Việt Nam tổ chức ngày 10/1/2019, Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, Chủ tịch Hội đồng quản trị trường THPT Đinh Tiên Hoàng Hà Nội cho rằng: “Phải làm rõ vai trò của giáo viên chủ nhiệm, thậm chí n
Trang 1Mẫu số 5
Mã số
- Tên sáng kiến: Một số giải pháp trong công tác giáo dục học sinh
của giáo viên chủ nhiệm thời kì công nghiệp hóa
- Lĩnh vực áp dụng: Công tác chủ nhiệm lớp ở trường THCS
- Họ tên tác giả: Đỗ Đức Thắng
- Đơn vị công tác: Trường THCS Thanh Lãng
Thanh Lãng, tháng 1 năm 2019
Trang 2Họ tên, chữ ký người chấm điểm Điểm Mã số
Người số 1:………
Người số 2:………
- Tên sáng kiến:
Một số giải pháp trong công tác giáo dục học sinh của giáo viên chủ
nhiệm thời kì công nghiệp hóa
thầy, nhất là thầy cô chủ nhiệm lại càng quan trọng, bởi họ là “người dẫn đường”, họ phải luôn đi đầu, luôn đổi mới, nắm bắt xu thế để có phương pháp,
cách thức giáo dục phù hợp theo kịp thời đại
2 Nhận thức về vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn và tầm quan trọng của giáo viên chủ nhiệm lớp
Giáo viên chủ nhiệm thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn theo các Khoản 1,
2 Điều 31; Khoản 1, 2 Điều 32 của Điều lệ trường phổ thông
Bênh cạnh đó phải khẳng định, giáo viên là người có vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách học sinh Trong tình hình mới, giáo viên lại càng có vai trò lớn khi định hướng bồi dưỡng cho học sinh có đủ đức, đủ tài đáp ứng yêu cầu của thời đại hội nhập Với giáo viên chủ nhiệm, việc định hướng bồi dưỡng ấy lại càng rõ nét Vì giáo viên chủ nhiệm không chỉ dạy học mà còn
dạy đối nhân xử thế, dạy làm người Đặc biệt trong cuộc sống “ số hóa”, người thầy cần dẫn đường để học sinh không lạc lối Nêu ý kiến tại hội thảo góp ý
cho dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi của Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật
Trang 3Việt Nam tổ chức ngày 10/1/2019, Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, Chủ tịch Hội
đồng quản trị trường THPT Đinh Tiên Hoàng (Hà Nội) cho rằng: “Phải làm rõ vai trò của giáo viên chủ nhiệm, thậm chí nâng lên thành chức danh trong nhà trường, có tiền lương xứng đáng vì chủ nhiệm có vai trò quan trọng đối với việc quan tâm, theo dõi sự tiến bộ của từng học sinh” Để đảm bảo vai trò
định hướng cho học sinh, ngoài nhiệm vụ được quy định tại Điều lệ trường phổ thông thì GVCN phải đáp ứng được những yêu cầu sau:
Một là: Giáo viên chủ nhiệm với vai trò làm gương
Giáo viên nói chung, đặc biệt giáo viên chủ nhiệm nói riêng cần là tấm gương cho học sinh soi vào Trong nhà trường, bao giờ cũng có khẩu hiệu "Mỗi thầy cô giáo là tấm gương lớn về đạo đức, tự học và sáng tạo" Thầy cô chủ nhiệm càng cần là tấm gương cho học sinh soi vào trong tất cả mọi nơi mọi lúc:
từ ăn mặc, đầu tóc đến lời ăn tiếng nói đều phải chuẩn mực Học trò luôn muốn các thầy cô của mình nói đi đôi với làm Không phải chúng ta nhắc các trò phải mặc đồng phục sạch sẽ mà bản thân thầy cô chủ nhiệm lại đầu bù tóc rối, ăn mặc nhàu nhĩ Cùng với đó, thầy cô chủ nhiệm cần có cử chỉ thân thiện với học trò, không bỗ bã, xô bồ Người giáo viên chủ nhiệm tất nhiên càng cần ứng xử có văn hóa trong mọi nơi mọi lúc
Hai là: Giáo viên chủ nhiệm với vai trò dạy người
Giáo viên chủ nhiệm là người đầu tiên trang bị cho học sinh những kiến
thức ứng xử, học làm người Hơn ai hết giáo viên chủ nhiệm là người dạy lễ
nghĩa cho học sinh thông qua các bài giảng về kỹ năng và vốn sống của mình; giúp học sinh biết kính trọng ông bà cha mẹ, biết ơn thầy cô giáo, thân thiện với bạn bè, biết cảm ơn xin lỗi đúng lúc đúng chỗ Giáo viên chủ nhiệm cũng là người rèn kỹ năng sống cho trò Hiện nay do vòng xoáy của cơ chế thị trường, học sinh đang rất thiếu hụt kỹ năng sống Thông qua các giờ sinh hoạt, các hoạt động ngoại khóa thầy cô cần cung cấp kiến thức kỹ năng sống như: việc ứng xử hàng ngày, hoặc cách xử lý các tình huống trong cuộc sống, các phạm trù đạo đức ngoài xã hội… Học sinh biết giao tiếp ứng xử, biết cách nói năng, biết cách tiết chế tình cảm, không để xảy ra điều đáng tiếc
Ba là: Giáo viên chủ nhiệm với nhiệm vụ tư vấn
Thầy cô chủ nhiệm cũng là người định hướng tư vấn cho học sinh Học sinh rất cần thầy cô, đặc biệt giáo viên chủ nhiệm - là người gỡ rối, tư vấn tâm lý học đường cho trò Các em có thể tham khảo để thầy cô tư vấn cho cách ứng xử
Trang 4một số tình huống mình gặp phải trong cuộc sống Có những học trò đã coi thầy
cô chủ nhiệm là quân sư suốt đời, chia sẻ, tư vấn, gỡ rối, thậm chí được tin tưởng hơn cha mẹ vì thầy cô có thể giữ bí mật, có thể cảm thông cho trò
Bốn là: Giáo viên chủ nhiệm phải biết ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng mạng xã hội
Công nghệ thông tin và các mạng xã hội như Facebook, Zalo,…hiện đang
là những công cụ giao tiếp, trao đổi thông tin phổ biến của xã hội nói chung và của học sinh nói riêng Điều này đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm cũng cần phải có những kỹ năng vận dụng các mạng xã hội trong việc giáo dục học sinh Biến mạng xã hội thành những diễn đàn để vừa giáo dục, vừa quản lý và vừa tìm hiểu tâm tư tình cảm, nguyện vọng của học sinh
Năm là: Thầy cô chủ nhiệm vẫn cần rèn luyện và không ngừng hoàn thiện bản thân
Giống như mọi giáo viên khác, thầy cô chủ nhiệm cũng cần tiếp tục hoàn thiện bản thân và không ngừng rèn luyện nâng cao nghiệp vụ chuyên môn và kỹ năng sư phạm Cần cập nhật thường xuyên những phương pháp mới, thực hiện đổi mới giáo dục theo chủ trương của Đảng và Nhà nước Để hiểu tâm lý học sinh hơn, thầy cô cần trau dồi kiến thức chuyên môn, nắm chắc về nghiệp vụ Ngoài ra cần cập nhật tình hình thời sự, tăng vốn tri thức thực tế trong nước và quốc tế để không tụt hậu Là nhà giáo cần rèn đạo đức nhân cách mọi lúc mọi nơi, để nêu gương, xứng đáng là điểm tựa cho học trò mãi mãi về sau và suốt đời
3.Những giải pháp quan trọng trong công tác chủ nhiệm lớp
Từ việc nhận thức được tầm quan trọng của công tác chủ nhiệm lớp cũng như kinh nghiệm làm chủ nhiệm liên tục từ năm học 2016-2017 đến năm học 2018-2019 (Từ lớp 7 đến lớp 9), bản thân tôi thấy rằng muốn hoàn thành tốt công tác chủ nhiệm thì giáo viên vừa cần phải có những giải pháp, những kỹ năng cơ bản vừa phải vận dụng một cách khoa học, sáng tạo những giải pháp mới Hay nói cách khác, cần phải có định hướng cho hành động của mình, nghĩa
là phải trả lời được các câu hỏi: Phải làm gì?; Tại sao phải làm? và Làm như thế nào? (Tính mới và sáng tạo tôi tập trung trình bày ở giải pháp 3 và 4)
3.1.Giải pháp 1: Công tác tổ chức lớp.(Giải pháp cơ bản)
*Tìm hiểu đối tượng học sinh
Trang 5Ngay từ khi nhận công tác chủ nhiệm, giáo viên phải tiến hành tìm hiểu hoàn cảnh cũng như các đặc điểm cơ bản của học sinh:
-Hoàn cảnh gia đình đặc biệt như: Mồ côi, bố mẹ bỏ nhau, bố mẹ đi làm ăn xa, nhà đông anh em, bị khuyết tật,…
-Khả năng nhận thức, khả năng vận động có bình thường không?
-Sở thích, sở trường, sở đoản của từng học sinh
-Kết quả học tập và rèn luyện đạo đức ở lớp trước đó Do nhận công tác chủ nhiệm từ lớp 7 cho nên việc này tôi tìm hiểu qua Học bạ và qua giáo viên chủ nhiệm cũ, cũng như những giáo viên bộ môn
-Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh THCS
+Một là: Sự thay đổi về thể chất
+Hai là: Sự thay đổi về nhận thức
+Ba là: Sự thay đổi về xúc cảm, tình cảm
+Bốn là: Thay đổi trong các mối quan hệ xã hội
Có thể khẳng định đây là công việc hết sức quan trọng, nó là tiền đề, là cơ
sở để giáo viên chủ nhiện thực hiện xây dựng kế hoạch hoạt động cho lớp mình
*Lựa chọn, bầu cán bộ lớp
Cán bộ lớp là một thành tố rất quan trọng đảm bảo thực hiện tốt mọi kế hoạch hoạt động của lớp vì vậy giáo viên chủ nhiệm phải lựa chọn, phân công, giao nhiệm vụ cụ thể, hợp lý cho mỗi em Cán bộ lớp dù là lớp trưởng hay lớp phó cần phải là những học sinh có ý thức trách nhiệm cao, có tinh thần học hỏi không ngừng, có khả năng xử lý tình huống tốt đặc biệt là phải biết làm gương
và không ngại va chạm
-Cách lựa chọn cán bộ lớp:
Tùy vào hoàn cảnh giáo viên chủ nhiệm đưa ra cách thức lựa chọn: giáo viên có thể chỉ định; có thể bầu;….trên cơ sở giáo viên phải định hướng những học sinh phù hợp Đối với lớp tôi chủ nhiệm năm lớp 7, tôi đã lựa chọn sẵn và chỉ định cán bộ lớp Các năm tiếp theo tôi cho đề cử và bầu khách quan Tuy nhiên, dù bầu cử thì cho đến nay( lớp 9) đội ngũ cán bộ lớp không có gì thay đổi
Trang 6-Số lượng cán bộ lớp: 1-Lớp trưởng; 3-Lớp phó: lớp phó học tập; lớp phó lao động; lớp phó văn thể; 4-Tổ trưởng.( Với trên 40 học sinh, nên lớp được chia làm 4 tổ); 1-Sao đỏ
-Nhiệm vụ của cán bộ lớp: Tất cả cán bộ lớp đều được giao nhiệm vụ cụ thể, có thưởng, có phạt, có tạo điều kiện tốt nhất để thực hiện nhiệm vụ, đặc biệt phải có
4.Nhiệm vụ 4.Tổ chức cho lớp sinh hoạt hàng tuần theo các nội dung sau:
-Nghe nhận xét công tác tuần của các lớp phó
-Nghe nhận xét của các tổ trưởng
-Tổng kết công tác tuần trên hai mặt: được, chưa được, chỉ ra nguyên nhân
-Bàn bạc với các lớp phó xây dựng kế hoạch cho tuần kế tiếp
-Đưa ra và đề nghị với GVCN hình thức thưởng, phạt đối với các bạn vi phạm nội qui
Trang 7II.LỚP PHÓ HỌC TẬP: Thực hiện các nhiệm vụ như sau:
III.LỚP PHÓ LAO ĐỘNG: Thực hiện các nhiệm vụ như sau:
IV.LỚP PHÓ VĂN-THỂ-MĨ: Thực hiện các nhiệm vụ như sau:
*Xây dựng nội quy lớp học
Xây dựng nội quy lớp học cũng được xem là nhiệm vụ quan trọng trong công tác tổ chức lớp Bởi nội quy là những quy định mà bất cứ thành viên nào trong lớp cũng phải tuân thủ Nội quy phải nghiêm, phải có tính giáo dục và đặc
biệt phải trên cơ sở của “Kỷ cương, tình thương, trách nhiệm” Nội quy này
phải được sự đồng ý của cả lớp và của phụ huynh học sinh
PHẦN I CÁC QUY ĐỊNH CHUNG CỦA LỚP
1.Điều1.Học sinh phải thực hiện đầy đủ và nghiêm túc nội quy học sinh trường
THCS ……… (Gồm 4 điều)
2.Điều2.Học sinh phải chấp hành những quy định riêng của lớp 9… sau đây:
1.Nghiêm chỉnh chấp hành sự sắp xếp, phân công của GVCN
2.Có ý thức tự giác trong mọi hoạt động tập thể và những việc của cá nhân
3.Thực hiện đóng góp các khoản về nhà trường theo thời gian nhất định 4.Tự giác, tích cực trong học tập ở nhà và trên lớp
PHẦN II.CÁC HÌNH THỨC KỶ LUẬT
Thực hiện theo quan điểm: Kỷ luật tích cực, giúp học sinh nhận thức được khuyết điểm của mình để khắc phục, sửa chữa dưới sự quản lý, theo dõi, giúp đỡ của giáo viên, gia đình và xã hội
1.Nhắc nhở, viết kiểm điểm trước lớp nếu vi phạm vào 1 trong các nội dung của
1 trong 4 điều mà nội quy nhà trường và các quy định của lớp đã nêu(lần 1)
2.Mời phụ huynh ra trường để trao đổi nếu HS vi phạm vào 1 trong các nội dung
của 1 trong 4 điều mà nội quy nhà trường và các quy định của lớp đã nêu (lần 2)
Trang 83.Học sinh một tuần bị nhắc nhở 2 lần trở nên sẽ phải viết kiểm điểm và mời
phụ huynh ra trường trao đổi bàn biện pháp giáo dục HS với GVCN.(Nếu HS bị
3 lỗi trong 2 tuần liên tiếp thì cũng bị xử lý như trên)
4.Phạt lao động vệ sinh đối với những HS bị mời phụ huynh lần 1 và mức phạt
nặng dần khi tiếp tục vi phạm
5.Lập hồ sơ đề nghị nhà trường kỷ luật theo thẩm quyền đối với HS liên tục vi
phạm các nội quy của nhà trường, của lớp
6.Thông báo ngay lập tức và mời gia đình tới trường nếu HS vi phạm vào các lỗi
nghiêm trọng như: bỏ học chơi điện tử, đánh nhau gây thương tích, tụ tập đánh
nhau gây thương tích, ăn trộm, ăn cắp của bạn bè, của nhân dân,
7.HS làm hỏng, làm mất hoặc biết hỏng, biết mất các tài sản của nhà trường mà
không báo với bảo vệ, GVCN thì HS và gia đình có trách nhiệm phải đền
8.Tiếp tục có các hình phạt bổ sung trong các vi phạm cụ thể
PHẦN III CÁC HÌNH THỨC KHEN THƯỞNG
1.Những HS thực hiện nghiêm túc các quy định của nhà trường và của lớp đồng
thời có ý thức xây dựng tập thể vững mạnh được biểu dương trước lớp
2.Cán bộ lớp (Lớp trưởng, các lớp phó), nếu hoàn thành tốt nhiệm vụ được miễn
50 % các khoản tiền đóng góp như: Quỹ lớp, ; được miễn Lao động, trực
nhật,… (Nếu phụ huynh đồng ý)
3.GVCN cùng với cán bộ lớp bàn bạc có hình thức khen thưởng đối với từng
trường hợp cụ thể
………., ngày 08 tháng 09 năm 2018
Ý kiến của lớp Ý kiến của phụ huynh Giáo viên chủ nhiệm
3.2.Giải pháp 2: Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm.( Giải pháp cơ bản)
*Kế hoạch năm học
Đối với giáo viên chủ nhiệm, xây dựng kế hoạch rất quan trọng đặc biệt là
kế hoạch năm học Kế hoạch chủ nhiệm năm học chính là những định hướng cơ
bản xuyên suốt mà cả thầy và trò cùng thực hiện Kế hoạch cần đảm bảo những
nội dung sau:
-Đặc điểm tình hình
+Thuận lợi: Giáo viên; Học sinh; Ban giám hiệu; Phụ huynh,…
+Khó khăn: Lớp đông( trên 40 học sinh), trình độ nhận thức không đồng đều,
nơi ở phân tán,…
Trang 9-Nội dung kế hoạch
+Những yêu cầu cần đạt được trong năm học
Nội dung này giáo viên cần làm rõ những yêu cầu về các mặt như: Đạo đức; Văn hóa; Lao động,…
+Chỉ tiêu: Hạnh kiểm: GV đưa ra con số cụ thể
Học lực: GV đưa ra con số cụ thể +Danh hiệu phấn đấu của lớp: Lớp Tiên tiến xuất sắc
-Những biện pháp của giáo viên
Giáo viên đưa ra các biện pháp phù hợp với đặc điểm của lớp học những vẫn phải căn cứ vào các yêu cầu như: Xây dựng kế hoạch, lựa chọn đội ngũ cán
bộ lớp, tham gia phong trào, học tập, nền nếp, thi đua, phối hợp với phụ huynh
-Công việc trọng tâm
Trong quá trình xây dựng kế hoạch cả năm thì giáo viên chủ nhiệm cũng phải xác định những công việc trọng tâm cho từng giai đoạn: Đầu năm, cuối học
kì I, cuối học kì II
Với lớp chủ nhiệm hiện tại của tôi là 9…, đây là lớp cuối cấp do đó tôi xác định những công trong tâm là rất quan trọng và phải thực hiện rất khoa học: -Đầu năm học: Ngoài những công việc như các năm trước thì đầu năm học này việc tổ chức họp phụ huynh là cực kì quan trọng Đây là buổi họp sẽ quyết định rất nhiều vấn đề của cá nhân học sinh, của tập thể lớp
-Cuối học kì I: Đánh giá, xếp loại 2 mặt học sinh trên cơ sở kết quả của học kì I
Từ đó có thể điều chỉnh kế hoạch, phương pháp, chỉ tiêu (Nếu cần)
-Cuối năm học: Đánh giá, xếp loại 2 mặt học sinh trên cơ sở kết quả của học kì
II và cả năm Tổ chức khen thưởng, động viên; Xây dựng kế hoạch ôn tập thi tuyển sinh vào THPT
Trang 103.3 Giải pháp 3: Xử lý tình huống sư phạm.(Giải pháp mới và sáng tạo)
* Tình huống sư phạm
Tình huống là những vụ việc, hoàn cảnh có vấn đề bức xúc nảy sinh trong hoạt động và quan hệ: Giữa con người với - Tự nhiên; Giữa con người với - Xã hội; Giữa con người với - Con người Buộc con người phải giải quyết, ứng phó,
xử lý kịp thời nhằm đưa các hoạt động, các quan hệ trở lại ổn định và tiếp tục phát triển
-Tình huống sư phạm trong công tác chủ nhiệm lớp?
Là những tình huống nảy sinh trong quá trình điều khiển hoạt động và quan hệ sư phạm buộc GVCN phải giải quyết để đưa các hoạt động và các quan
hệ đó trở về trạng thái ổn định, phát triển theo đúng mục tiêu đề ra
-Đặc điểm của tình huống sư phạm
+Tính cụ thể, thực tế, mâu thuẫn khó biết trước thời gian và địa điểm xảy ra + Tình huống thường chứa đựng cả yếu tố ngẫu nhiên, bột phát và cả tính qui luật phát triển của tự nhiên, xã hội, tổ chức
+ Tình huống chứa đựng tính đa dạng, phức tạp, có tính lan tỏa cao
-Phân loại tình huống sp
+Phân loại theo tính chất (Tình huống giản đơn/phức tạp)
+Phân loại theo đối tượng tạo ra tình huống (Đơn phương/ song phương/đa phương)
+Phân loại theo các chức năng của nhà sư phạm (Tình huống trong công tác kế hoạch/ trong công tác tổ chức nhân sự, xây dựng tập thể/ Tình huống trong quá trình chỉ đạo hoạt động sư phạm/ Tình huống trong kiểm tra đánh giá)
+Phân loại theo nội dung hoạt động sư phạm (Dựa theo nội dung hoạt động sư phạm qui định theo văn bản pháp qui)
+Tình huống đóng/mở, tình huống có thật/ giả định
-Qui trình xử lý tình huống sư phạm trong công tác chủ nhiệm lớp
+Nhận biết, tìm hiểu đối tượng ứng xử
+Phân tích tổng hợp tìm nguyên nhân cốt lõi
+Sử dụng các phương tiện ứng xử tương ứng với biện pháp đã chọn
Trang 11+Đánh giá lại quá trình xử lý tình huống
-Các kỹ năng cần có của giáo viên chủ nhiêm trong xử lý tình huống
+Kỹ năng thu thập, phân tích thông tin
+Kỹ năng ra quyết định, kỹ năng giao tiếp
+Kỹ năng đánh giá kết quả xử lý tình huống
+Kỹ năng ngăn ngừa các tình huống xấu
* Những tình huống cụ thể được xử lý
Tình huống 1: Bạn biết gì sau những hình ảnh này?
