống kê!
Bí thư Huyện ủy Hậu Lộc thừa nhận, nguyên nhân chính gây chết ngao hàng loạt tại xã Hải Lộc là do
"bùn lũ thiên tai phủ quá dày" Nhưng địa phương không thống kê thiệt hại
"Nguyên nhân chính do bùn lũ thiên tai"
Sau khi Pháp luật Plus phản ánh vụ việc, Văn phòng Tỉnh ủy Thanh Hóa đã có công văn khẩn số
của xã Hải Lộc sau 2 cơn bão lũ", Huyện ủy đã triển khai rà soát, đồng thời báo cáo Tỉnh ủy tại công văn số 100/BC-HU ngày 17/11
Trang 12Trao đổi với Pháp luật Plus, ông Nguyễn Văn Ấp, Bí thư Huyện ủy Hậu Lộc cho biết, qua kiểm tra,
hiện bãi ngao xã Hải Lộc có lượng ngao chết khá lớn Nguyên nhân chính gây chết ngao hàng loạt tại
Ngao chết trắng bãi Hải Lộc từ hơn 1 tháng qua (Ảnh: Anh Thắng)
Ông Ấp cũng thừa nhận, trong báo cáo thống kê thiệt hại sau bão lũ của huyện Hậu Lộc gửi tỉnh Thanh Hóa không hề có thống kê lượng ngao chết
Xuất phát từ việc trong báo cáo của xã Hải Lộc gửi huyện vào thời điểm sau bão lũ đã không có nội dung về ngao chết hàng loạt
Tại báo cáo số 100/BC-HU ngày 17/11 gửi Tỉnh ủy Thanh Hóa nêu: "Ngày 30/10/2017, UBND huyện
tổng hợp chốt số liệu thiệt hại nhưng trong báo cáo tổng hợp của UBND xã Hải Lộc và các xã ven biển trong huyện không có diện tích ngao nuôi bị thiệt hại, không có diện tích ao, đầm nuôi trồng thủy sản của xã Hải Lộc bị thiệt hại (kể cả sau bão số 10 và đợt lũ lụt ngày 9-12/10/2017)"
Trang 13Một tháng qua, người dân Hải Lộc lao đao thu dọn bùn và xác ngao chết (Ảnh: Anh
Thắng)
Theo ông Ấp, huyện Hậu Lộc đã triển khai nhiều công tác đối phó bão lũ, thống kê thiệt hại và khắc phục hậu quả sau bão lũ rất bài bản, kỹ lưỡng bằng các cuộc họp, văn bản chỉ đạo
Sau bão lũ đã họp 27 Chủ tịch các xã và thị trấn trên toàn huyện để phổ biến, triển khai công tác thống
kê thiệt hại
Việc kê khai thiệt hại sau lụt bão huyện Hậu Lộc đã chỉ đạo đồng bộ xuống các xã, quy định đến ngày 30/10 các xã phải có báo cáo thiệt hại tổng thể về huyện, đến ngày 5/11 huyện phải có báo cáo về tỉnh
Xã Hải Lộc không có báo cáo về tình hình ngao chết
Nhưng theo tìm hiểu, tại công văn số 937/UBND-NN ngày 27/9/2017 cả UBND huyện Hậu Lộc về
"v/v hướng dẫn, rà soát, thống kê thiệt hại trong nuôi trồng thủy sản do ảnh hưởng của bão số 10", đề
"Kính gửi Chủ tịch UBND các xã Đa Lộc, Hưng Lộc, Xuân Lộc, Hòa Lộc và Thuần Lộc" Riêng xã Hải
Lộc đã chính thức bị "bỏ quên" từ thời điểm ban đầu!
Trang 14Huyện ủy Hậu Lộc báo cáo Tỉnh ủy Thanh Hóa về những thông tin
Phapluatplus.vn (báo Pháp luật Việt Nam) đăng tải
"Nếu UBND xã Hải Lộc không thực hiện thông báo cho người dân cách thức kê khai thiệt hại sau bão
lũ, thì lỗi xảy ra thuộc về UBND xã Nếu đã thông báo, nhưng người dân không thực hiện kê khai tài sản thiệt hại, thì lỗi là từ phía người dân", ông Nguyễn Văn Ấp thẳng thắn
Tuy nhiên, sau 20 ngày kể từ khi báo chí phản ánh, lãnh đạo Huyện ủy cũng như bà Nguyễn Thị Trưởng phòng NN&PTNT Hậu Lộc vẫn "chưa thể nắm được việc UBND xã Hải Lộc có thực hiện việc thông báo cho người dân hay không"? Điều đó đồng nghĩa, nội dung báo cáo Tỉnh ủy vẫn né tránh việc chỉ ra trách nhiệm thuộc về ai và ít nhiều mang tính đối phó
Liên-Người dân lao đao vì ngao chết, chính quyền thờ ơ
Theo bà Liên, việc không thống kê thiệt hại về ngao chết tại xã Hải Lộc sau bão lũ là do phòng NN&PTNT và xã nhận thấy "ngao chết không nhiều, chưa có thiệt hại lớn" tính đến ngày 30/10 Xã Hải Lộc không báo cáo, thì phòng NN&PTNT sẽ không thống kê
