“Từ ấy”: 1 tiết tiết 85, 86 ghép chung với các bài đọc thêm Như vây, qua sự đối chiếu hai trường hợp điển hình ở hai học kì trong chương trình Ngữ Văn lớp 11 , ta có thể rút ra nhận xét
Trang 1I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1.Tình hình thực tế
a Đôi nét về tiết học đọc thêm.
Như chúng ta đã biết, bên cạnh việc học những tác phẩm đọc văn, học sinh còn phải tiếp cận với những tác phẩm đọc thêm trong chương trình Để có một cái nhìn cơ bản nhất về tiết học đọc thêm, chúng ta sẽ có một sự đối chiếu cụ thể:
Ví dụ trong chương trình Ngữ Văn học kì I và học kì II lớp 11:
1 Về
trọng
tâm kiến
thức kĩ
năng:
a “Khóc Dương Khuê” (Nguyễn Khuyến)
1 Kiến thức
- Bài thơ là tiếng khóc chân thành, thuỷ chung của tình bạn gắn bó
- Nhân vật trữ tình bộc lộ tâm trạng qua âm điệu da diết của thể thơ song
thẩt lục bát
2 Kĩ năng: đọc hiểu văn bản theo
đặc trưng thể loại
Vịnh khoa thi hương (Trần Tế Xương)
1 Kiến thức:
- Sự xáo trộn của trường thi; quang
cảnh trường thi nhếch nhác, nhốn
nháo, ô hợp và thái độ của nhà thơ
- Lựa chọn từ ngữ, hình ảnh, âm
thanh tạo sắc thái trào lộng
2 Kĩ năng: đọc hiểu bài thơ theo đặc
trưng thể loại
b Nhớ đồng (Tố Hữu), Tương tư
(Nguyễn Bính), Chiều xuân (Anh
Thơ)
1 Kiến thức:
- “Nhớ đồng”: nỗi nhớ cuộc sống
bên ngoài biểu hiện của niềm khát
khao yêu cuộc sống; lựa chọn hình
ảnh, miêu tả diễn biến tâm trạng
nhân vật trữ tình
- “Tương tư”: tâm tư và khát vọng
của chàng trai về một tình yêu chung
thủy với tất cả niềm yêu thương,
trách móc, hờn giận, mong nỏi; chất
dân dã trong thơ Nguyễ Bính
- “Chiều xuân”: cảnh chiều xuân
dưới ngòi bút Nh Thơ và tấm lòng thi
sĩ; trí tưởng tượng, năng lực miêu tả,
tạo dựng bức tranh quê
“Thương vợ” (Trần Tế Xương)
1 Kiến thức
- Hình ảnh người vợ tần tảo, đảm dang, giàu đức hy sinh và
ân tình sâu nặng cùng tiếng cười tự trào của tác giả
- Phong cách thơ Tú Xương:
chân thành, lời thơ giản dị mà sâu sắc, kết hợp giữa trữ tình và trào phúng
2 Kĩ năng
- Đọc hiểu theo đặ trưng thể loại
- Phân tích, bình giảng
b Từ ấy (Tố Hữu)
1 Kiến thức
- Niềm vui và nhận thức mới về
lẽ sống, sự chuyển biến sâu sắc trong tình cảm,…của người thanh niên khi được giác ngộ lí tưởng cộng sản
- Nghệ thuật diễn tả tâm trạng
2 Kĩ năng: phân tích thơ trữ
tình theo đặc trưng thể loại
Trang 2trưng thể loại.
2 Về
phân
lượng
thời gian
a “Khóc Dương Khuê”, “Vịnh
khoa thi hương”: Hơn 1 tiết học,
nhưng không quá 1,5 tiết (Hai tác
phẩm trên được ghép chung với tiết
đọc văn “Thương vợ”)
b “Nhớ đồng”, “Tương tư”, “Chiều
xuân”: không quá 1 tiết học (ghép
chung tiết 85, 86 với bài “Từ ấy”)
a “Thương vợ”: Ít nhất 1,5 tiết
(Theo phân phối chương trình,
ba tác phẩm trên nằm ở tiết 9,10,11)
b “Từ ấy”: 1 tiết (tiết 85, 86
ghép chung với các bài đọc thêm)
Như vây, qua sự đối chiếu hai trường hợp điển hình ở hai học kì trong chương trình Ngữ Văn lớp 11 , ta có thể rút ra nhận xét:
- Dù là một tác phẩm đọc thêm nhưng yêu cầu về kiến thức, kĩ năng không phải là đơn giản Đồng thời, học sinh phải nắm được những yêu cầu cơ bản đó sau mỗi tiết học để làm nền tảng cho sự phong phú của các đề kiểm tra, thi cử
- Mặc dầu vậy nhưng phân lượng thời gian cho những tiết học đọc thêm ấy có phần hạn chế Chính vì thế nên việc học những tác phẩm đọc thêm đòi hỏi người học phải có một bước chuẩn bị trước thật kĩ lưỡng không kém những tác phẩm đọc văn Bên cạnh đó, người dạy cũng cần có sự chuẩn bị thật chu đáo về các phương pháp để giúp học sinh nắm bắt kiến thức
Để có cơ sở chắc chắn cho việc lựa chọn đề tài, tôi đã tiến hành khảo sát lớp 11A11,
và 11A12 (71 học sinh) về tình cảm, thái độ đối với môn học Đặc biệt hơn là quan điểm của học sinh dành cho những tác phẩm đọc thêm Thiết nghĩ, chính những vấn đề trên sẽ quyết định cách học tập và kết quả học tập của học sinh Kết quả khảo sát đó được ghi lại qua những số liệu, thông tin sau:
Phần định lượng Nhận xét của học sinh
về mức độ khó, dễ của môn Văn
Không khó cũng không dễ 26.8%
Tình cảm, thái độ của học sinh đối với môn Văn
Không thích cũng không ghét 57.7% Hoàn toàn không thích 0%
Đánh giá của học sinh
về vai trò của tác phẩm đọc thêm trong chương trình
Hoàn toàn không quan trọng 1.4%
Sự chuẩn bị của học sinh trước khi tìm hiểu một tác phẩm đọc thêm
Dành rất nhiều thời gian 0% Dành nhiều thời gian 12.7%
Dành rất ít thời gian 19.7%
Trang 3Hoàn toàn không dành thời
Phần định tính
Những khó khăn em gặp phải khi tìm hiểu các tác phẩm đọc thêm.
- Nội dung khó hiểu, khó cảm nhận do cách xa thời đại
- Khó nhận ra nghệ thuật của văn bản ( điển tích, biện pháp tu từ, )
- Hiểu được nội dung nhưng diễn đạt không được rõ như ý mình muốn
- Hoặc không biết tìm hiểu như thế nào
- Không có nhiều tư liệu
Sự lựa chọn của học sinh về hình thức học tập.
Hầu hết các em đều lựa chọn hình thức học tập tích cực Với các em, những hình thức học tập đó sẽ gúp các em phát huy năng lực bản thân, sự hứng thú,…
Hình ảnh minh họa
Kết quả khảo sát trên đã giúp tôi rút ra một số vấn đề cụ thể sau:
Thứ nhất, đối với đại đa số học sinh thì Văn là một môn học khó Các em thường than
phiền không biết diễn đạt vấn đề đó như thế nào Hay làm sao để biết được nghệ thuật nào được sử dụng trong câu thơ câu văn ấy, làm sao để hiểu sâu được một vấn đề mà tác phẩm mang lại, sẽ bắt đầu phân tích từ đâu khi bắt gặp một tác phẩm,…Đặc biệt, một trong những nguyên nhân chính dẫn đến nhận xét đó của học sinh là các tác phẩm đọc thêm Với các em, những tác phẩm này thường ít tài liệu nghiên cứu Trong sách giáo khoa lại không có mục ghi nhớ nên các em khó định hướng nội dung khi tìm hiểu Trong khi đó, có nhiều tác phẩm
sử dụng những hình thức nghệ thuật mang tính uyên bác (ước lệ, điển tích) Điển hình như ý
kiến bày tỏ của em Nguyễn Thành Thái lớp 11a11: “Em gặp nhiều khó khăn là không hiểu
được các từ Hán, không biết về những điển tích điển cố” Như vậy, những nhận xét, những
Trang 4thiết nghĩ nên tạo một điều kiện tốt nhất để các em có cơ hội trao đổi những gì mình có được với nhau Điều đó chẳng những có thể hoàn thiện kiến thức bài học mà còn giúp các em cải thiện những hạn chế của bản thân
Thứ hai, trong tình cảm của các em thì Văn là một môn học bình thường Điều này
cũng có nghĩa là các em thiếu sự yêu thích, thiếu sự hứng thú với môn học Minh chứng cho
điều ấy, em Võ Thị Mỹ Phước lớp 11a11 đã chia sẻ: “Chương trình học khá khác với
chương trình em từng tiếp xúc Em từng rất rất tự tin vào môn Ngữ Văn từ tác phẩm văn học hay tác phẩm đọc thêm Nhưng cảm xúc và cái nhạy cảm của em với môn Ngữ văn dường như đã dần nhạt đi” Học Văn cũng là học làm người Quan trọng hơn, giữa nhận thức – tình
cảm và hành động luôn có mối quan hệ gắn bó với nhau Vậy, nhận thức, tình cảm ấy sẽ dẫn đến một hành động học tập như thế nào? Chắc chắn rằng mỗi giáo viên chúng ta phải tìm ra câu trả lời cho điều đó bằng những hình thức học tập có khả năng khơi gợi hứng thú, niềm yêu thích trong mỗi học sinh
Thứ ba, đối với các em, các tác phẩm đọc thêm có vai trò không quan trọng trong
chương trình Điều này xuất phát từ nhiều nguyên nhân Có thể các em ít thấy sự xuất hiện các tác phẩm đọc thêm trong các đề thi Quan trọng hơn là do sự mâu thuẫn giữa dung lượng thời gian và yêu cầu về kiến thức dành cho tác phẩm đọc thêm Điều này đã chi phối cách truyền đạt tác phẩm của giáo viên và việc tiếp thu của học sinh Ví dụ như những chia sẻ của
em Thiên Phú lớp 11a12: “Hầu như là em cũng ít quan tâm đến các bài đọc thêm vì thấy nó
không có trong thi” hay em Ngọc Trúc lớp 11a11: “Giáo viên thường không giảng nhiều về những bài đọc thêm nên phần lớn kiến thức về những bài đọc thêm em không có” Chính
điều đó đã khắc sâu trong suy nghĩ của các em, học Văn chỉ để đi thi, không nói kĩ, không giảng nhiều, không có trong đề thi thì không quan trọng Nhưng nếu chỉ học để đi thi thì với những đổi mới trong kiểm tra đánh giá của Bộ Giáo dục ở những năm gần đây, tác phẩm đọc thêm vẫn có khả năng ra đề Tât nhiên chúng ta không thể dạy một tác phẩm đọc thêm như một tác phẩm đọc văn Nhưng làm thế nào để khắc sâu điều cốt lõi của văn bản trong đầu các
em mà vẫn đảm bảo dung lượng thời gian mới là điều quan trọng Để làm được điều đó, người giáo viên không thể áp đặt kiến thức một chiều
Thứ tư, việc dành thời gian cho những tác phẩm đọc thêm của học sinh là rất ít Điều
này có nghĩa là các em không hề xem qua tác phẩm hoặc nếu có xem thì cũng chưa có sự đầu
tư đúng mực Chính vì lẽ đó nên kiến thức mà giáo viên cung cấp sẽ nhanh chóng bị lãng quên và bài học làm người cũng chỉ có trong lớp học
2 Kết luận
Xuất phát từ thực tế về dung lượng kiến thức và phân phối thời gian cho các tác phẩm đọc thêm trong chương trình lớp 11
Xuất phát từ sự mâu thuẫn giữa vai trò của môn học và tình cảm, thái độ đối với việc học Văn của học sinh
Xuất phát từ cách nhìn nhận về vai trò của các tác phẩm đọc thêm cùng sự đầu tư cho những tác phẩm này
Và xuất phát từ những mong đợi mà mỗi học sinh đã chia sẻ
Tôi nhận ra rằng, cần tạo cho học sinh một tình cảm thật sự cần thiết để làm động lực cho các em trong học tập bộ môn cũng như giúp các em nhận ra vai trò không hề nhỏ của những bài đọc thêm trong các kì thi, trong sự hoàn thiện tri thức Để từ đó, các em có sự đầu tư nhiều hơn, có thêm cơ hội để phát huy năng khiếu bản thân và được dịp học hỏi bạn bè Đó cũng chính là lí do tôi lựa chọn:
“Một số hình thức dạy học tích cực trong việc đọc hiểu các tác phẩm đọc thêm lớp 11”
Trang 5II “NHỮNG HÌNH THỨC DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG VIỆC ĐỌC HIỂU CÁC TÁC PHẨM ĐỌC THÊM LỚP 11”
1 Hình thức thảo luận nhóm:
a Cách thực hiện:
Dựa theo đặc điểm nội dung bài học cũng như vấn đề cần giải quyết, giáo viên chia lớp thành nhiều nhóm Mỗi nhóm sẽ giải quyết một vấn đề Trong quá trình phân nhóm thảo luận cần chú ý:
+ Mức độ kiến thức ở mỗi nhóm phải ngang nhau
+ Số lượng học sinh ở mỗi nhóm phải bằng hoặc cách nhau không quá xa
+ Số lượng nhóm được quyết định tùy theo nội dung của vấn đề Từ đó ta có thể có nhóm nhỏ với 2 - 4 học sinh hoặc nhóm lớn hơn tính theo đơn vị tổ
- Các nhóm thảo luận theo một mốc thời gian xác định mà giáo viên đặt ra Trong khoảng thời gian đó, giáo viên sẽ quan sát tiến trình làm việc của các nhóm và đôn đốc kịp thời
- Sau đó, các nhóm sẽ thuyết trình kết quả thảo luận của nhóm mình trước lớp Trên cơ
sở đó giáo viên và các nhóm khác nhận xét, rút kiến thức
Ví dụ: Chùm đọc thêm “Cha con nghĩa nặng” (Hồ Biểu Chánh), “Vi hành” (Nguyễn Ái
Quốc), “Tinh thần thể dục” (Nguyễn Công Hoan), theo phân phối chương trình, chùm
đọc thêm này được dạy trong hai tiết Với đặc điểm đó, giáo viên có thể chia lớp thành 3 nhóm lớn, mỗi nhóm là một tác phẩm để thảo luận một số vấn đề chính:
- Những thông tin về tác giả, tác phẩm
- Nội dung chính của tác phẩm
- Đặc điểm nghệ thuật nổi bật
- Chọn và bình giảng một chi tiết hay mà nhóm thích
Để học sinh có sự chuẩn bị, giáo viên sẽ giao việc cho các nhóm ở tiết học trước Bắt tay vào tiết học, các nhóm sẽ tập hợp những kiến thức đã chuẩn bị và việc thảo luận nhóm là
để chọn lọc những thông tin của các thành viên tạo thành sản phẩm của nhóm
Các nhóm sẽ có thời gian 3-5 phút để làm việc Sau đó báo cáo kết quả trước lớp
Các nhóm khác sẽ đặt câu hỏi với nhóm về những vấn đề chưa hiểu Dựa vào tất cả hoạt động đó, giáo viên sẽ rút ra đơn vị kiến thức trọng tâm cho học sinh
Hình ảnh minh họa
Trang 6b Nhận xét rút kinh nghiệm:
* Ưu điểm
Đây là một phương pháp được sử dụng phổ biến không chỉ trong môn Ngữ Văn mà còn ở các môn học khác Vì nó có khả năng phát huy tính tích cực, năng động của học sinh cũng như rèn luyện năng lực hợp tác, làm việc tập thể Đặc biệt hơn, với đặc điểm của bài đọc thêm trong môn Ngữ Văn, phương pháp này còn được sử dụng rộng rãi ở các thể loại: truyện, thơ,…Bên cạnh đó nó còn giúp học sinh tự khám phá kiến thức, góp phần khắc sâu nội dung vấn đề Hơn nữa, bằng việc thảo luận nhóm, mỗi thành viên sẽ nhận rõ trình độ hiểu biết của mình về vấn đề được giao để từ đó xác định mình cần học hỏi thêm những gì ở bạn Đó là nền tảng quan trọng để các em bước vào các kì thi Đồng thời, phương pháp thảo luận nhóm còn rèn cho các em năng lực thuyết trình trước tập thể cũng như khả năng giải quyết vấn đề
* Hạn chế:
Bên cạnh những mặt đạt được, thảo luận nhóm còn có những hạn chế nhất định
- Còn phụ thuộc nhiều vào không gian lớp học cũng như sỉ số lớp
- Độ đồng đều trong việc nắm bắt kiến thức chưa thật cao
2 Hình thức vẽ tranh
a Cách thực hiện:
Đây là một phương pháp mà giáo viên sử dụng kết hợp với phương pháp làm việc nhóm
để học sinh cảm nhận một ý thơ, một hình ảnh nghệ thuật, nội dung bài thơ thông qua việc phát thảo cảm nhận đó bằng một bức tranh Từ đó các em sẽ thuyết trình, bình giảng về bức tranh của mình Đó cũng chính là cách để các em khám phá nội dung nghệ thuật của tác phẩm
Ví dụ: Với chùm đọc thêm “ Nhớ đồng” (Tố Hữu), “Tương tư” (Nguyễn Bính), “Chiều
xuân” (Anh Thơ), giáo viên sẽ chia lớp thành 3 nhóm lớn Mỗi nhóm đảm nhận tìm hiểu một
tác phẩm Sau đó, giáo viên chọn ra một nhóm tham gia vẽ tranh Để đạt hiệu quả cao nhất, giáo viên chia nhóm lớn đó thành nhiều nhóm nhỏ (2 - 4 học sinh) theo bố cục của bài thơ Mỗi nhóm nhỏ sẽ cảm nhận và phát họa nội dung bằng bức tranh theo cách hiểu của nhóm mình Cũng từ đó các em nắm bắt được đặc điểm nghệ thuật của đoạn thơ đó
Hay với bài đọc thêm “Hương Sơn phong cảnh ca” (Chu Mạnh Trinh) Giáo viên sẽ giao
việc cho học sinh ở tiết học trước theo từng nhóm Nhóm 1: giới thiệu tác giả và những kiến thức về Hương Sơn Nhóm 2: Kiến thức cơ bản về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm Nhóm 3: vẽ tranh về cảnh đẹp Hương Sơn Riêng nhóm 1,2 có thể chọn hình thức trình bày bằng sơ đồ hoặc máy chiếu khi bước vào tiết học Vào lớp, học sinh sẽ báo cáo kết quả Từ
đó, giáo viên nhận xét và rút ra đơn vị kiến thức
Trang 7Hình ảnh minh họa
Học sinh vẽ tranh: “Hương Sơn phong cảnh ca” Học sinh vẽ tranh: “Vịnh khoa thi hương”
(Chu Mạnh Trinh) (Trần Tế Xương)
b Nhận xét rút kinh nghiệm:
* Ưu điểm
- Đây là một phương pháp có khả năng phát huy cao độ năng khiếu, sở trường của học sinh góp phần tạo tính hứng thú cho bài học
- Được sử dụng rộng rãi cho các thể loại: thơ, văn xuôi,
- Do được kết hợp với các phương pháp khác: làm việc nhóm, thuyết trình, nên đồng thời rèn luyện cho các em năng lực hợp tác, làm việc tập thể, sử dụng ngôn ngữ,…
- Để tạo thành bức tranh, các em phải có một sự lựa chọn hình ảnh, nội dung, nghệ thuật,
Và như vậy đồng nghĩa với việc các em đã tự khám phá, cảm thụ, chiếm lĩnh kiến thức cho riêng mình Tất nhiên những kiến thức đó các em sẽ nhớ lâu hơn so với những kiến thức mà các em tiếp nhận một cách thụ động
* Hạn chế:
- Do không phải học sinh nào cũng có năng khiếu vẽ Hơn nữa, từ việc cảm thụ tác phẩm đến
vẽ một bức tranh là hai công việc có mối quan hệ gắn bó mật thiết với nhau Vì vậy hình thức trên chưa phát huy được đồng đều năng lực của học sinh
- Còn mất nhiều thời gian chuẩn bị
3 Hình thức diễn kịch.
a Cách thực hiện:
Đây là một phương pháp được sử dụng phù hợp với các tác phẩm văn xuôi Trên cơ sở đọc, tìm hiểu lời thoại nhân vật cũng như nắm được đặc điểm tính cách, diễn biến tâm lí của nhân vật đó, học sinh sẽ đóng vai và diễn lại một phần của đoạn trích, tác phẩm Hoạt động này được sử dụng có thể thay thế cho việc đọc văn bản
Trang 8Ví dụ: Với bài đọc thêm “Cha con nghĩa nặng” (Hồ Biểu Chánh), giáo viên sẽ chọn ra hai
học sinh có năng khiếu để diễn lại cảnh gặp gỡ giữa anh Sửu và Tí Thông qua đó giáo viên
sẽ tiến hành các hoạt động tìm hiểu, khám phá kiến thức bài học
Hình ảnh minh họa
b Nhận xét rút kinh nghiệm:
*Ưu điểm:
- Phát huy năng khiếu biểu diễn, óc sáng tạo của học sinh
- Tạo tính hứng thú rất cao trong việc khám phá, tìm hiểu bài
- Khắc phục tính chất sách vở khô khan, tái hiện lại một cách sinh động tác phẩm góp phần kích thích tinh thần học tập của lớp
*Hạn chế:
- Còn mất nhiều thời gian chuẩn bị
- Chỉ phát huy được năng khiếu của một số học sinh
4 Hình thức vẽ sơ đồ tư duy.
a Cách thực hiện:
Với phương pháp này, giáo viên có thể hướng dẫn các em sử dụng để tóm tắt lại cốt truyện tác phẩm làm nền cho việc tìm hiểu bài hoặc đoạn trích hay thâu tóm mạch ý, tâm trạng trong các tác phẩm trữ tình Trên cơ sở đó, các em sẽ đọc sách giáo khoa, nắm vững nội dung của vấn đề cần được vẽ sơ đồ Từ đó, các em sẽ xác định nội dung trung tâm, ý chính, ý phụ của vấn đề Sau đó các em sẽ vẽ lại sơ đồ mối quan hệ của các nhân vật, các sự kiện trong tác phẩm hay sơ đồ cho bố cục, nội dung bài thơ (văn bản dài),… Việc làm này
Trang 9sẽ giúp các em có cái nhìn tổng quát về tác phẩm, có cơ sở chắc chắn để tìm hiểu những đoạn trích (văn xuôi)
Bên cạnh đó, giáo viên cũng có thể hướng dẫn học sinh sử dụng phương pháp vẽ sơ đồ
tư duy để hệ thống những nội dung chính của bài học sau khi đã tìm hiểu bài
Ví dụ: Khi tìm hiểu đoạn trích “Cha con nghĩa nặng” (Hồ Biểu Chánh), để học sinh cảm
nhận được tình cảm cha con sâu nặng, thiêng liêng giữa Tí và anh Sửu thì trước hết các em phải nắm được toàn bộ cốt truyện của tác phẩm Và như vậy giáo viên sẽ yêu cầu các em vẽ lại sơ đồ cốt truyện của tác phẩm Việc làm đó sẽ giúp nắm bắt tác phẩm, tìm hiểu nội dung
dễ dàng hơn
Hay với bài thơ “Khóc Dương Khuê” (Nguyễn Khuyến), học sinh có thể vẽ lại sơ đồ mạch
nội dung của tác phẩm theo bố cục bài thơ Việc làm này sẽ giúp các em có cái nhìn tổng quát về tác phẩm đồng thời cũng nắm được nội dung, nghệ thuật cốt lõi của bài
Hình ảnh minh họa
Học sinh vẽ sơ đồ tư duy cho tác phẩm “Khóc Dương Khuê” (Nguyễn Khuyến)
b Nhận xét rút kinh nghiệm:
* Ưu điểm:
- Phát huy được tư duy sáng tạo cũng như năng lực liên tưởng của học sinh
- Giúp những kiến thức bài học hệ thống, học sinh sẽ dễ nhớ bài và nhớ lâu hơn Đặc biệt với những bài học có nhiều ý lớn, ý nhỏ, vẽ sơ đồ còn giúp các em thấy được mối quan hệ giữa các ý để có sự nắm bắt bài học tốt nhất
- Bằng sự linh hoạt, khéo léo của người giáo viên cũng như đặc điểm của học sinh, phương pháp này cũng có thể được sử dụng rộng rãi cho các thể loại, các thời điểm khác nhau của tiết học: hoạt động tìm hiểu bài, củng cố,…
* Hạn chế:
Một mặt, sơ đồ tư duy giúp học sinh nhớ lâu, khái quát được ý chính nhưng đối với những học sinh yếu thì việc triển khai ý còn gặp nhiều khó khăn
5 Viết bài thu hoạch.
Trang 10Dựa vào đặc điểm bài học, giáo viên sẽ soạn ra một số câu hỏi liên quan đến nội dung
cơ bản, nét đặc sắc về nghệ thuật,… của bài sau khi đã tiến hành hoạt động tìm hiểu kiến thức Từ đó yêu cầu các em viết thành một bài thu hoạch với cấu trúc cụ thể mà giáo viên đã hướng dẫn trước để các em tự hệ thống, khẳng định lại lượng kiến thức mà mình đã nắm được
Sau thời gian xác định, giáo viên sẽ thu bài lại Dựa vào kết quả bài làm để đánh giá mức độ kiến thức học sinh nắm được
Phương pháp này có thể được sử dụng với các phương pháp khác: hoạt động nhóm, thuyết trình,…hoặc các em sẽ viết bài theo từng cá nhân
Ví dụ: Khi tìm hiểu bài “Tương tư” (Nguyễn Bính), giáo viên sẽ soạn cho các em một số câu
hỏi để viết bài thu hoạch sau khi đã có hoạt động tìm hiểu bài trên lớp như sau:
1 Đọc bài thơ, theo em chàng trai có những cung bậc cảm xúc nào trong tình yêu?
Theo em, giong điệu thơ, hình ảnh so sánh,…trong tác phẩm có gì đặc biệt Ý nghĩa?
2 Câu thơ: ‘Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông,
Một người chín nhớ mười mong một người”
Theo em “một người” đứng ở hai đầu câu thơ như vậy có ngụ ý gì?
3 Theo Hoài Thanh, trong thơ Nguyễn Bính có “hồn xưa của đất nước” Qua bài
“Tương tư”, em có đồng ý với nhận xét đó không? Vì sao?
Trên cơ sở các câu hỏi đó, các em sẽ tìm hiểu tài liệu Từ đó viết thành bài thu hoạch để trả lời các câu hỏi trên Thông qua hoạt động đó, giáo viên đã giúp các em tự khám phá kiến thức cũng như khắc sâu kiến thức mà mình có được
b Nhận xét rút kinh nghiệm:
*Ưu điểm:
- Phát huy tính tích cực, khả năng tự học của học sinh
- Rèn luyện cho các em năng lực viết văn bản
- Giúp học sinh làm quen với cách viết bài thu hoạch Từ đó, các em sẽ không bỡ ngỡ khi gặp ở các lớp cao hơn
* Hạn chế:
- Nhiều bài thu hoạch, học sinh còn phụ thuộc nhiều vào tài liệu trong cách diễn đạt
