(SKKN mới NHẤT) SKKN một số kinh nghiệm chỉ đạo giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trường tiểu học lê lợi – cưmgar – đăk lăk

Chỉ khi biết, hiểu và vận dụng được các vấn đề đóvào công tác quản lí của mình thì người quản lí mới có thể truyền tải tinh thần vànội dung giáo dục này tới giáo viên thông qua đó tác độ

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng nguồn nhânlực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đáp ứng yêu cầuhội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển của người học, giáo dục phổ thông đã vàđang được đổi mới mạnh mẽ cho phù hợp với sự phát triển, mà thực chất đó làcách tiếp cận kĩ năng sống, đó là : Học để biết ; Học để làm ; Học để tự khẳng địnhmình và Học để chung sống

Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ là việc rất quan trọng, ảnh hưởng tới quátrình hình thành nhân cách của trẻ cho đến tuổi trưởng thành Giáo dục kĩ năngsống phải được bắt đầu từ khi trẻ còn rất nhỏ, đặc biệt ở lứa tuổi Tiểu học Bởi vìlứa tuổi này đã hình thành những hành vi cá nhân, tính cách và nhân cách Việclàm quen với các môn học để hình thành và xây dựng cho các em các kĩ năng sốngnhư: Giao tiếp, thuyết trình, làm việc theo nhóm,… sẽ giúp các em tự tin, chủ độngbiết cách xử lí mọi tình huống trong cuộc sống và quan trọng hơn là khơi gợinhững khả năng tư duy sáng tạo, biết phát huy thế mạnh của các em Việc giáo dục

kĩ năng sống cho học sinh sẽ hình thành và tập dượt cho các em những hành vi,thói quen, kĩ năng xử lý các tình huống diễn ra trong cuộc sống Học sinh tiểu học

ở lứa tuổi còn nhỏ, các em nhận thức về cuộc sống còn ít, hành vi ứng xử cuộcsống chưa nhiều Vì thế ở tiểu học giáo dục rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh làhết sức cần thiết Nó không dừng lại ở chỗ giáo dục kĩ năng sống lồng ghép vàocác môn học là đủ mà giáo dục kĩ năng sống lồng ghép vào các hoạt động của nhàtrường

Đối với Ban giám hiệu trường tiểu học, vấn đề chỉ đạo giáo dục giá trị sống,

kĩ năng sống cho học sinh đóng một vai trò hết sức quan trọng trong hoạt độngquản lí, bởi cấp tiểu học là một cấp học mà đối tượng học sinh còn như những tờgiấy trắng Vậy chúng ta phải làm gì để các em có một nền tảng vững chắc để mãimãi giữ được cái ‘bản thiện” ấy khi các em lớn lên và quan trọng là có một hành

trang đầy đủ, chắc chắn để tiến bước tới một kỉ nguyên mới, thời đại mới? Để làmđược những điều đó, chắc chắn nhà trường sẽ không chỉ truyền đạt kiến thức, màphải cần nhiều hơn kiến thức Chỉ khi biết, hiểu và vận dụng được các vấn đề đóvào công tác quản lí của mình thì người quản lí mới có thể truyền tải tinh thần vànội dung giáo dục này tới giáo viên thông qua đó tác động tích cực tới học sinh.Nhận thức được tầm quan trọng đó, tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài sáng kiến kinh

nghiệm: Một số kinh nghiệm chỉ đạo giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

trường Tiểu học Lê Lợi – CưMgar – Đăk Lăk.

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

Trên cơ sơ phân tích thực trạng của đơn vị và kinh nghiệm của bản thân trong côngtác cùng trao đổi với đồng nghiệp về một số biện pháp chỉ đạo chung về giáo dục

kỹ năng sống cho học sinh tiểu học nói chung và học sinh trường tiểu học Lê Lợi– CưMgar nói riêng

Giúp giáo viên hiểu được khái niệm kĩ năng sống và sự cần thiết phải dạylồng ghép giáo dục kĩ năng sống ở trường phổ thông nói chung và bậc học tiểu họcnói riêng; Giúp giáo viên nắm vững cách tiếp cận và phương pháp giáo dục kĩ năngsống cho học sinh trong nhà trường Đề xuất một số biện pháp trong công tác chỉđạo dạy lồng ghép giáo dục kĩ năng sống thông qua các môn học và các hoạt độnggiáo dục khác tại trường tiểu học Lê Lợi – CưMgar – Đăk Lăk

Nghiên cứu những văn bản chỉ đạo, tài liệu hướng dẫn giáo dục kỹ năngsống cho học sinh ở trường phổ thông và tổ chức điều ra khảo sát đánh giá thựctrạng giáo dục kỹ năng sống tại trường tiểu học Lê Lợi – CưMgar – Đăk Lăk

3 Đối tượng nghiên cứu

Cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh trường tiểu học Lê Lợi – CưMgar –Đăk Lăk, các văn bản và tài liệu hướng dẫn thực hiện lồng ghép giáo dục kỹ năngsống trong trường tiểu học.

Tập trung nghiên cứu công tác chỉ đạo việc giáo dục kỹ năng sống cho họcsinh tại trường tiểu học Lê Lợi CưMgar – Đăk Lak

4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Do thời gian và khả năng có hạn nên bản thân tôi chỉ tập trung nghiên cứu

và đề ra một số giải pháp giáo dục kĩ năng sống đối với học sinh tại trường tiểu học

Lê Lợi – CưMgar – Đăk Lăk từ năm học 2015 -2016 – đến năm học 2016 – 2017

5 Phương pháp nghiên cứu:

Để thực hiện đề tài này tôi đã sự dụng các phương pháp chủ yếu như phântích, tổng hợp số liệu Bên cạnh đó là sự kết hợp các phương pháp thống kê, phânloại

II PHẦN NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận

Ở trường Tiểu học: Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh đó chính là rènluyện kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kỹnăng làm việc, sinh hoạt nhóm Rèn luyện sức khỏe và bảo vệ sức khỏe, kỹ năngphòng chống tai nạn giao thông, đuối nước và các tai nạn thương tích khác; rèn kỹnăng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình, phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xãhội Để có cơ sở và tài liệu phục vụ dạy lồng ghép giáo dục kỹ năng sống chohọc sinh, tháng 1 năm 2011 Bộ Giáo Dục Đào Tạo, nhà xuất bản giáo dục đã xuất

bản bộ sách Giáo dục kỹ năng sống trong các môn học ở tiểu học (tài liệu dùng chogiáo viên) Nhằm giúp giáo viên có thêm hiểu biết chung về kỹ năng sống và nộidung, cách thức giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong các môn học đó là:Khoa học, Đạo đức, Tự nhiên xã hội, Tiếng việt.

Để thực hiện tốt công tác giáo dục lồng ghép Kỹ năng sống trong nhàtrường Sở Giáo & Đào Tạo Đăk Lăk ban hành công văn số 108/CV – SGD ĐTtriệu tập cán bộ và giáo viên cốt cán ở các trường tiểu học học trên địa bàn tỉnh tậphuấn Tăng cường giáo dục kỹ năng sống ở trường phổ thông và chỉ đạo rõ đối vớicấp tiểu học việc tăng cường giáo dục kỹ năng sống thông qua 4 môn học Khoahọc, Đạo đức, Tự nhiên xã hội, Tiếng việt

Công văn số 942/SGD ĐT- GDTH ngày 21 tháng 8 năm 2015 về việc hướngdẫn thực hiện kế hoạch giáo dục Kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

Công văn số 09/HD – PGD ĐT ngày 22 tháng 9 năm 2016 của Phòng GiáoDục Đào Tạo huyện CưMgar về viêc hướng dẫn Nhiệm vụ trọng tâm Giáo DụcTiểu học cũng đã chỉ đạọ nhiệm vụ chung ” tăng cường giáo dục đạo đức, giáo dục

kĩ năng sống”, chú trọng các hoạt động giáo dục đạo đức, kỹ năng sống cho họcsinh thông qua các môn, các hoạt động giáo dục và xây dựng quy tắc ứng xử vănhóa Nhà trường chủ động phối hợp với gia đình và cộng đồng cùng tham gia chămsóc giáo dục đạo đức và kỹ năng sống cho học sinh”

- Khái niệm kỹ năng sống: Có nhiều quan niệm khác nhau về kỹ năng sống

nhưng theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), kỹ năng sống là khả năng để có hành vithích ứng và tích cực, giúp cá nhân có thể ứng xử hiệu quả trước các nhu cầu vàthách thức của cuộc sống hàng ngày

- Các kỹ năng giáo dục học sinh ở tiểu học:

Kỹ năng tự nhận thức; kỹ năng xác định giá trị; kỹ năng kiểm soát cảm xúc;

kỹ năng ứng phó với căng thẳng; kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ; kỹ năng thể hiện sự

tự tin; kỹ năng giao tiếp; kỹ năng lắng nghe tích cực; kỹ năng thể hiện sự cảmthông; kỹ năng thương lượng; kỹ năng giải quyết mâu thuẫn; kỹ năng hợp tác; kỹ

năng tư duy phê phán; kỹ năng tư duy sáng tạo; kỹ năng ra quyết đinh; kỹ nănggiải quyết vấn đề; kỹ năng kiên định; kỹ năng đảm nhận trách nhiệm; kỹ năng đặtmục tiêu; kỹ năng quản lý thời gian; kỹ năng tìm kiếm và xử lý thông tin.

2.Thực trạng của việc chỉ đạo giáo dục kỹ năng sống cho học sinhtrong nhà trường.

a, Những thuận lợi , thành công.

Trường tiểu học Lê Lợi đóng trên địa bàn Tổ dân phố 4- Thị trấn QuảngPhú- huyện Cư Mgar , nằm ở trung tâm huyện CưMgar, đa số học sinh là ngườikinh di cư từ miền Bắc- miền Trung vào Là trung tâm huyện nên con em cán bộtương đối nhiều Số còn lại là các hộ phụ huynh làm café ; hồ tiêu và buôn bánnhỏ nên đời sống tương đối ổn định

Vì trường nằm ở địa bàn trung tâm huyện – nơi đời sống kinh tế - văn hóa –

xã hội phát triển, nên học sinh có điều kiện được tiếp cận với các hoạt động sinhhoạt văn hóa xã hội một cách thường xuyên, kịp thời Đó là các hoạt động liênquan tới học tập, tri thức, phát triển năng khiếu, thể chất, hoặc đôi khi chỉ là cáchoạt động giải trí đơn thuần, lành mạnh Với những hoạt động đó, các em có thểtrực tiếp tham gia học hỏi và qua đó, dần trưởng thành hơn về vốn hiểu biết, nhậnthức, kinh nghiệm bản thân

Bên cạnh các thuận lợi về vị trí địa bàn mang lại, thì trường tiểu học Lê Lợicũng có thêm một mặt mạnh nữa là về cơ sở vật chất đó là được sự quan tâm củacác cấp các ngành, năm 2015 nhà trường được xây mới 8 phòng Trang bị thêm 3máy chiếu nên có nhiều thuận lợi trong việc nâng cao hoạt động dạy học và tổchức hoạt động ngoại khóa

Năm học 2016 – 2017 trường có 25 lớp với 702 học sinh, Trong đó nữ: 343;DT: 21; Đội ngũ CBGV, NV gồm 44 người trong đó: QL: 3; GV 34; Nhân viên :6; TPT: 1 Cơ sở vật chất đủ phục vụ dạy học 7 buổi / tuần Trường có 1 phòngmáy tính với 25 máy với hệ thống mạng wife phủ khắp trường, đáp ứng nhu cầudạy và học của GV, HS Những yếu tố đó đã tạo điều kiện thuận lơi rất nhiều trong

các hoạt động giáo dục tri thức, đạo đức, thể chất cũng như các hoạt động giáo dục

kĩ năng của học sinh

Ngoài ra, không thể không kể đến các yếu tố khác cũng rất quan trọng như:các công văn chỉ đạo, văn bản hướng dẫn từ bộ giáo dục, sự chỉ đạo sát sao của cơquan quản lí trực tiếp là phòng giáo dục huyện CưMgar Đặc biệt, phòng Giáo Dục

và Đào Tạo huyện CưMgar tổ chức tập huấn về hướng dẫn dạy lồng ghép giáo dục

kỹ năng sống vào các môn học nghiêm túc, đầy đủ các nội dung theo tài liệu, đồngthời ban hành các văn bản hướng dẫn để thực hiện và thường xuyên kiểm tra đônđốc, tư vấn kịp thời

Cán bộ quản lý và giáo viên đã nhận thức được tầm quan trọng của việc dạylồng ghép giáo dục kỹ năng sống vào các môn học

Đội ngũ giáo viên có năng lực và nhiều kinh nghiệm, nhiệt tình trong công tác

Sự phối hợp với các tổ chức đoàn thể trong và ngoài nhà trường luôn đượcduy trì

Học sinh đa số chăm ngoan, lễ phép, có các kỹ năng trong giao tiếp, ứng xử Hiện nay với việc đổi mới cách đánh giá học sinh theo thông tư22/2016/TT-BGD&ĐT ngày 22/9/2016 đã giảm bớt gánh nặng hồ sơ sổ sách chogiáo viên,thời gian chuẩn bị bài, nghiên cứu nội dung tích hợp Kỹ năng sống đểchuyền tải tới học sinh nhiều hơn và ngày càng hiệu quả

Thực tế đã từ nhiều năm nay, nhà trường xây dựng được kế hoạch chỉ đạodạy lồng ghép giáo dục kỹ năng sống vào các môn học theo quy định, phù hợp vớiđối tượng học sinh và đặc điểm tình hình của nhà trường

Nhà trường đã xây dựng được nội quy ứng xử giữa Cán bộ - giáo viên; Giáoviên – giáo viên; giáo viên – học sinh; giáo viên – phụ huynh Toàn thể cán bộ giáoviên thực hiện nghiêm túc, luôn nêu cao sự gương mẫu trước học sinh

Giáo viên đã nhận thức được tầm quan trọng của việc phải giáo dục kỹ năngsống cho sinh và luôn tự giác học tập nghiên cứu trau dồi kiến thức về các kỹ năngsống cần thiết cho học sinh tiểu học

Giáo viên trong các tổ khối tổ chức sinh hoạt nghiêm túc nghiên cứu về cácđịa chỉ đã được gợi ý về nội dung hình thức, phương pháp sử dụng để lồng ghép cóhiệu quả

Giáo viên tích cực đổi mới phương pháp dạy học, sử dụng các phương phápdạy học, kỹ thuật dạy học mới, tạo cơ hội cho học sinh tham gia vào các hoạt độnghọc tập sôi nổi, học sinh được thể hiện mình ở các vị trí nhiệm vụ khác nhau trongtừng môn học tạo cho các em tự tin, mạnh dạn hơn khi thảo luận nhóm hay linhhoạt hơn trong xử lý các tình huống

Sau nhiều năm chỉ đạo thực hiện dạy lồng ghép kỹ năng sống, học sinh đã

có kỹ năng cơ bản trong giao tiếp và sinh hoạt hàng ngày: biết xưng hô văn hóa vớibạn bè, chào hỏi lễ phép với người lớn tuổi; biết quan tâm chia sẽ niềmvui nỗibuồn với người khác, đặc biệt các em đã biết được giá trị của bản thân từ đó phânbiệt đúng - sai, tốt - xấu để đưa ra các quyết định đúng, nên trong những năm quanhà trường không có học sinh vi phạm nội quy trường lớp hay bị lôi cuốn vào các

tệ nạn xã hội như: game; thuốc lá, ma túy … hay trẻ em gái bị xâm hại tình dục

Thông qua các bài học, các trò chơi dân gian, các hoạt động tập thể đã khơidậy được lòng tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết, và duy trì được các nét đẹptruyền thống văn hóa của dân tộc ta

Xây dựng được môi trường học tập, thân thiện – khang trang sạch đẹp.Tất cả những yếu tố tiên quyết đó đã tạo một nền tảng khá chắc chắn chonhững chương trình giáo dục kĩ năng sống cho học sinh, với mục tiêu đặt ra làhoàn thiện nhân cách và trang bị cho các em các kiến thức đầu đời về các mặt để

có hành trang bước vào cuộc sống

b, Khó khăn, hạn chế:

Bên cạnh nhiều thuận lợi và thành công ấy thì nhà trường cũng vẫn còn một

số khó khăn nhất định và những khó khăn này ảnh hưởng không nhỏ tới hiệu quảcủa việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Các khó khăn có thể nói đến như:

chương trình học ở các lớp còn lồng ghép, tích hợp nhiều nội dung, như vậy, các nội dung liên quan tới kĩ năng sống sẽ chưa được chuyên sâu Người truyền đạt tới

các em là giáo viên nhưng thực tế cho thấy, một số giáo viên chưa hiểu sâu về việcgiáo dục kỹ năng sống Bản thân giáo viên thiếu hụt một số kinh nghiệm ứng xửnhất định Có lẽ vì thế mà đa số giáo viên còn lúng túng trong việc lựa chọn cáchình thức, phương pháp, nội dung lồng ghép vào từng bài, môn học cụ thể Nênviệc lồng ghép chưa đạt hiệu quả, mang tính hình thức …

Mặt khác, tuy nhà trường được xây dựng thêm 8 phòng học kiên cố nhưngmới chỉ đủ tổ chức dạy 7 buổi/tuần( Chưa đạt 2 buổi/ngày), bên cạnh đó sân chơibãi tập chưa đạt chuẩn Điều đó ảnh hưởng không nhỏ tới việc triển khai nội dunggiáo dục cũng như kết quả đạt được Mặc dù nhà trường cũng đã tạo mọi điều kiệnnhưng vấn đề cho học sinh đi tham quan dã ngoại, học tập bằng thực tế và tiếp xúcvới môi trường xung quanh còn vô cùng hạn chế do kinh phí quá ít ỏi, vì vậy, việctruyền đạt vẫn chủ yếu là trong không gian lớp học, chưa tiến tới người thật, việcthật, vậy nên hiệu quả đạt được vẫn chưa cao, nhận thức về cuộc sống, xã hội củahọc sinh sẽ vẫn còn mang nặng tính lí thuyết

Tính gương mẫu của một số người lớn, ở một số ít phụ huynh ở đôi lúc, đôinơi chưa chuẩn mực, điều đó tác động không ít đến hành vi, nhận thức của lứatuổi các em Trường tiểu học Lê Lợi đóng trên một địa bàn rất thuận lợi để các em

có thể tiếp thu, học hỏi các luồng văn hóa, các ngọn gió mới Thế nhưng bên cạnhcái tốt, cái văn hóa dĩ nhiên sẽ có cái chưa tốt, cái chưa văn hóa song song xuấthiện, tồn tại, lứa tuổi các em còn nhỏ, chưa có kĩ năng trong chọn lọc và nhìn nhậnnên các em dễ bị lôi cuốn vào các tệ nạn xã hội

Việc tích hợp giáo dục kĩ năng sống vào các môn học đã được chỉ đạo thựchiện trong nhiều năm qua nhưng hình thức và nội dunh tích hợp chưa được khaithác triệt để và có hiệu quả trong từ bài học cụ thể

Giáo viên đã bước đầu giáo dục cho học sinh một số kỹ năng phù hợp vớitừng môn học và từng lớp học tuy nhiên chưa thực sự chú trọng đến việc rèn luyệnhành vi, thói quen cho các em trong cuộc sống hằng ngày

Số ít học sinh nhút nhát, thiếu tự tin, không dám trình bày ý kiến hay đưa raquyết định của mình mà phần lớn là dựa vào các bạn trong sinh hoạt nhóm, tậpthể…

Thực tế học sinh còn thiếu hụt các kỹ năng: Kỹ năng tự tin, kỹ năng giaotiếp; kỹ năng ứng xử; kỹ năng giải quyết các mâu thuẩn; kỹ năng ra quyết định, kỹnăng giải quyết vấn đề Kỹ năng đặt câu hỏi, kỹ năng hợp tác học sinh khi giaotiếp với bạn bè nói trống không, xưng hô chưa lịch sự Hiện nay kĩ năng sống củacác em còn rất nhiều hạn chế Trong quá trình giáo dục chúng ta thường mới chỉquan tâm tới việc dạy chữ và chưa quan tâm nhiều tới việc dạy làm người cho họcsinh Vì vậy việc thích ứng với xã hội, với cuộc sống xung quanh là một vấn đềkhó với các em Qua điều tra cho thấy tình trạng học sinh nói tục, chửi bậy, đánhnhau vẫn xảy ra Trong đó các kĩ năng như tương trợ nhau, giao tiếp, diễn đạt trướcđám đông được các thầy cô giáo tích cực hình thành và củng cố nhưng chưa thểhiện được nhiều Học sinh ngày càng thực dụng, ích kỉ và lười hoạt động hơn

Giáo viên chủ yếu khai thác các địa chỉ lồng ghép được hướng dẫn theo tàiliệu, ít chịu khó nghiên cứu tham khảo, sưu tầm các mẩu chuyện về kỹ năng sốngcho học sinh tạo hứng thú cho các em khi tiếp nhận Hiện nay, công tác chủ nhiệmlớp ở trong nhà trường đôi lúc chưa được quan tâm đúng mức Giáo viên mỗingười hiểu, tiếp cận và thực hiện một cách khác nhau Nhiều giáo viên vẫn coi nhẹcông tác chủ nhiệm lớp từ đó cũng coi nhẹ việc rèn các kĩ năng sống cho học sinh

Việc tổ chức cho học sinh tham quan, dã ngoại ít( Mới chỉ dừng lại cho họcsinh cuối cấp nên các em ít được trải nghiệm những tình huống thực tế hàng ngày

Các tiết học chủ yếu giáo viên tổ chức trong lớp học, chưa mở rộng khônggian học tập ra môi trường xung quanh, ra ngoài lớp học

Một vài giáo viên vẫn chưa thực sự đổi mới phương pháp và nhận thức nênchưa chú trọng đến việc giáo dục kỹ năng sống vào bài học mà làm qua loa, đốiphó trong giáo án khi bài có nội dung lồng ghép

Các câu lạc bộ trong nhà trường hoạt động chưa thực sự hiệu quả

Qua kiểm tra, theo dõi việc đánh giá, giáo dục lồng ghép rèn luyện kỹ năng sốngcho học sinh có thực hiện tuy nhiên chưa đúng mức, chưa được xem trọng và hiệuquả đem lại chưa được như mong muốn

Cụ thể qua khảo sát: Một số kỹ năng tự phục vụ của học sinh lớp1B( GVCN: Trần Thị Vân- năm học 2015 2016 về kỹ năng tự phục vụ: Học sinhbiết soạn Sách giáo khoa, vở theo đúng thời khóa biểu; Tự giác học bài(18 em).Chưa tự giác(9 em)

Một số kỹ năng ở lớp 3C: Quan sát học sinh thảo luận nhóm trong tiết Tựnhiên& xã hội( 21/32 em tham gia thảo luận tích cực; 9 em còn chưa tích cực hợptác…

- Số lần tổ chức, số em tham gia chưa nhiều, cụ thể như sau:

Năm học TS HS Nội dung Số lần tổ chức.

Số lượng học sinh tham gia

2014-2015 742

1.Tổ chức sinh hoạt ngoài giờ lên lớp theo từng chủ điểm hàng tháng

325 ( Khối 3+4+5) 4.Kể chuyện đạo đức Bác

5.Tổ chức chơi các trò

Vậy làm thế nào để chỉ đạo tốt giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, tôi xinđưa ra một số giảo pháp , biện pháp sau:

3 Giải pháp, biện pháp:

a, Mục tiêu của giải pháp:

Mục đích của quá trình chỉ đạo giáo dục kỹ năng sống là chỉ đạo giáo viên,

các đoàn thể, các bộ phận trong nhà trường nhằm trang bị cho học sinh những kỹnăng cơ bản, cần thiết nhất để các em có thể thích ứng với cuộc sống của xã hộithời hiện đại, luôn có những thay đổi trong điều kiện của một xã hội đang trên đàphát triển và hội nhập Đặc biệt rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh được xác định

là một trong những nội dung cơ bản của Phong trào thi đua “Xây dựng trường họcthân thiện, học sinh tích cực”

Chính vì vậy, mỗi trường học đều tùy thuộc vào điều kiện tình hình thực tếcủa nhà trường để tổ chức triển khai Vì thế, để hoạt động giáo dục kĩ năng sốngcho học sinh đạt hiệu quả cao nhất thì nhà trường cần phải tìm tòi, tự đặt ra cácmục tiêu cụ thể và xây dựng các biện pháp chỉ đạo, quản lí hợp lí, để từ đó đề rachương trình hành động cho nhà trường Mặt khác, việc đề ra các biện pháp chỉđạo này, cũng giúp cho người quản lí nắm vững hoạt động quản lí giáo dục kĩ năngsống, hiểu biết sâu sắc về những giá trị sống cần giáo dục cho học sinh, xây dựngđội ngũ và phát triển cơ sở vật chất, tư liệu bồi dưỡng cho giáo viên, hướng tới xâydựng tiền đề và tạo môi trường giáo dục kĩ năng sống cho học sinh phù hợp

b, Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp.

Biện pháp thứ 1: Xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.

Như chúng ta đã biết kỹ năng sống không phải là ngày một ngày hai, khôngphải nói giáo dục là có kỹ năng sống ngay mà phải trải qua một quá trình rèn luyệncác hành vi được lặp đi lặp lại nhiều lần và trở thành kỹ năng và kỹ năng chỉ cóđược thực sự khi các em thể hiện các hành vi, kỹ năng đó vào các tình huống cụthể hay trong cuộc sống hàng ngày Vì cần phải có kế hoạch cụ thể dài hạn chotừng năm học và kế hoạch phải phân tích được thực trạng kỹ năng sống của họcsinh trong nhà trường và đề ra các mục tiêu cụ thể, bắt đầu những kỹ năng thôngdụng nhất như:

Trước tiên, phải xác định nhu cầu tức các kỹ năng mà học sinh ở trường cònthiếu dựa vào thực trạng thực tế của nhà trường làm căn cứ để xây dựng kế hoạchphù hợp

Bước đầu ta giáo dục cho các em có cách xưng hô, chào hỏi, kỹ năng giaotiếp lịch sự và lễ phép với mọi người…

Thành lập các câu lạc bộ: Câu lạc bộ vẽ, khoa học, âm nhạc, thể thao … đểphát triển kỹ năng cho học sinh

Xây dựng các thiết chế văn hóa ứng xử trong nhà trường; xây dựng nội quytrường lớp (có thể gợi ý cho học sinh tham gia đề xuất một số điều trong nội quycủa lớp/ trường) và tổ chức cho học nội quy vào đầu mỗi năm học Đồng thời cầnnêu cao tính gương mẫu trong các hoạt động giao tiếp ứng xử hàng ngày trước họcsinh như : cách ứng xử giữa cán bộ quản lý - giáo viên; giữa giáo viên– giáo viên ;Giáo viên – học sinh; quản lý, giáo viên và phụ huynh …

Biện pháp 2 Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên về kiến thức giáo dục kỹ năng sống

Để việc dạy học giáo dục kỹ năng sống thống qua các môn học có hiệu quả

và phù hợp với đối tượng học sinh trong nhà trường, trước tiên cần bồi dưỡng chogiáo viên thông qua hình thức tuyên truyền:

Bằng nhiều kênh thông tin khác nhau như: cung cấp văn bản cầm tay, tổchức sinh hoạt chuyên môn, sinh hoạt tập thể hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp,sinh hoạt dưới cờ, chương trình phát thanh măng non hay tiết sinh hoạt đội… chúng tôi đã tổ chức tuyên truyền đến toàn thể cán bộ giáo viên, nhân viên, phụhuynh và học sinh biết về chủ trương của Đảng về đổi mới toàn diện giáo dục Nộidung tuyên tuyền tập trung nêu và phân tích một số thực trạng thiếu hụt các kỹnăng sống của học sinh, những ảnh hưởng của việc thiếu các kỹ năng sống cơ bản

và tầm quan trọng của việc phải dạy lồng ghép tích hợp giáo dục kỹ năng sốngthông qua các môn học

Bồi dưỡng thông qua hình thức tổ chức tập huấn:

Muốn thay đổi nhận thức của giáo viên thì trước tiên người cán bộ quản lý,những người đứng đầu nhà trường phải thay đổi, phải đổi mới: thay đổi từ suynghĩ, hành động, luôn gương mẫu trong mọi hoạt động trước giáo viên, học sinh vàphụ huynh học sinh; đổi mới cách làm, cách quản lý: Để mang lại hiệu quả cao

trong các buổi tập huấn, trước tiên người cán bộ cần phải nghiên cứu kỹ các vănbản hướng dẫn chỉ đạo của các cấp về việc dạy học lồng ghép nội dung giáo dục kỹnăng sống thông qua các môn học để xây dựng kế hoạch tập huấn đầy đủ, chỉ tậptrung những nội dung cần thiết và trọng tâm để giáo viên nắm và hiểu được đó là:

-,Khái niệm về kỹ năng sống;

- Phân loại kỹ năng sống (cần lựa chọn các kỹ năng phù hợp với lứa tuổi họcsinh tiểu học và thực trạng của nhà trường, những kĩ năng sống cần giáo dục chohọc sinh tiểu học như đối với bản thân: sống giản dị, trung thực, tiết kiệm, tự lập;trong quan hệ với người khác: yêu thương, đoàn kết, hỗ trợ, khoan dung, lễ độ, biếtơn; quan hệ với công việc: siêng năng, kiên trì, tôn trọng kỉ luật, năng động, sángtạo, hợp tác; quan hệ với cộng đồng dất nước: yêu quê hương, đất nước, kỉ nănglàm việc nhóm, kỉ năng sinh tồn , yêu thiên nhiên, hòa hợp với tự nhiên, có ý thứcbảo vệ môi trường tự nhiên )

- Tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong nhàtrường ;

- Định hướng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong nhà trường;

- Giáo dục kỹ năng sống trong các môn học ở từng khối lớp cụ thể, đồngthời hướng dẫn giáo viên sử dụng một số phương pháp, kỹ thuật dạy học mới …

Bằng kinh nghiệm sống của mình, qua học hỏi kinh nghiệm với các đồngnghiệp, những trải nghiệp của bản thân và các tài liệu được cung cấp và xuất phát

từ điều kiện thực tế của nhà trường về đội ngũ giáo viên, đối tượng học sinh, đặcbiệt là sự phát triển về kinh tế xã hội ở địa phương để hướng dẫn giáo viên cáchthiết kế bài soạn: về xây dựng mục tiêu, cách tiếp cận nội dung phương pháp dạylống ghép kỹ năng sống có hiệu quả

Bồi dưỡng thông qua hình thức tổ chức các chuyên đề, sinh hoạt chuyênmôn: Ban giám hiệu thường xuyên dự giờ, thăm lớp kiểm tra đánh giá giờ dạy củagiáo viên theo định kỳ, đột xuất, đánh giá trên các phương diện như phương pháptruyền đạt, nội dung kiến thức, liên hệ thực tế, không khí lớp học, sự tham gia tíchcực của học sinh vào các hoạt động học tập và đặc biệt chú trọng đến việc hướng

dẫn học sinh có năng lực tham gia vào quá trình đánh giá và tự đánh giá kết quảhọc tập lẫn nhau Bên cạnh đó, nhà trường và các tổ bộ môn, khối lớp cũngthường xuyên tổ chức các buổi chuyên đề nhằm trao đổi và nâng cao chuyên môncho đội ngũ giáo viên.

Biện pháp 3: Chỉ đạo giáo dục kỹ năng sống thông qua công tác chủ nhiệm lớp:

Mỗi đồng chí giáo viên phải làm tốt vai trò của giáo viên chủ nhiệm Giáo viên chủ nhiệm là người trực tiếp nắm rõ đặc điểm tâm sinh lý học sinh Là người hiểu rõ học sinh hơn ai hết Việc hình thành nhân cách và những hành vi tốt, xấu của học sinh đều phụ thuộc vào quá trình giáo dục của GVCN Chẳng hạn như:học sinh đánh nhau, trốn học chơi điện tử, không học bài, làm bài, nghịch ngợm vv…GVCN đều nắm rất rõ

Do đó ngay từ đầu năm học, GVCN phải thường xuyên chú ý đến hành vi của từnghọc sinh Qua công việc hàng ngày ,GVCN kiểm tra việc học, việc thực hiện nội qui trường, lớp của học sinh Từ đó, kịp thời uốn nắn sửa chữa khi học sinh có thái

độ, hành vi đạo đức không tốt

Biện pháp 4: Tăng cường công tác bồi dưỡng cho giáo viên về nội dung, phương pháp dạy lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các môn học và các hoạt đông giáo dục ngoài giờ lên lớp.

Để nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, nhà trường đã đề ra một chương

trình cụ thể theo các phân đoạn thời gian với các nội dung chính như:

- Dạy lồng ghép giáo dục kỹ năng sống thông qua các môn học:

Ở trường tiểu học giáo dục kỹ năng sống có thể thực hiện lồng ghép trong tấtcác môn học tuy nhiên để định hướng cho giáo viên cách tiếp cận dễ dàng Bộ giáodục đã ban hành tài liệu hướng dẫn và gợi ý một số kỹ năng cần giáo dục ở một sốmôn học, địa chỉ cụ thể để thuận lợi cho các cấp quản lý và giáo viên làm cơ sởgiáo dục cho học sinh cụ thể:

Ở lớp 1,2, 3: Giáo dục kỹ năng sống được lồng ghép vào các môn: Tiếng

việt, đạo đức, TNXH.

Ở lớp 4,5: được hướng dẫn lồng ghép vào các môn: Tiếng việt; Khoa học,

đạo đức.

Trong quá trình bồi dưỡng, nhận thấy phương pháp cũng như phương tiệndạy học, điều kiện dạy học đóng vai trò không nhỏ Vì vậy, để giáo dục kỹ năngsống cho học sinh có hiệu quả nhà trường đã nâng cao vấn đề tập trung đổi mớiphương pháp dạy học của giáo viên thông qua các buổi tập huấn, sinh hoạt chuyênmôn chúng tôi giới thiệu cho giáo viên các phương pháp, kỹ thuật dạy học tíchcực Thực tế đã cho thấy có phương pháp dạy học và kỹ thuật dạy học có ưu thếtrong việc phát huy tính tích cực học tập của học sinh có thể sử dụng để giáo dục

kỹ năng sống cho học sinh trong dạy các môn học và hoạt động giáo dục ngoài giờlên lớp

Phương pháp dạy học tích cực: Phương pháp dạy học theo nhóm; phươngpháp nghiên cứu các trường hợp điển hình; phương pháp giải quyết vấn đề;phương pháp đóng vai; phương pháp trò chơi

Đồng thời khi tổ chức các hoạt động dạy học giáo viên nên sử dụng các kỹthuật dạy học tích cực như: Kỹ thuật chia nhóm; kỹ thuật giao nhiệm vụ; kỹ thuậtđặt câu hỏi; kỹ thuật khăn trải bàn; kỹ thuật “phòng tranh”; kỹ thuật “ côngđoạn”…

Để việc lồng ghép không tạo thêm áp lực cho giáo viên và quá tải đối vớihọc sinh, chúng tôi đã chỉ đạo tuyệt đối không thêm nội dung vào bài học mà trên

cơ sở nội dung của từng bài giáo viên cần dựa căn cứ vào thực trạng của học sinh

để xác định các kỹ năng cần lồng ghép giáo dục cho học sinh thông qua nội dungbài học đó bằng cách sử dụng các phương pháp dạy học và kỹ thuật dạy học tíchcực để cung cấp kiến thức cho học sinh một cách tự nhiên, nhẹ nhàng, thông quaviệc đổi mới phương pháp dạy học và hình thức tổ chức tạo hứng thú cho học sinhtham gia vào tiết học sôi nổi đồng thời giúp học sinh nắm và hiểu thêm được các

kỹ năng cần thiết trong cuộc sống Như vậy trong một tiết dạy giáo viên đồng thời

đã thực hiện được hai mục tiêu đó là trang bị kiến thức và giáo dục kỹ năng sốngcho các em

Thông qua các buổi sinh hoạt chuyên đề về giáo dục kỹ năng sống và dự giờthăm lớp, tôi đã cùng với các tổ trưởng chuyên môn hướng dẫn giáo viên cách thựchiện lồng ghép sao cho có hiệu quả, tránh tình trạng giáo viên lạm dụng sa đà quá

về các nội dung giáo dục kỹ năng mà quên đi phần kiến thức

Ví dụ : Bài: PHÒNG TRÁNH XÂM HẠI”

Khoa học lớp 5

Sau bài này, HS có khả năng:

- Nêu một số tình huống có thể dẫn đến nguy cơ bị xâm hại và những điểm cần chú ý để phòng tránh bị

xâm hại

-Rèn luyện kĩ năng ứng phó với nguy cơ bị xâm hại

-Liệt kê danh sách những người có thể tin cậy, chia sẻ, tâm sự, nhờ giúp đỡ bản thân khi bị xâm hại

* GDKNS: Kĩ năng phân tích, phán đoán các tình huống có nguy cơ bị xâm hại

Kĩ năng ứng phó, ứng xử phù hợp khi rơi vào tình huống có nguy cơ bị xâm hại

Kĩ năng tìm sự giúp đỡ nêu bị xâm hại

II/Chuẩn bị: -Hình trang 38, 39 sgk Một số tình huống để đóng vai.

III/Hoạt động dạy học:

1 Bài cũ: Thái độ đối với người nhiễm HIV.

2 Bài mới: Giới thiệu bài Phòng tránh bị

xâm hại

Hoạt động khởi động:

Trò chơi “ Chanh chua, cua cắp”

B1: Tổ chức và hướng dẫn

B2: Thực hiện như hướng dẫn của giáo viên

GVhỏi: Các em rút ra bài học gì qua trò

HS trả lời

HS mở sách

HS cả lớp tham gia

Hoạt động 1: Quan sát và thảo luận

B1: -Nhóm trưởng điều khiển quan sát các

hình 1, 2, 3 trang8 sgk và trao đổi nội dung

từng hình

-Nhóm trưởng điều khiển thảo luận câu hỏi tr

38 sgk

B2: GV gợi ý để HS đưa thêm một số tình

huống khác với những tình huống các nhóm

đang thảo luận

B3: Đại diện từng nhóm trình bày, nhóm

khác bổ sung

GV kết luận:

Hoạt động 2: Đống vai “ Ứng phó với nguy

cơ bị xâm hại”

B1: GV giao nhiệm vụ cho nhóm

N1: Phải làm gì khi có người lạ tặng quà cho

mình?

N2: Phải làm gì khi có người lạ muốn vào

nhà?

N3: Phải làm gì khi có người trêu ghẹo hoặc

có hành động gây bối rối, khó chịu với bản

thân ?

B2: Từng nhóm trình bày, các nhóm khác bổ

sung

-GV cho cả lớp thảo luận câu: Trong trường

hợp bị xâm hại, chúng ta cần phải làm gì?

GV kết luận:

Hoạt động 3: Vẽ bàn tay tin cậy

HS thảo luận và trả lời câu hỏi