(SKKN mới NHẤT) SKKN một vài giải pháp giảng dạy phù hợp với học sinh yếu toán lớp 8

KINH NGHIỆM:MỘT VÀI GIẢI PHÁP GIẢNG DẠY PHÙ HỢP VỚI HỌC SINH YẾU TOÁN LỚP 8 I- PHẦN MỞ ĐẦU 1- Lí do chọn đề tài: Thực tế hiện nay, trong các trường THCS trên địa bàn, số học sinh học si

KINH NGHIỆM:

MỘT VÀI GIẢI PHÁP GIẢNG DẠY PHÙ HỢP VỚI HỌC SINH YẾU TOÁN LỚP 8

I- PHẦN MỞ ĐẦU 1- Lí do chọn đề tài:

Thực tế hiện nay, trong các trường THCS trên địa bàn, số học sinh học sinh xếp loại học lực yếu chiếm tỉ lệ thấp và phần lớn các em xếp vào loại này là do hai môn Văn và Toán còn yếu Tuy nhiên để giảm tỉ lệ này xuống thấp hơn cũng là một bài toán mà nhiều Nhà trường và thầy cô trăn trở, bởi hiện nay các trò chơi điện tử, các quán Internet mọc lên càng nhiều mà phần lớn học sinh học yếu lại là những học sinh rất ham chơi (Nhất là chơi các trò chơi điện tử ) Ở lứa tuổi học sinh lớp 8, các em có sự phát triển mạnh về “lượng” nhưng chưa phát triển mạnh

về “chất” nên một số em tính khí nhiều lúc thất thường Trong khi đó các gia đình học sinh còn nhiều khó khăn, phụ huynh phải đi làm ăn xa nên không có điều kiện quan tâm đến việc học tập của con em mình Họ không kiểm soát được thời gian học tập nên đôi khi các em đã lợi dụng để đi chơi và chểnh mảng việc học tập Mặt khác, có những phụ huynh của những em học sinh yếu không bao giờ kiểm tra sách vở của các em, phó thác việc học tập cho nhà trường Đôi lúc được giáo viên chủ nhiệm mời đến để trao đổi, bàn bạc về việc học tập của học sinh thì nhiều phụ huynh còn không đến

Với thực trạng trên nếu không khắc phục được sẽ làm cho tình trạng học kém của các em ngày càng trở nên trầm trọng Nguy hiểm hơn là sự kéo dài từ năm này sang năm khác làm cho học sinh trở nên bế hơn Chính vì vậy, giúp đỡ học sinh yếu là việc làm cần thiết, không thể giải quyết trong một sớm một chiều

mà phải có lộ trình hợp lý, có những biện pháp sát thực, hiệu quả và kịp thời, nhất

là phải phù hợp với từng học sinh

Để khắc phục phần nào tình trạng trên, nâng cao chất lượng dạy học, tôi xin đưa ra một vài giải pháp giảng dạy phù hợp với học sinh yếu Toán lớp 8 mà tôi cũng đã bước đầu thực hiện, để cải thiện tình trạng học sinh yếu kém môn toán ở những lớp có học sinh còn yếu môn Toán mà tôi được phân công giảng dạy ở những năm qua

2) Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Kiến thức môn Toán bậc THCS được xây dựng theo kiểu “đồng tâm và đường thẳng” Vì thế để khắc phục tình trạng học sinh học yếu môn Toán ở bậc THCS là vấn đề không chỉ riêng của một giáo viên dạy Toán nào Tuy nhiên, để đạt hiệu quả rỏ ràng trong việc nghiên cứu và thể nghiệm tôi chỉ tập trung tìm hiểu

và tìm giải pháp cho học sinh yếu, kém ở hai lớp 8C, 8D vào các giờ học luyện tập, tự chọn, các buổi học phụ đạo, các giờ học ngoại khóa Các kiến thức được

đề cập đến thuộc phạm vi SGK, SBT đảm bảo tính vừa sức đối với các em

3) Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu:

a) Mục tiêu:

- Tìm hiểu nguyên nhân làm cho học sinh học yếu

- Tìm giải pháp giảng dạy tối ưu, phù hợp cho học sinh học yếu , kém môn Toán trong giai đoạn hiện nay

- Đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng dạy học hiện nay

b) Nhiệm vụ:

- Khảo sát chất lượng học sinh về môn toán nhằm xác định đối tượng học sinh yếu kém

- Tìm hiểu đối tượng học sinh (Tìm hiểu qua hồ sơ, qua giáo viên, qua gia đình học sinh, qua các tổ chức Đoàn Đội )

- Phân loại đối tượng học sinh, từ đó lựa chọn các giải pháp giảng dạy phù hợp

- Thực hiện kế hoạch khắc phục tình trạng học yếu của học sinh về môn Toán

- Đúc rút kinh nghiệm trong công tác giảng dạy đối tượng học sinh học yếu môn Toán 8 qua các năm học

4) Phương pháp:

Sáng kiến được hoàn thành trên phương pháp thống kê tổng hợp, quan sát, phân tích nguyên nhân, tìm ra giải pháp và phương pháp thực nghiệm sư phạm

5) Những đóng góp mới của sáng kiến:

Qua việc nghiên cứu và thực tế giảng dạy cho thấy, sáng kiến đã thu được kết quả đáng khích lệ Chất lượng môn Toán của hai lớp 8C, 8D được nâng lên rõ rệt thể hiện qua sổ điểm Học sinh không còn trốn tiết và tỏ ra quan tâm, yêu thích môn Toán hơn trước đây Đáp ứng với tình hình thực tế hiện nay

II- PHẦN GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ A- Cơ sở khoa học:

1 Cơ sở lý luận:

Như ta đã biết, học sinh học yếu kém môn Toán là những học sinh có kết quả về môn Toán thường xuyên dưới mức trung bình Do đó việc lĩnh hội tri thức, rèn luyện kĩ năng cần thiết chậm hơn đối với những học sinh khác Môn toán là môn học có tính tư duy cao, đòi hỏi học sinh phải có năng lực tư duy tốt, phương pháp học tập đúng đắn, có niềm tin và sự say mê thì mới có kết quả học tập tốt Nhưng thực tế thì đa phần học sinh học yếu môn toán rất ngại học toán do

đó kết quả học tập môn toán tương đối thấp Quan điểm của sự đổi mới phương pháp hiện nay là: Dạy học lấy học sinh làm trung tâm, yêu cầu người giáo viên phải quan tâm đến từng đối tượng học sinh, đặc biệt là học sinh yếu mới có thể đạt được hiệu quả giáo dục cao

Trình tự dạy học môn toán cho học sinh yếu, kém dựa trên các nội dung phụ đạo học sinh yếu và được áp dung theo phương pháp dạy học mới nhằm đặt học sinh ở vị trí trung tâm Học sinh phải tích cực, tự giác, chủ động tìm tòi phát hiện và giải quyết nhiệm vụ học tập, nhận thức và có ý thức vận dụng linh hoạt các kiến thức kĩ năng thu nhận được

2 Cơ sở thực tiễn:

Địa bàn mà trường tôi trực thuộc nằm ở “cửa ngõ Thành Phố” nên giao thương, buôn bán thuận lợi Các quán Bi-a, quán Internet đua nhau phát triển Đây

là nơi tập trung của những học sinh ham chơi, những học sinh có bố mẹ đi làm ăn xa Dẫn tới kết quả học tập của các em ngày càng sa sút, nhất là những môn các

em cho là khó học như môn Toán Bên cạnh đó còn có nhiều học sinh là con em nông thôn, điều kiện kinh tế còn khó khăn nên việc đầu tư về vật chất và thời gian cho con cái học tập chưa cao, ngoài giờ các em còn phải phụ giúp bố mẹ công việc gia đình, không có thời gian để tự học Một số em ý thức tự giác học tập chưa cao, phương pháp học tập chưa phù hợp

Tìm ra giải pháp giảng dạy cho học sinh yếu môn toán là vấn đề mà hầu như giáo viên dạy toán nào cũng quan tâm để cải tiến chất lượng bộ môn Được nhà trường phân công giảng dạy môn Toán ở hai lớp 8C và 8D – Là hai lớp có nhiều em học lực còn yếu – Tôi đã mạnh dạn áp dụng hai giải pháp đó là: “ Giải pháp tâm lý và giải pháp dạy học”

B- Nội dung:

Như đã biết, kết quả học tập có được là nhờ vào giải pháp dạy học, tuy nhiên để các giải pháp dạy học cho học sinh yếu phát huy hiệu quả thì cần phải có giải pháp tâm lý

1 Giải pháp tâm lý:

Ngay từ đầu để học sinh yêu thích môn học của mình, tôi đã tạo sự gần gũi với các em từ những tiết học đầu tiên bằng cách hỏi thăm tình hình học tập của lớp, trao đổi một số kinh nghiệm học tập đạt hiệu quả Chú ý đến những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, động viên các em bằng cách kể những gương học tập vượt khó mà các em có thể học tập Luôn tạo cho các em tâm lý thoải mái trong giờ học

Trong quá trình dạy giáo viên cần phải có thái độ nhẹ nhàng kể cả khi học sinh làm bài hoặc trả lời không đúng hay khi mắc khuyết điểm nào đó Những lúc như vậy càng cần cư xử khéo léo với các em, xử lý tốt các tình huống sư phạm Bên cạnh đó việ đánh giá nhận xét học sinh phải công bằng, khách quan

và công tâm, công khai kết quả sau các giờ kiểm tra, cần phải có nhận xét bài làm của học sinh Phải có kiến thức vững vàng để giải đáp các thắc mắc một

cách thuyết phục Để bài giảng hay tiết học của mình thêm sinh động tôi luôn tìm tòi tài liệu, tranh , ảnh về các nhà toán học nổi tiếng giới thiệu cho các em biết hay những câu chuyện, câu đố, bài thơ vui về toán học mà tôi sưu tầm trên mạng Internet, sách, báo Xây dựng cho các em thói quen học tập tích cực, động viên kịp thời những học sinh tiến bộ, cung cấp cho các em phương pháp học tập đúng đắn, khuyến khích các em không ngừng cố gắng vượt qua hoàn cảnh khó khăn để vươn lên trong học tập, khuyến khích các em phát biểu trong giờ học

2 Giải pháp dạy học:

Trong quá trình dạy học tôi đặc biệt quan tâm đến các giải pháp sau:

- Tạo tiền đề xuất phát

- Lấp lỗ hổng kiến thức

- Luyện tập vừa sức

- Giúp đỡ học sinh về thái độ và phương pháp học tập

- Tích cực hóa hoạt động nhóm

- Giúp đỡ học sinh yếu ngoài giờ lên lớp

Cụ thể:

*Tạo tiền đề xuất phát

Để tiết học trên lớp có kết quả thường đòi hỏi những tiền đề nhất định về trình

độ kiến thức, kỹ năng sẵn có của học sinh Giáo viên cần phải có trách nhiệm làm tái hiện lại những kiến thức kĩ năng đó vì đối với diện học sinh yếu kém thì thiếu hẳn tiền đề này Vì thế cần giúp nhóm học sinh này có đủ tiền đề để đảm bảo trình độ xuất phát bằng cách tách thành từng khâu riêng biệt, tái hiện một cách tường minh để những tiết trên lớp đạt hiệu quả

Trước hết, tôi nghiên cứu kỹ nội dung chương trình, vạch rõ khối lượng kiến thức và những kỹ năng cần thiết như những tiền đề xuất phát thông qua SGK, SGV, chuẩn chương trình Sau đó, phân tích những tri thức kỹ năng có sẵn ở học sinh ở mức độ nào(qua quá trình tìm hiểu, quan sát ở học sinh trên lớp, qua các bài kiểm tra ) Tiếp đến, tôi tập trung vào việc tái hiện những kiến thức và tái tạo những kỹ năng cần thiết một cách tường minh trông qua việc cho

học sinh ôn tập những tri thức, kỹ năng trước khi dạy nội dung mới vào các buổi học ngoài giờ chính khóa

Chẳng hạn đối với chương trình đại số 8 Trước khi dạy bài về biến đổi biểu thức hữu tỉ, để học sinh học tốt dạng toán này thì các em buộc phải nắm được các kiến thức, kỹ năng liên quan như: Biến đổi hằng đẳng thức, phân tích

đa thưc thành nhân tử, quy đồng mẫu các phân số, quy tắc cộng, trừ phân số, quy tắc dấu ngoặc

Ví dụ 1: Rút gọn biểu thức sau

P = (x-5)(2x+3) – 2x(x-3)+x-7

? Muốn thực hiện rút gọn biểu thức trên trước hết ta phải làm gì? HS: Phải nhân đa tức x-5 với đa thức 2x+3 , nhân 2x với đa thức x-3

? Nhắc lại quy tắc nhân một đơn thức với một đa thức và quy tắc bỏ dấu ngoặc

có dấu trừ đằng trước

HS: - Lấy đơn thức nhân lần lượt với từng hạng tử của đa thức

- Nếu đằng trước dấu ngoặc là dấu trừ thì ta đổi dấu tất cả các hạng tử trong dấu ngoặc

P= 2x2+3x-10x-15 -2x2+6x +x-7

?Tiếp theo ta phải làm như thế nào

HS: Thu gọn các đơn thức (hạng tử đồng dạng)

Ví dụ 2: Trước khi dạy bài “ Phân tích đa thức thành nhân tử bằng phương pháp

đặt nhân tử chung” giáo viên cần kiểm tra kiến thức cũ như:

? Hãy điền vào chổ (…… ) trong công thức sau:

a.b+a.c= ……

Áp dụng tính nhanh: 29.75+29.25=

? Hãy viết đa thức 3x2- 6x thành một tích của những đa thức

Như vậy trong hỏi bài cũ học sinh đã nắm được những kiến thức tiền để của bài mới Đảm bảo trình độ xuất phát cho tiết học chính khóa, giúp các em tiếp thu bài một cách chủ động và hứng thú hơn, phát biểu xây dựng bài sôi nổi hơn Hiệu quả giờ học được nâng lên rõ rệt Khi học sinh đã nắm được khái niệm và

kỹ năng nói trên thì việc tiếp thu bài mới không mấy khó khăn Trong thực hiện việc tạo tiền đề đảm bảo trình độ xuất phát cần chú ý:

- Mỗi bài toán phải được thực hiện qua nhiều bước, hướng dẫn và yêu cầu cách thực hiện thành thạo từng bước một

- Tổ chức phân dạng bài tập một cách khoa học, chi tiết, cung cấp cho học sinh các dạng bài tập một cách có hệ thống

- Soạn thêm nhiều bài tập đơn giản và tương tự cho từng dạng để các em tự làm, qua đó các em được lặp lại nhiều lần, giúp các em dễ khắc sâu kiến thức Sau khi kiến thức lớp dưới đã được bù đắp và bằng cách hạ thấp yêu cầu đến mức tối thiểu ở các dạng bài tập tôi nhận thấy các em học sinh đã xích lại gần nhau hơn, tiếp thu bài mới tốt hơn, yêu thích học môn toán hơn

* Lấp lỗ hổng về kiến thức và kỹ năng

Qua tìm hiểu thực tế cho thấy : Kiến thức còn nhiều “lỗ hổng” là một bệnh phổ biến của học sinh yếu kém toán Vai trò của việc đảm bảo trình độ xuất phát là cần thiết nhưng chỉ phục vụ cho nội dung sắp học Còn việc lấp lỗ hổng về kiến thức kỹ năng là nhiệm vụ cần thiết nhưng mang tính tổng quát không phụ thuộc ý đồ chuẩn bị cho một bài học cụ thể nào sắp tới Trong quá trình dạy học người thầy cần quan tâm phát hiện những lỗ hổng về kiến thức, kỹ năng của học sinh để kịp thời bổ sung, cũng cố Ngoài ra, để việc học bài mới được tốt, ở phần dặn dò giáo viên nên cho học sinh về nhà học lại các kiến thức liên quan đến bàn tiếp theo để các em chuẩn bị trước

Trong quá trình giảng dạy, tôi thấy ở học sinh yếu kém toán thường bị hổng kiến thức chủ yếu ở phần tập hợp số nguyên, các kỹ năng như thực hiện các phép tính trên số nguyên ,các kỹ năng như thực hiện các phép tính trên số nguyên, quy đồng mẫu các phân số ở số học Còn về hình học, học sinh thường

vẽ hình theo diễn đạt còn kém,các khái niệm về trung điểm của đoạn thẳng, tia phân giác của góc còn chưa nắm vững

Trong quỏ trỡnh dạy học trờn lớp, người giỏo viờn phải luụn coi trọng tớnh vững chắc của kiến thức kỹ năng, phải quan tõm phỏt hiện những lỗ hổng kiến thức kỹ năng để cú những biện phỏp khắc phục

* Giỳp học sinh yếu kộm luyện tập đảm bảo vừa sức

Đối với học sinh yếu kộm, người giỏo viờn nờn coi trọng tớnh vững chắc của kiến thức kỹ năng lờn hàng đầu, khụng chạy theo mục tiờu đề cao, mở rộng kiến thức Khi làm việc riờng với học sinh yếu kộm cần để cỏc em tăng cường luyện tập cỏc bài tập vừa theo sức mỡnh Việc luyện tập theo trỡnh độ chung sẽ khụng phự hợp với học sinh yếu kộm, vỡ vậy nhúm này cần nhiều thời gian luyện tập hơn

Trước hết phải làm cho cỏc em hiểu rừ đề bài: Đề bài cho biết cỏi gỡ? Yờu cầu cỏi gỡ?

Vớ dụ 1: Cho hỡnh bỡnh hành ABCD Gọi E là trung điểm của AD, F

là trung điểm của BC Chứng minh rằng: BE = DF

- GV: Để chứng minh hai đoạn thẳng bằng nhau ta thờng qui

về chứng minh gì? Có những cách nào để chứng minh ?

BE = DF

ABE = CDF hoặc BEDF là hỡnh bỡnh hành

AB = DC; A= C DE // = BF

AE = CF

- GV: các yếu tố trên đã có cha? dựa vào đâu?

Vớ dụ 2: Bài tập 21 trang 122(sgk toỏn 8 tập 1)

Tỡm x sao cho diện tớch hỡnh chữ nhật ABCD gấp ba lần diện tớch tam giỏc AED

B

A

Sau khi hướng dẫn học sinh vẽ hình , viết gt-kl của bài toán , tôi hướng dẫn học sinh tìm hướng chứng minh bài toán bằng cách phân tích đi xuống như sau :

Do đó giáo viên cần dành nhiều thời giờ giúp các em vượt qua được vấp váp đầu tiên này Để rèn một kiến thức hay kỹ năng nào đó thì số lượng bài tập cùng mức độ cùng thể loại đối với các em yếu kém cần nhiều hơn bình thường, cùng mức độ Ngoài ra các bài tập phải được phân bậc với mức độ gần nhau

Ví dụ 3: Bài tập 48 trang 22 (sgk toán 8 tập 1)

Phân tích đa thức thành nhân tử

Để phân tích được đa thức trên giáo viên cần cho học sinh phân tích các đa thức sau thành nhân tử:

- Phân tích các đa thức thành nhân tử:

a) ; b)

c)

d)

Do đó người giáo viên cần lưu ý các yêu cầu sau:

- Gia tăng số lượng bài tập cùng thể loại và cùng mức độ, chẳng hạn cho các em thực hiện các bài tập về phân tích đa thức thành nhân tử cần cho các em nhiều bài tập tương tự để các em rèn luyện thật nhuần nhuyễn

Các bài toán có vận dụng quy tắc đổi dấu, hằng đẳng thức cho các em làm càng nhiều càng tốt mà không sợ bị nhàm chán

- Tăng cường các bài tập về tính toán, chứng minh có dạng cơ bản gần gũi với lí thuyết, hướng dẫn học sinh phân tích bài toán theo sơ đồ

- Kiểm tra việc nắm bắt kiến thức của học sinh qua các bài kiểm tra, giáo viên phải lựa chọn những bài tập cơ bản nhưng chia ra nhiều mức độ thông qua các câu gợi ý

Ví dụ ở tiết 8 “ Luyện tâp- Kiểm tra 15’”, giáo viên có thể ra đề để khắc sâu bài tập 27 trang 80 SGK như sau:

Đề kiểm tra 15’:

Cho tứ giác ABCD Gọi E, F, I lần lượt là trung điểm của AD, BC và AC Chứng minh rằng:

b) EI + IF =

c) EF

* Giúp đỡ học sinh rèn luyện kỹ năng, thái độ và phương pháp học tập:

Các em do không có kỹ năng học tập nên thường chưa đọc kỹ,thậm chí chưa hiểu lý thuyết đã lao vào làm bài tập, đọc chưa kỹ đề đã đặt bút vào làm bài, trong khi làm bài các em thường vẽ hình cẩu thả, viết nháp lộn xộn Vì thế việc hướng dẫn các em phương pháp học cũng đóng vai trò hết sức quan trọng

Trước hết cần nói rõ yêu cầu sơ đẳng của việc học tập toán:

- Phải nắm vững lý thuyết trước khi làm bài tập, nắm kĩ kiến thức liên quan đế bài học mới thì việc hiểu bài mới sẽ dễ dàng

Ví dụ:

Khi dạy bài tính chất cơ bản của phân thức ở phần dặn dò bài trước giáo viên cho các em học lại tính chất cơ bản của phân số, nếu cần giáo viên cho các em cho ghi lại vào vở về nhà học