Cho đến nay chỉ có một số tác giả đề cập tới vấn đề tiếp cận, tiếp nhậntác phẩm văn học dân gian theo đặc trưng thể loại, như: Mấy vấn đề phương pháp giảng dạy, nghiên cứu văn học d
Trang 1MỤC LỤC MỤC
I LỜI GIỚI THIỆU
II TÊN SÁNG KIẾN
III TÁC GIẢ SÁNG KIẾN
IV CHỦ ĐẦU TƯ TẠO RA SÁNG KIẾN
V LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN
VI NGÀY SÁNG KIẾN ĐƯỢC ÁP DỤNG LẦN ĐẦU
VII MÔ TẢ SÁNG KIẾN
CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN
1 Cơ sở pháp lý
2 Cơ sở lý luận
3 Cơ sở lý luận khoa học và đời sống
3.1 Khái niệm truyền thuyết
3.2 Đặc trưng của truyền thuyết
3.2.1 Về hệ đề tài
3.2.2 Về chức năng
3.2.3 Về thi pháp
CHƯƠNG II THỰC TRẠNG DẠY HỌC TRUYỀN THUYẾT TRONG CHƯƠNG TRÌNH THPT LỚP 10
1 Về giảng dạy
1.1 Đồng nhất giữa truyền thuyết và truyện hiện đại
1.2 Khuynh hướng xóa nhòa ranh giới giữa truyền thuyết – văn học dân gian với các khoa học liên quan
1.3 Khuynh hướng diễn xuôi truyền thuyết
1.4 Một số giáo viên có trình độ, có kinh nghiệm đã dạy truyền thuyết như nó vốn có trong đời sống thực của dân gian
2 Về học tập truyền thuyết của học sinh
TRANG
03 05 05 06 06 06 06 07 07 07 09 09 09 09 09 10
12 12 12
13 13
14 14
Trang 23 Nguyên nhân
3.1 Đối với giáo viên:
3.2 Đối với học sinh:
3.3 Đối với cha mẹ học sinh:
3.4 Đối với cơ sở vật chất:
CHƯƠNG III GIẢI PHÁP
1 Dạy học truyền thuyết gắn liền với đặc trưng Folklor
2 Dạy học truyền thuyết gắn liền với đặc trưng kết cấu
3 Dạy học truyền thuyết gắn liền với đặc trưng thời gian và không gian nghệ thuật
4 Dạy học truyền thuyết theo hướng tiếp cận bốn bước cơ bản
CHƯƠNG IV KẾT QUẢ
KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ .
1 Kết luận
2 Kiến nghị
VIII NHỮNG THÔNG TIN CẦN ĐƯỢC BẢO MẬT
IX CÁC ĐIỀU KIỆN CẦN THIẾT ĐỂ ÁP DỤNG SÁNG KIẾN
X ĐÁNH GIÁ VIỆC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN
XI DANH SÁCH NHỮNG TỔ CHỨC/CÁ NHÂN ĐÃ THAM GIA ÁP DỤNG THỬ VÀ ÁP DỤNG SÁNG KIẾN LẦN ĐẦU
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .
BÀI SOẠN GIÁO ÁN MẪU
16 16 17 17 17 18 19 20
20 21 22 24 24 24 25 25 25
26 27 28
Trang 3I LỜI GIỚI THIỆU
Văn học dân gian là bộ phận chính của nền văn học và văn hóa của mỗidân tộc Văn học dân gian rất phong phú với nhiều loại thể như: Tục ngữ, câu
đố, thần thoại, truyện cổ tích, truyền thuyết, ca dao dân ca Trong đó, truyềnthuyết là một bộ phận quan trọng nhất của văn học dân gian nói chung và trongcác thể loại tự sự dân gian nói riêng Truyền thuyết là một di sản văn hóa tinhthần rất phong phú, có giá trị, tồn tại lâu dài trong lịch sử hình thành và pháttriển của dân tộc Việt Nam Truyền thuyết là những truyện dân gian về lịch sử,
nó không phải chính sử mà là dã sử, là lịch sử dân gian Truyền thuyết là vănhọc chứ không phải lịch sử Truyền thuyết thể hiện tập trung và sáng tỏ thế giớiquan và nhân sinh quan của nhân dân lao động trong cuộc đấu tranh chống xâmlược, dựng nước và giữ nước Đó là quan điểm đánh giá lịch sử của nhân dân, làtâm tư, tình cảm, mong ước thầm kín của nhân dân trong mỗi thời kỳ lịch sử quacách nhân vật kể lại các sự kiện, tập trung ca ngợi những người có công với dânvới nước, khơi dậy lòng tự hào dân tộc và nhắc nhở con cháu đừng phụ công ơncủa thế hệ cha ông Do đó, truyền thuyết góp phần giáo dục học sinh giá trị nhânvăn và những phẩm chất tốt đẹp trong truyền thống văn hóa tinh thần của dântộc Việt Nam
Văn học dân gian nói chung, truyền thuyết nói riêng được lưu truyền vàgìn giữ cho đến nay đã chứng tỏ sức sống đặc biệt của thể loại trước thử tháchcủa thời gian Văn học dân gian phản ánh chân thật, giản dị và trong sáng nhữngđức tính tốt đẹp trong truyền thống dân tộc Đó là những giá trị tinh thần làmcho nhân dân ta luôn tự hào về truyền thống bất khuất trong đấu tranh để bảo vệcuộc sống tươi đẹp của đất nước Đồng thời, văn học dân gian có thể xem làkhởi nguyên của nền văn học dân tộc Việt Nam và đem đến nhiều cảm hứng chonền văn học viết mà các nghệ sĩ nhà văn, nhà thơ Việt Nam, các thế hệ trẻ luônluôn tìm thấy những giá trị và sức mạnh mới trong sáng tạo nghệ thuật
Văn học dân gian phản ánh chân thật hài hòa hiện thực cuộc sống và ước
mơ lý tưởng của nhân dân lao động, nó phản ánh trình độ tư duy và trí tưởngtượng phong phú kì vĩ trong sáng tạo nghệ thuật của nhân dân Vì thế, khi tiếpxúc với truyền thuyết, học sinh cũng được nuôi dưỡng và phát triển nhân cách,khả năng thẩm mỹ trong những sáng tạo tuyệt vời bằng trí tưởng tượng táo bạo
và nên thơ của truyền thuyết
Trong chương trình THPT đưa văn học dân gian vào dạy học đã được bốtrí số giờ đúng mức Nhưng hiện nay, so với lý luận về dạy học văn học viết thì
Trang 4lý luận về dạy học văn học dân gian trong nhà trường chưa được quan tâmnhiều Riêng truyền thuyết là thể loại được học từ trung học cơ sở nhưng số bàiviết có tính chất lý luận về phương pháp dạy học vẫn còn ít, nhất là những bàiviết theo quan điểm mới dựa trên những thành tựu của thi pháp thể loại truyềnthuyết Cho đến nay chỉ có một số tác giả đề cập tới vấn đề tiếp cận, tiếp nhận
tác phẩm văn học dân gian theo đặc trưng thể loại, như: Mấy vấn đề phương pháp giảng dạy, nghiên cứu văn học dân gian của Hoàng Tiến Tựu, Văn học dân gian Việt Nam của Đỗ Bình Trị.
Từ việc thiếu lý luận về phương pháp dẫn đến việc dạy học thể loại truyềnthuyết ở trường THPT chưa cao Giáo viên chưa nắm được thi pháp thể loạitruyền thuyết nên chưa có phương pháp dạy học đúng Vì vậy, cho đến nay hầunhư việc dạy học truyện truyền thuyết vẫn theo lối cũ, nghĩa là dạy học truyềnthuyết như dạy học truyện hiện đại như tác giả Nguyễn Xuân Lạc đã chỉ ra:
Giáo viên đồng nhất dạy học truyện truyền thuyết với văn học viết, thậm chí một
số giáo viên còn coi nhẹ thể loại này, cho rằng nó ít có giá trị, không quan trọng.Điều đó đã ảnh hưởng đến chất lượng dạy học truyện truyền thuyết
Bởi vậy xây dựng hệ thống lý luận về phương pháp dạy học truyện truyềnthuyết ở THPT là điều cần thiết Chính vì vậy, nên tôi chọn đề tài nghiên cứu:
“Phương pháp dạy - học truyền thuyết lớp 10 THPT”, nhằm góp phần nâng
cao hiệu quả dạy học truyện truyền thuyết
Với đề tài “Phương pháp dạy - học truyền thuyết lớp 10 THPT”, tôi
hy vọng sẽ đóng góp vào việc xây dựng một số luận điểm về phương pháp dạyhọc truyện truyền thuyết lớp 10 THPT theo quan điểm khoa học, bám sát cácđặc trưng cơ bản của thi pháp truyện truyền thuyết phù hợp với yêu cầu hiện đạihóa về phương pháp dạy học và thực tiễn trong nhà trường THPT
Từ mục đích và ý nghĩa trên, tôi hy vọng rằng học sinh sẽ yêu thích môn
Ngữ văn nói chung, truyện truyền thuyết nói riêng, làm cho giờ học diễn ra sôi
nổi hơn, học sinh ham học hơn, không còn cảm thấy mệt mỏi, nặng nề khi đếntiết học Ngữ văn Từ đó giúp cho giờ học đạt hiệu quả cao hơn, đáp ứng đượcyêu cầu của phương pháp dạy học đổi mới và khẳng định đúng đắn vai trò của
bộ môn Ngữ văn trong nhà trường THPT
Điểm mới của sáng kiến là tập trung thiết kế và sử dụng phương pháp dạyhọc truyện truyền thuyết lớp 10 THPT nhằm nâng cao hiệu quả chất lượng dạy
Trang 5học môn Ngữ văn ở trường THPT Sáng kiến kinh nghiệm có nhiệm vụ tìmhiểu:
- Cơ sở lí luận
- Thực trạng dạy học truyền thuyết trong chương trình THPT lớp 10
- Xác định một số phương pháp dạy học theo thể loại truyền thuyết
Tôi đã kết hợp các phương pháp nghiên cứu sau:
1 Nhóm nghiên cứu lý thuyết: Thông qua tài liệu, sách giáo khoa, giáo án
để hệ thống hóa cơ sở lý luận phục vụ đề tài
2 Nhóm nghiên cứu thực tiễn: Khảo sát về thực trạng dạy học truyềnthuyết trong nhà trường THPT hiện nay, trên cơ sở đó đề ra những phương phápdạy học truyện truyền thuyết theo thi pháp truyền thuyết
3 Nhóm phương pháp xử lý thông tin: Thống kê số liệu qua khảo sát, trắcnghiệm một số học sinh lớp 10 để nắm được mức độ, khả năng cảm thụ của họcsinh về việc học truyện truyền thuyết hiện nay
Dựa trên kết quả thu được, tôi sẽ tổng hợp, đánh giá thực trạng việc dạyhọc truyền thuyết lớp 10 THPT hiện nay Từ đó đề ra những phương pháp dạyhọc truyện truyền thuyết theo thi pháp truyền thuyết
Sáng kiến góp phần khẳng định tầm quan trọng của của các phương phápdạy học tích cực nói chung và phương pháp dạy học truyện truyền thuyết nóiriêng Phương pháp dạy học truyền thuyết lớp 10 THPT là một phương pháp dạyhọc góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Ngữ văn Từ đó, nó gópphần phát triển các năng lực cho học sinh trong quá trình học tập
Đồng thời, sáng kiến phác họa đôi nét về thực trạng dạy học Ngữ văn ởtrường THPT hiện nay nói chung và việc sử dụng các phương pháp dạy học tíchcực trong giảng dạy bộ môn Ngữ văn Sáng kiến còn xác định được tác dụng vàhiệu quả của phương pháp dạy học truyện truyền thuyết Từ đó, sáng kiến xâydựng và sử dụng phương pháp dạy học truyền thuyết lớp 10 THPT để góp phầnnâng cao hiệu quả giảng dạy môn Ngữ văn ở trường THPT
II TÊN SÁNG KIẾN
Phương pháp dạy học truyền thuyết lớp 10 THPT
III TÁC GIẢ SÁNG KIẾN
Họ và tên: NGUYỄN LÊ HOÀN
Trang 6Địa chỉ: Trường THPT Phạm Công Bình – Yên Lạc – Vĩnh Phúc.
Điện thoại: 0395667999; E-mail: nguyenlehoanpcb@ gmail.com
IV CHỦ ĐẦU TƯ TẠO RA SÁNG KIẾN
Tác giả
V LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN
Phương pháp dạy học truyền thuyết lớp 10 THPT
VI NGÀY SÁNG KIẾN ĐƯỢC ÁP DỤNG LẦN ĐẦU TIÊN
Thời gian áp dụng lần đầu tiên: 10/10/2019
Địa điểm: Trường THPT Phạm Công Bình – Huyện Yên Lạc – Tỉnh VĩnhPhúc
VII MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Trang 7CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN
1 Cơ sở pháp lý
Môn Ngữ văn trong trường THPT nói chung, thể loại truyền thuyết nóiriêng có vai trò rất quan trọng vì môn học này hướng đến các nhiệm vụ chủ yếusau:
1.1 Giúp học sinh biết đọc, biết viết
1.2 Giúp học sinh nhận thức rõ Ngữ văn có các chức năng: chức năngnhận thức, chức năng thẩm mỹ, chức năng giáo dục
1.3 Giúp học sinh thấy được cái hay, cái đẹp và biết thưởng thức cái haycái đẹp của văn chương nghệ thuật Từ đó mở mang tri thức, hình thành nhâncách của học sinh Hơn thế nữa môn học này còn giúp cho các em sự hiểu biếtphong phú về mọi mặt của cuộc sống con người, xã hội và đất nước Bồi dưỡngcho các em một cuộc sống tâm hồn tươi đẹp, phong phú, rộng mở Từ đó khơidậy niềm tự hào, tình yêu đối với đất nước, dân tộc mình và tình yêu cuộc sống
2 Cơ sở lý luận
Dạy học văn học dân gian nói chung, truyện truyền thuyết nói riêng theoquan điểm thi pháp thể loại hiện nay được rất nhiều người quan tâm, từ các nhànghiên cứu đến những người trực tiếp đứng lớp giảng dạy, cho nên, có nhiềucông trình, nhiều bài viết về thi pháp thể loại văn học dân gian, đặc biệt là thipháp truyện truyền thuyết
Ở Việt Nam, người đầu tiên quan tâm đến lĩnh vực phương pháp dạy họcvăn học dân gian nói chung, truyện truyền thuyết nói riêng là Hoàng Tiến Tựu
với công trình: Mấy vấn đề phương pháp giảng dạy nghiên cứu văn học dân gian trong đó có một chương nêu lên: Vấn đề giảng dạy truyện dân gian Tiếp
đó là cuốn Bình giảng truyện dân gian trong đó có 25 trang viết về công việc
bình giảng truyện dân gian, còn lại là phần bình giảng những tác phẩm truyệndân gian cụ thể Hai cuốn sách này có nhiều gợi ý tốt về phương pháp tiếp cận,giảng dạy truyện dân gian, trong đó có truyện truyền thuyết Tuy nhiên, tác giảvẫn nghiêng về phương pháp tiếp cận, giảng dạy truyện dân gian nói chung hơn
là đề tài lý luận về phương pháp dạy học truyện dân gian trong nhà trường
THPT Cả hai cuốn sách chỉ mới dừng lại ở: mấy vấn đề và một số công việc cụ
Trang 8thể chưa phát triển thành một hệ thống lý luận về phương pháp dạy học truyện
dân gian nói chung và truyện truyền thuyết nói riêng
Cuốn Văn học dân gian trong nhà trường của Nguyễn Xuân Lạc, trong đó
có phần viết: Giảng dạy văn học dân gian theo thi pháp dân gian Ở phần này,
tác giả đã giới thiệu một số thi pháp dân gian vào việc giảng dạy văn học dângian trong nhà trường và đã có phần vận dụng những quan điểm đó trong việcphân tích, bình giảng một số tác phẩm cụ thể trong chương trình Ngữ văn lớp 10THPT
Hai tác giả Đỗ Bình Trị và Lê Trường Phát trong hai cuốn Những đặc điểm thi pháp các thể loại văn học dân gian, Thi pháp văn học dân gian, đã đề
cập đến những đặc trưng cơ bản về thi pháp thể loại và những công việc phântích cụ thể tác phẩm theo từng bước Những cuốn sách này là tài liệu bổ ích,thiết thực, có thể giúp ích cho giáo viên nâng cao trình độ nghiệp vụ của mìnhvề dạy học truyện dân gian
Gần đây, trên các báo Văn nghệ, Giáo dục và thời đại, Tạp chí văn họcdân gian đã có nhiều bài phân tích, bình giảng văn học dân gian theo quan điểmtiếp cận văn học dân gian như là tính chất một tác phẩm Folklor – Văn hóa dângian
Những công trình, bài viết nói trên, đều có những ý kiến đóng góp hữu íchcho việc dạy học văn học dân gian Cụ thể, các tác giả đã nói lên sự khác biệtgiữa văn học dân gian và văn học viết như sau:
- Văn học dân gian, trong đó có truyện truyền thuyết là sản phẩm, là tiếngnói chung của cộng đồng dân tộc, là sáng tác tập thể bằng nghệ thuật ngôn từ.Còn văn học viết là sản phẩm, là tiếng nói cá thể mang dấu ấn riêng của từng cánhân nghệ sĩ
- Tác phẩm văn học dân gian, trong đó có truyện truyền thuyết trước hếtđược làm ra bởi nhu cầu sinh hoạt và tồn tại xã hội, mang chức năng sinh hoạtthực hành Còn tác phẩm văn học viết được sáng tạo bởi nhu cầu cá nhân, là kếtquả lao động nghệ thuật của nhà văn
- Tác phẩm văn học dân gian, trong đó có truyện truyền thuyết nhiều khihình thức hiện ra của nó ở trạng thái mở, do được truyền miệng nên không cótính ổn định, sinh ra dị bản Còn tác phẩm văn học viết là một chỉnh thể ngônngữ hoàn chỉnh, khép kín, ổn định
Trang 9Do vậy, thi pháp văn học dân gian, trong đó có truyện truyền thuyết và thipháp văn học viết có những điểm giao nhau, song chúng có những đặc điểmkhác biệt như ngôn ngữ, kết cấu, không gian và thời gian nghệ thuật Vì vậy khiphân tích văn học dân gian, trong đó có truyện truyền thuyết không được đồngnhất với văn học viết Nên, khi dạy học truyền thuyết ta phải có cách giải mãriêng, và đó là cách giải mã theo thi pháp truyện truyền thuyết như nhiều nhànghiên cứu đã nhấn mạnh
3 Cơ sở lý luận khoa học và đời sống
Một giờ dạy truyện truyền thuyết thành công cần có rất nhiều yếu tố tácđộng Nhưng điều quan trọng nhất để giờ dạy đó thành công thì đòi hỏi mỗingười giáo viên bên cạnh chuẩn về chuyên môn nghiệp vụ, còn cần có một sựchuẩn bị kỹ về phương pháp dạy học trong giờ dạy
Thế nào là “Phương pháp dạy - học truyền thuyết lớp 10 THPT”?
Theo tôi, giáo viên cần nắm được:
3.1 Khái niệm truyền thuyết
Truyền thuyết là một thể loại trong loại hình tự sự dân gian phản ánhnhững sự kiện, nhân vật lịch sử hay di tích cảnh vật địa phương thông qua sự hưcấu nghệ thuật thần kỳ
3.2 Đặc trưng của truyền thuyết
3.2.1 Về hệ đề tài.
Theo sách giáo khoa Ngữ văn lớp 10 tập 1 thì truyền thuyết được phânthành ba loại sau:
- Truyền thuyết lịch sử
- Truyền thuyết anh hùng
- Truyền thuyết về các danh nhân văn hoá
3.2.2 Về chức năng.
Truyền thuyết kể về những nhân vật và sự kiện lịch sử có thật ngoài đời,xuất phát từ quyền lợi, nguyện vọng, tư tưởng tình cảm của mình Truyền thuyếttái tạo lịch sử trên cơ sở cốt lõi lịch sử rồi tiến hành sắp xếp lại để dựng lên tầmvóc của sự kiện nhân vật, giáo dục lòng yêu nước, tinh thần dân tộc; là cơ sở chocác nhà sử học tham khảo về các giai đoạn lịch sử dân tộc và là nguồn cảm hứngcho các nhà văn nhà thơ sáng tác; đồng thời giúp chúng ta biết quý trọng, kế
Trang 10thừa và phát huy những truyền thống tốt đẹp của ông cha ta, từ đó tạo nên nhữngsức mạnh mới để hoàn thành nhiệm vụ trong thời đại mới.
3.2.3 Về thi pháp
Cách tạo cốt truyện: Cốt truyện của truyền thuyết thường đơn giản, ít
tình tiết, dễ nhớ Truyền thuyết được xây dựng trên cơ sở một cốt lõi lịch sử vàđược chắp thêm đôi cánh thơ và mộng - sự hư cấu hoang đường Thế giới truyềnthuyết hiện lên qua vẻ đẹp nhân vật và sự kiện lịch sử được tái tạo lại qua sự lýtưởng hoá và lòng ngưỡng mộ, yêu mến của nhân dân Truyền thuyết xoayquanh nhiều nhân vật, có truyện có hai hệ thống nhân vật đối lập nhau như
Truyện An Dương Vương và Mị Châu, Trọng Thuỷ: Một bên là an Dương
Vương, thần Kim Quy, Mỵ Châu; một bên là Triệu Đà, Trọng Thuỷ, con tinh GàTrắng Cốt truyện gồm ba phần: Hoàn cảnh xuất hiện nhân vật chính, sự nghiệpcủa nhân vật chính, kết cục thân thế của nhân vật Truyền thuyết thường có yếu
tố phi cốt truyện - những yếu tố nằm ngoài cốt truyện, do người kể hoặc người
sưu tầm, ghi chép thêm vào theo quan niệm và sự nhận thức của họ Truyện An Dương Vương và Mị Châu, Trọng Thuỷ có chi tiết người đời sau mò ngọc trai ở
biển Đông rửa vào nước giếng ở thành Cổ Loa, nơi Trọng Thuỷ tự tử, thì thấyngọc trai sáng hơn Qua đó, xét quan niệm và cách hiểu tác phẩm của người kểhoặc người ghi truyện
Không gian nghệ thuật: Là không gian đời thường, không gian chiến
trường và không gian xã hội, đất nước
Thời gian nghệ thuật trong truyền thuyết là thời gian quá khứ - xác định.
Truyền thuyết nào cũng kể về chuyện đã xẩy ra rồi và vào một thời kỳ lịch sửnhất định nào đó như: Thời đại Vua Hùng, thời đại An Dương Vương, Hai Bàtrưng thế kỷ thứ I, bà Triệu thế kỷ thứ III, Lê Lợi thế kỷ XV Nhưng, không thểđoán định khoảng cách giữa thời gian sự kiện và thời gian sáng tạo tác phẩm
Mô típ nhân vật: Truyền thuyết là sự nhào nặn lịch sử bằng cách hình
tượng hóa và kì ảo hóa các nhân vật theo quan điểm lịch sử của nhân dân Cảmquan lịch sử đã chi phối nghệ thuật xây dựng hình tượng truyền thuyết Họ dù có
là hư cấu hay đích thực thì cũng đều có tên tuổi, gốc gác…nói chung, có một lílịch rõ ràng gắn với địa phương hay thời đại Nhóm nhân vật của truyền thuyếtthời Văn Lang – Âu Lạc mang đậm màu sắc thần thoại Họ là những anh hùngđược nhào nặn, thần thánh hóa, vũ trụ hóa qua trí tưởng tương bay bổng củanhân dân mà trở thành thần thánh Thế giới quan thần thoại và niềm tự hào dân
Trang 11tộc chính là cơ sở sáng tạo nên những hình tượng nghệ thuật như Thánh Gióng,Sơn Tinh, Cao Lỗ, An Dương Vương…
Phương thức diễn xướng: Truyện được kể kết hợp với các động tác, nét
mặt Nhiều khi lời kể và động tác được diễn theo vai từng nhân vật có sự thamgia của người nghe
Yếu tố kỳ diệu: Hoang đường, hư cấu là thủ pháp nghệ thuật gắn với nội
dung truyền thuyết
Kết cấu của truyền thuyết: Truyền thuyết có kết cấu theo khuynh hướng
chung của các loại tự sự dân gian Cốt truyện thường có ba chặng: Chặng 1:Hoàn cảnh xuất hiện và đặc điểm của nhân vật Chặng 2: Hành trạng và chiếncông của nhân vật Chặng 3: Nhân vật hóa và hiển linh, âm phù (mô típ về sựhóa thân, sự hiển linh của nhân vật thể hiện sự ngưỡng mộ, tôn sùng của dângian vơi các anh hùng.)
Ngôn ngữ truyền thuyết: Cô đọng, ít miêu tả, chủ yếu chỉ thuật lại hành
động của nhân vật, chú ý kể những chi tiết về hoàn cảnh xuất thân, bối cảnh củacâu chuyện, những lời thoại nhân vật một cách cô đọng Những lời thoại nhânvật được chú ý kể là lời thể hiện khí thái, lòng nhiệt huyết của nhân vật đối vớiđất nước trong hoàn cảnh lâm nguy, như: Lời kể của Thánh Dóng nói với sứ giả
vua Hùng, lời khảng khái của bà Triệu Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá kình ở biển khơi, đánh đuổi qua Ngô, giành lại giang sơn, cởi ách nô lệ, chứ không chịu khom lưng làm tỳ thiếp người Chuyện kể về nhân vật
lịch sử mang đậm yếu tố thần tích, truyền thuyết dân gian, ngôn ngữ mang chấttưởng tượng tươi mát, bay bổng mà vẫn mộc mạc chất dân gian
Truyền thuyết thường gắn với các di tích vật chất như: gò, đồi, sông,
suối; các di tích văn hoá như: đền thờ, tháp, chùa, tượng; các phong tục và lễ hộinhư: hội Gióng, hội Kiếp Bạc, giỗ trận Đống Đa
Trang 12CHƯƠNG II THỰC TRẠNG DẠY HỌC TRUYỀN THUYẾT
TRONG CHƯƠNG TRÌNH THPT LỚP 10
1 Về giảng dạy
Văn học dân gian được coi là cội nguồn của văn hóa, văn học dân tộc.Nhưng thời lượng dành cho bộ phận văn học này không nhiều (khoảng trên dưới
15 tiết) Mặt khác, nhiều giáo viên ít chú trọng đến bộ phận văn học này Vì thế,
đa phần là giảng dạy có tính chất qua loa đại khái, không bám sát đặc trưng củavăn học dân gian, chưa truyền lửa đến cho học sinh yêu thích những tác phẩmnày
Nói đến thực trạng của việc giảng dạy là nói đến những khuynh hướng vàcách dạy truyền thuyết phổ biến hiện nay Có những khuynh hướng sau đây:
1.1 Đồng nhất giữa truyền thuyết và truyện hiện đại, dạy truyền thuyếtnhư dạy truyện hiện đại, tiếp cận truyền thuyết bằng thi pháp truyện hiện đại-văn học viết
Với cách dạy này, giáo viên thường chỉ phân tích truyền thuyết một cách
cô lập trên văn bản ngôn từ mà không chú ý đến các yếu tố Folklor nằm ngoàivăn bản, không đặt truyền thuyết vào môi trường văn hóa dân gian, thời điểmphát sinh và lưu truyền của nó trong đời sống nhân dân để khai thác Khi khaithác văn bản ngôn từ truyền thuyết, giáo viên chỉ dựa vào thi pháp của văn họcviết chứ không dựa vào thi pháp truyền thuyết như: Phân tích các yếu tố nghệthuật của truyền thuyết về ngôn ngữ, kết cấu, thời gian, không gian nghệ thuậtgiống như phân tích các yếu tố đó của truyện hiện đại Như vậy, đã hiện đại hóatruyền thuyết, làm mất đi sắc thái Folklor – vốn là vẻ đẹp độc đáo - và ý vị nhấtcủa truyền thuyết Trong khi đó các yếu tố nghệ thuật của truyền thuyết về bảnchất rất khác so với các yếu tố nghệ thuật của truyện hiện đại
Qua khảo sát một số giáo án khi dạy truyền thuyết Truyện An Dương Vương và Mị Châu, Trọng Thuỷ tôi thấy đa phần chỉ là:
An Dương Vương là vua nước Âu Lạc
An Dương Vương có công xây thành, nhờ có nỏ thần mà thắng Triệu Đà sang xâm lược, vì chủ quan dẫn đến nước mất nhà tan
Kết luận: An Dương Vương vừa có công vừa có tội.
Trang 13Qua ví dụ trên cho thấy giáo viên đó dạy bỏ qua nhiều yếu tố thi pháp thểloại truyền thuyết, phân tích nhân vật An Dương Vương như một nhân vật trongtác phẩm hiện đại.
1.2 Khuynh hướng xóa nhòa ranh giới giữa truyền thuyết – văn học dângian với các khoa học liên quan như: dân tộc học, lịch sử, xã hội học, văn hóahọc
Người dạy coi truyền thuyết chỉ là điểm xuất phát, là cái cớ để giải thíchcác vấn đề xã hội, lịch sử và dân tộc Trong khi đó dạy học truyền thuyết phải đisâu tìm hiểu rõ nguồn gốc, môi trường diễn xướng của tác phẩm Nhưng dokhông nắm được thi pháp thể loại truyền thuyết, nên người dạy khi dạy họctruyền thuyết đã lấy cái bên ngoài để lôi cuốn, liên tưởng, hấp dẫn, mở rộng, dẫndắt học sinh đến những vấn đề khác ngoài tác phẩm chứ không phải bản thân tácphẩm
Khuynh hướng này thể hiện sự thoát ly tác phẩm, biến giờ dạy Ngữ vănthành bài dạy xã hội học, lịch sử học, làm cho giờ dạy mất đi những thông tinthẩm mỹ và chỉ còn lại bức tranh xã hội khô cứng
Chẳng hạn như khi dạy học truyền thuyết Truyện An Dương Vương và Mị Châu, Trọng Thuỷ, giáo viên dẫn dắt học sinh đi lan man ra ngoài tác phẩm quá
nhiều như giới thiệu, miêu tả cảnh xây thành, cảnh từ biệt của Trọng Thuỷ vàMỵ Châu, hay cảnh giếng nước ngọc trai Nhưng rút cục, điều cốt lõi là giá trị
nhân văn và thẩm mỹ của câu chuyện: Nguyên nhân mất nước Âu Lạc, bài học lịch sử thì lại không được nhấn mạnh.
Khuynh hướng này thường thấy ở giáo viên có vốn kiến thức chung,nhưng chưa nắm được, chưa vận dụng phương pháp dạy học Ngữ văn – đặc biệt
là phương pháp dạy học truyền thuyết
1.3 Khuynh hướng diễn xuôi truyền thuyết
Người dạy đã nhìn truyền thuyết một cách giản đơn, coi nó như là một tácphẩm mộc mạc không có gì khó khăn, không có gì độc đáo để giảng tâm huyết
Vì vậy, khi dạy, giáo viên đã diễn xuôi truyền thuyết một cách rất nhạt nhẽo, rồisau đó giải thích từng câu một, rời rạc, cứng nhắc Cách dạy này đã làm mất đichất văn của truyền thuyết và làm cho học sinh không thấy được vẻ đẹp của thipháp Folklor Cách dạy này rất phổ biến, thường được giáo viên áp dụng, nhất lànhững giáo viên mới vào nghề, chưa có nhiều kinh nghiệm dạy học
Trang 141.4 Một số giáo viên có trình độ, có kinh nghiệm đã dạy truyền thuyếtnhư nó vốn có trong đời sống thực của dân gian.
Người dạy đã ít nhiều nắm bắt được thi pháp dạy học truyền thuyết, và đã
có cố gắng vận dụng thi pháp thể loại vào việc dạy học từng tác phẩm truyềnthuyết cụ thể Nhưng số này rất ít, vì vậy chưa phát huy được tác dụng của mìnhtrong đội ngũ giáo viên dạy học truyền thuyết lớp 10 THPT hiện nay
2 Về học tập truyền thuyết của học sinh
2.1 Một thực trạng hiện nay là học sinh ngày càng xa rời với môn Ngữvăn, đặc biệt là với thể loại truyền thuyết Phải chăng do bộ phận văn học nàykhông nằm trong chương trình thi đại học hay do xu hướng công nghiệp hóa vàhiện đại hóa trên toàn cầu đã và đang in rất đậm dấu ấn của nó trong tâm lý vàtính cách của học sinh Tầm vóc văn hóa cũng như năng lực tư duy của học sinhcàng ngày càng hiện đại, và chịu ảnh hưởng rất lớn của nền công nghiệp Lối tưduy cũ của nền văn minh cây lúa nước, văn minh lũy tre làng phải nhường bướccho lối tư duy điện tử, điện toán
Điều này được thể hiện khá rõ qua kết quả điều tra mà tôi đã tiến hành ởtrường THPT Phạm Công Bình năm học 2019 - 2020 (Lớp không dạy học theothi pháp truyền thuyết).
Nhận xét : Qua bảng số liệu trên tôi thấy có 32 học sinh cảm thụ được 20%
giá trị nội dung và nghệ thuật tác phẩm; 39 học sinh cảm thụ được 40% giá trịnội dung và nghệ thuật tác phẩm; 17 học sinh cảm thụ được 60% giá trị nội dung
và nghệ thuật tác phẩm; 7 học sinh cảm thụ được 80% giá trị nội dung và nghệ
Trang 15thuật tác phẩm và chỉ 1 học sinh cảm thụ được 100% giá trị nội dung và nghệ
thuật tác phẩm Truyện An Dương Vương và Mị Châu, Trọng Thuỷ.
2.2 Một số học sinh còn có tâm lý coi thường truyền thuyết, cho rằngtruyền thuyết rất đơn giản, không hay bằng truyện hiện đại, không thực tế, hoặcnói những chuyện quá xa xôi, cao siêu
Qua việc điều tra bằng phỏng vấn, tôi thu được kết quả như sau:
Lớp Số học
sinh
Thể loại nào hay?
Thích học thể loại nào?
Không thích học thể loại nào? Truyền
thuyết
Truyện hiện đại
Truyền thuyết
Truyện hiện đại
Truyền thuyết
Truyện hiện đại
Nhận xét: Tất cả học sinh đều cho rằng truyện hiện đại hay và đều thích
học Như vậy, về mặt tâm lý tiếp nhận nghệ thuật, thì xu thế chung của học sinh
là thích học truyện hiện đại hơn truyền thuyết
2.3 Thế hệ học sinh có khoảng cách khá xa về nhiều mặt với thế giới củatruyền thuyết Các em chưa hiểu được đặc trưng, vai trò của truyền thuyết vì thếcác em học truyền thuyết với tâm thế của việc học văn học viết Dẫn đến việccác em có nhiều suy diễn không hợp lý về tác phẩm truyền thuyết Nhiều em cóthái độ xem nhẹ bộ phận truyền thuyết, học theo kiểu cưỡi ngựa xem hoa
2.4 Kết quả học tập của học sinh: Thông qua sổ điểm của giáo viên, tôi cókết quả khảo sát điểm bài viết số 2 (Đề kiểm tra về truyền thuyết) của lớp 10A1.Kết quả như sau:
Trang 16Nhận xét: Với kết quả như trên cho thấy chất lượng học sinh còn thấp,
điểm giỏi không có, điểm trung bình và điểm yếu kém chiếm tỷ lệ cao
Như vậy, cả việc giảng dạy và học tập truyền thuyết ở lớp 10 THPT về cơbản vẫn theo phương pháp cũ nên hiệu quả còn thấp, chất lượng chưa cao Vìvậy, chúng ta cần đổi mới phương pháp dạy học truyền thuyết dựa theo thi pháptruyền thuyết
3 Nguyên nhân
3.1 Đối với giáo viên:
Đa số đều có tình yêu nghề, tận tụy với công tác giảng dạy, chăm lo quantâm đến học sinh Tuy nhiên, vẫn còn những mặt hạn chế sau:
Dạy truyền thuyết đòi hỏi phải có năng khiếu, có phương pháp Giáo viêndạy không hay, không say mê, nhiệt tình, không dạy theo thi pháp thể loại thìkhó mà làm cho học sinh thích truyền thuyết Một số tiết dạy bình thường giáoviên lại quay về phương pháp cũ, tức là cung cấp cho học sinh từng kiến thức,thậm chí đọc chép cho học sinh Điều này cũng do nguyên nhân giáo viên chưatin vào năng lực giảng dạy của mình, nhất là đối với học sinh yếu kém Giáoviên thường ghi câu chữ, hình ảnh, biện pháp tu từ sau đó đánh mũi tên sangngang, ghi tác dụng, ý nghĩa một cách máy móc giản đơn Điều đó vừa làm mất
đi tính toàn vẹn của tác phẩm truyền thuyết, vừa gây khó khăn cho học sinh khihọc bài ở nhà
Thao tác vào bài mới của giáo viên thường là nhắc lại tên bài học trước,nêu tên bài học hôm nay Kiểu dẫn dắt đơn điệu này không kích thích được hứngthú học tập của học sinh
Thao tác tìm hiểu bài còn hạn chế là: Câu hỏi quá dễ hoặc quá khó, diễngiảng vụn vặt sau câu trả lời của học sinh, bỏ qua chỗ diễn giảng cao trào để bổsung, nâng cao, mở rộng cách hiểu cho học sinh
Do điều kiện khách quan nên việc sử dụng đồ dùng dạy học, phương pháptrực quan vào tiết học hạn chế, ảnh hưởng đến tâm thế học và chất lượng tiếpthu bài của học sinh
Không có khả năng tái hiện lại hoàn cảnh diễn xướng của văn học dân gian
cho học sinh tiếp cận sát hợp với đặc trưng của truyền thuyết
Trang 173.2 Đối với học sinh:
Ở vùng nông thôn dân vùng bãi, mặt bằng dân trí thấp, học sinh đa phần
là con em nông dân, thời gian dành cho tự học ở nhà của học sinh không nhiều,sách vở tham khảo hạn chế Phần lớn học sinh cố hoàn thành nhiệm vụ của giáoviên giao là chính, ít chịu đào sau suy nghĩ, khả năng tư duy độc lập, sự sáng tạorất ít được chú ý Từ đó, khi đến lớp học sinh tỏ ra ngao ngán, không cần vàcũng rất khó theo kịp kiến thức bài học
Một số học sinh vì lười học, chán học mải chơi, hổng kiến thức nên kếtquả thấp
Chữ viết, cách dùng từ, đặt câu ở cấp học dưới ít được học sinh chú tâmrèn luyện, khả năng diễn đạt còn ngô nghê, chưa lưu loát, thông đạt, … dẫn đếnhọc sinh không hứng thú đối với học truyền thuyết
Nhiều học sinh có điều kiện mua sách tham khảo, sách để học tốt để đối phó và tự tin cho rằng kiến thức bài học đó mình đã biết và đủ để trả bài cho
giáo viên, nên không cần quan tâm, ỷ lại Đây là dạng học sinh học đối phó,kiếm điểm chứ không ham muốn tìm hiểu tường tận vấn đề một cách khoa học.3.3 Đối với cha mẹ học sinh:
Đa số cha mẹ học sinh có ý hướng con em vào các môn học thời thượng
như Toán, Lí, Hóa, ngoại ngữ, xem nhẹ môn Ngữ văn, để sau này con em mình
đi vào các ngành nghề có thể kiếm được nhiều tiền Điều này dễ nhận thấy ởviệc tỉ lệ hồ sơ học sinh đăng kí xét tuyển vào Cao đẳng- Đại học khối A, A1, Bcàng ngày càng lấn át khối C
3.4 Đối với cơ sở vật chất:
Cơ sở vật chất, tài liệu minh họa, đồ dùng dạy học để phục vụ giảng dạy và
bổ sung kiến thức học tập môn Ngữ văn nghèo nàn, đơn điệu, chủ yếu là một sốtranh ảnh và sách tham khảo Từ đó dẫn đến việc giáo viên dạy chay, còn học sinhthì lúng túng không biết chọn lựa sách nào để đọc cho phù hợp
Những hoạt động ngoại khoá để khắc sâu, mở rộng kiến thức, gây hứngthú học tập truyền thuyết cho học sinh rất ít được tổ chức vì tốn kém, mất nhiềuthời gian và công sức
Trang 18CHƯƠNG III GIẢI PHÁP
Trong chương trình giảng dạy truyền thuyết các nhà soạn sách đã dành mộttiết để học sinh nắm được những đặc trưng của văn học dân gian, cũng nhưnhững giá trị cơ bản của nó Tuy nhiên với thời lượng đó giáo viên khó có thểchỉ ra hết được những đặc trưng cũng như giá trị của bộ phận văn học này Ởđây tôi chỉ nhắc lại và nhấn mạnh đến đặc trưng, bản chất của truyền thuyết Đểgiáo viên có cái nhìn đúng về tri thức cần truyền đạt này Bởi có nắm được đặttrưng của truyền thuyết thì ta mới có phương thức tiếp cận giảng dạy thích hợpđược Đặc trưng cơ bản của truyền thuyết là tính truyền miệng và tính vô danhtập thể, gắn bó với sinh hoạt cộng đồng Điều này hoàn toàn khác với văn họcviết Một bên là sáng tác và lưu truyền bằng con đường truyền miệng, một bên làbằng chữ viết Một bên là tiếng nói chung của cộng đồng dân tộc, một bên làtiếng nói cá thể mang sắc thái riêng của từng người nghệ sĩ; một bên được tạothành không phải bởi lý do nghệ thuật mà bởi lí do xã hội, mang chức năng sinhhoạt cộng đồng, một bên được sáng tác trước hết có lý do nghệ thuật là kết quảlao động công phu của nhà văn tạo ra tính thẩm mĩ Bởi thế dạy truyền thuyếtkhông thể giống và đồng nhất với thi pháp của văn học viết Không thể khai tháctruyền thuyết như khai thác truyện hiện đại, không thể phân tích truyền thuyếtnhư phân tích truyện hiện đại
Truyền thuyết là thành tố quan trọng cấu tạo nên văn hóa dân tộc là cái nôinuôi dưỡng văn học viết Truyền thuyết là nơi lưu giữ vốn cổ, những giá trị vănhóa phi vật thể của dân tộc Tiếp cận với truyền thuyết người học sẽ hiểu đượcngọn nguồn và mọi giá trị bản sắc của văn hóa dân tộc Vì thế dạy truyền thuyết
là dạy bản sắc của dân tộc Truyền thuyết là nguồn suối mát lành, là dòng sôngmang nặng phù sa bồi đắp cho tâm hồn Việt, tính cách Việt, bài học lịch sử Việtđậm chất văn chương Không chỉ có vai trò quan trọng trong văn hóa mà truyền
thuyết còn là mảnh đất tốt tươi trên đó sản sinh và lớn lên nền văn học nghệ thuật cổ điển và hiện đại Việt Nam ( Hoài Thanh)
Văn hoc dân gian, trong đó có truyền thuyết giống như kho trí thức tổnghợp Có nhìn nhận như vậy mới thấy được giá trị của văn học dân gian, củatruyền thuyết Thấy được giá trị của truyền thuyết, vì thế cần có phương pháptiếp cận, giảng dạy truyền thuyết sao cho hợp lí, có sức thu hút đối với học sinh
đó là trăn trở của rất nhiều giáo viên Sau đây tôi xin đưa ra một cách tiếp cận,phương pháp dạy học truyền thuyết theo hướng thi pháp thể loại
Trang 191 Dạy học truyền thuyết gắn liền với đặc trưng Folklor
Dạy học truyền thuyết là dạy một loại hình nghệ thuật, vì vậy phải khámphá thế giới nghệ thuật đó bằng những quy luật nghệ thuật của chính nó Tácphẩm truyền thuyết về bản chất khác hẳn với tác phẩm văn học viết Dạy họctruyền thuyết theo thi pháp thể loại là phải có sự kết hợp giữa các yếu tố trongvăn bản và các yếu tố ngoài văn bản để khai thác được vẻ đẹp toàn diện của tácphẩm, nghĩa là khi dạy, giáo viên không chỉ chú ý trên mặt ngôn từ mà cần phảilưu ý đến đời sống thực của sáng tác truyền thuyết Cụ thể, giờ dạy học truyềnthuyết theo thi pháp truyền thuyết, người dạy phải bám sát vào văn bản ngôn từ
để khai thác Song song với việc làm đó là phải đặt truyền thuyết vào trong môi
trường thực của nó Chẳng hạn như khi dạy truyền thuyết Truyện An Dương Vương và Mị Châu, Trọng Thuỷ đoạn kể về An Dương Vương xây thành, gả con
gái cho Trọng Thuỷ, chơi cờ, cùng con gái cưỡi ngựa chạy ra biển Đông, chặtđầu con gái, am thờ tượng Mỵ Châu không đầu, giếng nước thành Cổ Loa gắnvới các lễ hội
Để thấy được hơi thở của cuộc sống ở truyền thuyết Truyện An Dương Vương và Mị Châu, Trọng Thuỷ người dạy nhất thiết phải tái hiện lại môi trường
diễn xướng bằng cách thể hiện cảnh xây thành, chiến trận, cảnh thành bị mất,cảnh phân ly tử biệt Tất cả những âm thanh, hình ảnh ấy được tạo nên bức tranhphong cảnh mà ông cha ta đã tự hào về cuộc sống của quê hương xứ sở mình.Ngoài việc dùng lời, giọng văn mang chất dân gian phù hợp để tái hiện môitrường diễn xướng, giáo viên nên dùng tranh ảnh để minh họa nhằm giúp chongười học tưởng tượng cảnh trí sinh hoạt, lễ hội Chẳng hạn như với truyền
thuyết Truyện An Dương Vương và Mị Châu, Trọng Thuỷ, giáo viên có thể dùng
tranh ảnh vẽ, chụp, đặc biệt khuyến khích học sinh tự vẽ ở nhà để trực quan hóanhằm lột tả được bức tranh sinh động của cuộc sống xưa Việc làm này giúp giờhọc có không khí truyền thuyết, giúp học sinh có hứng thú tiếp nhận tác phẩmtốt hơn vẻ đẹp tổng thể của nó
Hơn nữa, để làm rõ môi trường sinh hoạt của truyền thuyết, giáo viên cần
sử dụng hình thức kể ngay trong tiết học bằng cách cho người học nghe, xemnhững đoạn băng hoặc clip về những vở cải lương, chèo, kịch hoặc gọi học sinhnào có năng khiếu kể nhập vai thì lúc ấy học sinh sẽ hiểu và cảm nhận được vẻđẹp của truyền thuyết một cách tường minh
Trang 20Giáo viên mà chỉ dựa vào ngôn từ thì rất khó làm nổi bật được vẻ đẹp, ýnghĩa của bức tranh cuộc sống đầy chất nhân sinh quan của nhân dân lao độngxưa Vì vậy, cần phải dùng đến việc minh họa mới làm cho học sinh hiểu và cảmnhận được ý vị sâu sa của nó Cách kể chuyện, diễn xướng nhiều khi quyết định
cả phần lời trong văn bản của tác phẩm Nếu không hình dung, không khai thácđược điểm này thì dù có đọc diễn cảm theo lối đọc truyền thống cũng không thểđem lại hiệu quả nghệ thuật cao Bởi vì hình thức diễn xướng là đặc điểm nổibật của truyền thuyết
Điều cần phải lưu ý là không khí thể hiện môi trường diễn xướng cần thểhiện ngay trong tiết học, như thế giờ học sẽ sinh động mang không khí truyềnthuyết, giúp học sinh như được sống lại thời xưa và điều đó sẽ kích thích trítưởng tượng, lòng đam mê hứng thú học tập của học sinh Tuy nhiên, cũngkhông nên lạm dụng quá mức yếu tố ngoài văn bản, xem nhẹ phần văn bản ngôntừ, nếu không giờ học sẽ lan man, không đúng trọng tâm tìm ra giá trị cốt lõi củatác phẩm
Như vậy, để dạy học truyền thuyết đúng và đạt hiệu quả cần phải dạy theotinh thần Folklor, nghĩa là không chỉ chú ý tới mặt ngôn từ trên văn bản mà còncần lưu ý đến đời sống thực của tác phẩm trong nhân dân ta xưa qua không gian,thời gian nghệ thuật, qua các phương thức diễn xướng dân gian Nếu làm đượcnhư vậy sẽ giúp người học tiếp nhận và chiếm lĩnh tác phẩm truyền thuyết mộtcách toàn diện
2 Dạy học truyền thuyết gắn liền với đặc trưng kết cấu
Dạy học kết cấu truyền thuyết là phải tìm ra cách phô diễn dân gian.Nghĩa là tính diễn xướng, tính nguyên hợp, là cảm hứng cộng đồng trong truyềnthuyết Những cảm hứng dân gian làm nên sắc thái riêng biệt của các tác phẩmtruyền thuyết Đó là lối kể chuyện theo kiểu sự kiện, chi tiết, nhân vật lịch sử, làcái không khí dân gian mơ màng vùa thực vừa hư … Dạy học truyền thuyết làphải đưa người học vào thế giới đậm màu sắc dân gian đó Ở đó người học mớithấy được cái diệu kỳ của văn bản ngôn ngữ dân gian
Bên cạnh đó, giáo viên cần đặt truyền thuyết vào hệ thống tìm ra đặc điểmkết cấu chung, từ đó tìm ra kết cấu riêng, nghĩa là tìm ra cách thể hiện độc đáoriêng của kết cấu qua từng truyền thuyết
3 Dạy học truyền thuyết gắn liền với đặc trưng thời gian và không gian nghệ thuật