TỔNG QUAN VỀ HÌNH THỨC THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG
Khái niệm về hình thức thanh toán không dùng tiền mặt
Thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM), hay còn gọi là thanh toán chuyển khoản, là phương thức thanh toán mà trong đó tiền được chuyển từ tài khoản của người chi trả sang tài khoản của người thụ hưởng Phương thức này có thể thực hiện thông qua việc bù trừ lẫn nhau với sự hỗ trợ của các dịch vụ thanh toán trung gian.
TTKDTM là dịch vụ trung gian của ngân hàng, nơi ngân hàng chỉ thực hiện thanh toán theo lệnh của chủ tài khoản, bao gồm tổ chức kinh tế, đơn vị và cá nhân Trong mối quan hệ TTKDTM, ngân hàng giữ vai trò là tổ chức trung gian, cung cấp dịch vụ tài chính cho cả bên mua và bên bán với mức phí dịch vụ hợp lý.
Đặc điểm của hình thức thanh toán không dùng tiền mặt
Hình thức thanh toán không dùng tiền mặt đã ra đời cùng với sự phát triển của đồng tiền ghi sổ và hệ thống ngân hàng Sự phát triển này đã tạo cơ hội cho cá nhân và tổ chức kinh tế mở tài khoản tiền gửi tại ngân hàng, từ đó thực hiện các giao dịch thanh toán hiệu quả trong và ngoài hệ thống ngân hàng.
Trong thanh toán không dùng tiền mặt, trung gian trao đổi không hiện diện như trong thanh toán tiền mặt mà chỉ tồn tại dưới dạng tiền kế toán, được ghi chép trên chứng từ sổ sách Điều này yêu cầu các bên tham gia mở tài khoản tại Ngân hàng để thực hiện giao dịch Ngân hàng đóng vai trò tổ chức và thực hiện các khoản thanh toán, trở thành trung tâm thanh toán cho khách hàng của mình.
Nếu ngân hàng thực hiện tốt vai trò của mình, hình thức thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) sẽ phát triển mạnh mẽ, góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế hiện nay Việc giảm bớt sự hiện diện của tiền mặt không chỉ giúp tiết kiệm chi phí đáng kể mà còn cho phép Nhà nước kiểm soát nguồn tiền, tăng cường tính minh bạch trong các giao dịch và hạn chế tình trạng rửa tiền.
Các nguyên tắc trong hình thức thanh toán không dùng tiền mặt
1.3.1 Quy định đối với Khách hàng bên trả tiền
Người dùng dịch vụ thanh toán có quyền lựa chọn và sử dụng các dịch vụ mà Ngân hàng cung cấp, tuân thủ quy định pháp luật hiện hành Để thực hiện giao dịch thanh toán, chủ tài khoản cần đảm bảo có đủ số dư trong tài khoản thanh toán tại thời điểm giao dịch.
Khách hàng cần được Giao dịch viên hướng dẫn về các công cụ thanh toán, đảm bảo tính chính xác, kịp thời và nhanh chóng, đồng thời giảm thiểu phiền hà và chi phí Chủ tài khoản hoàn toàn chịu trách nhiệm về việc chi trả và phải tuân thủ đầy đủ các quy định liên quan đến việc mở và sử dụng tài khoản cũng như giấy tờ thanh toán theo mẫu của ngân hàng Tất cả chứng từ nộp vào ngân hàng phải theo mẫu in sẵn do ngân hàng quy định, và khi lập chứng từ, cần ghi đầy đủ các yếu tố, chữ ký và con dấu đã đăng ký tại ngân hàng.
Khi thực hiện thanh toán qua Tổ chức dịch vụ cung ứng thanh toán, khách hàng cần tuân thủ đầy đủ các quy định và hướng dẫn của tổ chức này về việc lập chứng từ thanh toán, phương thức nộp tiền và nhận tiền.
1.3.2 Quy định đối với bên thụ hưởng
Quy định này áp dụng cho UNT, yêu cầu bên thụ hưởng phải giao hàng đầy đủ theo hợp đồng, lập giấy đòi tiền theo thể thức đã thỏa thuận, kiểm soát chứng từ chặt chẽ và nộp chứng từ vào ngân hàng đúng thời gian Vi phạm các điều khoản về chứng từ sẽ dẫn đến việc không có giá trị thanh toán.
1.3.3 Quy định về phía ngân hàng
Các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán có trách nhiệm kiểm soát chứng từ thanh toán của khách hàng trước khi thực hiện hoạch toán và thanh toán Điều này đảm bảo rằng các thủ tục được lập đúng quy định, bao gồm việc xác nhận dấu chữ ký đúng mẫu đã đăng ký với ngân hàng Chữ ký trên chứng từ thanh toán phải phù hợp với mẫu đã đăng ký tại ngân hàng (đối với chữ ký tay) hoặc đúng với chữ ký điện tử do ngân hàng cấp Đồng thời, tổ chức cũng cần xác nhận rằng khả năng thanh toán của khách hàng đủ để chi trả số tiền ghi trên chứng từ.
Ngân hàng có trách nhiệm thực hiện ủy thác thanh toán từ chủ tài khoản, đảm bảo tính chính xác, an toàn và thuận tiện trong quá trình đối chứng Điều này giúp đảm bảo khả năng thanh toán một cách hiệu quả và đáng tin cậy.
Để đảm bảo tuân thủ pháp luật, ngân hàng cần sử dụng tài khoản kế toán phù hợp để ghi nhận các giao dịch thanh toán và bảo mật số dư tài khoản tiền gửi của khách hàng Ngân hàng phải thông báo kịp thời số dư tài khoản cho chủ tài khoản, cũng như gửi giấy báo nợ và giấy báo có hàng tháng hoặc theo yêu cầu hợp lệ Đồng thời, ngân hàng có quyền từ chối các chứng từ không hợp lệ hoặc không đảm bảo khả năng thanh toán, và không chịu trách nhiệm về nội dung liên quan đến hai bên khách hàng.
Các quy định chi tiết về quyền và trách nhiệm của các bên tham gia hình thức thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) đã được nêu rõ Tùy thuộc vào từng hình thức thanh toán, trách nhiệm của các bên sẽ có những quy định cụ thể khác nhau.
Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt
Theo quyết định 22/NH 21/01/1994 và thông tư 08/TT – NH2 của Thống đốc NHNN, các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) trong ngân hàng bao gồm: Séc, Ủy nhiệm chi, Ủy nhiệm thu, Thư tín dụng, Thẻ thanh toán và các phương tiện thanh toán khác Tất cả các vấn đề liên quan đến TTKDTM như phạm vi, thời gian hiệu lực, quyền hạn và nghĩa vụ của các bên tham gia đều được quy định rõ ràng và cụ thể.
Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt được sử dụng phổ biến hầu hết các NHTM hiện nay:
1.4.1 Hình thức thanh toán bằng Séc
Séc (Check, Cheque) là một phương tiện thanh toán được lập bởi người ký phát, dưới dạng chứng từ in sẵn, yêu cầu người thực hiện thanh toán trả một số tiền nhất định cho người thụ hưởng mà không có điều kiện Thời gian hiệu lực của séc tối đa là 30 ngày kể từ ngày phát hành.
1.4.1.1 Các chủ thể tham gia thanh toán Séc bao gồm:
Người ký phát, hay còn gọi là người phát hành, là cá nhân có trách nhiệm lập và ký tên trên tờ Séc, nhằm ra lệnh cho người thực hiện thanh toán thay mặt mình chi trả số tiền được ghi trên tờ Séc đó.
- Người được trả tiền: là người mà người ký phát chỉ định có quyền hoặc chuyển nhượng quyền hưởng đối với số tiền ghi trên tờ Séc
Người thụ hưởng là cá nhân nắm giữ tờ Séc có ghi tên mình là người nhận tiền, hoặc tờ Séc không ghi tên người nhận, hoặc có cụm từ “Trả cho người cầm Séc” Ngoài ra, người thụ hưởng cũng có thể là người đã nhận chuyển nhượng tờ Séc thông qua ký hậu liên tục.
Người thực hiện thanh toán là đơn vị giữ tài khoản tiền gửi thanh toán của chủ tài khoản, có nhiệm vụ cung cấp dịch vụ thanh toán theo quy định tại Nghị định số 91/CP ngày 25/11/1993 và Quyết định số 144/QĐ-NH1 ngày 30/6/1994 của Thống đốc NHNN Những quy định này nhằm đảm bảo việc thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt đối với các quỹ tín dụng nhân dân.
Đơn vị thu hộ là tổ chức, có thể cùng hoặc khác hệ thống với đơn vị thanh toán, được phép thực hiện dịch vụ thanh toán Nhiệm vụ của đơn vị này là nhận các tờ séc từ người thụ hưởng để thu hộ tiền.
- Thời hạn xuất trình: là khoảng thời gian tính từ ngày phát hành đến hết ngày mà tờ Séc được xuất trình để thanh toán
Séc chuyển khoản là loại séc mà người ký phát yêu cầu ngân hàng trích tiền từ tài khoản của mình để chuyển sang tài khoản của người khác, có thể là trong cùng ngân hàng hoặc khác ngân hàng Loại séc này không thể chuyển nhượng và không thể được lĩnh tiền mặt.
Séc bảo chi là loại séc được Ngân hàng xác nhận có đủ tiền bảo chứng, đảm bảo chi trả khi xuất trình Loại séc này tương tự như séc chuyển khoản thông thường, nhưng Ngân hàng sẽ trích trước số tiền ghi trên séc từ tài khoản của bên trả tiền vào một tài khoản riêng, gọi là tài khoản tiền ký gửi bảo đảm thanh toán séc Ngân hàng thực hiện các thủ tục bảo chi và đánh dấu bảo chi trước khi giao séc cho khách hàng.
Séc rút tiền mặt là loại séc mà ngân hàng thanh toán sẽ chi trả tiền mặt cho người cầm séc Người phát hành séc phải đối mặt với rủi ro nếu séc bị mất hoặc đánh cắp, vì người cầm séc không cần sự ủy quyền để nhận tiền.
Séc du lịch là loại Séc do ngân hàng phát hành, có thể được thanh toán tại bất kỳ chi nhánh hoặc đại lý nào của ngân hàng đó Người hưởng lợi là khách du lịch có tài khoản tại ngân hàng phát hành Séc, và trên Séc phải có chữ ký của họ Khi nhận tiền, người hưởng lợi cần ký tại chỗ để ngân hàng xác nhận Thời gian hiệu lực của Séc được thỏa thuận giữa ngân hàng và người hưởng lợi, có thể có hạn hoặc vô hạn Séc du lịch cũng cần ghi rõ khu vực các ngân hàng có thể thanh toán, ngoài khu vực đó, Séc sẽ không có giá trị.
1.4.1.3 Quy trình thanh toán Séc
Sơ đồ 1.1: Quy trình thanh toán Séc thông thường
(1) Người ký phát phát hành séc đưa cho người thụ hưởng
(2a) Người thụ hưởng nộp tờ séc và bảng kê vào ngân hàng phục vụ mình (ngân hàng thu hộ) nhờ thu hộ
(2b) Người thụ hưởng cũng có thể nộp trực tiếp séc vào ngân hàng phục vụ người ký phát (ngân hàng thanh toán) để được thanh toán
(3) Ngân hàng thu hộ kiểm tra tờ séc và bảng kê, sau đó chuyển cho ngân hàng thanh toán
Ngân hàng thanh toán sẽ kiểm tra tính hợp lệ và hợp pháp của tờ séc, cũng như thời hạn thanh toán và các điều kiện khác Nếu mọi thứ đúng, ngân hàng sẽ ghi “Nợ” vào tài khoản của người ký phát Tiếp theo, ngân hàng thanh toán sẽ chuyển bảng kê nộp séc và bảng kê thanh toán cho ngân hàng thu hộ qua trung tâm thanh toán bù trừ Trong trường hợp không tham gia thanh toán bù trừ, ngân hàng thanh toán sẽ chuyển tiền trực tiếp cho ngân hàng thu hộ thông qua Ngân hàng Nhà nước.
(5) Khi nhận được thông báo séc được thanh toán, ngân hàng thu hộ kiểm tra và ghi
“Có” vào tài khoản người thụ hưởng
Người ký phát Người thụ hưởng
Sơ đồ 1.2: Quy trình thanh toán Séc bảo chi
(1) Người ký phát ghi đầy đủ thông tin và gửi séc đến ngân hàng phục vụ mình (ngân hàng thanh toán) để yêu cầu bảo chi tờ séc
Khi ngân hàng đồng ý bảo chi séc, họ sẽ ghi cụm từ “Bảo chi” và ký tên trên tờ séc, đồng thời phong tỏa số tiền tương ứng trên tài khoản thanh toán, rồi trả lại tờ séc cho người ký phát.
(3) Nười ký phát đưa tờ séc bảo chi cho người thụ hưởng
(4a) Người thụ hưởng nộp séc và bảng kê vào ngân hàng phục vụ mình (ngân hàng thu hộ)
(4b) Người thụ hưởng cũng có thể nộp trực tiếp séc vào ngân hàng phục vụ người ký phát (ngân hàng thanh toán) để được thanh toán
(5) Ngân hàng thu hộ kiểm tra tờ séc và bảng kê, hạch toán lệnh chuyển nợ đi, sau đó chuyển séc và bảng kê cho ngân hàng thanh toán
Ngân hàng thanh toán thực hiện kiểm tra séc, hạch toán và gửi thông báo chấp nhận hoặc không chấp nhận cho ngân hàng thu hộ Sau đó, ngân hàng thanh toán chuyển bảng kê nộp séc và bảng kê thanh toán cho ngân hàng thu hộ qua trung tâm thanh toán bù trừ Nếu không tham gia thanh toán bù trừ, ngân hàng thanh toán sẽ chuyển tiền cho ngân hàng thu hộ thông qua Ngân hàng Nhà nước.
(7) Khi nhận được thông báo từ ngân hàng thanh toán, ngân hàng thu hộ kiểm tra và hạch toán xử lý thích hợp
Người ký phát Người thụ hưởng
Người ký phát có thể phát hành séc cho chính mình, khi đó người ký phát và người thụ hưởng là một
Khi người ký phát và người thụ hưởng có tài khoản tại cùng một ngân hàng, ngân hàng sẽ thực hiện chức năng thu hộ và thanh toán đồng thời Trong quy trình thanh toán séc bảo chi, ngân hàng có thể ghi “Có” cho người thụ hưởng ngay sau khi xác minh tính hợp pháp và hợp lệ của tờ séc.
1.4.2 Thanh toán bằng uỷ nhiệm chi ( UNC)- chuyển tiền
UNC là lệnh mà chủ tài khoản gửi đến Ngân hàng, yêu cầu trích một khoản tiền cụ thể từ tài khoản của mình để thực hiện các giao dịch như thanh toán hàng hóa, dịch vụ, nộp thuế hoặc thanh toán nợ.
UNC được áp dụng để thanh toán cho người thụ hưởng có tài khoản cùng một Ngân hàng, khác hệ thống Ngân hàng khác tỉnh
Mẫu chứng từ UNC bao gồm các yếu tố chính sau:
- Chữ lệnh chi hoặc ủy nhiệm chi, số chứng từ;
- Ngày, tháng, năm lập ủy nhiệm chi;
- Tên địa chỉ, số hiệu tài khoản thanh toán của bên trả tiền;
- Tên ngân hàng phục vụ bên trả tiền;
- Tên, địa chỉ, số hiệu tài khoản thanh toán của bên thụ hưởng;
- Tên ngân hàng phục vụ bên thụ hưởng;
- Nội dung thanh toán; số tiền thanh toán bằng chữ và số;
- Ngày, tháng, năm ủy nhiệm chi có giá trị thanh toán;
- Chữ ký và mộc dấu theo đúng đã đăng ký
Tóm tắt Chương 1
Thanh toán không dùng tiền mặt đang trở nên phổ biến tại Việt Nam, phản ánh xu hướng toàn cầu chuyển từ tiền mặt sang thanh toán điện tử và gia tăng kết nối kỹ thuật số Phát triển hình thức thanh toán này không chỉ nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn mang lại lợi ích cho nền kinh tế Ngân hàng tiết kiệm chi phí vận chuyển và bảo quản tiền mặt, trong khi khách hàng không cần giữ nhiều tiền mặt, giảm thiểu rủi ro và chi phí thanh toán Hơn nữa, việc này giúp tiết kiệm nguồn lực cho việc in ấn tiền mặt và thúc đẩy các dịch vụ giao dịch trực tuyến nhanh chóng, chính xác và an toàn với chi phí thấp.
Ngày nay, thanh toán không dùng tiền mặt như séc, UNC, UNT và thẻ đang ngày càng phổ biến trong khu vực doanh nghiệp, với mạng lưới chấp nhận các phương tiện thanh toán ngày càng mở rộng Thanh toán giữa doanh nghiệp và khách hàng thông qua các phương tiện điện tử và trực tuyến không ngừng phát triển, góp phần thúc đẩy thương mại điện tử Việc phát triển các phương tiện và dịch vụ thanh toán tiên tiến, phù hợp với hội nhập kinh tế quốc tế, là rất quan trọng Môi trường kinh doanh thẻ cũng trở nên thông thoáng hơn, cho phép các tổ chức tài chính phi ngân hàng tham gia phát hành thẻ, từ đó huy động thêm nguồn lực cho nền kinh tế.
Hoạt động TTKDTM tại Việt Nam, đặc biệt trong ngành Ngân hàng, sẽ phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới, góp phần thay đổi nhận thức và thói quen của doanh nghiệp và người dân Các ngân hàng thương mại cần chủ động tiếp cận doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở tài khoản và sử dụng dịch vụ thanh toán Đối với các khách hàng lớn như doanh nghiệp và tổ chức, ngân hàng cần đảm bảo hơn 98% giao dịch thanh toán được thực hiện qua hình thức chuyển khoản.
PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VÀ ĐÁNH GIÁ HÌNH THỨC
Giới thiệu tổng quan về ngân hàng Sacombank
Nguồn: www.sacombank.com.vn)
Tên tổ chức: Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín
Tên tổ chức: Saigon Thuong Tin Comercial Joint Stock Bank
Trụ sở chính: 266 – 268 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 8, Quận 3, Tp HCM Điện thoại: (84-8) 39 320 420
Website: www.sacombank.com.vn
Nhân sự: 60.000 cổ đông và gần 11.000 cán bộ nhân viên
Giấy phép thành lập số: 05/GP-UB ngày 03/01/1992 của UBND TP Hồ Chí Minh Giấy phép hoạt động số 006/NH-GP ngày 05/12/1991 của NHNN Việt Nam
Giấy phép chứng nhận đăng ký kinh doanh số 0301103908 do Sở kế hoạch và đầu tư
Vào đầu những năm 90, trong bối cảnh khủng hoảng tín dụng, Ngân hàng Phát triển Kinh tế Gò Vấp cùng với ba hợp tác xã tín dụng Tân Bình, Thành Công và Lữ Gia đã được Ngân hàng Nhà nước cho phép sáp nhập thành Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) vào ngày 21/12/1991, với vốn điều lệ 3 tỷ đồng Sacombank là một trong những ngân hàng thương mại cổ phần đầu tiên tại Việt Nam, đánh dấu bước đổi mới quan trọng của Ngân hàng Nhà nước nhằm tạo ra một thị trường mở, thúc đẩy dịch vụ ngân hàng, góp phần tích cực vào sự phát triển chung của nền kinh tế.
Sau hơn 20 năm hoạt động, Sacombank đã ghi nhận nhiều thành tựu ấn tượng, với vốn điều lệ tăng từ 3 tỷ đồng lên 12.425 tỷ đồng và số lượng cán bộ nhân viên tăng từ 100 lên gần 11.000 Hiện nay, Sacombank là một trong những ngân hàng thương mại cổ phần hàng đầu tại Việt Nam, sở hữu mạng lưới 428 điểm giao dịch, trong đó có 417 điểm tại Việt Nam và 11 điểm tại khu vực Đông Dương.
Sacombank đã đạt được sự thành công và vị thế vững mạnh nhờ vào nhiều yếu tố khác nhau, trong đó tính tiên phong là một trong những giá trị cốt lõi Điều này thể hiện rõ qua từng năm, góp phần hình thành nên Sacombank như chúng ta thấy ngày hôm nay.
Năm 2006, Sacombank là ngân hàng đầu tiên phát hành cổ phiếu với mệnh giá 200.000 đồng/cổ phiếu, nâng vốn điều lệ lên 71 tỷ đồng với gần 9.000 cổ đông tham gia, trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển mạnh mẽ Một năm sau, ngân hàng tiên phong thành lập tổ tín dụng ngoài địa bàn nhằm đưa vốn về nông thôn, cải thiện đời sống người dân và hạn chế cho vay nặng lãi Sacombank cũng phát triển mô hình phục vụ đặc thù cho phụ nữ Việt Nam và cộng đồng người Hoa tại Việt Nam thông qua Chi nhánh 8 tháng 3 năm 2005 và Chi nhánh Hoa Việt năm 2007 Đặc biệt, ngân hàng đã mở rộng hoạt động ra Lào và Campuchia, khẳng định vị thế trong thị trường cạnh tranh hiện nay.
2.1.1 Giới thiệu đơn vị thực tập_Ngân hàng Sacombank – chi nhánh Điện Biên Phủ
Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín – Chi nhánh Điện Biên Phủ, được thành lập vào ngày 25 tháng 09 năm 2007, tọa lạc tại số 549 Điện Biên Phủ, Phường 3, Quận 3, TP Hồ Chí Minh Đây là một trong những chi nhánh trẻ tuổi của ngân hàng, có nguồn gốc từ Chi nhánh Quận 10.
Sau hơn 5 năm hoạt động, Sacombank đã khẳng định vai trò và vị thế của mình trên thị trường giao dịch, nhờ vào việc kế thừa và phát huy các giá trị truyền thống cùng thế mạnh thương hiệu Sự tin tưởng và lựa chọn của ngày càng nhiều người dân đối với Sacombank là minh chứng rõ nét cho thành công này.
Cơ cấu hoạt động của Chi nhánh bao gồm: Chi nhánh tại 549 Điện Biên Phủ, P.3, Q.3 và
04 Phòng giao dịch trực thuộc bao gồm:
PGD Nguyễn Tri Phương tại số 539A đường Nguyễn Tri Phương, Phường 8, Quận 10,
PGD Quận 10 tại số 187 đường Ngô Gia Tự, Phường 3, Quận 10, TP Hồ Chí Minh
PGD Bắc Hải tại Khu A – số 24, đường Trường Sơn, Phường 15, Quận 10, TP Hồ Chí Minh
PGD Sư Vạn Hạnh tại số 836 – 838 đường Sư Vạn Hạnh (nối dài), Phường 13, Quận 10,
Tổng số cán bộ nhân viên của toàn Chi nhánh là 125 nhân sự
2.1.2 Cơ cấu tổ chức, chức năng và nhiệm vụ các Phòng ban tại Ngân hàng
Sacombank– CN Điện Biên Phủ
2.1.2.1 Cơ cấu tổ chức tại Sacombank – chi nhánh Điện Biên phủ
Sơ đồ 2.1: cơ cấu bộ máy tổ chức của Sacombank – CN Điện Biên Phủ
2.1.2.2 Nhiệm vụ của các phòng ban
Ngân hàng Sacombank – CN Điện Biên Phủ hiện có 125 nhân viên chính thức, trong đó hơn 85% có trình độ Cao đẳng – Đại học, cho thấy sự lựa chọn kỹ lưỡng trong việc tuyển dụng Sacombank chú trọng đến việc tuyển chọn những ứng viên có tri thức và trình độ chuyên môn cao Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực luôn là một mục tiêu trọng điểm của ngân hàng, đảm bảo mỗi nhân viên đều có cơ hội nâng cao kỹ năng và phát triển bản thân.
Tại CN ĐBP, các chương trình đào tạo được thiết kế phù hợp với từng vị trí công việc, áp dụng nhiều hình thức đa dạng như lớp học trực tuyến, hội thảo và lớp học trên hệ thống ngân hàng ảo.
PHÒNG/ BAN CHỨC VỤ SỐ LƯỢNG
CV QLTD, QL Nợ, KSRR, NV hỗtrợ 7
Nguồn: Tài liệu hội nghị tổng hợp của Sacombank – CN ĐBP năm 2014 Bảng 2.1 Tình hình nhân sự của Ngân hàng Sacombank – CN ĐBP năm 2014
Phòng kinh doanh có nhiệm vụ quản lý và thực hiện chỉ tiêu bán hàng cho các sản phẩm cụ thể, đồng thời tiếp thị, quản lý và chăm sóc khách hàng để duy trì, phát triển và mở rộng mối quan hệ với khách hàng Ngoài ra, phòng cũng thực hiện các hoạt động kinh doanh tiền tệ và thanh toán quốc tế Đặc biệt, phòng kinh doanh còn phân tích, thẩm định và đề xuất cấp tín dụng, cũng như thực hiện công tác kiểm tra, giám sát và thu hồi nợ sau cho vay.
Phòng kế toán và quỹ đảm nhiệm các chức năng quan trọng như xử lý giao dịch, quản lý ngân quỹ, kế toán tổng hợp và công tác hành chính Các bộ phận này phối hợp chặt chẽ để đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong mọi hoạt động tài chính của tổ chức.
Bộ phận xử lý giao dịch: Bao gồm giao dịch viên, kiểm soát viên sử lý giao dịch và phó phòng phụ trách xử lý giao dịch
Thực hiện các giao dịch thanh toán, chuyển tiền trong nước, chuyển tiền nhanh, thanh toán thẻ tín dụng, thu đổi ngoại tệ
Khách hàng có thể thực hiện gửi và rút tiền từ các khoản tiết kiệm, tiền gửi có kỳ hạn và các chứng chỉ có giá khác Chúng tôi cung cấp hướng dẫn chi tiết về thủ tục nộp và lĩnh tiền, đồng thời giải đáp mọi thắc mắc liên quan đến các giao dịch này.
Thực hiện nghiệp vụ giải ngân, thu nợ, thu lãi vay, ứng vốn Lên bảng kê thu/chi tiền khớp đúng với chứng từ và thực tế
Kiểm tra và phát hiện tiền giả là một quy trình quan trọng, yêu cầu lập biên bản thu giữ theo quy định hiện hành Cần lựa chọn tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông và thực hiện kiểm tra, kiểm soát các loại chứng từ trước khi thực hiện thu, chi, bao gồm việc xác minh chữ ký, chứng minh thư nhân dân và số tiền giao dịch.
Nhập số liệu vào máy, cân đối quỹ cuối ngày In kiểm tra chứng từ cuối ngày Lưu trữ chứng từ đúng quy định
Kiểm soát viên xử lý giao dịch:
Triển khai giám sát và kiểm soát các giao dịch nghiệp vụ tại quầy là cần thiết để đảm bảo tuân thủ quy định về hoạch toán, kế toán và chế độ chứng từ kế toán Điều này giúp đảm bảo các giao dịch ngân hàng được thực hiện đúng quy định và tăng cường tính minh bạch trong hoạt động ngân hàng.
Tổ chức phối hợp với nhân viên chuyên trách để hoàn tất quy trình giải ngân, đồng thời kiểm soát các giao dịch thu nợ Chịu trách nhiệm kiểm tra và tất toán, đảm bảo thu đúng và chính xác.
Thực hiện và kiểm soát các thủ tục sổ sách kế toán vốn cổ phần do Sacombank phát hành, đồng thời giám sát và phê duyệt các giao dịch trên hệ thống công nghệ của ngân hàng Theo dõi biến động và doanh số giao dịch của khách hàng, triển khai các giao dịch thanh toán quốc tế, và thực hiện báo cáo định kỳ cũng như đột xuất về hoạt động thanh toán quốc tế tại các phòng giao dịch.
Phân tích thực trạng thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Sacombank –
Chi nhánh Điện Biên Phủ có 4 Phòng giao dịch trực thuộc mỗi phòng giao dịch có chức năng nhiệm vụ như một Chi nhánh thu nhỏ
2.2 Phân tích thực trạng thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Sacombank – CN Điện Biên Phủ giai đoạn 2012 – 2014
2.2.1 Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt được áp dụng tại Chi nhánh
Việc cải tiến cơ chế thanh toán tại Sacombank – CN ĐBP thông qua ứng dụng công nghệ thông tin đang được thực hiện một cách liên tục và hiệu quả Ngân hàng chú trọng đến việc phát triển thanh toán không dùng tiền mặt, nhằm nâng cao trải nghiệm khách hàng và tối ưu hóa quy trình giao dịch.
Hình thức thanh toán không dùng tiền mặt đang trở thành hoạt động chủ yếu của ngân hàng, nhờ vào sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và nhận thức về tầm quan trọng của thanh toán Chi nhánh đã liên tục đổi mới và phát triển trong lĩnh vực này bằng cách đầu tư vào cơ sở hạ tầng kỹ thuật hiện đại, thiết lập mạng lưới thanh toán điện tử, và đào tạo đội ngũ cán bộ có trình độ cao Mục tiêu là nâng cao khả năng sử dụng công nghệ thông tin trong công tác kế toán và giao dịch, tiến tới xây dựng hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng trong nước và quốc tế.
Ngày càng nhiều khách hàng lựa chọn mở tài khoản và thực hiện thanh toán qua ngân hàng nhờ vào thủ tục đơn giản và tiện lợi Chúng tôi cung cấp tư vấn và hướng dẫn chi tiết về quy trình thanh toán cho từng hình thức, giúp khách hàng dễ dàng lựa chọn phương thức thanh toán phù hợp nhất với nhu cầu của mình.
Trong thời gian qua, hoạt động TTKDTM tại Ngân hàng Sacombank – CN Điện Biên Phủ đã có sự chuyển biến mạnh mẽ, thể hiện rõ nét qua những bước phát triển đáng chú ý.
Những con số biết nói
Tỷ trọng tiền mặt trong tổng phương tiện thanh toán đang giảm dần qua các năm, cho thấy sự gia tăng nhu cầu thanh toán trong nền kinh tế Sự phát triển này được thúc đẩy bởi việc mở tài khoản thanh toán tại ngân hàng ngày càng dễ dàng, cùng với việc người dân nhận thấy tính hữu dụng, thuận tiện và an toàn khi sử dụng các phương thức thanh toán qua tài khoản, nhờ vào ứng dụng công nghệ hiện đại.
Nguồn: Báo cáo tổng hợp của Sacombank – CN ĐBP
Bảng 2.2: Tình hình thực hiện công tác thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng
Sacombank – CN Điện Biên Phủ giai đoạn năm 2012 – 2014
Biểu đồ 2.1: Biểu đồ so sánh giá trị thanh toán tại Ngân hàng Sacombank – CN Điện
Theo bảng số liệu 2.2 và biểu đồ 2.1, tỷ trọng hình thức thanh toán không dùng tiền mặt đã có xu hướng tăng dần qua các năm Cụ thể, vào năm 2014, doanh số thanh toán không dùng tiền mặt đã ghi nhận sự gia tăng đáng kể.
Tổng mức thanh toán qua kênh điện tử (TTKDTM) của Chi nhánh đạt 98,078 tỷ đồng, tăng 36,867 tỷ đồng so với năm 2013 và 53,460 tỷ đồng so với năm 2012, cho thấy sự cải thiện tích cực trong tình hình TTKDTM, phù hợp với sự phát triển chung của nền kinh tế Mặc dù tỷ trọng thanh toán bằng tiền mặt giảm dần qua các năm, nhưng mức giảm vẫn chưa đáng kể và vẫn cao hơn so với các nước trên thế giới Cụ thể, tỷ trọng thanh toán bằng tiền mặt ở Thụy Điển chỉ là 0.7%, Na Uy là 1%, trong khi Trung Quốc, một nước đang phát triển, vẫn có tỷ trọng TTKDTM là 10%.
Năm 2014, thanh toán không dùng tiền mặt trong tiêu dùng tại Việt Nam đạt 80%, đánh dấu sự trở lại mạnh mẽ của trào lưu thanh toán điện tử với sự xuất hiện của Apple Pay, Microsoft và nhiều hãng công nghệ khác Tại một số quốc gia như Pháp và Bỉ, tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt chiếm từ 92% đến 93% tổng tỷ trọng thanh toán, với quy định hạn chế sử dụng tiền mặt trên 3.000 euro Đặc biệt, Bỉ áp dụng mức phạt nghiêm khắc lên tới 225.000 euro cho các vi phạm liên quan đến quy định này.
Hình thức TTKDTM đang được cải thiện và đổi mới về cả số lượng lẫn chất lượng, giúp hòa nhập tốt hơn với nền kinh tế quốc gia Sự phát triển này không chỉ gia tăng đáng kể khoản thu nhập từ dịch vụ mà còn giảm lượng tiền mặt lưu thông, đồng thời nâng cao trình độ dân trí cho người dân.
2 TTKDTM 142,463 347,485 480,377 205,022 143.9% 132,892 38.2% a SÉC (MÓN) 1,325 3,405 6,486 2,080 157.0% 3,080 90.4% b UNC (MÓN) 115,751 289,106 399,914 173,355 149.7% 110,808 38.3% c THẺ (GIAO
Nguồn: Báo cáo tổng hợp của Sacombank – CN ĐBP
Bảng 2.3: Báo cáo tổng hợp tình hình thanh toán của Ngân hàng Sacombank – CN Điện
Tính đến ngày 31/12/2014, Chi nhánh ghi nhận sự tăng trưởng ấn tượng trong doanh số thanh toán, với tổng số bút toán giao dịch đạt 539,186, tăng 127,100 bút toán so với năm 2013, tương ứng với mức tăng 30.8% So với năm 2012, số bút toán này đã tăng 316,029, tương đương với mức tăng 141.6%.
Trong năm 2014, doanh số thanh toán không dùng tiền mặt tăng mạnh, với tổng số giao dịch đạt 480,377 món, tăng 132,892 món so với năm 2013, tương đương với mức tăng 38.2% Hình thức thanh toán bằng UNC chiếm tỷ trọng lớn nhất trong hai năm 2013 và 2014 Mặc dù thanh toán bằng Séc và Thẻ ngân hàng chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ, nhưng vẫn có xu hướng phát triển tích cực qua các năm Để đáp ứng nhu cầu phát triển trong ngành ngân hàng, Chi nhánh không ngừng nỗ lực tìm kiếm các sản phẩm dịch vụ tốt nhất nhằm phục vụ cho công tác thanh toán không dùng tiền mặt.
Sự phát triển các hình thức TTKDTM tại Chi nhánh được phân tích qua các mục sau:
2.2.1.1 Hình thức thanh toán bằng Séc:
2.2.1.1.1 Quy trình xử lý thanh toán Séc tại Sacombank - CN ĐBP
Sơ đồ 2.2: Quy trình thanh toán Séc tại Sacombank – CN ĐBP
Từ chối thanh toán Đúng Đủ khả năng thanh toán
Không đủ khả năng thanh toán
Người thụ hưởng hay người thu hộ
Người thụ hưởng hoặc người thu hộ gửi séc cùng với bảng kê nộp séc đến ngân hàng GDV để tiến hành kiểm tra tính hợp lệ của séc Ngân hàng sẽ đối chiếu giữa séc và bảng kê nộp séc để xác định sự khớp nhau Nếu phát hiện sai sót trong bảng kê hoặc séc không đủ điều kiện thanh toán, GDV sẽ trả lại cho người nộp séc và yêu cầu họ lập bảng kê nộp séc mới phù hợp với các séc đủ điều kiện.
Nếu séc đủ khả năng thanh toán, GDV sẽ thực hiện thanh toán dựa trên thông tin trên séc và bảng kê nộp séc Đối với thanh toán bằng chuyển khoản, GDV in “Phiếu hạch toán giao dịch khách hàng” Đặc biệt, với séc bảo chi, trước khi thực hiện thanh toán, chi nhánh cần giải tỏa số tiền bị phong tỏa.
- Nếu Séc không đủ khả năng thanh toán:
Chi nhánh sẽ gửi “Thông báo Séc không đủ khả năng thanh toán” đến người ký phát và người xuất trình Chi phí cho dịch vụ này sẽ do người ký phát chịu trách nhiệm.
Dựa vào chữ ký xác nhận của người thụ hưởng trên thông báo Séc không đủ khả năng thanh toán, chi nhánh sẽ lập "Giấy xác nhận từ chối thanh toán Séc" cho toàn bộ số tiền trên Séc, kèm theo tờ Séc và các chứng từ khác để trả lại cho người thụ hưởng hoặc người thu hộ.
Đánh giá thực trạng tình hình TTKDTM tại Sacombank – CN ĐBP
Trong thời gian qua, công tác thanh toán không dùng tiền mặt tại Sacombank – CN Điện Biên Phủ đã có những bước phát triển đáng kể Đa dạng hình thức thanh toán cùng với thái độ phục vụ nhiệt tình của giao dịch viên và chuyên viên tư vấn đã tạo sự hài lòng cho khách hàng Sự chăm sóc chu đáo và cẩn thận trong công việc không chỉ đáp ứng nhu cầu của phần đông khách hàng mà còn thu hút thêm nhiều khách hàng mới, góp phần tăng doanh số thanh toán không dùng tiền mặt.
- Hệ thống khoa học kỹ thuật công nghệ phát triển tiên tiến:
Sacombank là một ngân hàng tiên tiến với trang thiết bị và công nghệ hiện đại, hệ thống mạng nội bộ phủ sóng toàn quốc, giúp tối ưu hóa hoạt động kinh doanh Hệ thống thanh toán nội bộ của ngân hàng đã phát triển mạnh mẽ, nhờ vào việc áp dụng nhiều ứng dụng công nghệ thông tin trong các nghiệp vụ ngân hàng, thanh toán bù trừ và báo cáo quản lý.
Các nghiệp vụ thanh toán bù trừ và chuyển tiền liên ngân hàng tại Chi nhánh được thực hiện ổn định và hiệu quả Chi nhánh tuân thủ đúng thời gian gửi và nhận lệnh, đồng thời tiếp nhận và xử lý kịp thời mọi chứng từ điện đi và điện đến Các sai sót được xử lý nhanh chóng, gần như không xảy ra lỗi Đội ngũ cán bộ được đào tạo chuyên sâu và thường xuyên nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn.
- Biện pháp tuyên truyền các phương tiện thông tin đại chúng:
Việc tuân thủ và áp dụng đúng các quy định về TTKDTM là rất quan trọng, nhờ vào sự tuyên truyền hiệu quả từ các Ngân hàng và cơ quan truyền thông, hình thức này ngày càng được phổ biến và trở thành công cụ thiết thực cho nhu cầu đời sống Bộ Tài Chính đã ban hành Thông tư số 09/2015/TT-BTC vào ngày 29/01/2015, quy định rằng doanh nghiệp không được sử dụng tiền mặt cho các giao dịch góp vốn và chuyển nhượng phần vốn góp Thay vào đó, các doanh nghiệp cần áp dụng các hình thức thanh toán như séc, ủy nhiệm chi hoặc các phương thức không dùng tiền mặt khác theo quy định pháp luật Điều này góp phần tăng cường tỷ trọng TTKDTM tại các Chi nhánh, hướng tới sự phát triển ổn định và bền vững.
Hình thức TTKDTM ngoài những mặt tích cực, còn tồn tại một số khó khăn như sau:
Thanh toán bằng tiền mặt vẫn là thói quen phổ biến của người tiêu dùng và doanh nghiệp Việt Nam, do trình độ hiểu biết về ngân hàng còn hạn chế Nhiều người chưa tiếp cận được các dịch vụ và tiện ích ngân hàng, khiến hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt chủ yếu diễn ra trong các doanh nghiệp và cơ quan nhà nước Khu vực tư nhân vẫn chưa tham gia nhiều vào quá trình này, mặc dù đây là một thị trường đầy tiềm năng chưa được khai thác Các chi nhánh ngân hàng đang nỗ lực đẩy mạnh hình thức thanh toán không dùng tiền mặt đến với tầng lớp này.
Chi nhánh Sacombank – CN Điện Biên Phủ thuộc hệ thống Ngân hàng Sacombank, do đó cần tuân thủ nghiêm ngặt các chủ trương và chính sách của ngân hàng để đảm bảo tính nhất quán trong toàn hệ thống Tuy nhiên, sự khác biệt về tình hình kinh tế và chính trị ở từng địa phương yêu cầu chi nhánh phải linh hoạt trong việc áp dụng các chính sách và chủ trương này.
Công tác marketing để phát triển hình thức thanh toán điện tử vẫn gặp khó khăn do chi phí cao, dẫn đến việc quảng bá trên các phương tiện thông tin đại chúng chưa đủ mạnh mẽ và hấp dẫn Điều này đặc biệt rõ ràng tại Việt Nam, nơi mà thói quen sử dụng tiền mặt vẫn rất phổ biến.
Ngân hàng Sacombank – CN Điện Biên Phủ tại TP.HCM đã đạt được nhiều thành tựu trong việc thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt Tuy nhiên, bên cạnh những thành công đó, vẫn tồn tại một số vướng mắc cả khách quan lẫn chủ quan Để cạnh tranh hiệu quả với các ngân hàng trong và ngoài nước, Sacombank cần triển khai các giải pháp nhằm phát triển hơn nữa và khắc phục những hạn chế, từ đó nâng cao chất lượng thanh toán, đặc biệt là hình thức thanh toán không dùng tiền mặt.
Tóm tắt chương 2
Trong thời gian qua, thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng Sacombank - CN Điện Biên Phủ đã trở thành hình thức thanh toán chủ yếu và ngày càng quen thuộc với khách hàng, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng doanh số của ngân hàng Chi nhánh luôn chú trọng hoàn thiện các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo ra nguồn thu ổn định Việc đơn giản hóa thủ tục thanh toán, đảm bảo an toàn và nhanh chóng đã mang lại nhiều tiện ích cho khách hàng, đồng thời phản ánh sự khởi sắc của nền kinh tế hiện đại Nhân viên Ngân hàng Sacombank nhận thức rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của thanh toán không dùng tiền mặt, từ đó áp dụng các giải pháp linh hoạt để mở rộng hình thức này tại Chi nhánh Điện Biên Phủ.
