Trước tình hình đó, là một giáo viên trực tiếp dạy tiếng Anh khối 8 và khối 9, đối tượng đã được tiếp xúc với ngôn ngữ tiếng Anh qua nhiều năm, bản thân tôi trăn trở thật nhiều làm sao đ
Trang 1BÁO CÁO KẾT QUẢ
NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 Lời giới thiệu
Ngày nay, xu hướng hội nhập quốc tế trong nhiều lĩnh vực kể cả lĩnh
vực giáo dục đã đưa tiếng Anh lên một vị trí hết sức quan trọng Tiếng Anh là công cụ giao tiếp, là chìa khoá dẫn đến kho tàng văn hoá của nhân loại Mặt khác, việc ứng dụng rộng rãi công nghệ thông tin đã làm cho việc học tiếng Anh trở thành cấp bách và không thể thiếu Vì vậy, việc học tiếng Anh của học sinh Trung học cơ sở (THCS) được học sinh, phụ huynh học sinh, giáo viên, ngành giáo dục và cả nước đặc biệt quan tâm Tiếng Anh trở thành một trong các môn chính yếu trong chương trình học của học sinh.
Việc học và sử dụng tiếng Anh đòi hỏi cả một quá trình luyện tập cần cù, sáng tạo của cả người học lẫn người dạy Đặc biệt trong tình hình cải cách giáo dục như hiện nay, dạy tiếng Anh theo quan điểm giao tiếp được nhiều người ủng hộ Theo phương pháp này học sinh có nhiều cơ hội để giao tiếp với bạn
bè, với giáo viên để rèn luyện ngôn ngữ, chủ động tích cực tham gia vào các tình huống thực tế: Học đi đôi với thực hành.
Chương trình tiếng Anh mới bậc THCS đã được triển khai thực hiện trên toàn quốc đến nay đã được nhiều năm Nét đổi mới nổi bật của nội dung chương trình này là tạo cơ hội tối đa cho học sinh luyện tập 4 kỹ năng nghe, nói, đọc
và viết trên những chủ đề và tình huống hay nội dung giao tiếp có liên quan đến môi trường sống trong và ngoài nước Sự thay đổi trên tạo điều kiện cho việc dạy và học tiếng Anh trong nhà trường phổ thông trở thành việc dạy sinh ngữ thay vì là dạy từ ngữ như nhiều năm trước đây Tuy nhiên trong thực tiễn rèn các kỹ năng tiếng Anh cho học sinh, giáo viên phải đương đầu
với không ít khó khăn, đặc biệt là rèn kỹ năng nghe Thực tế ở trường tôi,
khi bắt đầu học môn Ngoại ngữ phần lớn học sinh thích học, nhưng dần dần học sinh lại chán học Hầu hết các em rất yếu về kỹ năng nghe Thật khó để các em nghe hiểu nội dung một bài văn hay đoạn hội thoại Sau mỗi tiết dạy nghe, giáo viên rất khó khăn trong việc kiểm tra lại thông tin mà các em đã nghe và việc kiểm tra bài cũ thường không dễ dàng gì.
Trước tình hình đó, là một giáo viên trực tiếp dạy tiếng Anh khối 8 và khối 9, đối tượng đã được tiếp xúc với ngôn ngữ tiếng Anh qua nhiều năm, bản thân tôi trăn trở thật nhiều làm sao để học sinh có thể nắm vững, nghe hiểu lấy thông tin và vận dụng thành thục thông tin Trong quá trình vừa dạy vừa tìm hiểu quan sát học sinh, tôi thấy phần lớn các em chưa biết cách học nghe, học sinh thường thấy luyện nghe là khó nhất Với phạm vi sáng kiến nhỏ này, tôi
mạnh dạn đi sâu vào vấn đề "Phát triển kỹ năng nghe hiểu tiếng Anh cho
Trang 22.Tên chuyên đề
Phát triển kỹ năng nghe hiểu tiếng Anh cho học sinh ”.
3.Tác giả
Nguyễn Thị Xuyến
4.Chủ đầu tư tạo ra chuyên đề
5 Lĩnh vực áp dụng
Kĩ năng dạy nghe hiểu lớp 8
6.Ngày chuyên đề được áp dụng
29/8/2019-3 /2020
7.Mô Tả bản chất của chuyên đề
7.1 Tìm hiểu kỹ khái niệm của việc dạy kĩ năng nghe.
Nghe là một hoạt động ngôn ngữ phức tạp, nó hợp nhất những yếu tố hợp thành của sự tiếp thu các nhận thức và kiến thức ngôn ngữ Nghe hiểu là một trong những mục đích chính của dạy ngoại ngữ Khi nói, các ý thường không được sắp xếp có trình tự chặt chẽ như khi viết Ý hay thường được lặp đi lặp lại, có nhiều từ thừa, từ đệm, không đúng ngữ pháp Có thể nói láy, nói tắt, ngập ngừng… Khi đọc có thể đọc đi đọc lại nhiều lần văn bản, còn khi nghe người khác nói ta chỉ nghe được một lần Với đặc điểm khác nhau trên, khi dạy nghe, ngoài những thủ thuật chung có thể áp dụng cho các kỹ năng nghe tiếp thu, giáo viên còn cần có những thủ thuật đặc thù cho các hoạt động nghe của học sinh.
Nghe bao gồm hai cấp độ:
1.1 Cấp độ 1: (Nhận biết hoặc phân biệt)
Sự nhận biết các âm thanh, từ, nhóm từ trong mối quan hệ cấu trúc của chúng Chỉ khi khả năng này trở thành tự động hóa, người nghe mới có thể tái tạo, ứng xử và đáp lại những gì nghe được trong cả chuỗi âm thanh đó 1.2 Cấp độ 2: (Chọn lựa)
Người nghe rút ra được những thành tố hữu ích để hiểu được người nói Lúc đầu nghe hiểu câu, lời nói ngắn, đơn giản, về sau hiểu các câu dài hơn.
7.2 Nghiên cứu về các hoạt động nghe:
2.1 Nghe trong cuộc sống hàng ngày: có hai cách nghe chính:
Trang 3- Nghe không tập trung: là các hoạt động nghe mang tính chất giải trí, như khi nghe đài, xem truyền hình…mà vẫn có thể tiến hành đồng thời một công việc khác.
- Nghe có tập trung: là các hoạt động nghe có chủ ý, muốn nắm bắt một nội dung thông tin nào đấy Ví dụ như nghe tin trên đài, truyền hình, nghe các chỉ dẫn, hướng dẫn, giải thích, nghe giảng bài v.v Trong trường hợp này, người nghe chủ yếu tập trung vào những điểm quan trọng, cần thiết cho chủ ý của mình Người nghe thường biết rõ mình muốn nghe gì Điều này giúp người nghe hướng được sự chú ý vào đúng nội dung cần biết, do vậy thường nắm bắt được vấn đề một cách có hiệu quả hơn.
2.2 Nghe trong môi trường học tiếng:
Trong môi trường học tiếng, các hoạt động nghe chủ yếu là nghe có tập trung
và nhằm phát triển các kỹ năng nghe khác nhau Có những loại nghe chính trong việc học ngoại ngữ như sau:
- Nghe ý chính.
- Nghe để tìm những thông tin cần thiết.
- Nghe để khẳng định những phỏng đoán trước đó.
- Nghe để thực hiện các nhiệm vụ giao tiếp được đặt ra.
- Nghe chi tiết (Cả nội dung lẫn cấu trúc ngôn ngữ).
7.3 Tiến hành các kỹ thuật dạy nghe:
- Xây dựng lòng tin (Confidence building)
- Nhận diện trọng âm câu (Sentence stress reception)
- Giải quyết chủ đề (Topic interpretation)
- Nghe hiểu ý chính (Listening for gist)
- Nhận diện chi tiết (Recognising details)
- Nghe nắm bắt thông tin cần thiết (Listening for wanted information)
- Chép chính tả (Dictations)
- Sơ đồ chuỗi sự kiện (Sequencing chart)
- Ngữ pháp chính tả (Dictogloss)
- Nghe- ghi (Listening and note- taking)
7.4 Tổ chức các hoạt động nghe khác nhau:
4.1 Giúp học sinh nghe có hiệu quả
Trang 4Trong thực tế, nghe vẫn là một kỹ năng khó đối với học sinh phổ thông hiện nay Để khắc phục những khó khăn trong khi nghe, giáo viên có thể sử dụng những biện pháp sau:
- Giới thiệu chủ đề, các nội dung có liên quan đến bài nghe; giải thích các khái niệm nếu cần thiết.
- Ra các câu hỏi giúp học sinh đoán trước nội dung sẽ nghe.
- Giới thiệu từ mới (nếu có) hoặc gợi mở, ôn, củng cố lại từ vựng cần thiết cho bài nghe.
- Ra câu hỏi hướng dẫn khi nghe.
- Chia quá trình nghe thành từng bước Ví dụ:
+ Lần nghe thứ nhất: nghe ý chính, trả lời các câu hỏi đại ý.
+ Lần nghe thứ hai: nghe chi tiết hơn v.v
- Nếu bài dài, chia bài nghe thành từng đoạn ngắn để cho học sinh nghe, có những yêu cầu nghe cụ thể khác nhau
4.2 Đoán trước điều sắp nghe ( prediction)
Một trong những kỹ năng cần thiết khi nghe là khả năng đoán được điều sắp được nghe Vì vậy, khi cho học sinh luyện nghe, giáo viên nên cho học sinh đoán những điều sắp nghe trong một ngữ cảnh nhất định Có thể tiến hành hoạt động này với các bài nghe có cốt truyện hoặc một bài hội thoại Ví dụ khi nghe một bài hội thoại, giáo viên có thể dừng lại sau một câu nói của một nhân vật trong bài hội thoại và hỏi học sinh xem nhân vật kia sẽ đáp lại như thế nào? Sẽ ứng xử ra sao? Có đồng ý hay không? v.v
Khi cho học sinh nghe một câu chuyện, giáo viên cũng có thể dùng thủ thuật tương tự, dừng lại ở những đoạn phù hợp và hỏi những câu hỏi như: Điều gì
sẽ xảy ra tiếp theo đó? Tại sao X lại hành động như vậy? Tại sao câu chuyện lại diễn biến như vậy? Liệu kết cục có như vậy không? v.v trước khi cho nghe tiếp câu chuyện.
Ví dụ: English 8- Unit 4: Our past - Listen ( Page 41)
Listen to the story Write the letter of the most suitable moral lesson.
a, Don't kill chickens.
b, Don't be foolish and greedy.
c, Be happy with what you have.
d, It's difficult to find gold.
* Tapescript:
Trang 5Once a farmer lived a comfortable life with his family His chickens laid many eggs (what did the farmer use eggs for?) which the farmer used to sell to buy food and clothing for his family.
One day, he went to collect the eggs (what happened? what did he discover?) and discovered one of the chickens laid a gold egg (what did he do then?) He shouted excitedly to his wife, "We're rich! We're rich!".
His wife ran to him and they both looked at the egg in amazement The wife wanted more, so her husband decided to cut open all the chickens (what's for?) and find more gold eggs (Did he find any gold eggs?) Unfortunately, he couldn't find any eggs When he finished all (Were the chickens alive or dead?) , the chickens were dead.
There were no more eggs of any kind for the foolish famer and his greedy wife.
4.3 Nghe để khẳng định những phỏng đoán của mình về nội dung bài nghe: Đây là thủ thật tương tự áp dụng cho kỹ năng đọc hiểu: Trước khi nghe/ đọc, giáo viên khai thác gợi ý những gì học sinh đã biết về nội dung vấn đề sẽ nghe/ đọc, những gì chưa rõ, những gì không biết Sau đó, nghe và liên hệ những kiến thức đã biết với những nội dung cần nghe.
Khi tiến hành bài nghe, giáo viên sẽ hỏi hoặc gợi ý những điều học sinh đã biết về các phương tiện truyền thông như: tên gọi của chúng, sự ra đời, nguồn gốc, xuất xứ Sau đó, ra yêu cầu hoặc các câu hỏi để học sinh nghe, tìm câu trả lời.
4.4 Nghe lấy thông tin cần thiết:
Như đã đề cập, khi tiến hành hoạt động nghe, giáo viên nhất thiết phải soạn
ra các yêu cầu, nhiệm vụ nghe, tập trung vào những nội dung chủ yếu, quan trọng để cho việc nghe có mục đích cụ thể.
Các hình thức nhiệm vụ, yêu cầu rất đa dạng, có thể là dạng trả lời câu hỏi hay dạng điền vào bảng biểu.
4.5 Nghe để nắm bắt ý chính: (Listen for gist / for main ideas)
Trong nhiều trường hợp, học sinh cần được luyện nghe để hiểu những ý chính, khái quát của bài mà không cần quan tâm đến chi tiết.
4.6 Nghe để thực hiện các hoạt động giao tiếp tiếp theo:
Có những hoạt động nghe, thường ở dạng điền vào bảng biểu, nhằm phục vụ cho một hoạt động giao tiếp tiếp theo.
Listen again, then talk about how to live with earthquakes.
Trang 67.5 Nắm chắc một số nguyên tắc cơ bản khi tiến hành các hoạt động nghe:
Đối với một tiết dạy ngữ pháp hay từ vựng, thông thường trong tiến trình của tiết dạy có 3 giai đoạn, đó là: Presentation - Practice - Production Tiến
trình của một tiết dạy nghe cũng phải trải qua 3 giai đoạn: Pre - Listening,
While - Listening, và Post - Listening Tiến trình dạy học này không những
giúp học sinh nắm hiểu bài mà còn giúp các em sử dụng kỹ năng nghe trong giao tiếp thực tế Song vấn đề tiên quyết là giáo viên cần phải xác định rõ ràng mục đích yêu cầu của từng bài nghe cụ thể, để từ đó định hướng cho học sinh thực hiện tốt nhiệm vụ trong những giai đoạn tiếp theo.
5.1 Pre - Listening:
Là giai đoạn giúp học sinh có định hướng, suy nghĩ về đề tài hay tình huống trước khi học sinh nghe Giáo viên nên tạo tâm thế chuẩn bị làm bài nghe cho học sinh bằng cách dẫn dắt gợi hỏi về chủ đề bài nghe, yêu cầu học sinh quan sát tranh, dạy trước hoặc gợi mở một số từ vựng và đoán xem các em chuẩn
bị nghe chủ đề gì, ai sắp nói với ai …
Giáo viên có thể yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm, đoán sơ bộ về nội dung sắp nghe thông qua tranh hay tình huống bài nghe Có thể các em nói không chính xác với những gì các em sắp nghe nhưng vấn đề đặt ra là các em có hứng thú trước khi nghe Sau đó, giáo viên hướng dẫn yêu cầu nhiệm vụ khi nghe (chọn đúng, sai, trả lời câu hỏi…) và nói rõ cho học sinh biết các em sẽ được nghe bao nhiêu lần.
* Một số thủ thuật dạy trong giai đoạn này.
- True / False statements prediction
- Open - prediction
- Ordering
- Pre- question
Việc lựa chọn hoạt động nào để thực hiện trong giai đoạn này còn tuỳ thuộc vào một số yếu tố như thời gian tiến hành bài tập nghe, tài liệu có sẵn hay không có sẵn, trình độ và sở thích của học sinh Điều kiện giảng dạy của lớp cũng là một trong những yếu tố đưa đến quyết định chọn lựa kĩ thuật nào Ngoài ra, mục đích giảng dạy của bài nghe và mục tiêu thực hiện cũng là những yếu tố cơ bản để giáo viên đưa ra các quyết định chọn lựa.
Ví dụ 1: English 8- Unit 5: Study habits ( page 48)
Trong giai đoạn Pre- listening tôi tiến hành như sau:
Bước 1: Pre- teach vocabulary
Trang 7- Behavior (n) (translation)
- A participation (n) (explanation)
- Satisfactory ≠ unsatisfactory
- Cooperation: (n) (translation)
- Attendance:(n)(translation)
- (to) appreciate: (translation)
* Check students' understanding: Matching
Bước 2: Open prediction * Set the scene Ask students to read through Nga’s report and tell what A, B, C is about? Predict the missing information and then compare it with their partners? a Days present : (1)
b Days absent: (2)
c Behavior - participation : (3)
d Listening : (4)
e Speaking : (5)
f Reading : (6)
g Writing : (7)
* Feed back students' prediction
Ví dụ 2: English 8- Unit 4: Learning a foreign language ( page 35).
Sau khi dạy gợi mở một số từ vựng và cấu trúc liên quan tới bài, giáo viên yêu cầu học sinh đoán nội dung sắp nghe thông qua các câu trả lời đúng sai.
* True / False statements :
a Nga's studying English for her work
b She learned English at The Brighton Language Center - UK
c She works for an International bank in Hanoi.
d Her listening is excellent
e She needs to improve her speaking
f She hopes she can talk to people from all over the world and understand her favorite English songs
Trang 8* Answer key : a T b F c T d F e F f T.
Giáo viên đưa ra một vài câu hỏi có chứa ý chính của bài nghe để thu hút sự chú ý của học sinh trong khi nghe Học sinh không phải đoán câu trả lời, sau khi nghe lần một, yêu cầu học sinh trả lời.
Pre- questions:
1, What should we do to protect the environment?
2, What mustn’t we do when we go to the park?
3, Do you think the characters in the dialogue will violate the rules?
Suggested answers:
1, We should prevent littering, reduce the amount of garbage…
2, We aren’t allowed to walk on the grass or pick flowers…
3, No, we don’t think so.
5.2 While - Listening:
Đây là giai đoạn mà ở đó học sinh có cơ hội luyện tập Ở giai đoạn này, giáo viên đưa ra các dạng bài tập, yêu cầu học sinh thực hiện Học sinh có thể mắc lỗi ở giai đoạn này, vì vậy giáo viên chú ý cần sữa lỗi cho học sinh và đưa ra các phương án trả lời đúng.
Giáo viên bật băng hay đọc bài nghe 2 đến 3 lần ( nếu nội dung khó có thể cho các em nghe 4 lần) Lần đầu giúp học sinh làm quen với bài nghe hiểu, bao quát nội dung bài nghe (pendown ) Lần thứ hai nghe thông tin chính xác để hoàn thành bài tập Lần thứ ba nghe và kiểm tra lại bài tập đã làm Mục tiêu chính của nghe hiểu là học sinh nghe lấy nội dung chính hay lấy thông tin chi tiết, đồng thời hiểu được thái độ quan điểm của tác giả Do đó, giáo viên cho học sinh nghe cả bài để họ nắm được ý chung cũng như bố cục cả bài và làm bài tập, sau đó có thể cho nghe lại từng đoạn để nắm kết quả hoặc nghe lại những chỗ khó để khẳng định đáp án Nên hạn chế cho học sinh nghe từng câu, hoặc từng từ một vì làm như vậy sẽ khiến người học có thói quen phải hiểu nghĩa từng từ, từng câu khi nghe.
Đối với bài nghe khó, giáo viên có thể chia quá trình nghe thành bài tập nghe
từ dễ đến khó Đối với bài nghe dài, có thể dễ hoá bài nghe thành các dạng bài tập phù hợp trình độ học sinh.
* Một số hoạt động thể hiện trong giai đoạn này:
+ Defining True- False
+ Checking the correct answer
Trang 9+ Matching
+ Filling in the grids / charts / gaps
+ Answering comprehension questions
+ Selecting
+ Deliberating mistakes
+ Listening and drawing
Ví dụ 1: English 8- Unit 5: Study habits ( page 48).
Trong giai đoạn While- listening tôi tiếp tục tiến hành như sau:
Bước 1: Listening
- Listen to the tape and check students' prediction.
Feed back
- Work in groups and write the answers on the poster
( hang the poster on the board and correct).
Answer keys
1 87 days present
2 5 days absent
3 Participation: S
4 Listening: C
5 Speaking: A
6 Reading: A
7 Writing: B
Bước 2: Comprehension questions
Listen to the dialogue again and give the short answers for the questions.
a Why did Nga miss five days of school?
b How can she improve her listening skill?
Answer keys:
a due to sickness
b watch English TV and listen to English programs
Ví dụ 2: English 9- Unit 4: Learning a foreign language ( page 35).
Trang 10Sau khi hoàn thành bài tập ở sách giáo khoa, giáo viên cho học sinh nghe lại băng và hỏi một số câu hỏi kiểm tra nghe hiểu nội dung bài.
*Answer the questions:
a, Is Nga studying English in Viet Nam or in England?
b, Why is she studying English there ?
c, Did she learn English at school and university?
d, What does she want to improve ? Why ?
e, What does Nga think about English ?
*Answer keys :
a, in England
b, for her work
c, Yes , she did
d, She wants to improve her writing because sometimes she has to write letters in English
e, It’s an interesting language and it’s very useful
Tôi cho học sinh nói về hoạt động hằng ngày của các em xong, yêu cầu học sinh nhìn vào tranh để liên tưởng hoặc đoán về những hoạt động mà Hoa đã thực hiện ngày hôm qua Hoặc tôi có thể yêu cầu các em sắp xếp lại các tranh theo trật tự đúng các hoạt động mà Hoa đã thực hiện.
Sau đó, tôi cho các em nghe lại để kiểm tra việc đoán của mình Cuối cùng, tôi cho các em nghe lần cuối, sắp tranh đúng theo trình tự câu chuyện, và đưa ra đáp án để học sinh sữa lỗi
* Keys
1 Picture a 5 Picture g
2 Picture e 6 Picture c
3 Picture f 7 Picture h
4 Picture d 8 Picture b
5.3 Post - Listening:
Đây là giai đoạn luyện tập sau khi nghe Ở giai đoạn này, học sinh sử dụng những kiến thức, kỹ năng ngôn ngữ đã được luyện tập ở giai đoạn " While - listening" vào các tình huống giao tiếp thực tế, có ý nghĩa Sau khi nghe, học sinh cần thực hiện một số bài tập như: báo cáo trước lớp hay trong nhóm về
