Bài mới: HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cần đạt -Mục tiêu ý tưởng: + Nhận biết ban đầu về điệp ngữ + Tạo tâm thế học tập, giúp HS ý thức được nhiệm vụ
Trang 1SINH HOẠT CHUYÊN MÔN THEO HƯỚNG ĐỔI MỚI
TIẾT DẠY MINH HỌA
DỰ GIỜ THEO PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG HỌC CỦA HỌC SINH
TIẾT 55: ĐIỆP NGỮ ( LỚP 7)
GV thực hiện: Nguyễn Thị Thu Hằng
A Mục tiêu bài dạy:
Giúp HS:
1 Kiến thức:
- Nắm được thế nào là điệp ngữ và giá trị của điệp ngữ Biết cách vận dụng phép điệp ngữ vào thực tiễn nói và viết
2 Kỹ năng:
- Nhận biết phép điệp ngữ, biết phân tích tác dụng của điệp ngữ;
- Sử dụng được phép điệp ngữ phù hợp với ngữ cảnh
3 Thái độ: Có ý thức sử dụng đúng mục đích.
4 Năng lực cần hình thành:
- Năng lực tự học.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
B Các kỹ năng sống cần giáo dục:
- Kỹ năng nhận thức
- Tư duy lôgic
Trang 2- Kỹ năng giao tiếp
C Phương pháp, phương tiện:
- Phương pháp: Đàm thoại, phân tích, nêu vấn đề
- Phương tiện: Bài soạn, SGK, SGV
D Tiến trình bài giảng:
1 Tổ chức: 7A:
7D:
7E:
2 Kiểm tra:
3 Bài mới:
HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cần đạt -Mục tiêu ý tưởng:
+ Nhận biết ban đầu về điệp ngữ
+ Tạo tâm thế học tập, giúp HS ý thức
được nhiệm vụ học tập, hứng thú học
tập bài mới
-Nội dung hoạt động:GV nêu ví dụ về
phép lặp và lỗi lặp từ
-Nhận thức được nhiệm vụ cần giải
Trang 3-Cách thức thực hiện: GV đưa một số
ví dụ về phép lặp và lỗi lặp từ
-H: Phân biệt 2 ví dụ sau , ví dụ nào là
phép lặp còn ví dụ nào là lỗi lặp
VD1: Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ ,
Nhớ ai, ai nhớ, bây giờ nhớ ai?
(Ca dao)
VD2: Con bò đang gặp cỏ Con bò
chợt ngẩng đầu lên Con bò rống ò ò.
- VD1 : phép lặp; VD2: lỗi lặp
? Nêu cảm xúc em khi đọc 2 câu ca
dao và đoạn văn trên ? Giải thích
- Đọc câu ca dao thấy hay, thích, thú
vị…nhờ các từ ngữ “nhớ ai” đem lại.
- Đọc 3 câu văn xuôi thấy nặng nề,
trùng lặp, rườm rà… do sự lặp ngữ “
con bò” đến 3 lần
HS: Lắng nghe, trả lời câu hỏi theo
hiểu biết cá nhân
GV chốt: Trong giao tiếp và trong viết
quyết của bài học
- Tập trung cao để giải quyết nhiệm vụ -Có thái độ tích cực, hứng thú
Trang 4văn, đôi khi do sơ ý hoặc do vốn ngôn
ngữ ít ỏi ta thường lặp lại một số từ
ngữ khiến cho câu văn trở nên nặng
nề, ý không thanh thoát Đó là hiện
tượng lặp lại vô ý thức, nó khác với
hiện tượng lặp lại có ý thức, có chủ
động, nhằm tạo nên những ấn tượng
mới mẻ có tính chất tăng tiến Đó là
biện pháp tu từ điệp ngữ.
HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cần đạt
Hoạt động 1:Tìm hiểu điệp ngữ và
tác dụng của điệp ngữ
-Mục tiêu ý tưởng: Giúp HS nắm
được thế nào là điệp ngữ và tác dụng
của điệp ngữ
-Nội dung hoạt động: Tìm hiểu điệp
ngữ và tác dụng của điệp ngữ
I.Điệp ngữ và tác dụng của điệp ngữ 1.Bài tập: SGK
Trang 5-Cách thức thực hiện:
GV nêu câu hỏi, HS trả lời:
Hs: đọc khổ thơ đầu và khổ thơ cuối
bài thơ “Tiếng gà trưa”
? Những từ ngữ nào được lặp đi lặp
lại trong 2 khổ thơ này
- Từ nghe được lặp lại 3 lần -> nhấn
mạnh cảm giác khi nghe tiếng gà
trưa.
- Từ vì được lặp lại 4 lần –> nhấn
mạnh nguyên nhân chiến đấu của
người chiến sĩ.
- Cụm từ Tiếng gà trưa -> lặp lại 4
lần ở đầu 4 khổ thơ -> Nó gợi ra
những kỉ niệm của tuổi thơ tác giả.
? Cách lặp lại ở đây là ngẫu nhiên
hay cố ý ? Lặp lại như vậy để nhằm
mục đích gì
- Nghe : nhấn mạnh cảm giác, cảm
xúc khi nghe tiếng gà
- Vì: nhấn mạnh mục đích chiến đấu
- Các từ ngữ được lặp lại :
+ Từ nghe được lặp lại 3 lần -> nhấn
mạnh cảm giác khi nghe tiếng gà trưa
+ Từ vì được lặp lại 4 lần –> nhấn mạnh
nguyên nhân chiến đấu của người chiến sĩ
+Cụm từ Tiếng gà trưa -> lặp lại 4 lần
ở đầu 4 khổ thơ -> Nó gợi ra những kỉ niệm của tuổi thơ tác giả
Trang 6của người chiến sĩ.( vì những kỉ niệm
ngày thơ ấu, vì bà, vì quê hương, Tổ
quốc).
- Tiếng gà trưa -> Nĩ gợi ra những
kỉ niệm của tuổi thơ tác giả.
? Qua tìm hiểu ví dụ trên,điệp ngữ cĩ
tác dụng gì
- Những từ ngữ được lặp đi lặp lại để
làm nổi bật ý,gây cảm xúc mạnh gọi
là phép điệp ngữ
?Qua tìm hiểu trên em hiểu thế
nào là điệp ngữ
Hoạt động 2: Tìm hiểu về các dạng
điệp ngữ
-Mục tiêu ý tưởng: Giúp HS nắm
được các loại điệp ngữ và đặc điểm
của mỗi dạng
ð Tác dụng : làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh
2.Kết luận:
- Những từ ngữ được lặp đi lặp lại nhiều lần trong khi nĩi hoặc viết gọi là điệp ngữ
- Mục đích: làm nổi bật ý,gây cảm xúc mạnh gọi là phép điệp ngữ
*Ghi nhớ:SGK-152
II.Các dạng điệp ngữ:
1.Bài tập:SGK
Trang 7-Nội dung hoạt động: HS xác định
được các dạng điệp ngữ
-Cách thức thực hiện:
- HS thảo luận nhóm
- Đại diện 1 nhóm lên chữa ->nhóm
còn lại nhận xét
- GV chốt
Nhóm 1-2: Các từ ngữ được lặp lại
trong bài thơ Tiếng gà trưa đứng liền
nhau (nối tiếp nhau) hay đứng cách
quãng với nhau
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ(…)
GV giảng: điệp ngữ cách quãng là
phép điệp ngữ mà ta sắp xếp các từ
ngữ được điệp giãn cách nhau, tạo ấn
tượng nỗi bật và tạo tình nhạc
Nhóm 3-4:Các từ ngữ được lặp lại
trong VDa đứng liền nhau (nối tiếp
nhau) hay đứng cách quãng với nhau
- Từ “Nghe”lặp lại các tiếng đầu trong mỗi dòng thơ => điệp ngữ cách quãng
-Các từ “rất lâu”,”khăn xanh”,”thương
Trang 8- Vda : rất lâu, rất lâu Khăn xanh,
khăn xanh thương em , thương em
GV giảng : Điệp ngữ nối tiếp là phép
điệp ngữ ngữ mà người ta sắp xếp các
từ ngữ được điệp liên tiếp nhau, tạo
ấn tượng mới mẻ có tính chất tăng
tiến
Nhóm 5-6: Các từ ngữ được lặp lại
trong VDb đứng ở những vị trí nào
trong câu thơ.
+ thấy
Thấy ngàn dâu
Ngàn dâu
GV giảng: Điệp ngữ chuyển
tiếp(Điệp ngữ vòng) là phép điệp ngữ
mà ta sắp xếp các từ ngữ được điệp
nằm cuối câu trên chuyển xuống đầu
câu dưới tiếp với nó, làm cho câu văn
, câu thơ liền nhau nhằm khắc sâu ,
gây ấn tượng
? Qua phân tích các ví dụ trên ta thấy
em” lặp lại nối tiếp nhau trong dòng thơ -> Điệp ngữ nối tiếp
-Các từ ngữ cuối câu trước được lặp lại
ở đầu câu sau -> Điệp ngữ chuyển tiếp(Điệp ngữ vòng)
Trang 9điệp ngữ thường cú những dạng nào
HS đọc SGK
GV liờn hệ :phộp điệp ngữ thường
được sử dụng trong tục ngữ , ca dao ,
thơ rất nhiều, cũn đối với văn bản thỡ
thường dựng trong văn biểu cảm
( dựng để bộc lộ tỡnh cảm , cảm xỳc)
GVLH: Em hóy tỡm trong 1 số bài
văn, ca dao, thơ mà chỳng ta đó học
cú sử dụng phộp điệp ngữ.
- Văn bản “ Thộp Mới” : Tre giữ
làng,giữ nước,giữ mỏi nhà tranh,giữ
đồng lỳa chớn…
-.>Tre( 7 lần), giữ(4 lần), anh hựng(2
lần) -> Nhấn mạnh ý : cây tre
Việt Nam gắn bó với đời sống
lao động và chiến đấu
- Văn bản “ Cảnh khuya”
“Cảnh khuya như vẽ người chưa
ngủ,
2.Kết luận:
Ghi nhớ-SGK
Trang 10Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.”
( Hồ Chí Minh)
ð Tác dụng :nhấn mạnh tình yêu
thiên nhiên với tình yêu đất nước
trong tâm hồn Bác
GDKN:
- Qua bài học này giáo dục chúng ta
cần phải có ý thức vận dụng điệp ngữ
trong khi nói cũng như khi viết, nhất
là khi chúng ta viết văn biểu cảm.
- Phải biết phân biệt đâu là phép lặp
đâu là lỗi lặp từ.
HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cần đạt
Hoạt động 1: Tái hiện kiến thức III Luyện tập
Trang 11-Mục tiêu ý tưởng: Khắc sâu kiến
thức đã học
-Nội dung hoạt động: Tìm điệp ngữ
và tác dụng của điệp ngữ
-Cách thức thực hiện:
GV cho 2 phút để chuẩn bị sau đó HS
lên bảng trình bày
- Hs đọc yêu cầu- HS làm – GV nhận
xét
Hoạt động 2: Thảo luận nhanh
-Mục tiêu ý tưởng: Khắc sâu kiến
thức đã học, vận dụng làm bài tập
-Nội dung hoạt động: Tìm điệp ngữ
và xác định dạng điệp ngữ
-Cách thức thực hiện:
H Tìm điệp ngữ và xác định dạng
điệp ngữ
1.Bài 1:
-Điệp ngữ: Một dân tộc,Dân tộc đó phải được, năm nay Tác dụng :
nhấn mạnh sức mạnh quật cường của dân tộc ta, khẳng định tinh thần, ý chí quyết tâm bảo vệ nền độc lập mà người dân VN xứng đáng được hưởng
-Điệp ngữ: trông,đi cấy
=>Nhấn mạnh nỗi lo âu nhiều bề và mong muốn của người nông dân về thời tiết thuận hòa để làm ăn thuận lợi
2,Bài 2:
- xa nhau (2 lần) -> Điệp cách quãng
- một giấc mơ (2 lần) -> Điệp chuyển
tiếp( vòng tròn)
Trang 12- HS thảo luận theo cặp
- Cử đại diện trình bày
Hoạt động 3: Thông hiểu kiến thức
-Mục tiêu ý tưởng: Khắc sâu kiến
thức đã học
-Nội dung hoạt động: từ ngữ nào
được lặp lại? Việc lặp lại của các từ
ấy có phải là điệp ngữ không
-Cách thức thực hiện:
Tìm từ ngữ nào được lặp lại? Việc
lặp lại của các từ ấy có phải là điệp
ngữ không?
-Sửa lại cho đúng
- HS thảo luận nhóm
- Đại diện nhóm lên chữa -> nhận xét
- GV chốt
3.Bài 3:
* Việc lặp một số từ ngữ (phía sau nhà em, em trồng, em hái hoa) trong
đoạn văn trên không có tác dụng biểu cảm mà làm cho đoạn văn ấy lộn xộn, rườm ra, không trong sáng
-> Lỗi lặp từ (không phải điệp ngữ)
* Sửa lại: “Phía sau nhà em có một
mảnh vườn Em trồng trên đấy rất nhiều loại hoa, nào là hoa hồng, hoa cúc, nào là thược dược, đồng tiền, và
cả lay ơn nữa Trong ngày quốc tế phụ nữ em hái hoa tặng mẹ, tặng chị…”
HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cần đạt
-Mục tiêu ý tưởng: Vận dụng kiến 5 Bài 5:
Trang 13thức đã học để viết đoạn văn.
-Nội dung hoạt động: Viết đoạn văn
có chứa điệp ngữ theo yêu cầu
-Cách thức thực hiện:
- HS thảo luận nhóm
- Đại diện nhóm lên chữa -> nhận xét
- GV chốt
Trăng là người bạn muôn đời của thi
sỹ, với Hồ Chí Minh cũng vậy, trăng
từ lâu đã trở thành người bạn tri âm, tri kỉ của Người Mỗi đêm trăng người lại gửi gắm tâm sự qua những vần thơ Cũng bởi yêu trăng nên trăng trong thơ Bác rất đẹp Trăng rằm tròn vằng vặc, trăng mùa xuân lung linh dát bạc tô điểm cho sức sống mùa xuân
HOẠT ĐỘNG: MỞ RỘNG, SÁNG TẠO
Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh về nhà:
-Tìm những bài hát, câu thơ có chứa từ ghép Hán Việt
Chỉnh lí - Bổ sung