Trong đề tài này tôi cũng xin được nêu ngắn gọn những kinh nghiệm trong quá trình thực tế giảng dạy tại trường nhằm góp phần giúp các em học sinh hiểu được vị trí, tầm quan trọng
Trang 1MỤC LỤC:
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Mục đích nghiên cứu: 2
2 Nhiệm vụ nghiên cứu 2
1 Cơ sở lý luận của Sáng kiến: 2 1.1 Một số quan điểm của Đảng và Nhà nước về
công tác giáo dục thể chất 2 1.2 Đặc điểm tâm sinh lý học sinh nữ lớp 9 3
2 Cơ sở thực tiễn của sáng kiến 4
1.3 Về cơ sở vật chất nhà trường và đội ngũ giáo
1.4 Thực trạng học tập và tập luyện chạy bền của
1.5 Nguyên tắc lựa chọn bài tập 6
2 Kết quả của sáng kiến: 11
3 Bài học kinh nghiệm 13
Trang 2PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Trong xã hội hiện đại, TDTT được coi là một trong những phương tiện quan trọng nhất để phát triển con người một cách toàn diện (Đức Trí Thể -Mỹ) Trong những năm gần đây cùng với sự đổi mới của đất nước, ngành Thể dục thể thao Việt Nam cũng có những thay đổi theo xu hướng phát triển của thời đại Chúng ta đang thực hiện công cuộc đổi mới công tác giáo dục và đào tạo để đáp ứng những yêu cầu cấp bách của xã hội, phấn đấu Thể dục thể thao sớm thoát khỏi tình trạng lạc hậu và yếu kém trong khu vực, tạo nền tảng cho sự phát triển nhanh và nhảy vọt
Do vậy, giáo dục sức khoẻ cho con người là một trong những nội dung quan trọng không chỉ của ngành Giáo dục và Đào tạo mà còn là mối quan tâm của toàn xã hội Với mục đích: “Đào tạo và bồi dưỡng thế hệ trẻ trở thành một con người mới, có sức khoẻ tốt, có thể lực cường tráng, có dũng khí kiên cường, để tiếp tục sự nghiệp của Đảng một cách đắc lực và sống một cuộc sống vui tươi lành mạnh” Trong đề tài này tôi cũng xin được nêu ngắn gọn những kinh nghiệm trong quá trình thực tế giảng dạy tại trường nhằm góp phần giúp các em học sinh hiểu được vị trí, tầm quan trọng khi rèn luyện được sức bền, để từ đó các em ngày càng hứng thú, tự giác, tích cực học tập rèn luyện sức bền để từ đó làm cơ sở thuận lợi cho quá trình học tập lâu dài của các em.
Giáo dục và Đào tạo đã không ngừng cải tiến nội dung, đổi mới phương pháp giảng dạy và tập luyện môn điền kinh nói chung và nội dung Chạy bền nói riêng Nhưng với thực tế dạy học tại trường, do cơ sở vật chất còn hạn chế chưa đảm bảo, một bộ phận học sinh sức bền còn yếu, còn thiếu ý chí, quyết tâm cao khi tập luyện chạy bền Với lý do trên tôi đã mạnh dạn chọn sáng
kiến: “Phát huy tính tự giác, tích cực của học sinh nữ lơp 9 trong rèn
luyện sức bền”
1 Mục đích nghiên cứu: Đưa ra một số hướng dẫn, phương pháp và
các bài tập nhằm lôi cuốn sự hứng thú của các em học sinh nữ với môn chạy bền
2 Nhiệm vụ nghiên cứu: Để hoàn thành sáng kiến tôi xác định hai
nhiệm vụ chính sau:
- Nhiệm vụ chung: Lựa chọn một số hướng dẫn, phương pháp, bài tập
áp dụng trong quá trình giảng dạy nội dung chạy bền nhằm phát huy tính tự giác tích cực của học sinh nữ.
- Nhiệm vụ cụ thể: Kiểm tra, đánh giá tính hiệu quả của môn học sau khi áp dụng, vào giảng dạy và tập luyện
II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
Trang 31 Cơ sở lý luận của Sáng kiến:
1.1 Một số quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác giáo dục thể chất.
Đảng ta luôn quan tâm đến thế hệ trẻ, xây dựng mục tiêu giáo dục phát triển toàn diện, nhằm hình thành nhân cách cho học sinh - sinh viên những chủ nhân tương lai của đất nước, trang bị cho các em kiến thức, kỹ năng nhằm đào tạo thế hệ trẻ Việt Nam phát triển về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần và trong sáng về đạo đức, theo tinh thần nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII (1996).
Trong chương trình thể dục ở bậc THCS Bộ Giáo Dục đã đưa ra rất nhiều chương nhưng riêng chương chạy bền được bố trí và lồng ghép xen kẽ trong tất cả các tiết xuyên suốt tòan năm học và được chọn là nội dung kiểm tra đánh giá tiêu chuẩn rèn luyện thân thể của học sinh vào cuối học kỳ hai vì
"Sức bền là một tố chất đặc biệt không thể thông qua vài tiết học mà rèn luyện được… chạy bền cần dạy xen kẽ vào tất cả các tiết trong năm học, đồng thời vận động học sinh tập chạy bền hàng ngày tạo thành một thói quen, có như vậy việc rèn luyện sức bền mới có hiệu quả và an tòan trong các đợt kiểm tra và thi đấu…" (Sách giáo viên môn thể dục lớp 7 - trang 52)
Ở trong sách giáo viên thể dục lớp 9 chương I, mục: Một số hiểu biết cần thiết về sức bền có viết: “Sức bền có một vị trí vô cùng quan trọng trong đời sống, nếu không có sức bền con người vừa mới làm việc, học tập đã mệt mỏi, như vậy sẽ không bao giờ làm được việc gì có kết quả cao”
Để làm được điều này ngay từ đầu năm học nhóm chuyên môn Thể dục
đã họp và thống nhất xây dựng chương trình phù hợp theo đặc trưng yêu cầu của môn học, đưa ra những mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể giúp các em học sinh nữ tập luyện một cách hiệu quả nhất ngoài ra còn hướng dẫn các em tập thêm ở nhà để nâng cao tố chất sức bền.
1.2 Đặc điểm tâm sinh lý học sinh nữ lớp 9
Học sinh lớp 9 thường ở lứa tuổi có nhiều sự thay đổi về thể chất và tâm sinh lý Vì vậy việc áp dụng các bài tập rèn luyện sức bền một cách có cơ sở khoa học chúng ta cần tìm hiểu và nắm được một số đặc điểm cơ bản về tâm sinh lý của học sinh lứa tuổi 14 - 15 có liên quan tới việc tập luyện TDTT.
a Đặc điểm về sinh lý học sinh nữ lớp 9.
+ Đặc điểm phát triển của hệ thống thần kinh.
Ở lứa tuổi 14 - 15 hệ thần kinh phát triển tương đối hoàn thiện, chức năng của các giác quan như: Thị giác, thính giác hay trung khu vận động có thể hoạt động ở điều kiện tối đa, qua các hoạt động trực quan các em đã có thể tư duy được việc rèn luyện sức bền phần lớn nhờ vào nỗ lực ý chí của bản thân vượt qua được những mệt mỏi, khắc phục khó khăn trong lúc tập luyện đây là điều kiện thuận lợi cho việc phát triển tố chất sức bền.
Trang 4+ Đặc điểm phát triển hệ thống tim mạch
Lứa tuổi 14 - 15 tim phát triển to hơn, thành cơ tim dày lên, làm cho lực cơ tim bóp mạnh hơn, tăng lưu lượng máu lưu thông trong mạch.
+ Đặc điểm phát triển của hệ vận động và hô hấp.
- Về hệ xương: Quá trình cốt hoá tùy vào đặc điểm, nam đến 25 tuổi, nữ: 22 tuổi Vì vậy ở tuổi 14 - 15 vẫn còn ở trong thời kỳ phát triển của xương,
hệ hô hấp đã phát triển gần như hoàn thiện Đặc biệt quá trình rèn luyện sức bền giúp thể tích lồng ngực và phổi phát triển to hơn, thông khí phổi nhiều hơn quá trình trao đổi khí diễn ra tốt hơn
- Hệ cơ: Ở lứa tuổi 14 - 15 phát triển theo hướng hoàn thiện các nhóm
cơ nhỏ, tăng thiết diện ngang các nhóm cơ lớn làm cho sự chịu đựng trong tập luyện tăng lên rõ rệt
- Ở khớp: sự linh hoạt có dấu hiệu giảm dần so với lứa tuổi nhỏ hơn, nếu không duy trì sự tập luyện thường xuyên biên độ đông tác dần bị hạn chế.
b Đặc điểm tâm lý của học sinh nữ lớp 9.
Ở lứa tuổi này đặc điểm tâm lý của các em chưa hoàn thiện còn thiếu
sự nổ lực và ý chí vượt khó, mọi hành động của các em thường bắt chước người lớn Đây là động lực cho các em khám phá tìm hiểu thế giới xung quanh đặc biệt là trong các hoạt động TDTT, chính tác động của các hoạt động thi đấu thể thao đã tạo cho các em một mơ ước, một khát vọng chiến thắng, qua đó tạo hình thành thói quen yêu thích hăng say tập luyện Lứa tuổi
14 - 15 các em đã nhận thức được cái hay, cái đẹp; cái đúng, cái sai trong các tình huống, nhưng chưa ý thức hết được các chuẩn mực đạo đức và bản lĩnh
cá nhân và có phần còn rụt rè thiếu tự nhiên.
2 Cơ sở thực tiễn của sáng kiến.
1.1 Thuận Lợi:
- Được sự quan tâm giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường và đồng nghiệp.
- Nhóm giáo viên chuyên trách giảng dạy bộ môn thể dục có trình độ chuyên môn vững vàng, nhiệt tình trong công tác.
- Học sinh có ý thức trong tập luyện.
- Việc giáo dục thể chất cho học sinh trong nhà trường đang phát triển và được nhiều tổ chức xã hội và gia đình quan tâm
1.2 Khó Khăn:
- Do đặc thù bậc học THCS nên còn 1 số tiết học còn bố trí giáo viên chưa đúng chuyên môn nên quản lý học sinh trong giờ học thể dục chưa nghiêm túc, chưa động viên và uốn nắn các em kịp thời.
- Sức khỏe và khả năng tiếp thu của học sinh không đồng đều.
Trang 5- Ý thức học tập, rèn luyện và tự học ở nhà chưa cao.
- Sân bãi tập luyện chưa đảm bảo đặc biệt là về mùa mưa.
- Vì là học sinh nữ nên trong quá trình học tập - rèn luyện các em còn ngại ngùng, rụt rè do lứa tuổi tâm sinh lý đang phát triển.
1.3 Về cơ sở vật chất nhà trường và đội ngũ giáo viên.
Là một trường có khuôn viên rộng, sân tập riêng cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy, học tập ngày càng được đầy đủ hơn Đội ngũ giáo viên thể dục đạt chuẩn và trên chuẩn, đặc biệt trong lĩnh vực thể dục thể thao - Đây là một mặt rất quan trọng của giáo dục toàn diện Trong nhiều năm gần đây thành tích thi đấu các đại hội điền kinh thể thao và Hội khỏe Phù đổng cấp Huyện nhà trường luôn có học sinh đạt giải cao.
1.4 Thực trạng học tập và tập luyện chạy bền của học sinh nữ lớp 9.
Trong thời gian giảng dạy bộ môn thể dục tại trường tôi thấy sự phát triển thể lực đặc biệt là tố chất sức bền của các em còn nhiều hạn chế Qua quá trình khảo sát tìm hiểu ở học sinh thì một số ít thích thú với môn chạy bền (vì số học sinh này ý thức được việc tập luyện nâng cao thể lực sức bền là rất cần thiết cho bản thân) đa số còn lại trả lời do bắt buộc nên phải học vì tâm lí
sợ khi phải chạy bền, trong khi chạy hay xảy ra hiện tượng đau ở hông, khó thở, sau khi chạy về mệt mỏi,
Trước khi thực hiện đề tài này thông qua quá trình giảng dạy của bản thân và trao đổi đồng nghiệp Ngay từ đầu năm học trước tôi đã tiến hành điều tra sự hứng thú và tình hình học tập, rèn luyện sức bền của học sinh nữ 4 lớp 9A, 9B, 9C, 9D với tổng số 69 em với kết quả cụ thể từng lớp như sau:
a Bảng tổng hợp về hứng thú học tập của học sinh nữ khi học chạy bền
NỘI DUNG
LỚP 9A (12) LỚP 9B (22) LỚP 9C (21) LỚP 9D (14)
SL Tỉ lệ SL Tỉ lệ SL Tỉ lệ SL Tỉ lệ
Có ý thức tự
giác, tích cực,
tập luyện
trong giờ học.
7 58.3% 13 59.1% 15 71.4% 6 42.9%
Chưa có ý
thức tự giác,
tích cực, tập
luyện trong
giờ học
3 25% 5 22.7% 3 19.1% 5 35.7%
Trang 6Không hứng
thú và chỉ tập
luyện khi có
sự nhắc nhở
và bắt buộc
của giáo viên.
2 16.7% 4 18.2% 1 9.5% 3 21.4%
(Theo tiêu chẩn rèn luyện thân thể - Sách giáo khoa thể dục lớp 8)
b Bảng tổng hợp kết quả học tập của học sinh nữ khi học chạy bền:
KẾT QUẢ
LỚP 9A LỚP 9B LỚP 9C LỚP 9D
SL Tỉ lệ % SL Tỉ lệ % SL Tỉ lệ % SL Tỉ lệ % Đạt: Từ điểm
9-10 3 25.0 5 22.7 6 28.6 3 21.4 Đạt: Từ điểm
7-8 4 33.3 6 27.3 8 38.1 4 28.6 Đạt: Từ điểm
5-6 2 16.7 7 31.8 4 19 4 28.6 Chưa đạt 3 25 4 18.2 3 14.3 3 21.4
(Theo tiêu chẩn rèn luyện thân thể-sách giáo khoa thể dục lớp 8 trang 129)
1.5 Nguyên tắc lựa chọn bài tập.
Để đảm bảo tính khách quan trong quá trình nghiên cứu và lựa chọn được các bài tập phù hợp với đối tượng nghiên cứu Qua tham khảo các tài liệu chuyên môn, và thực tế giảng dạy tại trường tôi xây dựng nguyên tắc lựa chọn bài tập như sau:
+ Dựa vào mục đích yêu cầu môn học.
+ Khi lựa chọn bài tập phải phù hợp với, trình độ, thể lực của học sinh ngoài ra phải phù hợp với điều kiện sân bãi dụng cụ,
+ Phải dựa vào kỹ thuật môn học, ở đây là kỹ thuật chạy bền nên việc hướng dẫn học sinh tập luyện rất quan trọng trước hết là tạo cho các em sự tin tưởng, ý chí bản thân không ngại những khó khăn, mệt mỏi đặc biệt là việc phân phối sức hợp lí và phối hợp với nhịp thở Những nội dung này phải tăng cường tập luyện và dành nhiều thời gian
Trang 7+ Phải dựa vào nguyên tắc tập luyện là tập từ dễ đến khó, từ chạy cự ly ngắn rồi nâng dần cự ly nâng cao thành tích
PHẦN II: NỘI DUNG
1 Phương pháp: Quá trình viết sáng kiến này tôi đã sử dụng một số
phương pháp sau:
+ Phương pháp kiểm tra sư phạm: Tôi đã sử dụng phương pháp này để kiểm tra và đánh giá kết quả trong quá trình giảng dạy môn chạy bền.
+ Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu, tôi đã sử dụng nhiều nguồn tài liệu khác nhau: Các tài lệu tham khảo, các công trình nghiên cứu, các tài liệu giảng dạy và huấn luyện điền kinh, các loại báo chí, đặc biệt tìm hiểu qua mạng Internet,
+ Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tôi đã tiến hành thăm dò điều
tra sự hứng thú, tình hình học tập và rèn luyện sức bền của học sinh nữ trong 4 lớp 9 mà tôi trực tiếp giảng dạy về sự thích thú khi học môn chạy bền Tiến hành kiểm tra tố chất sức bền, để đánh giá kết quả sau khi áp dụng các biện pháp thực nghiệm tôi sử dụng phương pháp so sánh tự đối chiếu kết quả trước và sau thực nghiệm của học sinh mà tôi lựa chọn.
a Yêu Cầu:
* Về phía Giáo viên: Nắm chắc kiến thức cơ bản về chương chạy bền về cả lý thuyết cũng như cách hướng dẫn các bài tập cụ thể cho từng giai đọan tập luyện.
- Tham khảo sách giáo viên, sách tham khảo, xem tranh, phim tư liệu hướng dẫn giảng dạy.
- Chọn phương pháp giảng dạy phù hợp: nội dung nào nên đưa lên trước – nội dung nào sau.
- Lồng ghép các trò chơi vận động vào tiết học để tiết học thêm sinh động tránh nhàm chán nhằm phát huy tính tự giác tích cực của học sinh, nâng cao sự bền bỉ, dẻo dai của cơ thể
- Nhắc nhỡ uốn nắn kịp thời đối với những học sinh chưa chú ý, không nghiêm túc trong giờ học.
- Dùng hình thức đôi bạn cùng tiến để các em hỗ trợ nhau trong quá trình tâp luyện để giúp nhau cùng tiến bộ đây là một biện pháp rất hữu hiệu.
* Về phía Học Sinh:
- Chú ý nghe hướng dẫn và làm mẫu của giáo viên.
- Thực hiện đúng kỹ thuật và yêu cầu tập luyện mà giáo viên đưa ra.
- Biết phân phối sức hợp lý, biết phối hợp hít thở sâu với bước chạy.
Trang 8- Tự giác và tích cực trong tập luyện, khi chạy không nói chuyện, xô đẩy để tránh xảy ra chấn thương.
b Biện pháp thực hiện.
Quá trình tập luyện nâng cao sức bền đa số các em học sinh nữ thiếu ý chí, không tự giác tích cực, lười tập luyện Một số em chỉ tập hình thức cho hết giờ, một số khác do sự bắt buộc của giáo viên Phần lớn học sinh chưa thật sự hiểu được vị trí và tầm quan trọng của sức bền trong đời sống hàng ngày thông qua quá trình học tập, lao động và luyện tập thể thao của chính bản thân các em Vì thế nên yêu cầu cần đặt ra là bằng cách nào để phát huy được tính tích cực của học sinh trong rèn luyện sức bền.
Trong học tập rèn luyện sức bền đối với học sinh cấp THCS khi giảng dạy cần cho học sinh cần gợi mở cho các em biết được một số nguyên tắc, hình thức và các phương pháp để tập luyện phát triển sức bền để các em vận dụng một cách đa dạng Giúp các em tiếp cận bằng những ví dụ cụ thể, gần gũi với các em trong đời sống hàng ngày Quá trình tập luyện nâng cao tố chất sức bền cũng gặp phải những khó khăn như trong sách giáo viên thể dục
lóp 9 viết: “Sức bền chỉ có được, khi tập luyện, họat động liên tục trong
một khoảng thời gian dài và cường độ ở mức độ nhất định" Cho nên quá
trình rèn luyện sức bền đòi hỏi các em phải có sự quyết tâm, kiên trì và ý chí cao, giáo viên chỉ là người xây dựng kế hoạch, định hướng hướng dẫn phương pháp tập lyện cho cá em.
Trong quá trình tập luyện giáo viên cần động viên khích lệ để các em có động lực ý chí hơn, để sau một thời gian tập các em hình thành thói quen có ý thức tự giác tích cực không sợ những khó khăn hay để giáo viên phải nhắc nhở
Bên cạnh những em có ý thức tích cực tham gia tập luyện còn có những
em ý thức tự giác chưa cao, giáo viên cần đặc biệt quan tâm tới đối tượng này, cần tìm hiểu lý do, nguyên nhân vì sao các em không tự giác tập luyện Nếu vì những lý do sợ mệt mỏi hay thiếu tự tin, sợ xảy ra hiện tượng đau sóc khó thở, vv thì giáo viên cần động viên, nói rõ để các em biết nguyên nhân và cách khắc phục để tập luyện đạt kết quả tốt Còn nếu các em cố tình lười nhác không muốn tham gia tập luyện thì giáo viên phải có những biện pháp xử lý nghiêm túc như phê bình trước lớp, ghi sổ đầu bài, đánh giá vào kết quả môn hoc hoặc gọi điện cho bố (mẹ), để các em thấy được lỗi của bản thân mà sữa chữa, tích cực hơn trong các buổi tập sau
- Giáo viên cần đặc biệt nhắc học sinh một số lưu ý như: Kiểm tra mạch đập trước khi chạy Sau khi chạy về đích không dừng lại đột ngột mà tiếp tục
di chuyển, thực hiện các động tác thả lỏng hồi tĩnh, hướng dẫn các em cách kiểm tra mạch đập sau khi chạy (các vị trí kiểm tra: động mạch cảnh, động mạch tay hoặc đặt tay úp trước ngục trái, )
Trang 9(Cách kiểm tra mạch và nhịp tim)
Ngoài ra để phát huy tính tích cực của học sinh trong rèn luyện sức bền giáo viên cần chú ý:
+ Thông qua lý thuyết giáo viên phải nói rõ được vị trí, tầm quan trọng và lợi ích của sức bền trong cuộc sống, học tập và lao động,
Giáo viên phải nắm vững một số nguyên tắc, phương pháp tập luyện phát triển sức bền và và đưa ra một số dự đoán không tích cực thường gặp phải trong tập luyện Nêu một số ví dụ cụ thể để các em dễ hình dung và tiếp thu những bài tập cụ thể để áp dụng vào tập luyện.
+ Trong quá trình dạy thực hành giáo viên cần tập trung vào rèn luyện cho các em về kỹ thuật bước chạy, cách thở trong khi chạy và các động tác hồi tĩnh sau khi chạy hết quãng đường Hướng dẫn cách khắc phục một số biểu hiện phát sinh khi tập luyện.
Ngoài ra giáo viên vẫn phải thường xuyên nhắc nhở một số kiến thức cần thiết trong lúc tập luyện trong các giờ thực hành để các em nhớ, dần dần khắc sâu những nguyên tắc - phương pháp đó vào suy nghĩ tạo cho các em thói quen Để các em có ý thức hơn, tích cực hơn trong tập luyện mới hoàn thành và đạt được kết quả cao
- Trong quá trình tập luyện giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh các phương pháp, hình thức rèn luyện sức bền, các động tác bổ trợ kỹ thuật, những kiến thức có liên quan phù hợp với lứa tuổi, giới tính nữ và sức khỏe.
- Sử dụng nhiều hình thức tập luyện khác nhau đặc biệt là lồng ghép các trò chơi có tác dụng nâng cao sức bền để tránh sự nhàm chán, tạo cho các
em sự hứng thú tham gia học tập một cách tích cực và có hiệu quả hơn Rèn luyện cho các em ý chí vượt qua những khó khăn, bền bỉ trong tập luyện Cách chạy đúng kỹ thuật, biết cách xử lý khi gặp các tình huống bất ngờ trên đường chạy.
Một số bài tập sử dụng trong tập luyện phát triển sức bền:
- Chạy trên địa hình tự nhiên và trên các địa hình khác nhau:
Trang 10- Nhảy dây đơn:
- Trò chơi nhảy ô tiếp sức:
