Chính vì vậy, giáo viên là người giữ vai trò quan trọng trong việc dạy như thế nào để vừa đáp ứng được yêu cầu thực tế, vừa nâng cao chất lượng kỹ năng đọc hiểu của các em... - Việc dạy
Trang 1SKKN Một số phương pháp dạy và rèn kỹ năng đọc hiểu Tiếng Anh cho học sinh THCS
I Lời giới thiệu.
Môn Tiếng Anh là một trong những môn học đặc thù đối với học sinh bậc THCS. Trong xu thế hội nhập Quốc tế, Tiếng Anh đóng vai trò ngày càng quan trọng hơn với tư cách là một phương tiện giao tiếp và là một nhịp cầu tri thức. Ngày nay, rất nhiều quốc gia trên thế giới sử dụng Tiếng Anh như là ngôn ngữ thứ hai và đưa môn Tiếng Anh vào chương trình giảng dạy ở các bậc học. Khi Tiếng Anh đã khẳng định vai trò và tầm quan trọng của nó trong trường học, thì việc nâng cao chất lượng dạy và học là vấn đề quan trọng hàng đầu. Việc học và dạy môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông nói chung
và các trường THCS nói riêng càng không thể tránh khỏi những bỡ ngỡ, khó khăn trước mắt mà môn học yêu cầu. Làm thế nào để học sinh có thể lĩnh hội được toàn bộ kiến thức và sử dụng nó một cách thành thạo đang là vấn đề
mà giáo viên chúng ta quan tâm.
Chúng ta đều biết rằng, học Tiếng Anh không đơn thuần chỉ là một ngôn ngữ
mà muốn sử dụng thành thạo ngôn ngữ đó thì người học phải rèn luyện cả
bốn kỹ năng: nghe, nói, đọc và viết Sau khi chương trình Tiếng Anh được
biên soạn lại, kỹ năng đọc được rèn luyện riêng rẽ, việc đổi mới phương pháp trong dạy đọc được yêu cầu, nhiều đề tài mới lạ được đề cập đến, số lượng từ vựng cũng nhiều lên, phương pháp cũ không còn phù hợp. Chính vì vậy, giáo viên là người giữ vai trò quan trọng trong việc dạy như thế nào để vừa đáp ứng được yêu cầu thực tế, vừa nâng cao chất lượng kỹ năng đọc hiểu của các em.
Trang 2Đọc hiểu (Reading) là phần quy định trong chương trình dạy tiếng Anh ở trường THCS. Nó giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc dạy và học ngoại ngữ. Như chúng ta đã biết, từ đề kiểm tra một tiết cho đến đề thi học kỳ bao giờ cũng có phần đọc hiểu.
Ngay từ lớp 6, học sinh đã được làm quen với bài đọc ngắn dễ hiểu. Khi chương trình được nâng cao, kỹ năng đọc càng được yêu cầu khắt khe hơn Nếu giáo viên không có phương pháp giảng dạy phù hợp thì sẽ không truyền đạt hết nội dung của bài dạy. Hơn nữa, những bài đọc ở chương trình lớp 8, 9 thường dài và nhiều từ mới - rất khó cho học sinh khi học, nên giáo viên phải chuẩn bị bài kỹ trước khi dạy. Việc rèn kỹ năng đọc hiểu rất cần thiết nên tôi
đã đi sâu nghiên cứu đề tài “Một số phương pháp dạy và rèn kỹ năng đọc hiểu Tiếng Anh cho học sinh THCS”.
II Nội dung
Khi học Tiếng Anh, thông thường các em học sinh phải thực hiện đầy đủ
bốn kỹ năng cần thiết đó là: Nghe, Nói, Đọc và Viết. Trong bốn kỹ năng thì đọc hiểu là một kỹ năng rất quan trọng. Vì thế trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần phải chú ý rèn cho học sinh kỹ năng này. Nhưng dạy và rèn luyện như thế nào và dùng thủ thuật ra sao để giúp các em học tốt kỹ năng này là vấn đề mà bản thân tôi đặc biệt quan tâm và tôi đã viết sáng kiến này.
1 Dạy kỹ năng đọc phải áp dụng vào thực tế :
- Đọc là kỹ năng quan trọng, cần thiết trong việc dạy và học ngoại ngữ
ở trường THCS. Trong giờ đọc, học sinh đọc để lấy thông tin, để kiểm tra lại các dữ kiện từ đó tìm ra câu trả lời cho những câu hỏi hoặc làm sáng tỏ một vấn đề nào đó. Nếu không đọc được thì học sinh sẽ khó tiếp thu và khó ghi nhớ những dữ kiện thông tin lâu dài.
- Trong cuộc sống hàng ngày, học sinh lưu trữ những thông tin quan trọng qua việc dạy chữ viết, từ việc học theo sách vở trong nhà trường đến
Trang 3việc đọc những thông tin ngắn qua quảng cáo, tiếp thị hướng dẫn sử dụng thông tin máy móc. Dạy đọc có nghĩa là người dạy phải làm thế nào để đưa người học nhận ra ý nghĩa và nội dung của thông tin.
- Việc dạy đọc thành thạo một câu hoặc một bài văn Tiếng Anh là một việc khó đối với nhiều giáo viên khi mà đối tượng học sinh của chúng ta không đồng đều vì từ Tiếng Anh không thể đánh vần như Tiếng Việt.
- Ngoài ra, giáo viên nên đưa hoạt động đọc vào sau hoạt động nghe hoặc nói để củng cố cho những hoạt động này.
- Giáo viên cần phải chuẩn bị tốt bài dạy và áp dụng ngay vào việc thực hành. Nội dung bài dạy cần phải chuẩn xác về ngôn ngữ, đa dạng về thể loại
và có nội dung liên quan đến bài học để học sinh thấy hứng thú với môn học Yêu cầu thực hiện của các bài đọc cần chú ý nhấn mạnh vào việc rèn kỹ năng đọc và thảo luận mở rộng đề tài của bài đọc.
2 Kỹ năng dạy đọc cần kết hợp nhiều yếu tố.
- Theo một số chuyên gia như: Colvin & Root (1981), Haverson & Haynes (1982), MeGee (1977) Thonis (1970) …. Giáo viên cần phải chú ý các yếu tố ảnh hưởng đến sự thành công của việc dạy đọc cho những người mới bắt đầu học như:
- Khả năng tập trung của học sinh trong thời gian tối thiểu.
- Khả năng đọc hiểu lời hướng dẫn.
- Khả năng đọc một mình và với người khác.
- Khả năng quan hệ với những người đồng học.
- Khả năng nêu tên từng mục trong hình.
- Khả năng đọc từ trái sang phải và đọc từ trên xuống dưới.
- Khả năng sắp xếp, phân loại. (giống nhau, khác nhau)
Trang 4- Khả năng theo dõi một dòng chữ in dài.
- Khả năng hiểu và hình thành các ký hiệu.
- Khả năng theo dõi những biểu hiện qua cử chỉ, nét mặt, thân hình.
- Khả năng nhận ra ý tưởng do tranh thể hiện một vật thực nào đó.
- Khả năng nhận ra các ký hiệu âm thanh và hình ảnh vv…
Những khả năng này HS có thể đạt được trong quá trình rèn luyện qua các hoạt động đọc và viết.
Ngoài ra, còn có 8 yếu tố khác tác động đến việc dạy đọc Tiếng Anh như:
2.1. Học sinh có trình độ học vấn phổ thông nhất định thường gặp khó
khăn trong việc chuyển đi và khái quát hoá kiến thức. Do đó, các em cần phải được hướng dẫn kỹ việc đọc để từ đó có thể tăng thêm sự quan tâm đến các trang in.
2.2. Học sinh thường có phản ứng không tích cực đối với nhiều trang
chữ in dày đặc.
2.3. Học sinh có khuynh hướng tập trung các nỗ lực giải mã từng ngôn
ngữ mới trong khi lại hạn chế đến việc giải mã một bài văn.
2.4. Giáo viên có thể đoán trước học sinh sẽ gặp khó khăn trong việc đọc
hiểu bài văn nếu nội dung bài văn không quen thuộc với các em.
2.5. Kinh nghiệm nói của học sinh được sử dụng vào việc giải mã một
bài văn thay đổi tuỳ theo lứa tuổi và kinh nghiệm sống của học sinh đối với thứ tiếng đang học.
2.6. Khả năng suy luận, nói và sự hiểu biết về các khái niệm như cụm từ, câu,
âm và các khái niệm khác có tác động tích cực đến sự thành công của việc đọc ban đầu.
Trang 5sinh đối với văn hoá của dân tộc nói thứ tiếng đang được học.
2.8. Học sinh học ngoại ngữ có nhu cầu về những giải thích liên quan đến
phép ẩn dụ trong văn viết, các thành ngữ và những thông tin về văn hoá có thứ tiếng được học nhiều hơn so với học sinh học tiếng mẹ đẻ.
Theo phương pháp mới, khi dạy mỗi bài “Read” giáo viên cần phải thực hiện theo các bước như sau:
- Pre- reading.
- While – reading.
- Post – reading.
A/ Pre – reading: (phần giới thiệu bài trước khi đọc)
Trong phần này, giáo viên cần xây dựng một hay hai hoạt động nhằm giới thiệu bài đọc. Phần này chủ yếu là giúp học sinh làm quen với nội dung
và chủ đề sắp được đọc trong bài. Khi thực hiện bước này, học sinh sẽ cảm thấy hứng thú hơn, đồng thời các em có thể ôn lại những kiến thức đã học liên quan đến bài mới và rèn thêm các kỹ năng nói, nghe, viết bên cạnh kỹ năng đọc theo yêu cầu.
Khi thực hiện giảng dạy phần này giáo viên nên tiến hành theo các bước sau:
- Thiết kế hoạt động ngắn (còn gọi là Warm up) bằng các phương pháp khác nhau để tạo hứng thú cho các em trước khi vào tiết học.
+ Khi thực hiện hoạt động trên, giáo viên thường cho học sinh rèn thêm
kỹ năng nghe, nói, viết bằng cách hỏi đáp; một vài dạng bài tập nhỏ hay một
số trò chơi nhỏ vừa tạo không khí thoải mái, vừa ôn lại kiến thức mà các em
đã học.
Trang 6+ Dùng các phương pháp phù hợp với khả năng nhận thức của học sinh bậc THCS như: yêu cầu đoán tranh, đoán từ vựng…để đoán nội dung chính của bài đọc nhằm kích thích trí tò mò cho các em.
- Dùng các phương pháp khác nhau từ việc nhìn tranh, tạo hành động, tìm từ đồng nghĩa, trái nghĩa, giải thích bằng tiếng Anh hay tiếng Việt …. trong việc giảng dạy từ vựng mới (nếu có trong bài đọc) nhằm tạo cho các em học sinh hứng thú khi học từ mới.
- Có thể cho các em một số dạng bài tập đoán như: True/ false; Multiple choice; Match A and B…và giáo viên sẽ sửa dạng bài tập trong phần luyện đọc
để kiểm tra xem mức độ phán đoán của học sinh như thế nào. Hơn thế nữa, các em vừa có thể nắm vững nội dung bài sẽ học vừa có cơ hội luyện thêm một số dạng bài tập mà các em thường gặp trong các bài kiểm tra, các kỳ thi khi làm bài đọc hiểu.
Ví dụ: English 6: Unit 4- Read- part 3 / page 45
+ Giáo viên đưa ra hình ảnh 2 ngôi trường (1 là trường học của Phong ở nông thôn và 1 là của Thu ở thành phố) rồi lần lượt chỉ vào từng hình ảnh và hỏi.
- Giáo viên: Where is this school?
- Học sinh: It’s in the country.
- Giáo viên: Whose school is it?
- Học sinh: It’s Phong’s school.
- Giáo viên: How many classrooms are there in Phong’s school?
- Học sinh: There are eight classrooms.
- Giáo viên: How many students are there in his school?
- Học sinh: There are four hundred students in his school.
Trang 7(hình ảnh trường học thứ 2 làm tương tự hình ảnh 1- chỉ cần thay bằng từ gạch chân)
- Trước khi các em học sinh nghe nội dung trong bài (một hay hai lần, nếu bài đọc có nội dung khá dài) giáo viên có thể cho các em nghe ngắt đoạn cho các
em học một số từ vựng, đưa ra một bài tập đoán dạng True -False mà các em
sẽ phải làm sau khi nghe. (tranh minh họa)
* Kết quả: Khi áp dụng phương pháp dùng hình và hỏi một số câu hỏi để gợi
mở nội dung trong bài, tôi nhận thấy các em học sinh cảm thấy thích thú, chú ý và chờ đợi nội dung trong bài hơn. Ngoài ra khi áp dụng phương pháp hỏi đáp khi dẫn vào nội dung trong bài, tôi có thể luyện cho các em học sinh cả kỹ năng nghe và kỹ năng nói trong tiết dạy đọc hiểu.
Ví dụ: English 7: Unit 4- Read- part 6 / page 44
+ Giáo viên cho học sinh chia thành 4 nhóm để tham gia trò chơi ô chữ đoán
từ với chủ đề về các môn học và tìm ra từ gốc để có thể đoán được nội dung bài mà mình sắp học có chủ đề là gì ( tranh minh họa). Mỗi từ hàng ngang các em đoán đúng sẽ được 2 điểm, nhưng các em có thể đoán từ gốc (từ hàng dọc) bất kể lúc nào, nếu các em đoán được sẽ được 4 điểm nhưng nếu các em đoán sai thì các em sẽ bị ngừng tham gia trò chơi và bị thua cuộc. Cuối cùng nhóm nào khi cộng điểm cao nhất sẽ là đội thắng trong trò chơi này.
Sau khi các em đã tìm ra chủ đề từ gốc là school, tôi cho các em nhìn 2 tranh (một tranh là trường học ở Việt Nam; một tranh là trường học ở Mỹ)
- Giáo viên: (chỉ trường học ở Việt Nam) Is this school in Viet nam?
- Học sinh A: Yes, it is
- Giáo viên: (chỉ trường học ở Mỹ) Is this school in Viet Nam, too?
- Học sinh B: No, it isn’t
Trang 8- Học sinh C: It is in the USA.
- Giáo viên: Good, now listen to the tape, you will know about Schools in the
USA.
*Kết quả: Khi dùng phương pháp trò chơi ô chữ, giáo viên không những giúp các em có tâm lý thoải mái trước khi vào tiết học đọc mà còn giúp các em ôn lại từ vựng mà đã học.
Ví dụ: English 7: Unit 7- Read- part 2 / page 77
Giáo viên chuẩn bị 12 từ: machine, student, factory, chicken, pig, medicine, book, board, buffalo, rice-paddy, sick children, hospital (giáo viên
có thể kèm theo việc giải thích từ mới nếu có) và yêu cầu các em học sinh sắp xếp chúng thành 4 nhóm thích hợp theo chủ đề về nghề nghiệp mà các em thấy thích hợp, sau khi các em đã thực hiện đúng, giáo viên yêu cầu các em đọc to những từ đó lên. Nhóm nào đọc đúng và đoán đúng nghề của chủ đề đó thì nhóm đó thắng.
- Teacher: student, board, book.
- Farmer: pig, buffalo, chicken, rice-paddy.
- Worker: factory, machine.
- Doctor: (hay nurse): medicine, sick children, hospital.
- Giáo viên: You have four important jobs, today you study about the life of
farmers. Now listen to the tape.
- Giáo viên cho học sinh nghe băng một lần, sau đó đưa ra một bài tập trắc nghiệm (tranh minh họa) để các em đoán sau khi nghe lần 2 (khi cho nghe lần 2 giáo viên ngắt ra thành 3 đoạn) để các em có thể nắm vững nội dung bài hơn.
Trang 9* Kết quả: Cũng nhằm mục đích là ôn từ các em đã học nhưng lần này tôi dùng phương pháp sắp xếp từ theo chủ đề để các em không bị nhàm chán trong tiết học. Ngoài ra, khi cho các em dùng bài tập đoán là chọn trắc nghiệm, tôi có thể cho các em làm quen thêm dạng bài tập để các em có thể làm tốt phần đọc hiểu trong bài kiểm tra cũng như trong các kỳ thi.
B/ While- reading: (phần luyện đọc).
- Trong quá trình dạy kỹ năng này, hoạt động đọc được tổ chức nhằm giúp cho học sinh rèn luyện kỹ năng đọc hiểu, bên cạnh đó còn phát triển một
số kỹ năng khác.
Các kỹ năng thường dùng trong giai đoạn này là đọc tập trung và đọc
mở rộng. Đọc tập trung có nghĩa là người đọc phải hiểu tất cả những gì đã đọc và có thể trả lời các câu hỏi chi tiết về từ ngữ và ý tưởng được diễn đạt qua bài văn.
- Đọc mở rộng có nghĩa là học sinh hiểu một cách tổng quát về bài text
mà không cần thiết phải hiểu từng từ hoặc từng ý. Việc đọc tập trung sẽ giúp cho học sinh đọc mở rộng tốt hơn. Đồng thời, việc đọc mở rộng sẽ cũng sẽ giúp cho học sinh tự tin hơn khi tiếp xúc với những tài liệu khó.
- Đối với một bài đọc dài, giáo viên có thể áp dụng cách đọc mở rộng một vài đoạn và cho học sinh đọc ở một bài đọc khác. Nếu để học sinh đọc một bài văn quá dài, các em sẽ mất hứng thú và cũng không đủ thời gian rèn luyện kỹ năng đọc nhanh.
- Bài đọc trong sách giáo khoa cũ thường được chuẩn bị kỹ, có chọn lọc
và giới hạn về ngôn ngữ để học sinh áp dụng lối đọc tập trung. Nhưng trong sách giáo khoa mới, hình thức bài học phong phú, đa dạng và chuẩn xác. Với cách đọc mở rộng, học sinh sẽ cảm thấy dù trình độ ngôn ngữ của các em còn hạn chế, các em vẫn có thể hiểu một cách khái quát những gì được thông tin qua ngôn ngữ được dùng trong cuộc sống.
Trang 10- Ở các lớp lớn, giáo viên nên hạn chế việc cho học sinh đọc to các bài đọc vì việc đọc như thế rất khó đối với học sinh. Bài đọc có thể có nhiều từ mà học sinh chưa biết cách phát âm, các bài hội thoại có thể đòi hỏi nắm chắc các cấu trúc và ngữ điệu đặc biệt mà học sinh chưa biết. Việc đọc một bài đọc không chuẩn bị trước sẽ làm cho học sinh đọc kém tự nhiên, ngập ngừng hoặc phát âm sai làm ảnh hưởng đến những học sinh khác trong khi đọc thành tiếng học sinh sẽ tập trung nhiều vào phần phát âm hơn là phần ý nghĩa của văn bản, do đó có thể học sinh đọc thành tiếng tốt nhưng lại hiểu ít hoặc không hiểu gì về điều đã đọc.
- Trước hết, giáo viên đọc cả bài qua một lượt hoặc cho học sinh nghe băng sau đó giáo viên cho học sinh đọc thầm. Việc làm này giúp những em đọc còn yếu sẽ đọc tốt hơn và đỡ mất thời gian.
- Giáo viên cũng cần thay đổi cách đọc. Trong việc dạy đọc mở rộng, hình thức đọc thầm rất thích hợp và mang lại hiệu quả cao. Giáo viên có thể giới hạn thời gian đọc và sau đó cho một số câu hỏi và mức độ đọc hiểu của học sinh.
- Phần lớn với những bài đọc dài, tốt nhất giáo viên nên cho học sinh đọc thầm, tuy nhiên cũng cần phải nói rằng chuẩn bị bài dạy trước khi lên lớp
là điều quan trọng nhất và có thể thay đổi theo một số cách như sau:
1. Đối với những lớp bắt đầu học, giáo viên đọc mẫu cả lớp đọc theo lặp lại từng câu.
2. Ở những lớp có trình độ thấp, ngoài việc lặp lại theo giáo viên, học sinh có thể nghe băng đọc qua một vài lần để làm quen với các giọng đọc của người bản ngữ.
3. Giáo viên đọc cả đoạn, sau đó học sinh đọc lại cả đoạn đó.
4. Một học sinh đọc cả đoạn theo giáo viên .