Vì thế, trong những năm gần đây, việc mở các lớp bồidưỡng, tập huấn chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên của Bộ và của các Sở Giáo dục & Đào tạo về việc đổi mới phương pháp giảng dạy “Lấy
Trang 11 PHẦN MỞ ĐẦU1.1 Lý do lựa chọn sáng kiến kinh nghiệm
Xã hội ngày càng hiện đại, việc giáo dục nói chung và công tác giảng dạynói riêng cần phải đổi mới để phù hợp với xu hướng của thời đại Hiện nay, thiênhướng học tập của học sinh có nhiều thay đổi Các em muốn tự tìm tòi, khám
phá, không muốn áp đặt vào khuôn khổ lối học thụ động “đọc – chép” đã được
hình thành từ trước giờ Vì thế, trong những năm gần đây, việc mở các lớp bồidưỡng, tập huấn chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên của Bộ và của các Sở Giáo
dục & Đào tạo về việc đổi mới phương pháp giảng dạy “Lấy học sinh làm trung
tâm”, khuyến khích học sinh tham gia một cách chủ động và tích cực trong việc
học của mình được tổ chức triển khai nhiều tại các địa phương
Vì thế, nhiệm vụ quan trọng của người giáo viên là cần xây dựng quá trìnhdạy học như thế nào để giúp học sinh đạt được khả năng chủ động tư duy, hìnhthành kĩ năng, chiếm lĩnh kiến thức
Như chúng ta đã biết, việc dạy học theo chuỗi hoạt động chỉ mới được ápdụng trong giảng dạy ở thời gian gần đây Nó là yêu cầu cơ bản không thể thiếu
của cách dạy học theo mô hình “Trường học mới” Hình thức dạy học này đã
được triển khai thí điểm và chính thức ở một số cấp học ở nhiều nơi trong cảnước Và vì đây là một yêu cầu đổi mới khá mới mẻ nên hầu hết giáo viên còngặp rất nhiều khó khăn trong quá trình tiếp cận và thực hiện Bên cạnh đó, theođánh giá chủ quan của bản thân tôi thì việc dạy học theo chuỗi hoạt động khiếncho giáo viên rất e dè khi thực hiện nó Bởi nó đòi hỏi sự mày mò và đầu tưkhông hề nhỏ Cũng chính vì quá mới mẻ nên việc nghiên cứu dạy học theo chuỗihoạt động kích thích sự hứng thú tích cực của học sinh ở bậc Trung học phổthông còn rất hạn chế
Ngoài ra, môn Tin học là một môn học đặc thù, dạy học Tin học thườnggồm có hai phần: Lý thuyết và thực hành, cả hai được kết hợp song song vớinhau trong quá trình dạy học, phần lý thuyết Tin học rất mới với đa số học sinh,tiết học Lý thuyết thường rất khô khan, có nhiều khái niệm trừu tượng, nhiềuthuật ngữ chuyên ngành, ngôn ngữ tiếng Anh, dẫn đến học sinh khó hiểu, khóhình dung nên tiết học lý thuyết rất dễ bị nhàm chán, những học sinh không theokịp sẽ bị hổng kiến thức liền Vì vậy tiết học thực hành ít có hiệu quả, giờ thựchành không khỏi còn nhiều lộn xộn, xảy ra tình trạng học sinh ngại tiếp cận, thậmchí có những học sinh nhút nhát bị bạn dành máy, mặc cảm nên rất ít chịu thựchành
Trang 2Qua nhiều năm giảng dạy môn Tin học 12, tôi nhận thấy đa số học sinhkhông mấy hứng thú với môn học này Nội dung chương trình Tin học 12 cungcấp cho học sinh các kiến thức cơ bản về cơ sở dữ liệu và làm quen với hệ quảntrị cơ sở dữ liệu Microsoft Access Nhằm giúp cho học sinh hiểu được cách tổchức, quản lí dữ liệu trên máy tính và thông qua hệ quản trị cơ sở dữ liệuMicrosoft Access giúp học sinh bước đầu làm quen với các thao tác cơ bản để cóthể xây dựng một chương trình quản lí trên máy tính Đây là những kiến thức rấtcần thiết đối với học sinh vì ngày nay các chương trình quản lý được sử dụng rấtnhiều để giải quyết các bài toán quản lý ở mọi lĩnh vực trong đời sống xã hội
Tuy nhiên, nội dung chương trình Tin học 12 là những kiến thức về cơ sở
dữ liệu khá trừu tượng và khô khan, chương trình dạy học gồm hai phần songsong với nhau: phần lý thuyết và phần thực hành, nếu không nắm được lý thuyếtthì thực hành sẽ không hiệu quả; vả lại, các em là học sinh cuối cấp nên xu hướnghọc các môn chính để thi tốt nghiệp và thi cao đẳng, đại học, không mấy chú tâmvào học môn này Nên việc tìm ra giải pháp để kích thích các em học tập là mộtđiều rất quan trọng
Vì vậy, xuất phát từ thực tế nói trên và qua nhiều năm giảng dạy tại trườngTHPT Trần Hưng Đạo, cùng sự tiếp xúc với nhiều ban lớp khác nhau và với
nhiều đối tượng học sinh Tôi mạnh dạn chọn sáng kiến kinh nghiệm: “Phát huy
tính tích cực, chủ động của học sinh trong dạy học theo chuỗi hoạt động ở tiết bài tập và thực hành 7 chương trình Tin học 12” để nghiên cứu và áp dụng Hy
vọng rằng sáng kiến này sẽ góp một phần nhỏ nâng cao hiệu quả giảng dạy củabản thân cũng như giúp ích phần nào trong việc cung cấp tài liệu tham khảo chocác đồng nghiệp
1.2 Điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
Thời gian qua tiếp cận với việc dạy học theo chuỗi hoạt động, tôi nhận thấyrất hay Trong mỗi bài học, theo logic của quá trình nhận thức, thông thườngngười học phải trải qua các hoạt động: khởi động nêu vấn đề; hình thành kiếnthức bài học; hệ thống hóa kiến thức và luyện tập; vận dụng kiến thức vào thựctiễn và tìm tòi mở rộng Nhưng cũng tùy vào thực tế, không phải lúc nào cũngcứng nhắc áp dụng luôn 5 bước hoạt động này Tùy vào từng bài và cách thứctruyền đạt của giáo viên ta cũng có thể được rút gọn lại thành 4 bước: khởi độngnêu vấn đề; hình thành kiến thức; luyện tập, vận dụng; tìm tòi, mở rộng hay làcòn 3 bước trong những tiết bài tập rèn luyện hay thực hành: khởi động nêu vấnđề; luyện tập, vận dụng; tìm tòi, mở rộng
Trang 3Cùng với những kinh nghiệm được đúc rút từ bản thân qua quá trình giảngdạy ở trường phổ thông, trong sáng kiến này tôi có đưa ra các bước xây dựng mộttiến trình dạy học theo chuỗi hoạt động cụ thể, khoa học gắn liền với nội dung,đặc trưng của bài học, môn học; kết hợp với các kĩ thuật lên lớp để gây hứng thúcho học sinh, xây dựng một tiết học sôi nổi, phát huy tối đa tính tích cực, chủđộng, sáng tạo, tự tin làm việc theo nhóm trong học sinh.
Và tiến trình này được mô phỏng trực tiếp trên 2 tiết dạy thực hành củachương trình Tin học 12 Bước đầu kiến tạo một cấu trúc soạn giảng theo môhình trường học mới, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập bộ mônTin học ở trường phổ thông
Đối tượng cụ thể mà sáng kiến hướng đến đó là học sinh khối học phổthông và áp dụng trực tiếp trên bài tập và thực hành 7 của chương trình Tin học
12, triển khai dạy thực nghiệm trên lớp 12A10 và lớp 12A5 trường THPT TrầnHưng Đạo
Trang 52 PHẦN NỘI DUNG2.1 Thực trạng nội dung nghiên cứu
Học sinh của trường đại đa phần là con em của gia đình làm nông, điềukiện gia đình khó khăn nên ít có điều kiện tiếp xúc với Tin học Một số em cóđiều kiện hơn thì tiếp xúc với tin học chủ yếu là để chơi game và giải trí Từ đócác em không biết đến các chương trình quản lí và không thấy được tầm quantrọng của việc quản lí dữ liệu trên máy tính Đối với học sinh khối 12, tư tưởngthiên về các môn học chính để thi tốt nghiệp hoặc thi đại học, nên xem tin học làmôn phụ, kiến thức chương trình tin học 12 lại khá mới mẻ, khó tiếp thu dẫn đếncác em thấy chán và lơ là với môn học này
Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học đã được đặt ra đối với tất cả các cấphọc trong hệ thống giáo dục Đặc biệt, khi chúng ta tiến hành đổi mới chươngtrình và sách giáo khoa thì vấn đề đổi mới phương pháp dạy học sẽ trở thành mộtyêu cầu cấp thiết Phong trào đổi mới phương pháp dạy học đã diễn ra rộng khắptrong ngành giáo dục toàn quốc Tuy nhiên việc đổi mới phương pháp dạy họctheo mô hình trường học mới, soạn – giảng theo chuỗi hoạt động chưa được thựchiện một cách đồng bộ ở các trường học, cấp học, các vùng miền trong cả nước.Nhiều giáo viên còn nhiều bỡ ngỡ trong cách soạn – giảng theo chuỗi hoạt độngnày Thiết nghĩ phương pháp dạy học thì có rất nhiều, nhưng làm thế nào kết hợpnhuần nhuyễn, thích hợp với từng đối tượng để thiết kế ra một tiết dạy trongkhoảng thời gian 45 phút lên lớp, giáo viên có thể khiến cho học sinh luôn chútâm, thực hiện các yêu cầu đưa ra, thảo luận hoạt động tích cực để hoàn thànhmục tiêu đề ra của bài thì đó là cả một nghệ thuật của người giáo viên
Một số giáo viên còn chưa thấy hết tầm quan trọng của việc rèn luyện chohọc sinh phương pháp tự học và học theo nhóm Vì vậy có những bài tập có liênquan đến kiến thức họ còn làm thay cho học sinh vì sợ học sinh không hiểu bài.Dẫn đến không rèn được cho học sinh thói quen tự học và học theo nhóm, các emluôn có thói quen chờ đợi, không tự mình suy nghĩ, tìm tòi để phát hiện ra kiếnthức mới
Một số giáo viên triển khai hoạt động nhóm trong học sinh chưa được hiệuquả hoặc triển khai tạo nhóm sai cách, như tạo nhóm mà không có các yêu cầu đểthực hiện thảo luận trong nhóm với nhau Một số nhóm trưởng chưa mạnh dạn tựtin để lãnh đạo nhóm mình hoạt động Một số học sinh trong nhóm còn ỷ lại cácbạn cùng nhóm, không tích cực trong hoạt động nhóm
Thực tế chương trình Tin học 12 học kì 1 thời lượng các tiết thực hànhnhiều hơn các tiết lý thuyết Cứ một bài lý thuyết sẽ được rèn luyện kĩ năng qua ít
Trang 6nhất hai tiết thực hành kế tiếp Tuy nhiên khoảng cách giữa các tiết có khoảngthời gian tính bằng ngày, nên học sinh khó có thể ghi nhớ và thực hành xuyênsuốt toàn bộ nội dung yêu cầu của tiết bài tập và thực hành Đó là chưa tính đếntrường hợp, dùng máy thực hành chung của nhà trường, một số học sinh thiếu ýthức xóa cơ sở dữ liệu của tiết học trước, thì các em học kế tiếp lại phải bỏ thờigian gõ lại cơ sở dữ liệu đã bị mất.
2.2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.2.1 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
Việc dạy Tin học, nhất là trong những tiết thực hành thì máy tính là vậtdụng không thể thiếu Để chuẩn bị tốt cho tiết thực hành, giáo viên cần có rấtnhiều việc cần làm, như: Xây dựng tiến trình dạy học chi tiết cho từng tiết; khảosát, kiểm tra trang thiết bị dạy học cho môn học; đề xuất với tổ chuyên môn, nhàtrường để có kế hoạch sữa chữa, mua sắm bổ sung trang thiết bị của phòng thựchành Trước giờ thực hành, giáo viên cần đến trước kiểm tra phòng máy, cácthiết bị cần thiết, đảm bảo được một tiết dạy thực hành ổn định, an toàn với họcsinh
Để dạy được một tiết thực hành hiệu quả, người giáo viên phải xây dựngmột tiến trình dạy học thích hợp phù hợp với từng đối tượng học sinh Tiến trình
đó sẽ được triển khai qua từng phần cụ thể như sau:
Phần 1 Khâu chuẩn bị
Khâu chuẩn bị này rất quan trọng, nó ảnh hưởng rất lớn đến tiến trình dạyhọc của tiết thực hành
1 Về giáo viên: Ngoài việc lên trước kiểm tra mọi điều kiện về cơ sở vật chất
phù hợp, đầy đủ và an toàn để học sinh thực hành; thì khâu chuyển giao nhiệm vụ
cụ thể, rõ ràng cho học sinh là rất quan trọng, từ khâu phân nhóm học tập, đếnchuẩn bị trước một số nội dung tùy thuộc vào từng yêu cầu cụ thể của bài học.Đặc thù của môn Tin học là sẽ thực hành trên một phần mềm ứng dụng cụ thể,tuy nhiên sẽ có phần mềm với nhiều phiên bản khác nhau Một số học sinh cóđiều kiện sẽ cầm máy tính cá nhân của mình đi học, nên giáo viên cần nắm rõphần mềm với các phiên bản khác nhau để có thể hỗ trợ học sinh khi cần thiết
2 Về học sinh: Sau khi nhận nhiệm vụ từ giáo viên đưa ra, học sinh sẽ phân
nhóm học tập theo yêu cầu của giáo viên Thực hiện việc chuẩn bị một số nộidung cần thiết cho tiết học
Thực tế cho thấy, khi học theo nhóm các em được chia sẻ ý kiến cho nhau,được hỗ trợ giúp đỡ nhau để cùng tiến bộ nhằm phát triển năng lực và phẩm chất,
Trang 7hoàn thiện bản thân trong quá trình học tập Để tạo một nhóm hoạt động và thựchiện các yêu cầu hiệu quả, giáo viên cần chú ý một số đặc điểm sau:
+ Số lượng học sinh: từ 4 – 5 em (gồm ít nhất 2 máy tính cá nhân) để đảmbảo các em dễ hợp tác với nhau trong quá trình học tập Luân phiên chỉ địnhnhóm trưởng và thành viên trong nhóm báo cáo kết quả hoạt động nhóm mộtcách linh hoạt phù hợp trong các hoạt động của từng bài học
+ Vị trí chỗ ngồi trong nhóm: tùy vào đặc điểm của phòng thực hành bố trícác máy tính, các em sẽ ngồi sát lại với nhau để đảm bảo quan sát và thực hànhđược nội dung trên máy tính cá nhân, cũng như dễ trao đổi thảo luận để cùngnhau học tập xây dựng bài học dưới sự điều khiển của giáo viên Các em phảiđược thuận lợi trong việc ghi và đọc các tư liệu bài học cũng như thuận lợi khithực hành
+ Đưa ra các yêu cầu cho nhóm: việc chuyển giao nhiệm vụ của giáo viêncũng rất quan trọng Khi đã tạo nhóm học tập giáo viên cần đưa ra các nhiệm vụcho nhóm có sự thảo luận và dành thời gian thảo luận trong nhóm cho các họcsinh Tránh việc tạo nhóm mà cá nhân học sinh chỉ trình bày, thuyết trình về yêucầu nào đó mà không cần thảo luận nhóm
Ngoài ra, khi chia nhóm, cũng cần tránh: học sinh trong 1 nhóm bị bỏ rơikhi thảo luận hoặc không có cơ hội trình bày ý kiến của mình khi thảo luận
Thực tế, tùy vào từng đặc điểm của tiết học và tùy vào mục đích sử dụngnhóm của giáo viên Ta có thể phân nhóm theo năng lực, nghĩa là có nhóm khá,giỏi, nhóm trung bình, nhóm yếu; hoặc là phân nhóm cân bằng, tức là giáo viên
sẽ chỉ định một số học sinh khá, giỏi kèm theo các học sinh yếu kém lập thànhmột nhóm, nhằm mục đích hỗ trợ, giúp đỡ bạn hoàn thành nhiệm vụ Dù chophân nhóm như thế nào, thì giáo viên cũng cần phải kiểm tra mức độ tiếp cận củatừng học sinh đối với kiến thức bài học như thế nào
Phần 2 Hoạt động lên lớp
Khi xây dựng các hoạt động lên lớp, giáo viên cần chú ý một số đặc điểmsau:
Thứ nhất, kỹ thuật ghi bảng giáo viên:
Bảng là một thiết bị rất hữu hiệu, gần gũi, thiết thực của lớp học trong quátrình dạy học, hỗ trợ giáo viên và học sinh trong quá trình học tập ở mọi nơi mọichỗ Theo tôi, ghi bảng khi thấy cần thiết như nội dung hoạt động chung cả lớp,tên bài học, các nhiệm vụ chuyển giao cho học sinh, các ý kiến của học sinh (nếucần thiết) và hệ thống hóa kiến thức Hoặc là dành ra một góc bảng để làm gócghi chú trong các tiết dạy
Trang 8Thứ hai, tổ chức hoạt động khởi động, nêu vấn đề:
Hoạt động này cần tạo ra những tình huống, những vấn đề ở đó người họccần được huy động tất cả các kiến thức hiện có, những kinh nghiệm, vốn sốngcủa mình để cố gắng nhìn nhận và giải quyết theo cách riêng của mình và cảmthấy thiếu hụt kiến thức, thông tin để giải quyết Để tạo ra tình huống xuất pháthay, hiệu quả là cả một nghệ thuật của người giáo viên
Theo tôi, giáo viên cần: nêu vấn đề tìm hiểu của bài học khi khởi động gắnliền với hoạt động tiếp nối là hình thành kiến thức mà đã có trong tài liệu, sáchgiáo khoa của bài học; coi hoạt động là một hoạt động học tập, có mục đích, thờigian hoạt động và sản phẩm hoạt động; bố trí thời gian thích hợp cho các em họctập, bày tỏ quan điểm cũng như sản phẩm của hoạt động Còn trong các tiết thựchành thì phần khởi động này chính là bước kích thích học sinh, đưa ra các bài tập
cụ thể để học sinh hứng thú thảo luận, giải quyết các yêu cầu của giáo viên Vàgiáo viên cũng nên tránh: lựa chọn các tình huống khởi động không đắt giá dẫnđến các em có thể trả lời được một cách dễ dàng với các câu hỏi đặt vấn đề đơngiản; thời gian cho hoạt động này quá ít, chưa cho các em suy nghĩ, bày tỏ ý kiếncủa mình; cố gắng giảng giải, chốt kiến thức ở ngay hoạt động này…
Thứ ba, hệ thống hóa kiến thức bài học:
Khâu quan trọng trong bài học là hệ thống hóa kiến thức được hình thànhtrong bài học Thông thường giáo viên tổ chức hoạt động này trong mục “Hìnhthành kiến thức” hoặc “Luyện tập”
Để tổ chức hệ thống hóa bài học, giáo viên nên: thảo luận chung với toànlớp về những kiến thức mới được hình thành ở chuỗi hoạt động thứ hai với nhữngvấn đề mà các em phát hiện ra ban đầu ở hoạt động “khời động” Trên cơ sở đógiáo viên có những nhận xét đánh giá kết quả hoạt động của các nhóm, hoặc từng
cá nhân học sinh Đây chính là thời điểm hay nhất để giúp giáo viên có sự nhìnnhận, đánh giá, rút kinh nghiệm từ việc tổ chức hoạt động của mình Giáo viênphải là trọng tài, giám khảo để chốt lại kiến thức, giúp các em nhận thức ra chân
lý Nếu các em còn gặp khó khăn cần sử dụng các kĩ thuật hoặc phương pháp đểtrợ giúp các em, thậm chí cần giảng giải đưa ra những minh chứng thực tiễn vềvấn đề đó, hoặc tiếp tục cho các em nghiên cứu tìm hiểu ở ngoài lớp học,…
Thứ tư, kết thúc bài học và hướng dẫn giao nhiệm vụ về nhà:
Trong giờ dạy, người giáo viên cần chủ động kết thúc và giao nhiệm vụ vềnhà cho học sinh, dù cho có thể lúc đó công việc trên lớp vẫn còn dang dở Thôngthường ít nhất 3 đến 5 phút trước khi kết thúc tiết dạy Vấn đề đặt ra là cần xử lítình huống sư phạm như thế nào cho từng nhóm, từng em ở trong lớp Giáo viên
Trang 9cần căn cứ kết quả và tiến độ hoạt động của từng nhóm học sinh để giao việc vềnhà cho học sinh Việc học tập ở nhà có thể hướng dẫn như sau:
+ Đối với các nhóm hoạt động còn dang dở: tiếp tục về nhà nghiên cứu, tìmhiểu vấn đề chưa xong trên lớp, gợi ý các em thực hiện ở nhà… và vận dụng vàothực tiễn Yêu cầu các em báo cáo kết quả thực hiện ở nhà thông qua các sảnphẩm học tập
+ Đối với các nhóm đã thực hiện xong: cần giao nhiệm vụ cho các em tiếp tụcvận dụng thực tiễn, đề xuất các phương án khác đã có trong bài học Yêu cầu các
em báo cáo kết quả thực hiện ở nhà thông qua các sản phẩm học tập
Không nên giao nhiệm vụ về nhà cho học sinh bằng những câu hỏi, bài tập
có tính chất học thuộc lòng máy móc, mà nên lựa chọn những tình huống, nhiệm
vụ học tập bổ ích liên quan đến thực tiễn đòi hỏi các em phải hợp tác với cộngđồng để tìm tòi, khám phá
Thứ năm, theo dõi học sinh đánh giá quá trình học tập:
Theo dõi đánh giá học sinh trong quá trình học tập là một trong nhữngkhâu quan trọng trong kiểm tra đánh giá kết quả học tập của người học Ở đây,giáo viên quan sát các hành động, cử chỉ, hành vi, tác phong của các em trongquá trình học ở lớp Căn cứ vào sản phẩm học tập và thái độ học tập, giáo viênđánh giá được sự tiến bộ của học sinh, đánh giá được khả năng vận dụng giảiquyết tình huống vào thực tiễn
Để theo dõi đánh giá quá trình học tập của học sinh, giáo viên cần:
+ Có sổ theo dõi quá trình học tập, ở đó ghi những lưu ý về khả năng pháttriển cũng như các hạn chế của từng em trong quá trình học tập
+ Theo dõi đánh giá khả năng nhận thức, thái độ học tập thông qua hoạt độnghọc, như: tiếp nhận nhiệm vụ, tự học cá nhân, trao đổi thảo luận, tư duy sáng tạohọc tập và trình bày sản phẩm học tập, các kĩ năng thao tác thực hành…
+ Giáo viên nên chuẩn bị các tiêu chí đánh giá, phân tích hướng dẫn cho họcsinh cách tự đánh giá, đánh giá lẫn nhau
+ Thường xuyên tổ chức cho học sinh tự đánh giá, đánh giá lẫn nhau thôngqua tổ chức trò chơi học tập, đánh giá sản phẩm học tập
Bên cạnh đó giáo viên cần phát hiện những điểm yếu kém của học sinh,động viên khích lệ sự cố gắng, nổ lực tiến bộ của học sinh so với bản thân các
em Đa dạng hóa các hình thức và phương pháp đánh giá…
2.2.2 Phương pháp áp dụng sáng kiến kinh nghiệm vào thực tiễn
Từ ý tưởng thiết kế tiến trình dạy học như trên, tôi đã xây dựng tiến trình
tổ chức hoạt động một tiết học thực hành tại phòng thực hành bộ môn Tin học
Trang 10theo chuỗi hoạt động dưới dạng một giáo án (nằm ở phần Phụ lục), áp dụng cụthể trên nội dung tiết bài tập và thực hành 7, chương trình Tin học 12.
Dạy học chương trình Tin học 12 học kì 1 với hai phần: phần lý thuyết vàphần thực hành song song với nhau Ở bài 8 – Truy vấn dữ liệu, ta đã được tìmhiểu về đối tượng Query trong Access, cách thực hiện tạo các mẫu hỏi để thựchiện các yêu cầu truy vấn dữ liệu với các CSDL bằng các phiên bản khác nhaucủa phần mềm Microsoft Access Sau tiết lý thuyết này có 4 tiết thực hành: 2 tiếtđầu của bài tập và thực hành 6 là thực hiện tạo mẫu hỏi trên một bảng; 2 tiết sau
là của bài tập và thực hành 7, thực hiện tạo mẫu hỏi trên nhiều bảng Vì thế ở 2tiết thực hành của bài tập và thực hành 7 đòi hỏi giáo viên phải dẫn dắt học sinh
từ tiếp cận chuyển đổi truy vấn dữ liệu trên một bảng đến thực hiện được các yêucầu truy vấn dữ liệu trên nhiều bảng
Và với ý tưởng ban đầu mong muốn kích thích sự hứng thú và khai tháckhả năng học tập theo nhóm, cũng như khai thác kĩ năng thực hành triệt để củacác em thông qua các chuỗi hoạt động trong tiết học Trong bài bài tập và thựchành 7, tôi muốn giúp học sinh hiểu rõ hơn về bản chất của tạo mẫu hỏi trênnhiều bảng, vì thế một số hoạt động sẽ dành số thời gian tương đối trong tiết đểtừng nhóm học sinh thảo luận phân tích kĩ yêu cầu bài toán, kích thích khả năng
tư duy của các em, sau đó mới tiến hành cho các em thực hành trên máy tính cánhân
Nhằm muốn các em có sự ganh đua, cố gắng hoàn thành một cách nhanhnhất các yêu cầu theo nhóm, giáo viên cần 1 học sinh hỗ trợ cho mình để thựchiện một số nhiệm vụ, như: phát phiếu học tập; ghi nhận các nhóm hoàn thànhyêu cầu của giáo viên trước thời gian cho phép; tính điểm cho các nhóm qua từnghoạt động, điểm tối đa từng hoạt động là 10 điểm, điểm sẽ được ghi công khaitrên bảng (góc bảng)
Để thực hiện tốt các yêu cầu trong tiết bài tập và thực hành 7, giáo viên sẽchuyển giao nhiệm vụ học tập cho học sinh từ tiết trước, nội dung như sau:
- Tạo nhóm học tập: 2 bàn máy tính gồm 4 – 5 học sinh sẽ lập thành 1 nhóm
- Mỗi nhóm chuẩn bị bảng phụ, bút dạ và máy tính cá nhân (nếu có)
- Giáo viên chọn ra 1 học sinh (thông thường là lớp trưởng – học sinh khágiỏi trong lớp) làm người hỗ trợ cho giáo viên, ngoài việc tham gia vào hoạt độngcùng nhóm mình sẽ hỗ trợ cho giáo viên nội dung sau: phát, thu và dán bảng phụ;ghi nhận các nhóm hoàn thành yêu cầu của giáo viên; tính điểm cho các nhómqua từng hoạt động, ghi điểm công khai vào 1 góc trên bảng
- CSDL KINH_DOANH gồm 3 bảng đã học từ bài thực hành trước
- Chuẩn bị CSDL QLThi_TNPT gồm 2 bảng sau:
Trang 11Bảng DANH_SACH chứa thông tin của thí sinh:
Bảng DIEM_THI: chứa kết quả thi các môn của thí sinh:
Giáo án minh họa tiến trình dạy học sẽ nằm ở phần phụ lục của sáng kiến
2.2.3 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
Quá trình dạy học, cách chuyển giao nhiệm vụ, phương pháp truyền đạtqua từng chuỗi hoạt động logic đã kích thích các em thực hiện các chuỗi hoạtđộng giáo viên đưa ra Việc lập nhóm hoạt động thực hiện nhiệm vụ của giáoviên được các em tham gia thảo luận tích cực, chủ động tìm tòi kiến thức để hoànthành yêu cầu đặt ra Khách quan mà nói, nếu chỉ xét một khía cạnh nào đó thìviệc dạy học theo chuỗi hoạt động không thể quyết định hoàn toàn kết quả họctập của học sinh, nhưng cũng không thể phủ nhận sự đóng góp to lớn của nó
* Về phía học sinh
Trong gần hai năm học vừa qua, tôi đã thực nghiệm giảng dạy theo chuỗihoạt động ở một số tiết học trên một số lớp Đơn cử hai lớp 11A10 và 11A7 (nămhọc 2017 – 2018) và lớp 12A10 và 12A5 (năm học 2018 – 2019) Tôi đã tiếnhành lấy ý kiến phản hồi của học sinh sau khi tham gia các tiết học được thiết kếtheo chuỗi hoạt động nhằm đánh giá hiệu quả trong quá trình dạy học Cụ thể, tôi
đã khảo sát hai lớp 12A10 và 12A5 với tổng số học sinh là 85 Kết quả như sau:
Trang 12KẾT QUẢ PHIẾU PHẢN HỒI CỦA HỌC SINH(Mức độ 1 là có nhưng không nhiều, mức độ 2 là nhiều, mức độ 3 là rất nhiều)
Qua việc áp dụng phương pháp dạy học theo chuỗi hoạt động trên các khốilớp ở trường THPT Trần Hưng Đạo nói chung và đặc biệt là trên khối 12 nóiriêng Những lớp mà tôi dạy bằng nhiều phương pháp thu thập dữ liệu khác nhau,tôi đã nhận được kết quả đáng khích lệ Khi khảo sát bằng cách quan sát trựcquan hay qua phiếu điều tra thì tôi thấy hầu hết các em học sinh đều có nhữngphản ứng tích cực với phương pháp dạy học mới này Ngoài ra, khi quan sát quátrình học tập của các em, tôi thấy rằng khả năng học tập của các em có bước tiến
bộ dần bởi các em được hiểu vấn đề một cách thấu đáo
Ngay từ phần khởi động vào bài, đã kích thích các em tìm tòi, nghiên cứu
để tiếp nhận kiến thức Học sinh cảm thấy hứng thú học tập hơn, việc tiếp thu bàicủa học sinh có tiến bộ hơn Không còn tình trạng nhàm chán khi học môn Tinhọc 12, học sinh trở nên thích học hơn, thích những giờ dạy của tôi nhiều hơn.Trong tiết dạy, tôi luôn cố gắng áp dụng phương pháp dạy học mới ấy cùng vớiphong cách dạy học của bản thân kết hợp một cách hài hòa nhất để tạo ra khôngkhí thoải mái nhất, hiệu quả nhất cho học sinh
* Về phía giáo viên
Thời gian đầu, do vừa dạy, vừa tìm tòi nên tôi gặp không ít khó khăn, nhất
là khâu soạn giáo án Đây là khâu mất rất nhiều thời gian Nhưng càng về sau, dotích lũy được nhiều kinh nghiệm nên tôi đã bắt đầu quen dần, việc soạn giáo án
Trang 13trở nên nhẹ nhàng, nhanh chóng theo các chuỗi hoạt động đã thiết kế sẵn Bêncạnh đó, dựa vào những kinh nghiệm giảng dạy qua nhiều năm, tiếp xúc vớinhiều đối tượng học sinh, tôi cũng đã cố gắng tìm ra nhiều phương pháp triểnkhai trong quá trình hoạt động học tập trên lớp, nhằm tạo sự hứng thú trong họcsinh, giúp các em tăng tính chủ động, tích cực, sáng tạo trong mọi hoạt động, rèndũa các em học tập theo nhóm, tăng tính tự tin, khả năng trình bày lưu loát khiđứng trước đám đông Và tôi đã rất phấn khởi vì hầu hết học sinh khá thích thúvới phương pháp giảng dạy mà tôi đã đưa ra.
Những điều kể trên chính là động lực lớn lao để tôi tiếp tục giảng dạy, tìmtòi nghiên cứu và tiếp tục hoàn thiện, áp dụng sáng kiến kinh nghiệm vào thựctiễn để góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục cho đơn vị, cho tỉnh nhà
Trang 153 PHẦN KẾT LUẬN 3.1 Ý nghĩa, phạm vi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Qua gần 2 năm tiếp cận và áp dụng phương pháp dạy học theo chuỗi hoạtđộng nhằm phát huy tính cực, khả năng sáng tạo của học sinh nói trên, bản thântôi nhận thấy việc đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học phổ thông làrất cần thiết Qua quá trình thực hiện đã mang lại những kết quả tốt đẹp Giáoviên sử dụng linh hoạt các phương pháp và kỹ thuật dạy học nên đã phát huyđược tính tích cực, chủ động, tinh thần hợp tác, chia sẻ để cùng nhau tìm tòi,khám phá kiến thức trong học sinh Học sinh luôn tự lập, tự khám phá, tự chiếmlĩnh tri thức, hình thành năng lực tự học, năng lực sáng tạo Các em phát triển tốtcác kỹ năng sống như kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ứng xử, tạo một môi trường họctập thân thiện, vui vẻ, thoải mái Chất lượng học tập ngày càng nâng cao
Với sáng kiến kinh nghiệm: “Phát huy tính tích cực, chủ động của học
sinh trong dạy học theo chuỗi hoạt động ở tiết bài tập và thực hành 7 chương trình Tin học 12” này, tôi mong đây sẽ là một đề tài nghiên cứu đi vào thực tiễn
và phục vụ hiệu quả công tác giảng dạy của mình cũng như của các đồng nghiệp
ở khối trung học phổ thông Vì đây là một đề tài mới nên nó gây ra một số khókhăn nhất định cho người nghiên cứu Theo tôi, về các chuỗi hoạt động, chúng tatuân thủ theo tinh thần của các công văn hướng dẫn, về phần nội dung của từnghoạt động thì mỗi giáo viên nên tự nghiên cứu, thiết kế theo kinh nghiệm và nănglực bản thân sao cho phù hợp với đối tượng học sinh tại đơn vị mình
Trong quá trình nghiên cứu và viết sáng kiến này, chắc chắn tôi còn mắcmột số hạn chế nhất định Chính vì vậy, sự đóng góp quý báu của quý đồngnghiệp sẽ giúp tôi rất nhiều trong việc điều chỉnh, hoàn thiện đề tài tốt hơn
3.2 Kiến nghị, đề xuất
* Với các cấp quản lý giáo dục:
- Cần nhân rộng hơn nữa và áp dụng thực hiện dạy học theo chuỗi hoạt độngtrong các trường trung học phổ thông
- Cần tổ chức sinh hoạt chuyên môn cấp cụm trường với các trường khác đểtạo mối quan hệ chia sẻ, học tập lẫn nhau
- Do đặc thù của môn Tin học, học thực hành gắn liền với sử dụng máy tính,
để không bị gián đoạn quá trình học thực hành của học sinh, kiến nghị đầu tư xâydựng thêm hệ thống máy tính đầy đủ, hiện đại hơn phù hợp với thời đại côngnghệ số ngày nay
Trang 16* Với các giáo viên đồng nghiệp:
- Tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện đề tài này để góp phần mang lại hiệu quảgiảng dạy
- Giáo viên cần tăng cường trao đổi chuyên môn, học hỏi kinh nghiệm Soạngiảng, thiết kế tiến trình lên lớp cần chú ý đến đối tượng học sinh, lấy học sinhlàm trung tâm, phát huy tính tích cực, chủ động,hợp tác của học sinh trong mọihoạt động thực hiện nhiệm vụ học tập Rèn dũa các em tự tin trong việc trình bày,trao đổi ý kiến, quan điểm cá nhân trong các hoạt động nhóm
- Cần xây dựng tốt một lớp học thân thiện, học sinh tích cực
