nội dung nghiên cứu 5 chơng 1 Cơ sở lýluận phẩm chất nhân cách của ngời hiệu trởng tiểu học
Những yêu cầu đổi mới GDTH nớc ta hiện nay
1.1.1: Đổi mới mục tiêu, nội dung, chơng trình giáo dục:
Mục tiêu và nội dung chương trình giáo dục được đổi mới nhằm chuẩn hoá và hiện đại hoá, phù hợp với trình độ tiên tiến của khu vực và thế giới, đồng thời đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực cho các lĩnh vực kinh tế - xã hội của đất nước Nguyên lý học đi đôi với hành được thực hiện, kết hợp giáo dục với lao động sản xuất và lý luận với thực tiễn xã hội Đặc biệt chú trọng đến giáo dục thể chất và bồi dưỡng nhân cách người học Cần hiện đại hoá trang thiết bị giảng dạy, phòng thí nghiệm và cơ sở thực hành, nhanh chóng áp dụng công nghệ thông tin vào giáo dục để đổi mới phương pháp giáo dục và quản lý.
Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện là mục tiêu quan trọng, bao gồm việc giảm tải chương trình học và xây dựng cơ cấu hợp lý Điều này không chỉ đảm bảo chuẩn kiến thức phổ thông mà còn phát triển năng lực tư duy, kỹ năng thực hành của học sinh Chương trình giáo dục cần chú trọng đến kiến thức khoa học xã hội và nhân văn, đồng thời cập nhật những thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh Ngoài ra, cần quan tâm đến giáo dục phẩm chất, đạo đức, ý thức công dân, sức khỏe và thẩm mỹ cho học sinh.
Các dân tộc ít ngời đợc tạo điều kiện để học tập và nắm vững tiếng phổ thông, đồng thời tổ chức học chữ viết riêng của dân tộc.
1.1.2: Phát triển đội ngũ giáo viên, đổi mới phơng pháp giáo dục:
Phát triển đội ngũ nhà giáo cần đảm bảo số lượng hợp lý, cơ cấu đa dạng và chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu mở rộng quy mô và nâng cao hiệu quả giáo dục Cần đổi mới phương pháp giáo dục từ hình thức truyền thụ thụ động sang việc hướng dẫn học sinh chủ động tiếp cận tri thức, phát triển tư duy phân tích và khả năng tự học Chương trình đào tạo và bồi dưỡng giáo viên cần chú trọng rèn luyện phẩm chất đạo đức Đối với giáo viên tiểu học, cần điều chỉnh cơ cấu, tăng cường giáo viên các môn nghệ thuật, thể dục thể thao và nữ công gia chánh để đa dạng hóa hoạt động học tập Đồng thời, cần nâng cao tỷ lệ giáo viên tiểu học có trình độ cao đẳng và đại học, đặc biệt chú trọng đầu tư xây dựng đội ngũ giáo viên cho các tỉnh miền núi và vùng sâu, vùng xa, cũng như cho đồng bào dân tộc thiểu số thông qua các lớp bồi dưỡng nâng cao trình độ.
1.1.3: Đổi mới quản lý giáo dục: Đổi mới về cơ bản t duy và phơng thức quản lý giáo dục theo hớng nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nớc, phân cấp mạnh mẽ nhằm phát huy tính chủ động tự chịu trách nhiệm của các địa phơng của các cơ sở giáo dục, giải quyết một cách có hiệu quả các vấn đề bức xúc Ngăn chặn và đẩy lùi các hiện tợng tiêu cực Xây dựng và thực hiện chuẩn hoá đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục Đào tạo và bồi dỡng thờng xuyên đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục các cấp về kiến thức, kỹ năng quản lý và rèn luyện kỷ năng, rèn luyện phẩm chất đạo đức; Đồng thời điều chỉnh, sắp xếp lại cán bộ theo yêu cầu mới phù hợp với năng lực và phẩm chất của từng ngời.
1.1.4: Tiếp tục hoàn chỉnh cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân và phát triển mạng lới trờng, lớp, cơ sở giáo dục:
Phát triển mạng lưới trường phổ thông trên toàn quốc là một nhiệm vụ quan trọng, nhằm đảm bảo mỗi xã, phường có ít nhất một trường tiểu học và một trường THCS đạt chuẩn Quốc gia Điều này không chỉ nâng cao chất lượng giáo dục mà còn tạo điều kiện cho mọi trẻ em được tiếp cận với môi trường học tập tốt nhất.
1.1.5: Tăng cờng nguồn tài chính, cơ sở vật chất cho giáo dục:
Tăng cường đầu tư ngân sách Nhà nước và huy động mọi nguồn lực xã hội là cần thiết để phát triển giáo dục Đồng thời, cần đổi mới cơ cấu quản lý tài chính, chuẩn hóa và hiện đại hóa cơ sở vật chất, trang thiết bị giảng dạy, nghiên cứu và học tập.
1.1.6: Đẩy mạnh xã hội hoá giáo dục:
Khuyến khích và huy động sự tham gia của toàn xã hội vào phát triển giáo dục là rất quan trọng Cần tạo điều kiện cho mọi người, không phân biệt độ tuổi hay trình độ, có cơ hội học tập thường xuyên và học suốt đời Mục tiêu là xây dựng một xã hội học tập, nơi mà việc học trở thành một phần thiết yếu trong cuộc sống của mỗi cá nhân.
1.1.7: Đẩy mạnh hợp tác quốc tế về giáo dục:
Đổi mới chương trình giáo dục và phát triển đội ngũ giáo dục là những giải pháp chính, trong khi đổi mới quản lý giáo dục đóng vai trò là khâu đột phá quan trọng.
Thực trạng biểu hiện những phẩm chất nhân cách của ngời hiệu tr- ởng tiểu học ở huyện lệ thuỷ tỉnh Quảng bình
1.1 Những yêu cầu đổi mới GDTH nớc ta hiện nay.
1.1.1: Đổi mới mục tiêu, nội dung, chơng trình giáo dục:
Mục tiêu và nội dung chương trình giáo dục được đổi mới theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, phù hợp với tiêu chuẩn khu vực và thế giới, đồng thời đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực cho các lĩnh vực kinh tế - xã hội của đất nước Nguyên lý học đi đôi với hành được thực hiện, với sự kết hợp giữa giáo dục và lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn xã hội Giáo dục thể chất và bồi dưỡng nhân cách học sinh được chú trọng, cùng với việc hiện đại hóa trang thiết bị giảng dạy, phòng thí nghiệm và cơ sở thực hành Công nghệ thông tin được áp dụng nhanh chóng vào giáo dục nhằm đổi mới phương pháp giảng dạy và quản lý.
Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thông qua việc giảm tải chương trình học và xây dựng cấu trúc hợp lý, đảm bảo chuẩn kiến thức phổ thông đồng thời phát triển năng lực tư duy và kỹ năng thực hành cho học sinh Chương trình cần chú trọng vào kiến thức khoa học xã hội và nhân văn, bổ sung thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh Đồng thời, cần quan tâm đến giáo dục phẩm chất, đạo đức, ý thức công dân, sức khỏe và thẩm mỹ cho học sinh, nhằm tiếp cận trình độ giáo dục phổ thông của các nước phát triển trong khu vực.
Các dân tộc ít ngời đợc tạo điều kiện để học tập và nắm vững tiếng phổ thông, đồng thời tổ chức học chữ viết riêng của dân tộc.
1.1.2: Phát triển đội ngũ giáo viên, đổi mới phơng pháp giáo dục:
Để phát triển đội ngũ nhà giáo, cần đảm bảo số lượng hợp lý, cơ cấu phù hợp và chất lượng cao nhằm đáp ứng nhu cầu mở rộng quy mô và nâng cao hiệu quả giáo dục Cần đổi mới phương pháp giáo dục từ việc truyền thụ tri thức thụ động sang việc hướng dẫn học sinh chủ động tư duy, phát triển năng lực cá nhân thông qua việc dạy phương pháp tự học và thu nhận thông tin Chương trình đào tạo giáo viên cần chú trọng rèn luyện phẩm chất đạo đức Đối với giáo viên tiểu học, cần điều chỉnh cơ cấu, tăng cường giáo viên các môn nghệ thuật, thể dục thể thao và nữ công gia chánh để đa dạng hóa hoạt động học tập Đồng thời, cần nâng cao tỷ lệ giáo viên tiểu học có trình độ Cao đẳng và Đại học Đặc biệt, cần đầu tư xây dựng đội ngũ giáo viên cho các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa, và cho đồng bào dân tộc thiểu số, với việc thường xuyên tổ chức các lớp bồi dưỡng nâng cao trình độ.
1.1.3: Đổi mới quản lý giáo dục: Đổi mới về cơ bản t duy và phơng thức quản lý giáo dục theo hớng nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nớc, phân cấp mạnh mẽ nhằm phát huy tính chủ động tự chịu trách nhiệm của các địa phơng của các cơ sở giáo dục, giải quyết một cách có hiệu quả các vấn đề bức xúc Ngăn chặn và đẩy lùi các hiện tợng tiêu cực Xây dựng và thực hiện chuẩn hoá đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục Đào tạo và bồi dỡng thờng xuyên đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục các cấp về kiến thức, kỹ năng quản lý và rèn luyện kỷ năng, rèn luyện phẩm chất đạo đức; Đồng thời điều chỉnh, sắp xếp lại cán bộ theo yêu cầu mới phù hợp với năng lực và phẩm chất của từng ngời.
1.1.4: Tiếp tục hoàn chỉnh cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân và phát triển mạng lới trờng, lớp, cơ sở giáo dục:
Phát triển mạng lưới trường phổ thông trên toàn quốc nhằm đảm bảo mỗi xã, phường có ít nhất một trường tiểu học và một trường THCS đạt chuẩn quốc gia.
1.1.5: Tăng cờng nguồn tài chính, cơ sở vật chất cho giáo dục:
Để phát triển giáo dục, cần tăng cường đầu tư từ ngân sách Nhà nước và huy động mọi nguồn lực xã hội Đồng thời, cần đổi mới cơ cấu quản lý tài chính, chuẩn hóa và hiện đại hóa cơ sở vật chất cùng trang thiết bị giảng dạy, nghiên cứu và học tập.
1.1.6: Đẩy mạnh xã hội hoá giáo dục:
Khuyến khích và huy động sự tham gia của toàn xã hội trong việc phát triển giáo dục là rất quan trọng Cần tạo ra cơ hội học tập cho mọi người, không phân biệt độ tuổi hay trình độ, nhằm thúc đẩy việc học thường xuyên và học suốt đời Điều này sẽ góp phần xây dựng một xã hội học tập bền vững.
1.1.7: Đẩy mạnh hợp tác quốc tế về giáo dục:
Đổi mới chương trình giáo dục và phát triển đội ngũ giáo dục là những giải pháp quan trọng, trong khi đổi mới quản lý giáo dục được xem là khâu đột phá.
1.2 Một số vấn đề cơ bản về nhân cách và phẩm chất nhân cách của ngời HTTH.
Nhân cách hiện nay được định nghĩa qua nhiều góc độ khác nhau, trong đó tâm lý học Mác-xít nhấn mạnh mối quan hệ giữa cá nhân và môi trường tự nhiên cũng như xã hội Mác đã chỉ ra rằng bản chất con người không phải là một khái niệm trừu tượng tồn tại độc lập mà là tổng hòa của các mối quan hệ xã hội.
Nhân cách không chỉ đơn thuần là những thuộc tính tâm lý hay cá tính riêng biệt của một cá nhân Thay vào đó, nhân cách được hiểu như một chủ thể có ý nghĩa thực, phản ánh đặc điểm tâm lý tổng hòa từ các mối quan hệ xã hội mà cá nhân đó trải nghiệm và hoạt động trong cuộc sống.
Theo quan điểm tiếp cận giá trị nhân cách, nhân cách được hiểu là mức độ phù hợp với thang giá trị và là thước đo giá trị của một chủ thể Nó phản ánh định hướng giá trị của cá nhân trong mối liên hệ với thang giá trị và thước đo giá trị của cộng đồng xã hội Như Phạm Minh Hạc đã chỉ ra, nguồn lực con người là yếu tố quyết định sự phát triển kinh tế - xã hội.
Hay: Nhân cách là tổ hợp những thuộc tính tâm lý cá nhân, biểu hiện ở bản sắc và giá trị xã hội của cá nhân ấy.
Theo địa từ điển Tiếng Việt (Nguyễn Văn Dạm)
- Phẩm chất là mức độ tốt, xấu của ngời hay vật.
Theo từ điển Tiếng Việt (Nguyễn Nh ý): Phẩm chất là giá trị và tính chất tốt đẹp của con ngời hay vật gì.
“Phẩm chất” được hiểu là chất lượng của nhân cách, bao gồm các thuộc tính tạo nên giá trị của nhân cách Những giá trị này bao gồm giá trị tinh thần, giá trị đạo đức, giá trị sinh thể và giá trị vật chất.
1.2.3: Phẩm chất nhân cách của ngời cán bộ quản lý giáo dục
Quản lý là một yếu tố quan trọng trong sự phát triển của xã hội, đóng vai trò thiết yếu trong việc điều phối và chỉ đạo các hoạt động lao động Mác đã chỉ ra rằng, lao động xã hội, dù là trực tiếp hay chung, luôn cần sự hướng dẫn để đảm bảo hiệu quả, tương tự như một dàn nhạc cần có nhạc trưởng để hoạt động harmoniously, trong khi một nghệ sĩ độc tấu có thể tự mình điều khiển.
*Nhân cách ngời CBQL và GD-ĐT:
Nhân cách của cán bộ quản lý và giáo dục - đào tạo là sự tổng hợp các phẩm chất phản ánh giá trị xã hội của họ, đồng thời cũng thể hiện bản sắc cá nhân của từng người.
* Cấu trúc nhân cách của ngời CBQL và GD-ĐT.
Có thể xem nhân cách của ngời CBQL và Giáo dục - Đào tạo ở các trờng phổ thông theo 3 mặt sau:
Nhóm phẩm chất chính trị - đạo đức bao gồm việc có đạo đức và bản lĩnh chính trị vững vàng, yêu nước và trung thành với lý tưởng cách mạng Họ cần có tinh thần tận tụy phục vụ sự nghiệp cách mạng, nắm vững và thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển giáo dục và đào tạo Đồng thời, họ cũng phải gương mẫu trong công tác, sống có đạo đức nhân văn, vị tha và độ lượng.
- Nhóm phẩm chất nghề nghiệp:
Một số biện pháp bồi dỡng nâng cao PC&NL của ngờiHTTH
2.1 Vài nét khái quát về tình hình giáo dục của huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình.
Huyện Lệ Thủy, nằm gần Thành phố Đồng Hới, có nền kinh tế xã hội ổn định với 50% dân số làm nông nghiệp và 50% là cán bộ công chức Huyện gồm 28 xã và thị trấn, trong đó có 2 thị trấn và nhiều xã miền núi, rẻo cao, bãi ngang Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ và chính quyền địa phương, người dân đã thực hiện tốt các chủ trương, chính sách về chính trị, văn hóa, giáo dục và y tế Huyện Lệ Thủy đã có những bước phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân Đặc biệt, Đảng bộ và chính quyền địa phương đã nhận thức được tầm quan trọng của giáo dục, tạo điều kiện về nhân lực, vật lực và tài lực Phòng GD&ĐT Lệ Thủy đã triển khai kế hoạch chỉ đạo sát thực, giúp phong trào giáo dục của huyện phát triển mạnh mẽ, nâng cao chất lượng giáo dục Huyện Lệ Thủy luôn đạt thành tích cao trong giáo dục, trở thành điểm sáng về chất lượng giáo dục trong tỉnh Toàn huyện có 34 trường tiểu học, bao gồm một trung tâm cho trẻ khuyết tật và 4 trường phổ thông cơ sở.
Có 26 trờng đạt chuẩn Quốc gia Phần lớn Cán bộ quản lý, giáo viên có t tởng kiên định, chuyên môn khá vững vàng, yêu nghề Mặc dù cán bộ giáo viên công tác xa nhà, tuổi cao sức khoẻ yếu nhng họ rất nhiệt tình trong công tác.
Trong năm học 2004-2005, trường có một giáo viên đạt danh hiệu giáo viên giỏi Quốc gia, bốn giáo viên giỏi tỉnh và 273 học sinh lớp 5 đạt danh hiệu học sinh giỏi tỉnh Các phong trào như nh vở sạch chữ đẹp và thi kể chuyện đều đạt kết quả xuất sắc.
Ngành GD&ĐT huyện Lệ Thủy đang đối mặt với nhiều khó khăn, mặc dù đã đạt được một số kết quả khả quan Chất lượng đội ngũ giáo viên còn thấp, không đáp ứng được yêu cầu chung của ngành và nguyện vọng của phụ huynh Nhiều giáo viên có tuổi cao, sức khỏe yếu và năng lực hạn chế, trong khi việc đổi mới phương pháp dạy học diễn ra chậm Một số giáo viên chưa đạt chuẩn và tình trạng dạy thêm tràn lan cũng gây ra những vấn đề tiêu cực Hơn nữa, đội ngũ cán bộ quản lý còn yếu kém về chuyên môn và quản lý, do thiếu đào tạo cơ bản Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học ở nhiều trường vẫn chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy.
Một số xã vùng rẻo cao vẫn có trình độ dân trí thấp và đời sống kinh tế khó khăn, dẫn đến việc phụ huynh không mấy quan tâm đến việc học tập của con em Nhiều gia đình thường giao phó hoàn toàn trách nhiệm giáo dục cho nhà trường.
Ngành Giáo dục-Đào tạo huyện Lệ Thủy đang đối mặt với nhiều thuận lợi và khó khăn, tạo ra thách thức cho Phòng GD Lệ Thủy và các hiệu trưởng tiểu học Những nhiệm vụ này cần được giải quyết trong bối cảnh hiện nay để nâng cao chất lượng giáo dục.
2.2: Vài nét về công tác bổ nhiệm Hiệu trởng hiện nay ở huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Để biết đợc công tác bổ nhiệm Hiệu trởng hiện nay ở huyện Lệ Thủy, bản thân đã gặp trực tiếp với cán bộ Phòng GD-ĐT, các Hiệu trởng tiểu học đơng chức trên địa bàn để hỏi và trao đổi Việc tuyển chọn và bổ nhiệm Hiệu trởng ở huyện Lệ Thủy trớc đây chủ yếu dựa trên 2 nguồn cơ bản sau:
Sự tín nhiệm của giáo viên tại đơn vị công tác của Hiệu trưởng rất quan trọng, và để đạt được điều này, giáo viên cần đáp ứng một số tiêu chuẩn nhất định Những tiêu chuẩn này bao gồm việc là giáo viên giỏi, có thành tích xuất sắc trong giảng dạy, là đảng viên, có phẩm chất chính trị và đạo đức tốt, cùng với sự tín nhiệm từ quần chúng.
Thứ hai: Có một số trờng hợp Hiệu trởng đợc bổ nhiệm do Phòng GD-ĐT trực tiếp giới thiệu
Mặc dù cơ chế thị trường có những mặt trái, vẫn có một số bộ phận nhỏ Hiệu trưởng được bổ nhiệm từ những yếu tố khác như mối quan hệ xã hội.
Hiện nay, việc tuyển chọn và bổ nhiệm Hiệu trưởng đã chuyển sang một hướng mới kể từ khi có lớp Quản lý Giáo dục và Đào tạo ở Trung ương Tiêu chuẩn đầu tiên để đề bạt Hiệu trưởng là phải hoàn thành lớp QLGD Quy trình bổ nhiệm thông thường diễn ra qua ba giai đoạn.
- Lấy phiếu tín nhiệm ở đơn vị Hiệu trởng (dự kiến bổ nhiệm) đang công tác.
Lãnh đạo Phòng Giáo dục và cán bộ chuyên môn tiến hành phân tích dựa trên phiếu tín nhiệm và các nguồn thông tin khác liên quan đến người được đề bạt Sau khi xem xét kỹ lưỡng, Trưởng phòng sẽ đưa ra quyết định cuối cùng.
- Phòng GD gửi hồ sơ ngời đợc đề bạt lên UBND huyện để ra quyết định.
Huyện Lệ Thủy đã có kế hoạch đào tạo bồi dưỡng đội ngũ Hiệu trưởng, tuy nhiên việc tuyển chọn và bổ nhiệm vẫn chưa hợp lý Nhiều Hiệu trưởng hiện tại chưa đáp ứng các chuẩn mực và yêu cầu đổi mới giáo dục Để xây dựng một đội ngũ năng động, sáng tạo, huyện cần có kế hoạch dài hạn về đào tạo, bồi dưỡng và tuyển chọn Hiệu trưởng theo các tiêu chuẩn đã quy định.
2.3 Thực trạng về biểu hiện phẩm chất nhân cách của ngời Hiệu trởng tiểu học trên địa bàn huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Để tìm hiểu thực trạng về biểu hiện phẩm chất nhân cách của ngời Hiệu trởng huyện Lệ Thủy Bản thân xin đi sâu nghiên cứu 12 đ/c Hiệu trởng Đây là những Hiệu trởng bản thân chọn bất kỳ nhằm mục đích đánh giá một cách khách quan nhất Bản thân đã tiến hành điều tra về các mặt: giới tính, tuổi đời, phẩm chất chính trị, trình độ chuyên môn, thời gian công tác, trình độ quản lý, nguồn đề bạt, hoàn cảnh kinh tế, sức khỏe - gọi chung là các mặt - và điều tra để hiểu rõ thêm biểu hiện các mặt phẩm chất nhân cách của ngời Hiệu trởng.
Trong 2 tháng thực tập bản thân đã dành một khoảng thời gian thích hợp để trực tiếp gặp gỡ trao đổi với 12 đ/c. Bản thân đã tiến hành điều tra, phân tích nhận xét và tập hợp đợc một số kết quả nh sau: Với 12 trờng tiểu học nằm trên địa bàn 10 xã của huyện Lệ Thủy Trong đó có 10/12 trờng đạt chuẩn quốc gia, chất lợng văn hoá, đạo đức của học sinh ở trờng này tơng đối cao Có 10/12 trờng đạt tiên tiến xuất sắc cấp huyện, tỉnh nhiều năm liền Đội ngũ Hiệu trởng tuy chênh lệch nhau về tuổi đời nhng họ đều có một điểm chung: yêu trờng, yêu trẻ, tâm huyết với nghề nghiệp
Qua số liệu điều tra bản thân thấy:
*Về phẩm chất chính trị:
Tất cả các Hiệu trưởng tiểu học tại huyện Lệ Thủy đều là Đảng viên, với phần lớn có trình độ lý luận chính trị nhất định Trong số đó, 12 đồng chí giữ chức Bí thư chi bộ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc lãnh đạo và phối hợp giữa nhà trường và chi bộ Đảng trong công tác chỉ đạo.
