PHẦN I: MỞ ĐẦU LỜI NÓI ĐẦU Sau một thời gian giảng dạy tại trường tôi nhận thấy sự phức tạp của vấn đề và sự khó khăn của học sinh lớp yếu khi gặp phải khi học môn toán trong quá trình h
Trang 1PHẦN I: MỞ ĐẦU LỜI NÓI ĐẦU
Sau một thời gian giảng dạy tại trường tôi nhận thấy sự phức tạp của vấn đề
và sự khó khăn của học sinh lớp yếu khi gặp phải khi học môn toán trong quá trình học bài cũ và làm bài tập về nhà Nên tôi đã dành một phần thời gian của
mình để nghiên cứu “Phương pháp học bài và làm bài tập ở nhà của học sinh
lớp yếu” Với hy vọng mang lại hữu ích cho học sinh nên tôi đã hoàn thành đề
tài Mặc dù đã có nhiều cố gắng song cũng còn có những hạn chế nên chắc chắn
đề tài không tránh khỏi những thiếu sót Vậy mong được sự góp ý, phê bình của Quý thầy cô cùng các bạn để đề tài được hoàn thiện tốt hơn và phong phú hơn Tôi xin chân thành cảm ơn./
Trang 2PHẦN II – GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Lý do chọn đề tài
a) Cơ sở lý luận:
Toán học là môn khoa học tự nhiên gây nhiều hứng thú cho học sinh, nó là môn học rất quan trọng không thể thiếu trong quá trình học tập, nghiên cứu và
cả cuộc sống hàng ngày Một nhà toán học và sư phạm nổi tiếng đã nói: “Toán học được xem là một khoa học chứng minh”
Nhưng đó chỉ là một khía cạnh, toán học phải được trình bày dưới hình thức hoàn chỉnh Muốn vậy người học phải nắm vững các kiến thức toán học từ thấp đến cao, phải học toán thường xuyên liên tục, biết quan sát, dự đoán phối hợp và sáng tạo, phải tự lực tiếp thu kiến thức qua hoạt động đích thực của bản thân Ngày nay học sinh luôn được tiếp cận với nhiều kiến thức khoa học tiên tiến, với nhiều môn học mới lại đầy hấp dẫn nhằm hoàn thiện và bắt kịp công cuộc đổi mới, phát triển toàn diện của đất nước Trong các môn học ở trường phổ thông, toán học được xem là môn học cơ bản, là nền tảng để các em phát huy năng lực của bản thân trong việc tiếp thu và học tập các môn khoa học khác Tuy nhiên để học sinh học tập tốt môn toán thì giáo viên phải cung cấp đầy đủ l-ượng kiến thức cần thiết, cần đổi mới các phương pháp dạy học, làm cho các em trở nên yêu thích toán học hơn, vì có yêu thích mới dành nhiều thời gian để học toán Từ đó các em tự ý thức trong học tập và phân bổ thời gian hợp lý đảm bảo yêu cầu học tập của thời đại mới
b) Cơ sở thực tiễn:
Muốn đạt kết quả cao trong học tập môn toán, ngoài sự tập trung chú ý trong nghe giảng, tích cực phát biểu ý kiến, hoc sinh còn cần phải chăm chỉ học bài và làm bài ở nhà
Ông cha ta có câu “văn ôn, võ luyện” hay Bác Hồ đã dạy: “học phải đi đôi với hành” Nếu ta chỉ học tập trên lớp mà không ôn bài,
không vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập cũng như liên hệ với thực tiễn cuộc sống thì trước hết là tư duy kém phát triển ảnh hưởng rất lớn đến việc hình thành nhân cách con người chỉ cần bắt chước theo những mẫu mực đúng đắn và thường xuyên thực hành “Không có chìa khoá nào thần kì để mở mọi cửa ngõ, không có hòn đá thần kì để biến mọi kim loại thành vàng”
Trang 3Do đó vấn đề học bài và làm bài tập ở nhà trở thành vô cùng quan trọng đối với tất cả học sinh Hiện nay, do thay đổi chương trình và phương pháp giảng dạy nên vấn đề học bài và làm bài tập ở nhà cần phải đặt lên vị trí hàng đầu Vấn
đề này trở thành một chuyên mục mà nhiều thầy cô giáo phải quan tâm Nhưng học bài và làm bài tập ở nhà như thế nào cho đạt được kết quả cao trong học tập lại là một việc làm không đơn giản Bởi vì nó là một vấn đề trọng tâm mang tính chất tổng hợp lại phụ thuộc nhiều yếu tố khách quan cũng như chủ quan Không thể áp dụng máy móc cho tất cả các bài học, bài tập hay các đối tượng mà phải linh hoạt, uyển chuyển theo nội dung kiến thức cần truyền thụ, theo trọng tâm yêu cầu của từng bài giảng để phù hợp với cách học nhằm đạt hiệu quả tốt nhất
2 Mục đích nghiên cứu:
Chỉ ra những hoạt động cụ thể học sinh cần phải làm gì
Chỉ ra những phương pháp học bài và làm bài tập ở nhà
Nâng cao chất lượng học tập
3 Nhiệm vụ nghiên cứu:
Nhiệm vụ khái quát: Nêu những phương pháp học bài và làm bài ở nhà theo nội dung chương trình mới
Nhiệm vụ cụ thể:
Tìm hiểu thực trạng học sinh
- Những phương pháp đã thực hiện
- Những chuyển biến sau khi áp dụng
- Bài học kinh nghiệm
4 Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh lớp 6B, 6C trường THCS Đỉnh Bàn
5 Phương pháp nghiên cứu:
- Tìm hiểu tình hình học tập của học sinh
- Phương pháp đọc sách và tài liệu
- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
- Phương pháp thực nghiệm
- Phương pháp đàm thoại nghiên cứu vấn đề
6 Cơ sở nghiên cứu:
Hai lớp 6 (yếu) củaTrường THCS Đỉnh Bàn
Trang 4PHẦN II - NỘI DUNG
I Thực trạng nảy sinh kinh nghiệm:
1) Đặc điểm tình hình lớp:
- Khối lớp 6 có số lượng học sinh không đồng đều về nhận thức gây khó khăn cho giáo viên trong việc lựa chọn phơng pháp phù hợp Nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn xa trường, thiếu cả về vật chất lẫn tinh thần, lại nằm trong vùng
bị ô nhiễm biển nặng kinh tế cực kỳ khó khăn, cha mẹ đi làm ăn xa , chủ yếu ở nhà với người thân và ông bà,do đó việc đầu tư về thời gian và sách vở cho học tập bị hạn chế nhiều và ảnh hưởng không nhỏ đến sự nhận thức và phát triển của các em
- Sau khi nhận lớp và dạy một thời gian tôi đã tiến hành điều tra cơ bản thì thấy:
+ Lớp 6B là lớp chủ nhiệm Số em lười học bài, lười làm bài tập chiếm khoảng 55%; số học sinh nắm chắc kiến thức và biết vận dụng vào bài tập có khoảng 30%, số học sinh biết phối hợp các kiến thức, kỹ năng để học toán chiếm khoảng 15%
+ Lớp 6C: Số em lười học và lười làm bài tập chiếm khoảng 65%; số em nắm chắc kiến thức và biết vận dụng chiếm khoảng 20%, số các em biết phối hợp các kiến thức kỹ năng để học toán chiếm khoảng 15%
2) Thực trạng học sinh:
Đa số học sinh hay thỏa mãn trong học tập, các em cho rằng các kiến thức
đư-ợc trình bày trong sách giáo khoa là những kiến thức đầy đủ nhất và chỉ cần học thuộc lòng nó để vận dụng vào làm các bài tập là xong Thường sử dụng sách giải bài tập chép và đối phó, sử dụng nó một cách thụ động, không có hướng dẫn của anh chị hay phụ huynh trong gia đình Chính vì vậy học sinh tiếp thu một cách thụ động, không cần suy nghĩ mày mò để tự mình khám phá ra kiến thức mới như một khái niệm, một định lý hay một tính chất nào đó và những kiến thức đó không ăn sâu trong học sinh, làm cho học sinh quen khi vận dụng vào làm các bài tập Cụ thể qua điều tra ban đầu:
Trang 5Lớp TS Giỏi Khá T b Yếu Kém
3) Nguyên nhân:
Các em chưa có ý thức tự giác trong học tập, chưa có kế hoạch về thời gian hợp lý khi tự học ở nhà
Còn ham chơi, học còn mang tính chất để lấy điểm, chưa nắm vững hiểu sâu kiến thức toán học, không tự ôn luyện một cách thường xuyên có hệ thống
Trong lớp chưa thật tập trung chú ý vào bài giảng của thầy cô chưa chịu đào sâu suy nghĩ để phát triển ra các kiến thức mới
Chưa biết sử dụng đúng sách giáo khoa, sách nâng cao vừa sức, còn hiện tư-ợng dấu dốt không chịu học hỏi bạn bè
Để khắc phục những tình trạng trên nhằm nâng cao chất lượng cho học sinh
và làm cho học sinh yêu thích môn toán hơn Tôi đã tiến hành các biện pháp giáo dục dưới đây:
II) Tự học, tự rèn luyện và tự giác trong học tập
Ai cũng hiểu muốn có trí thức thì mỗi con người đều phải tự học, tự rèn luyện không ai có thể học thay được cho mình, mà phải tự lao động để kiếm sống Trong cuộc đời, bố mẹ, thầy cô giáo không thể nắm tay dẫn dắt, che chở cho các
em mãi được Do đó vai trò tự học tự rèn luyện giải bài tập là yếu tố cơ bản nhất quyết định thắng lợi Mỗi thành công là 99% mồ hôi và nước mắt, chỉ còn lại 1% là bẩm sinh
Hướng dẫn học sinh học bài và làm bài tập ở nhà trước hết cần phải xác định cho các em ý thức học tập tụ giác Cụ thể học tập vừa là quyền lợi vừa là nghĩa vụ; vừa là học vừa cũng là chơi vì chơi để mà học, học để mà chơi Không câu
nệ, gò bó các em, bắt các em phải học nhiều bằng cách ra nhiều câu hỏi và bài tập Chỉ nên ra những câu hỏi trọng tâm, bài tập đơn giản dễ hiểu, dễ nhớ đáp ứng với yêu cầu nội dung bài giảng là đủ Như vậy tự học ở nhà , rèn luyện cho
Trang 6các em thói quen độc lập suy nghĩ, không lùi bước trước những câu hỏi khó , bài tập khó
III) Tinh thần vượt khó hăng say hứng thú trong học và làm bài:
- Trước hết phải đề cao tinh thần ý chí vượt khó khăn, say sưa yêu thích môn học
- Học toán quả thật không phải chuyện dễ Bởi vì toán học đòi hỏi tư duy lập luận logic chính xác, chặt chẽ Kết quả lại phải đúng với thực tế, yêu cầu cường độ học tập cũng như thời gian nhiều hơn so với các môn khác Nếu không
có tinh thần vượt khó thì không thể hoàn thành nhiệm vụ
- Một khái niệm, một định nghĩa, công thức, định lí, ….chưa hiểu hay một bài toán chưa giải được có thể làm cho em chán nản, thiếu tự tin rồi đi đến nản chí và không muốn học môn toán Hễ có giờ toán là các em lo sợ Các thầy cô giáo phải hiểu tâm lí học toán của học sinh để khắc phục nhược điểm “Sợ học môn toán” Mặt khác kiến thức toán học thực sự có mối liên hệ móc xích, hữu
cơ xuyên suốt trong chương trình toán học ở tất cả các lớp
- Không hiểu kiến thức cơ bản ở lớp dưới thì khó có thể lĩnh hội các kiến thức ở lớp cao hơn Thông thường các em chưa thực sự thành thạo kĩ năng thực hiện các phép tính nên ảnh hưởng tới tiếp thu bài mới, đó là chưa nói đến việc giải các bài tập Từ đó đâm ra ngại khó, lười học, lười suy nghĩ, và sẽ không hứng thú học toán
- Nhưng ở đời cũng không thiếu những ví dụ về những cái lúc đầu thì sợ, dần dần bớt sợ, đi đến làm quen, cuối cùng là thích là say mê Khi đã bắt đầu yêu thích toán rồi thì sẽ tự giác học tập, say sưa học tập, nhưng cuối cùng học tập đạt kết quả cao, thì phải thường xuyên rèn luyện phương pháp học tập Tất
cả mọi công việc, không có lòng đam mê, hăng say và chịu khó thì không thể thành công Công việc học toán cũng vậy
IV) Cách học bài ở nhà:
- Trước hết học sinh cần phải có phong cách khoa học trong học tập, tự rèn luyện cho mình các thói quen tốt sau đây:
Trang 7- Thói quen tập trung chú ý: nếu khi học các em biết tập trung chú ý thì hiệu suất học tập sẽ cao hơn, tránh vừa học vừa xem tivi, vừa nghe nhạc…
1) Thói quen làm việc theo thời gian biểu:
Là học sinh biết tập cho mình tự lên thời gian biểu cho từng ngày, từng tuần , từng tháng… việc lên thời gian biểu như thế giúp các em hình dung được các công việc phải làm và có phương án cụ thể điều chỉnh hợp lí khi cần thiết, phảu tập được thói quen giờ nào việc ấy Việc hôm nay không để đến ngày mai
2) Thói quen luyện bài
- Giáo viên cần hướng dẫn học sinh luyện bài khi học bài ở nhà theo trình tự: + Những kiến thức thu nhận được ở lớp cần phải được tái diễn trong bộ nhớ Bằng cách hồi tưởng lại những gì nghe thấy Học sinh cần 9, 10 phút để hình dung lại toàn bộ nội dung bài giảng
+ Sau đó ghi nhận những điều cơ bản trọng tâm của bài và tự làm lại các ví
dụ mà giáo viên đã đưa ra minh hoạ, thực tế cho thấy nhiều học sinh về nhà không tự ghi lại kiến thức đã nghe, đã hiểu, do đó sau một thời gian lượng kiến thức bị mai một dần, dẫn tới bị rỗng kiến thức Khi luyện bài hầu hết những bài giảng trên lớp được học sinh hồi tưởng lại lần hai góp phần hiểu và nhớ thêm một lần nữa, do mới học xong nên nhớ được hầu hết các nội dung bài giảng trên lớp giúp học sinh thuộc nhanh hơn, từ đó không tốn thời gian Sau khi xào bài học sinh có thể tự mình đưa ra những ý kiến, nhận xét của bản thân đúng hay sai? Cần kiểm tra đối chiếu với sách giáo khoa, sách bài tập hay tài liệu tham khảo…nếu chỗ nào chưa hiểu thì ghi lại hỏi thầy hỏi bạn Cuối cùng ghi lại vào
sổ tay toán học cho riêng mình
3) Thói quen đọc sách giáo khoa, và nghiên cứu sách giáo khoa trước khi đến lớp
Để chủ động trong học tập , học sinh nên bớt chút thời gian đọc trước nội dung sắp học, sơ bộ nắm được ý chính, cơ bản đến khi học, học sinh chủ động hơn khi tham gia chiếm lĩnh kiến thức ở trên lớp
V) Cách làm bài tập:
Để giải bài tập toán ở nhà, trước hết ta cần đọc kĩ đề bài, phân tích và xác định bài tập cần sử dụng định lí nào, công thức hay khái niệm gì? Đồng thời có thuộc
Trang 8kiểu dạng nào, giống hay không giống các bài tập đã học, hay ví dụ trong bài giảng trên lớp Từ những kiến thức đã lĩnh hội, ta mới áp dụng để đưa ra quyết định giải pháp cụ thể đối với bài tập đã cho.Với những bài toán khó quá, không giải được ta cầnđọc thêm sách tham khảo, hỏi bạn bè, thầy cô giáo để tìm hướng giải quyết, không nên chép lời giải của sách giáo khoa, hay cách làm của ai đó
mà phải tự mình nghiên cứu suy nghĩ phát hiện rấcch giải của bài toán Sau khi giải xong đặt câu hỏi xem có cách nào khác hay hơn, ngắn gọn hơn cách đã giải, đồng thời thử đề xuất một bài toán tương tự như bài tập đã làm Cuối cùng ghi cách giải hay, độc đáo vào sổ tay toán học riêng của mình
VI) Hướng dẫn học sinh học bài và làm bài tập ở nhà:
Cụ thể đối với bài học “Tập hợp – Phần tử của tập hợp” sách giáo khoa toán 6 tập một
Các em nhớ đọc lại để nhớ kĩ lí thuyết, tức là phải nắm được: Tập hợp, kí hiệu tập hợp, nhận biết phần tử thuộc hay không thuộc tập hợp; số lượng phần tử của tập hợp, sau đó vận dụng vào làm bài tập được giáo viên ra về nhà dưới hình thức “ phiếu học tập”
PHIẾU HỌC TẬP
Câu 1: Hãy cho một ví dụ về tập hợp Hãy cho một ví dụ về tập hợp số
Câu 2: Cho biết số phần tử của mỗi tập hởp câu trên Khi đó , chỉ ra một phần tử không thuộc tập hợp đó
Câu 3: Cho biết cách viết tập hợp, có thể viết tập hợp đã chỉ ra ở câu trên theo những cách nào? Hãy minh hoạ
Câu 4: Làm bài tập 1, trang 6 SGK
Câu 5: Bạn Bình nói : Tập hợp các chữ cái có mặt trong từ “Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam” là: .Theo em bạn Bình nói đúng hay sai? Tại sao?
Câu 6: Làm bài tập 3, trang 6 SGK
Câu 7: Làm bài tập 4, trang 6 SGK
Câu 8: Làm bài tập 5, trang 6 SGK
Câu 9: Nối mỗi dòng ở cột bên trái với mỗi dòng ở cột bên phải trong bảng sau,
để được khẳng định đúng
Trang 91.Tập hợp còn có các
cách viết khác là
a) { 2; 3; 4; 5; 6 }
2 Tập hợp còn có cách
viết khác là
b) {1; 2; 3; 4; 5;6}
cách viết khác là
c){ 2; 4; 6;8}
4 Tập hợp còn có cách
viết khác là
d) {0;1; 2;3;4;5}
Câu 10: Cho hai tập hợp: A = {2; 3; 4; 5; 6}
B = {0; 2; 4; 6}
Điền dấu x vào ô trong bảng sau, sao cho câu trả lời là đúng
2 Số 6 thuộc tập hợp A và số 6 cũng thuộc tập hợp B X
3 Các số 2, 4, 6 đồng thời thuộc hai tập hợp đã cho X
4 Số 3 chỉ thuộc tập hợp A mà không thuộc tập hợp B X
5 Không có số nào thuộc tập hợp B mà không thuộc tập hợp A
6 Số 0 thuộc tập hợp B, còn số 5 không thuộc tập hợp A X
VII Kết quả sau khi sử dụng các biện pháp:
Với phương pháp thực hiện như trên học sinh được tự tìm ra kiến thức cần biết một cách độc lập tích cực Do đó học sinh hứng thú, hiểu bài sâu sắc từ đó vận dụng tốt.Qua dạy đối chứng và kiểm nghiệm bằng kiểm tra trắc nghiệm tôi thấy chất lượng học tập được nâng lên và có chiều hướng tốt Số học sinh yêu thích toán ngày càng nhiêù hơn.Từ đó các em có kế hoạch học hỏi thêm ở SGK,
ở bạn bè, phát huy duy trì niềm say mê học toán của các em.Học sinh đã biết tự củng cố, ôn luyện các kiến thức bài tập, biết phối hợp các kiến thức đã học vào bài tập
Trang 10Cụ thể qua khảo sát :
VIII Bài học kinh nghiệm:
1) Đối với người thầy:
- Tâm huyết và tận dụng những buổi sinh hoạt cuối tuần của lớp để tìm ra
nguyên nhân thường nhật của từng đối tượng, nắm bắt số điện thoại từng phụ huynh để trao đổi với đối tượng
- Phải nỗ lực vượt khó, phải nắm vững kiến thức trọng tâm để có đủ năng lực xây dựng hệ thống câu hỏi, bài tập dẫn dắt một cách khoa học
- Phải nắm vững một số kỹ thuật để soạn bài và dạy theo con đường trực quan phân tích
- Người thầy phải nắm bắt kịp thời theo yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy nhất là ở giai đoạn đổi mới phương pháp dạy học
- Tham khảo các tài liệu có liên quan đến bài giảng, thường xuyên củng cố và nâng cao chuyên môn nghiệp vụ
- Giảng dạy phải tường minh, chính xác các kiến thức cơ bản của toán học Nghiên cứu kỹ chính xác được rõ mục tiêu của từng bài để xây dựng phương pháp giảng dạy cho phù hợp
- Khuyến khích động viên học sinh, khen chê kịp thời, đúng lúc Chú ý giúp
và phân công học sinh khá giúp đỡ các em có học lực trung bình, yếu nắm được kiến thức cơ bản, mở rộng kiến thức cho học sinh khá
2) Đối với trò:
- Học sinh phải thật sự nỗ lực, kiên trì, vượt khó và phải thực sự hoạt động trí
óc, phải có óc phân tích một bài toán, biết nắm vững đặc thù của các bài toán để
có thể đa bài toán về dạng quen thuộc đã biết cách giải
- Phải cần cù chịu khó, ham học hỏi, sử dụng sách tham khảo vừa sức, hiệu quả
- Học đi đôi với hành để củng cố khắc sâu kiến thức cơ bản của toán học
