Như vậy làm thế nào để khuyến khích tất cả các đối tượng học sinh chủ động, tự tin và có khả năng sử dụng tiếng Anh một cách lưu loát, thành thạo, biến lýthuyết thành một thứ sinh ngữ hữ
Trang 11
Trang 31 PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
Học ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng là một yêu cầu thiết yếu củahọc sinh, sinh viên trong thời kì hội nhập quốc tế Thế nhưng từ thực tiễn giảngdạy ở trường THPT Lê Quý Đôn, tỉnh Quảng Bình các giáo viên nhận thấy rằng rấtnhiều học sinh xem bộ môn tiếng Anh như một nỗi ám ảnh lớn Các em không cókinh nghiệm cũng như phương pháp thích hợp để tiếp cận và chiếm lĩnh bộ mônnày Như vậy làm thế nào để khuyến khích tất cả các đối tượng học sinh chủ động,
tự tin và có khả năng sử dụng tiếng Anh một cách lưu loát, thành thạo, biến lýthuyết thành một thứ sinh ngữ hữu hiệu trong môi trường toàn cầu hóa như hiệnnay đòi hỏi mỗi một giáo viên cần nghiêm túc suy nghĩ để tìm ra phương án tối ưunhất Vừa đáp ứng được những yêu cầu đổi mới một cách toàn diện trong giáo dục,vừa phù hợp với đặc điểm chung của đối tượng học sinh trường THPT Lê QuýĐôn, tỉnh Quảng Bình Do đó việc tổ chức hoạt động học tập cho học sinh trongcác giờ học ngoại ngữ nói chung và trong giờ đọc hiểu (Reading) nói riêng có vaitrò đặc biệt quan trọng và rất cần được giáo viên chú ý trong quá trình chuẩn bị tưliệu giảng dạy cũng như quá trình đứng lớp Mà mục tiêu của môn tiếng Anh lànhằm hình thành và phát triển ở học sinh những kiến thức kỹ năng cơ bản về tiếngAnh và những phẩm chất trí tuệ cần thiết để tiếp tục học lên cao hoặc đi vào cuộcsống lao động Như một câu nói truyền cảm hứng về chủ đề học ngoại ngữ: “toknow a foreign language is to live one more life” (biết thêm một ngoại ngữ là sốngthêm một cuộc đời)
Hay như nhà ngôn ngữ học nổi tiếng D.A Wilkins đã nói rằng“ Withoutgrammar, very little can be conveyed; without vocabulary, nothing can beconveyed.” (Không có ngữ pháp, rất ít thông tin có thể được truyền đạt; không có
từ vựng, không một thông tin nào có thể được truyền đạt cả) Vì thế trong việc họcmột ngoại ngữ, thì từ vựng có thể xem như các tế bào nhỏ hình thành nên khả năng
sử dụng ngoại ngữ của người học.Trong bất kỳ một ngôn ngữ nào, vai trò của từvựng cũng hết sức quan trọng Có thể thấy một ngôn ngữ là một tập hợp của các từvựng Không thể hiểu ngôn ngữ mà không hiểu biết từ vựng, hoặc qua các đơn vị
3
Trang 4từ vựng Nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc chỉ hiểu các đơn vị từ vựngriêng lẻ, độc lập với nhau mà chỉ có thể nắm vững được ngôn ngữ thông qua mốiquan hệ biện chứng giữa các đơn vị từ vựng Như vậy việc học từ vựng và rènluyện kĩ năng sử dụng từ vựng là yếu tố hàng đầu trong việc dạy đọc hiểu nhằmtruyền thụ và tiếp thu một ngôn ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng
Thực hiện đổi mới trong giảng dạy là nhiệm vụ trọng tâm, với mục tiêu lấyngười học làm trung tâm, giáo viên cần phải tìm ra nhiều hoạt động thiết thực vàphương pháp hiệu quả giúp học sinh phát huy tính tích cực của mình Tuy nhiên,một trong những môn học khiến học sinh trở nên thụ động nhất là môn tiếng Anh.Vào các giờ chính khoá chỉ một vài em học khá hơn thì tích cực tiếp thu bài giảng
và phát biểu ý kiến để xây dựng bài, phần lớn thì ngoan ngoãn ngồi nghe và chépbài đầy đủ Nhiều học sinh biểu hiện vẻ chán chường, mệt mỏi trong các tiết họcngoại ngữ Nguyên nhân của hiện tượng này là do vốn từ vựng của các em còn rấthạn chế Chẳng hạn như khi đọc một đoạn văn dài với nhiều từ vựng mới, khó đểtrả lời câu hỏi, điền từ vào chỗ trống hay xác định thông tin đúng/sai hoặc bắtgặp những bài đọc với những nội dung quá xa lạ, trừu tượng, hoặc liên quan đếnnhững khác biệt về văn hóa dễ khiến học sinh cảm thấy “ ngợp” từ đó nảy sinh tâm
lý chán nản Một thực tế cho thấy ở các tiết ôn tốt nghiệp hiện nay ở trường tôi chỉmột số ít học sinh nghiêm túc giải quyết ba bài đọc dài trong các đề ôn luyện Cònphần lớn các em làm bài theo kiểu đối phó, hên xui hoặc trông chờ vào phần giải đềcủa giáo viên
Từ đó với kinh nghiệm bản thân qua các tiết thực dạy trên lớp, tôi thấy rấtcần thiết phải đầu tư vào các tiết dạy đọc hiểu, đặc biệt khai thác tối đa thế mạnhcủa các ứng dụng công nghệ thông tin để biến việc dạy kỷ năng đọc hiểu (Reading)đơn thuần thành thưởng thức những hiệu ứng đa dạng khiến cho bài giảng thêmphong phú, lôi cuốn, hấp dẫn đồng thời cũng khiến cho công việc giảng dạy nhẹnhàng hơn Qua đó các em có thể tích luỹ, xây dựng thêm cho mình vốn từ vựng,vốn văn hóa nền để phục vụ cho việc học các kỹ năng ngôn ngữ khác và cũng lànền tảng để tiếp cận và chiếm lĩnh môn tiếng Anh trong thời đại mới
Trang 5Xuất phát từ lý do này nên tôi đã chọn đề tài " Nâng cao hiệu quả dạy đọc hiểu bằng ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy bộ môn Tiếng Anh lớp 12 ở trường THPT Lê Quý Đôn, tỉnh Quảng Bình" làm đề tài nghiên cứu
cho sáng kiến của mình
1.2 Điểm mới của đề tài
Đề tài tập trung nghiên cứu việc dạy và học kỷ năng đọc hiểu tiếng Anh củagiáo viên và học sinh bậc Trung học phổ thông khối 12 ở Trường THPT Lê QuýĐôn, tỉnh Quảng Bình song đối tượng điển hình mà tôi mạnh dạn áp dụng trong đềtài này là học sinh các lớp: 12A2, 12A3, 12A4, 12A8
Với việc nghiên cứu thành công đề tài này, tôi hy vọng sẽ giúp bản thân vàđồng nghiệp của trường mình có những kinh nghiệm quý báu sau:
- Các thủ thuật giúp học sinh hiểu và nhớ từ đa số được thực hiện dưới hìnhthức các video, file âm thanh hoặc hình ảnh nên việc tiếp cận một khái niệm mớimột cách trực quan, sinh động là cách tốt nhất để đi vào nhận thức và ghi nhớ
- Giáo viên thực hiện các trò chơi hợp lí, tạo không khí lớp học vui vẻ vàsinh động, biến mỗi hoạt động học tập căng thẳng theo kiểu truyền thống trở thànhcác trò chơi lí thú, dễ lôi cuốn học sinh, nâng cao hiệu quả các giờ dạy
- Khắc phục được tâm lí ngại ngùng, giúp học sinh mạnh dạn, tự tin hơn khithực hành các kỹ năng ngôn ngữ cũng như khi giao tiếp bằng tiếng Anh
- Tùy vào nội dung của mỗi bài học, giáo viên có thể vận dụng một số thủthuật này vào trong các phần Warm-up, Lead-in, Pre- reading,While- reading,Post- reading, Consolidation,… hoặc ngay sau khi dạy xong từ vựng kiểm tra khảnăng hiểu và vận dụng từ mới của học sinh (checking concept)
- Tăng cường thiết kế giáo án điện tử trong các tiết dạy đọc hiểu sẽ giúp chohọc sinh dễ dàng hơn khi tiếp cận một khái niệm mới mà còn dễ dàng hơn khi nhớlại kiến thức đọc hiểu đã được trình chiếu trên lớp sau một thời gian Từ đó giúpcác em tự tin hơn khi thực hành hoặc giao tiếp bằng tiếng Anh Tạo cho các em cóđộng cơ và ý thức học tập bộ môn tích cực và chủ động hơn
5
Trang 6- Xây dựng và đẩy mạnh hiệu quả của tiết dạy đọc truyền thống bằng ứngdụng công nghệ thông tin nhằm giúp học sinh có hướng tiếp cận nhẹ nhàng, bớtcăng thẳng hơn cũng như việc ghi nhớ sẽ dễ dàng, nhớ lâu và nhớ sâu hơn.
Trang 7kỳ hội nhập quốc tế.
2.1.1 Ưu điểm
2.1.1.1 Về phía lãnh đạo trường
Trong những năm gần đây, ban giám hiệu nhà trường rất quan tâm và chútrọng đến công tác dạy và học ngoại ngữ ở trong nhà trường Bên cạnh việc trang
bị một phòng ngoại ngữ riêng cho học sinh và giáo viên, nhà trường còn luôn tạomọi điều kiện tốt nhất nhằm giúp tổ có thể tổ chức tốt các hoạt động ngoại khóacũng như tham gia tốt các cuộc thi do nghành tổ chức
2.1.1.2 Về phía giáo viên
Các giáo viên đều trẻ và năng động, nhiệt tình, tâm huyết với nghề, chủ độngtiếp cận các phương pháp về đổi mới dạy học Đa số giáo viên đều có ý thức họchỏi, trau dồi kinh nghiệm Phần lớn giáo viên ý thức được tầm quan trọng của việcdạy và học tiếng Anh trong giai đoạn hội nhập quốc tế hiện nay Giáo viên đã cốgắng soạn các giáo án điện tử để nhằm giúp các em học sinh nắm bài tốt hơn cũngnhư làm cho giờ học trở nên sinh động hơn Ngoài ra các giáo viên còn tích cựcđộng viên các em tham gia vào các hoạt động ngoại khóa như câu lạc bộ tiếngAnh, cuộc thi tài năng tiếng Anh(OTE) nhằm nâng cao ý thức học tiếng Anh củahọc sinh trong trường Trong nhiều năm qua thành tích đạt được của bộ môn đã tạođược uy tín và chỗ đứng vững chắc trong lòng phụ huynh, học sinh
2.1.1.3 Về phía học sinh
7
Trang 8Đa số học sinh đã nhận thức được tầm quan trọng của việc học ngoại ngữtrong giai đoạn hiện nay Môn tiếng Anh không chỉ là môn thi bắt buộc ở kỳ thi tốtnghiệp THPT quốc gia mà nó còn là điều kiện then chốt giúp các em có được mộtcông việc tốt cho tương lai của mình, vì vậy mà các em đã có ý thức học tiếng Anhngày càng cao hơn
Bản thân học sinh và các bậc phụ huynh cũng đã bắt đầu nhận thức đươctầm quan trọng của việc học tiếng Anh ngay từ khi bước vào lớp 10 nên đã có sựquan tâm và đầu tư thích đáng về nhiều mặt cho môn học này
2.1.1.4 Về phương tiện dạy học
Trường đã trang bị cho tổ ngoại ngữ một phòng học tiếng với màn hìnhProjector, máy cassette, loa và đĩa CD phục vụ cho việc giảng dạy, trang cấp thêmmột bộ máy tính, lioa kèm theo bảng tương tác thông minh và một phòng thựchành hiện đại với 40 đầu máy tính Đặc biệt trong một thời gian ngắn nhà trường
đã lắp đặt hệ thống máy chiếu ở toàn bộ các phòng học ở cả ba khối lớp Đây chính
là tiền đề để việc áp dụng đề tài này trong giảng dạy được thực hiện một cách đồng
bộ, thường xuyên và hiệu quả nhất
2.1.2 Tồn tại
2.1.2.1 Sách Giáo Khoa
Sách giáo khoa Tiếng Anh 12 hiện hành gồm 16 đơn vị bài học và 6 bài ôntập Từ năm học 2011- 2012 còn lại 14 đơn vị bài học và 6 bài ôn tập theo côngvăn giảm tải mới của Bộ và Sở GD & ĐT Trong mỗi đơn vị bài học, phần đọchiểu chiếm 20% thời lượng Các bài khóa được xây dựng theo các chủ điểm đadạng và khá gần gũi với cuộc sống như chủ đề gia đình (unit 1), văn hóa (unit 2),
xã hội (unit 3), giáo dục (unit 4, 5), nghề nghiệp (unit 6) Tuy nhiên các bài đọccòn tương đối khó do độ dài, nhiều từ mới cũng như nhiều thuật ngữ lạ, sự khácbiệt về văn hóa nền cũng như khác biệt về phong tục, tập quán cũng gây khó khănkhông nhỏ trong việc đọc hiểu nội dung bài Các bài tập đọc hiểu được thiết kếnhiều dạng khác nhau tuy nhiên có tính lặp đi lặp lại khá thường xuyên nên khótránh khỏi việc làm cho học sinh giảm hứng thú với tiết học Ngoài ra, bài tập
Trang 9nhiều, cả học sinh và giáo viên không thể xoay xở trong một tiết dạy nếu giáo viênkhông chủ động thiết kế lại một số hoạt động phù hợp
2.1.2.2 Giáo viên
Thực tế của việc dạy và học kỷ năng đọc hiểu nói chung và từ vựng nóiriêng đang là vấn đề đáng quan tâm của giáo viên dạy tiếng Anh Những nămtrước, giáo viên gặp nhiều khó khăn khi dạy từ vựng trong một tiết đọc hiểu Cácgiáo viên thường dạy hết tất cả từ mới mà hầu như không quan tâm đến sự liênquan của từ với chủ đề bài học hoặc liệu học sinh có khả năng vận dụng chúng haykhông Với phương pháp này học sinh rất thụ động trong việc làm giàu vốn từ củamình, sử dụng từ trong ngữ cảnh giao tiếp bị hạn chế, không linh hoạt và thường lệthuộc vào cấu trúc ngữ pháp Những năm trở lại đây, phong trào đổi mới phươngpháp dạy học môn ngoại ngữ đã được thực hiện, các giáo viên đã được tập huấn kỹthuật dạy từ song việc áp dụng vẫn gặp không ít khó khăn đặc biệt khi giải thíchcác khái niệm trừu tượng
Từ đó vấn đề được đặt ra ở đây là nghiên cứu áp dụng các kỹ năng trìnhchiếu Powerpoint trong dạy từ vựng và đọc hiểu sao cho phù hợp và có hiệu quảnhằm giúp học sinh tiếp cận một bài đọc hiểu theo hướng chủ động, tích cực và cókhả năng chiếm lĩnh làm chủ nó
Mặc dù giáo viên đã có nhiều cố gắng trong việc nâng cao chất lượng dạyhọc môn tiếng Anh như tham gia các lớp tập huấn do Nghành tổ chức, thiết kế lạicác hoạt động trong sách giáo khoa nhằm làm cho giờ học trở nên sinh động hơn,thích hợp hơn với đối tượng học sinh của trường cơ bản xuất thân từ các vùng quê.Song do ảnh hưởng ít nhiều của lối dạy truyền thống nên một số giáo viên còn lúngtúng Ngoài ra do tâm lý sợ học sinh không hiểu bài nên một số giáo viên còn nóitiếng Việt quá nhiều gây nên hiệu quả dạy và học chưa cao Về cơ bản, giáo viênthường áp dụng sách giáo khoa một cách triệt để, thụ động, ít sáng tạo Cụ thể làgiáo viên thường yêu cầu học sinh đọc bài và làm bài tập trong sách giáo khoa mộtcách tuần tự, chưa quan tâm đúng mức về tính phù hợp về năng lực học sinh và cácyêu cầu đưa ra dẫn đến học sinh nản lòng do không đủ khả năng giải quyết bài tập
9
Trang 10Đôi lúc còn có hiện tượng giáo viên áp đặt đáp án trong khi học sinh thực sự chưahiểu rõ vấn đề.
2.1.2.3 Học sinh
Đặc điểm chung của đối tượng học sinh trường THPT Lê Quý Đôn, tỉnhQuảng Bình là phần lớn sinh sống chủ yếu trên địa bàn nông thôn nên còn thiếuthốn về cơ sở vật chất và phương tiện học tập, đồng thời không có môi trường để
sử dụng ngoại ngữ thường xuyên Chưa kể đến chất lượng đầu vào của bộ môn cònrất thấp Tuy các em được học 4 năm ở cấp THCS nhưng vào đầu lớp 10 qua kiểmtra lại kiến thức hầu như không còn nhớ gì về những kiến thức sơ đẳng nhất Nhìnchung học sinh rất “sợ” và “ngại” học từ mới, việc sử dụng từ còn nhiều hạn chếnhư: viết sai chính tả, phát âm từ sai, sử dụng từ không chính xác, không phù hợpvới ngữ cảnh Đa số các em chỉ có thói quen học thuộc từ đơn giản hoặc nghĩa của
từ Một số em chỉ học vẹt, đối phó để xung phong lên bảng viết từ mới nên khi cần
sử dụng thì không biết dùng như thế nào Có nhiều em thì cố học thuộc hết tất cảcác từ mới mà các em bắt gặp nên thấy bài nào nhiều từ mới thì dẫn đến tâm lí sợ
và ngại học từ vựng Vì thế học sinh hầu như chỉ chú trọng chép từ mới nên việcvận dụng hầu không có kết quả Tất cả những điều trên là do các em chưa biết cáchhọc từ vựng, chưa có phương pháp làm bài đọc hiểu một cách thích hợp
Các em thường có tâm lý ngại học và thiếu tích cực khi gặp loại bài đọc dài,nhiều chữ in dày đặc với những từ ngữ không quen thuộc xuất hiện trong bài đọc.Còn gặp nhiều khó khăn trong xử lý các yếu tố ngữ pháp khi đoạn văn xuất hiệncách sử dụng biện pháp tu từ phức tạp như: ẩn dụ, hoán dụ, các thành ngữ và gặpnhiều trở ngại trong sự hiểu biết về phong tục tập quán gây tâm lý không tích cựckhi tiếp nhận bài học Các em thường tỏ ra chán nản với tiết học đọc, đặc biệt vớiloại bài tập như trả lời câu hỏi (dù mức độ khó không cao) nhưng vì bản thân chưathể viết câu đúng ngữ pháp dựa trên thông tin trong bài đọc Các em không có các
kĩ năng đọc cần thiết, thường có thói quen đọc và dịch từng từ nên không có khảnăng tiếp cận được những bài dài và khó Ngoài ra, tốc độ đọc của các em cònchậm
Trang 11Ngay đầu năm học sau khi học sinh bắt đầu đi vào ổn định, làm quen vớiphong cách và phương pháp của giáo viên đứng lớp, tôi đã tiến hành một bài khảosát nhằm kiểm tra kỹ năng học hiểu của học sinh Căn cứ vào kết quả đạt đượctheo thang điểm: điểm giỏi: 8- 10, khá: 7- 8, trung bình: 5- 6, yếu: 3- 4, kém: 0-2.
Kết quả điều tra cụ thể như sau
Ta cũng biết lượng thời gian để giới thiệu từ vựng trong một giờ học chiếmmột phần nhỏ, chỉ từ 5 đến 7 phút (và tối đa là 10 phút) nên khi giới thiệu từ giáoviên phải thực hiện việc dẫn dắt sao cho thật rõ ràng, cụ thể, đơn giản và nhanhchóng Giáo viên phải lựa chọn kĩ năng giới thiệu từ cho phù hợp, vừa để thu hút
sự tập trung của học sinh, vừa để học sinh có thể ghi nhớ từ vựng ở giai đoạn đầu
Dưới đây là một số hoạt động mà tôi thường hay áp dụng vào các tiết dạyđọc hiểu cho học sinh khối 12 trong thời gian qua Với mỗi kiểu hoạt động đều có
1.Pictures and
Trang 12mục đích nhất định.Vì vậy tuỳ thuộc vào nội dung bài khoá và lượng thời gian 45phút cho mỗi tiết mà tôi chọn và áp dụng những hoạt động khác nhau cho mỗi tiếtkhác nhau và sử dụng nhiều kỷ thuật trình chiếu để bài giảng luôn đẹp, ấn tượng vàlôi cuốn.
Đây là kiểu hoạt động nhằm kiểm tra khả năng đoán từ hoặc cụm từ qua các bứctranh đã được cho sẵn Ở hoạt động này học sinh làm việc theo 2 đội, nhiệm vụ củacác em là quan sát kỹ các bức tranh và sau đó dán các tấm thẻ có sẵn từ vào đúngcác bức tranh đó Nếu nhóm nào có được nhiều đáp án đúng hơn thì nhóm đó đượcthưởng một điểm cộng Khi thực hiện hoạt động này không khí lớp học sôi nổi vìcác em luôn ở tâm thế cạnh tranh để dành được điểm cộng
* BÀI SOẠN MINH HỌA
1 UNIT 2: CULTURAL DIVERSITY
Look at the pictures then answer the question: Which countries are the weddingceremonies in ?
Trang 13* Công việc của giáo viên:
- Chiếu các bức tranh lên màn hình
- Yêu cầu học sinh quan sát các bức tranh và đoán xem đây là phong tục cưới hỏi ởnhững quốc gia nào trên thế giới Một số trang phục truyền thống sẽ dễ dàng giúphọc sinh có câu trả lời đúng
- Giáo viên kiểm tra kết quả và cung cấp thêm thông tin về các phong tục cưới hỏi
ở các quốc gia này
2 UNIT 3: WAYS OF SOCIALISING
Choose the right words or phrases which best describe the pictures.
13
Trang 14* Công việc của giáo viên:
- Giáo viên trình chiếu hình ảnh và từ vựng có liên quan
rude/impolite Point at
wave
formalit
y
Trang 15- Nêu yêu cầu và hướng dẫn học sinh thực hiện hoạt động: Chọn từ/ cụm từ mô tảtốt nhất cho các bức tranh.
- Nêu đáp án và giúp cho học sinh phát âm từ mới
* Đáp án gợi ý:
- Picture 1: wave - Picture 2: rude/ impolite
- Picture 3: point at - Picture 4: formal
- Picture 5: informal - Picture 6: nod
3 UNIT 11: BOOKS
Choose the right words or phrases which best describe the pictures.
CARDS:
