Với mục đích chung của giáo dục mầm non thì hoạt động giáo dục tạo hình là một bộ phận của văn hoá tinh thần, nó gắn liền với những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và thể hiện nghệ thuật.. Bả
Trang 1Một số giải pháp rèn kỹ năng vẽ trong môn học tạo hình cho trẻ 5 – 6 tuổi trong trường mầm non
“Một số giải pháp rèn kỹ năng vẽ trong môn học tạo hình cho trẻ 5 – 6 tuổi trong trường mầm non” Hoạt động tạo hình đóng vai trò vô cùng quan trọng trong chương trình học tập của trẻ, cũng như các hoạt động khác Chính vì thế là một cán bộ quản lý trong trường mầm non Tôi luôn luôn học hỏi để nâng cao nhận thức của bản thân đồng thời góp một phần nhỏ bé của mình vào việc nâng cao chất lượng giáo dục trẻ phát triển toàn diện và đặc biệt là giúp trẻ học tốt môn học Tạo hình Tạo hình là một môn học phát triển về thẩm mỹ của con người Do trẻ ở độ tuổi mẫu giáo chưa biết sắp xếp và bố cục cảm nhận một bước tranh đẹp Nên nhiệm vụ của giáo viên là phải hình thành, cung cấp cho trẻ những kiến thức cơ bản như: cách cầm bút vẽ, tô màu, nặn hay xé dán, để tạo thành một bức tranh đẹp cho mình Cô giáo mầm non cung cấp những kỹ năng cơ bản nhất để trẻ có thể vận dụng vào trong thực tế Với mục đích chung của giáo dục mầm non thì hoạt động giáo dục tạo hình là một bộ phận của văn hoá tinh thần, nó gắn liền với những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và thể hiện nghệ thuật Thông qua hoạt động tạo hình đem đến cho trẻ ấn tượng về cái đẹp và những cảm xúc chân thật, những phẩm chất tốt đẹp của nhân cách con người Những sản phẩm trẻ tạo
ra rất đơn giản, ngộ nghĩnh sinh động Trẻ biết đánh giá khái quát cao, trẻ
Trang 2phản ánh ấn tượng của bản thân không phụ thuộc vào thực tế Trẻ rất thích
sử dụng màu sắc sặc sỡ mang tính chất phản ánh biểu tượng Mỗi sản phẩm của trẻ mang một nội dung, một tên gọi khác nhau Trẻ tham gia vào hoạt đông tạo hình đã giúp trẻ hình thành các đức tính tốt như: Yêu cái đẹp và mong muốn tạo ra cái đẹp Hoạt động tạo hình theo phương pháp hiện nay cũng đã mang lại hiệu quả tới việc phát triển nhân cách cho trẻ Nhưng phương pháp đó chưa thực sự đáp ứng và chưa phát huy hết khả năng sáng tạo Các phương pháp hoạt động tạo hình lâu nay đang được sử dụng còn mang tính áp đặt , dập khuôn theo mẫu, sao chép chưa phát huy hết khả năng sáng tạo và sự linh hoạt của người giáo viên khi tổ chức hoạt động tạo hình Vậy giáo viên phải làm gì, làm như thế nào để trẻ có thể vẽ, nặn, cắt, tô màu và làm đẹp sản phẩm( đặc biệt là trong việc rèn kỹ năng vẽ cho trẻ) Nhận thưc rõ trách nhiệm to lớn của giáo viên mầm non trong giai đoạn phát triển hiện nay Bản thân tôi là một cán bộ quản lý trong trường mầm non tôi
đã nghiên cứu tìm tòi, tích cực học hỏi và vận dụng một số biện pháp để truyền đạt tới giáo viên trong trường cùng nghiên cứu và giúp trẻ học tốt môn tạo hình, nhất là lứa tuổi mẫu giáo 5 – 6 tuổi, chuẩn bị tốt cho các cháu một số kiến thức, hành trang bước vào trường Tiểu học Vì vậy để nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với môn tạo hình tôi mạnh dạn nghiên cứu thực hiện và viết đề tài “Một số giải pháp rèn kỹ năng vẽ trong môn học tạo hình cho trẻ 5 – 6 tuổi trong trường mầm non”
Trang 3- Tên sáng kiến: “Một số giải pháp rèn kỹ năng vẽ trong môn học tạo hình
cho trẻ 5 – 6 tuổi trong trường mầm non”.
- Lĩnh vực áp dụng: Phát triển thẩm mỹ
+ Đã áp dụng vào đối tượng trẻ 5 – 6 tuổi tại trường mầm non Hoa Lan năm học 2019-2020.
- Mô tả bản chất của sáng kiến:
+ Nội dung của sáng kiến:
“Một số giải pháp rèn kỹ năng vẽ trong môn học tạo hình cho trẻ 5 – 6 tuổi trong trường mầm non” Hoạt động tạo hình đóng vai trò vô cùng quan trọng trong chương trình học tập của trẻ, cũng như các hoạt động khác Chính vì thế là một cán bộ quản lý trong trường mầm non Tôi luôn luôn học hỏi để nâng cao nhận thức của bản thân đồng thời góp một phần nhỏ bé của mình vào việc nâng cao chất lượng giáo dục trẻ phát triển toàn diện và đặc biệt là giúp trẻ học tốt môn học Tạo hình.
Tạo hình là một môn học phát triển về thẩm mỹ của con người Do trẻ ở độ tuổi mẫu giáo chưa biết sắp xếp và bố cục cảm nhận một bước tranh đẹp Nên nhiệm vụ của giáo viên là phải hình thành, cung cấp cho trẻ những kiến thức cơ bản như: cách cầm bút vẽ, tô màu, nặn hay xé dán, để tạo thành một bức tranh đẹp cho mình Cô giáo mầm non cung cấp những kỹ năng cơ bản
Trang 4nhất để trẻ có thể vận dụng vào trong thực tế Với mục đích chung của giáo dục mầm non thì hoạt động giáo dục tạo hình là một bộ phận của văn hoá tinh thần, nó gắn liền với những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và thể hiện nghệ thuật Thông qua hoạt động tạo hình đem đến cho trẻ ấn tượng về cái đẹp và những cảm xúc chân thật, những phẩm chất tốt đẹp của nhân cách con người Những sản phẩm trẻ tạo ra rất đơn giản, ngộ nghĩnh sinh động Trẻ biết đánh giá khái quát cao, trẻ phản ánh ấn tượng của bản thân không phụ thuộc vào thực tế Trẻ rất thích sử dụng màu sắc sặc sỡ mang tính chất phản ánh biểu tượng Mỗi sản phẩm của trẻ mang một nội dung, một tên gọi khác nhau Trẻ tham gia vào hoạt đông tạo hình đã giúp trẻ hình thành các đức tính tốt như: Yêu cái đẹp và mong muốn tạo ra cái đẹp.
Hoạt động tạo hình theo phương pháp hiện nay cũng đã mang lại hiệu quả tới việc phát triển nhân cách cho trẻ Nhưng phương pháp đó chưa thực sự đáp ứng và chưa phát huy hết khả năng sáng tạo Các phương pháp hoạt động tạo hình lâu nay đang được sử dụng còn mang tính áp đặt , dập khuôn theo mẫu, sao chép chưa phát huy hết khả năng sáng tạo và sự linh hoạt của người giáo viên khi tổ chức hoạt động tạo hình Vậy giáo viên phải làm gì, làm như thế nào để trẻ có thể vẽ, nặn, cắt, tô màu và làm đẹp sản phẩm( đặc biệt là trong việc rèn kỹ năng vẽ cho trẻ).
Nhận thưc rõ trách nhiệm to lớn của giáo viên mầm non trong giai đoạn phát triển hiện nay Bản thân tôi là một cán bộ quản lý trong trường mầm
Trang 5non tôi đã nghiên cứu tìm tòi, tích cực học hỏi và vận dụng một số biện pháp
để truyền đạt tới giáo viên trong trường cùng nghiên cứu và giúp trẻ học tốt môn tạo hình, nhất là lứa tuổi mẫu giáo 5 – 6 tuổi, chuẩn bị tốt cho các cháu một số kiến thức, hành trang bước vào trường Tiểu học Vì vậy để nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với môn tạo hình tôi mạnh dạn nghiên cứu thực hiện và viết đề tài “Một số giải pháp rèn kỹ năng vẽ trong môn học tạo hình cho trẻ 5 – 6 tuổi trong trường mầm non”
* Một số giải pháp cải tiến:
Vào đầu năm học tôi đã tiến hành cho các lớp khảo sát trẻ để nắm bắt được khả năng tạo hình của trẻ, từ đó có giải pháp phù hợp.
Kết quả khảo sát đầu năm :
Số trẻ đạt loại giỏi 20 21.1
Số trẻ đạt loại khá 29 30.5
Số trẻ đạt loại trung bình 40 42.1
Số trẻ đạt loại yếu, kém 6 6.3
Qua khảo sát đầu năm như trên, tôi thấy kết quả trên trẻ chưa cao là điều tôi cần phải suy nghĩ làm thế nào để cho giáo viên có những phương pháp hay dạy trẻ đạt hiệu quả cao và tạo cho trẻ học một cách thoải mái, tự tin,
Trang 6không gò bó, trẻ luôn hứng thú trong giờ học Tôi tiến hành thực nghiệm tại lớp 5 tuổi A.
Giải pháp 1: Xây dựng nề nếp và môi trường hoạt động tạo hình thuận lợi để phát huy tính tích cực, khả năng sáng tạo của trẻ.
Đầu tiên tôi cùng giáo viên xây dựng nề nếp học tập của trẻ tại lớp 5 tuổi A.
Nề nếp của trẻ là bước đầu của một tiết học, nếu chúng ta không đưa trẻ vào
nề nếp thì giờ học không đạt kết quả cao Khi trẻ có nề nếp tốt cùng với sự hướng dẫn khoa học của cô trẻ đã say mê với giờ học, luôn thể hiện cảm xúc, trí tưởng tượng cho hoạt đông nghệ thuật.
Tôi đã lên kế hoạch cho giáo viên chủ nhiệm lớp rèn luyện nề nếp bằng cách: Xếp xen kẽ cháu mạnh dạn với cháu nhút nhát, cháu nam xen cháu nữ Chia
tổ, đặt tên cho tổ với những cái tên ngộ nghĩnh đáng yêu và bầu ra tổ trưởng
để quán xuyến, nhắc nhở thành viên của tổ mình Tôi luôn nhắc nhở giáo viên động viên trẻ trong tiết học, uốn nắn tác phong ngồi học cho trẻ, trẻ ngồi đúng tư thế, không nói chuyện, không nói leo, nói phải xin phép cô, nói rõ ràng, mạch lạc, đủ câu,…Với những biện pháp trên trẻ đã có thói quen tốt trong việc xây dựng nề nếp học tập.
Tôi luôn nhắc nhở giáo viên chủ nhiệm, tạo điều kiện để trẻ thường xuyên tiếp xúc với môi trường xung quanh, để từng bước cung cấp các biểu tượng phong phú về đối tượng cho trẻ tự khám phá bằng cách huy động sự tham
Trang 7gia của các giác quan, các qúa trình tâm lí khác nhau để lĩnh hội các khía cạnh khác nhau của sự vật Tạo cơ hội để trẻ khám phá đối tượng (quan sát, nghe, hỏi, tiếp xúc và miêu tả,…) và tự diễn đạt nhận thức cảm xúc của mình
về đối tượng.
Trong lớp học, chỉ đạo phát động các phong trào thi đua trang trí lớp, làm đồ dùng đồ chơi giữa các khối, các lớp Giáo viên đã trang trí thiết kế những góc chơi sáng tạo cho trẻ với những hình vẽ, màu sắc sinh động và ngộ nghĩnh Môi trường lớp học có không gian, cách sắp xếp phù hợp, an toàn và gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ Các bài tập hàng ngày trẻ được các cô cho làm quen, các học liệu, nguyên vật liệu, đồ dùng, đồ chơi ở góc hoạt động được các cô chuẩn bị một cách phong phú, đa dạng thu hút trẻ tham gia, cũng như tạo ra các cơ hội học tập, phát triển tư duy và sáng tạo cho trẻ.
Tôi thường xuyên xuống lớp để cùng giáo viên cho trẻ tận dụng các thời điểm hợp lí trong ngày cho trẻ tiếp xúc như được ngắm nhìn, chăm sóc, vuốt ve, âu yếm với các con vật gần gũi (cún con, mèo, gà con…), quan sát các cây xanh vườn hoa quanh trường, chơi với các đồ vật, tri giác tranh ảnh nghệ thuật Trong quá trình cung cấp biểu tượng về đối tượng tạo hình tôi chỉ cho trẻ thấy được những nét đặc trưng nổi bật, những cái đẹp gần gũi trẻ Đồng thời giúp trẻ phân tích, so sánh tổng hợp tìm ra những đặc điểm riêng, chung của
Trang 8những đồ vật cùng nhóm, cùng loại Từ đó giúp trẻ tìm ra phương thức thể hiện trong những tình huống khác nhau.
Ví dụ : vẽ “Vườn cây ăn quả” có quả to, quả nhỏ, quả dài, quả tròn, quả màu
đỏ, quả màu vàng, ….Nếu trẻ đã được ngắm vườn cây ăn quả trong thực tế thì khi tạo hình trẻ sẽ biết sử dụng phối hợp các kỹ năng vẽ nét cong tròn khép kín, nét xiên, nét thẳng và tô màu để vẽ vườn cây ăn quả sinh động và đẹp hơn.
Đặt và sắp xếp các vật liệu sao cho trẻ có thể thấy rõ và lấy được dễ dàng để thực hiện hoạt động tạo hình vào bất cứ lúc nào trẻ thích và có thể trưng bày các sản phẩm của mình Tạo môi trường nghệ thuật xung quanh trẻ như: bầy
đồ chơi đẹp, sắp xếp các nguyên vật liệu, đồ dùng một cách hợp lý đẹp mắt,…
Từ đây tạo cho trẻ cảm giác thích thú và mong muốn được tái tạo lại các đồ vất, đồ chơi đó.
Giải pháp 2: Phương pháp hướng dẫn, sử dụng nguyên vật liệu tạo hình phải dựa vào trẻ lấy trẻ làm trung tâm.
Trong giờ học nói chung và giờ học tạo hình nói riêng hãy để trẻ tự thể hiện,
cô luôn là người động viên, khuyến khích trẻ sáng tạo Trẻ cần được động viên để thể hiện ý muốn, tình cảm, cảm xúc và những hiểu biết của trẻ đối với
sự vật, trẻ muốn được lựa chọn.
Trang 9Mong muốn của trẻ cần được tự thể hiện với những phương tiện tạo hình khác nhau Sự thể hiện mang tính cá nhân, bởi vì trẻ luôn tiếp cận theo đặc tính riêng của mình Chẳng hạn sau chuyến đi thăm quan “Cánh đồng lúa” trẻ biết vẽ và bố cục, tô màu bức tranh về cánh đồng lúa mà trẻ vừa được quan sát Mỗi một trẻ tự lựa chọn cách vẽ riêng cho mình bằng nhiều hình thức khác nhau để thực hiện cái có ý nghĩa đối với cá nhân trẻ.
Cô cần tăng cường các câu hỏi gợi ý giúp trẻ củng cố và áp dụng những kinh nghiệm đã lĩnh hội trong các hoạt động khác nhau, động viên trẻ suy nghĩ, thăm dò, tìm cách giải quyết vấn đề của trẻ Hãy để trẻ tự miêu tả những gì trẻ biết và có thể làm Cô đặt câu hỏi như “Vì sao con vẽ cái đó”, “Con có suy nghĩ gì về những đồ chơi đó”, “Con còn vẽ gì để trang trí thêm cho bức tranh”,
“ Hay có cách nào khác để vẽ không”,…
Với những cử chỉ, hành động, lời nói tạo ra cho trẻ thấy là trẻ được đánh giá tốt (khá) qua việc làm của trẻ Ví dụ: “Cô rất thích bức tranh tô màu vườn hoa này”, “Bức tranh thật đẹp!”, “ Bức tranh vẽ con vật rất đáng yêu”
Không lạm dụng các sản phẩm mẫu và làm mẫu, càng ít làm mẫu và càng ít
sử dụng vật mẫu sẽ càng kích thích trẻ tư duy và tìm kiếm cách thể hiện.Thực
tế cho thấy các sản phẩm mẫu sẽ làm giảm tính tích cực hoạt động trí tuệ của trẻ Vì các hoạt động cần thiết để tạo hình đã được làm mẫu đầy đủ, trẻ luôn ghi nhớ, bắt trước Nếu có những bài yêu cầu làm mẫu, thì cô phải gợi ý chứ đừng nên làm ngay Cô có thể vừa gợi ý hỏi trẻ và vẽ mô tả theo ý trả lời của
Trang 10trẻ, như cô hỏi trẻ bắt đầu vẽ từ đâu, vẽ hình gì, vẽ như thế nào,… Tạo tình huống để trẻ làm giúp Ví dụ: “Để vẽ được bứ tranh đẹp chúng ta làm như thế nào?” Trong khi làm mẫu tôi luôn coi trọng quan điểm của trẻ, làm cho trẻ phát triển khả năng so sánh, phân tích, suy nghĩ về nhiệm vụ Động viên kích thích trẻ tự tìm, tự sáng tạo trong khi thể hiện, khơi gợi ý tưởng của trẻ Khi thực hiện hoạt động tạo hình, nguyên vật liệu không thể thiếu được Nguyên vật liệu là những loại đồ dùng, dụng cụ dễ kiếm Tìm kiếm, lựa chọn các dụng cụ, nguyên vật liệu phù hợp để tạo ra sản phẩm theo ý thích Có thể trẻ tự kiếm như giấy, bút chì, sáp màu, phấn, bảng, giá vẽ, giấy vẽ,…
Lựa chọn, phối hợp các nguyên vật liệu tạo hình, vật liệu trong thiên nhiên, phế liệu để tạo ra các sản phẩm Sự đa dạng của nguyên vật liệu tạo hình để lựa chọn để khuyến khích khả năng sáng tạo của trẻ Hoạt động tạo hình phải thể hiện qua mầu sắc như: tô, vẽ, cắt dán,…
Để đảm bảo khi sử dụng nguyên vật liệu tạo hình tôi luôn nhắc nhở giáo viên cũng như trẻ cần chú ý những điểm sau:
+ An toàn (không có cạnh sắc nhọn, không độc hại,…)
+ Nguyên vật liệu dễ tìm kiếm và sưu tầm ở địa phương.
+ Dễ bảo quản hay cất giữ.
+ Phù hợp với tầm tay của trẻ dễ cầm.
Trang 11+ Nguyên vật liệu phong phú để kích thích trí tưởng tượng và sử dụng trí nhớ linh hoạt của trẻ.
+ Tư thế ngồi và cách cầm bút vẽ, tô màu và bố cục bức tranh sao cho hài hòa, đẹp mắt.
Nếu trong lớp đồ dùng, đồ chơi còn hạn chế, tôi luôn huy động giáo viên và trẻ tìm kiếm nguyên vật liệu, phế thải có sẵn ở địa phương để tạo sự hứng thú, phong phú trong tiết học cho trẻ Ngoài sử dụng giấy vẽ, sáp màu, bìa, những đốc lịch cũ để vẽ tranh,…tôi còn mở rộng thêm cho trẻ sử dụng bằng những nguyên vật liệu có sẵn ở địa phương như: hạt gạo, hạt đỗ, hạt ngô, rơm, rạ, lá cây, vỏ hến, giấy vụ, … để tạo ra nhiều những bức tranh vẽ con vật ngộ nghĩnh, sinh động, các đề tài khác nhau,
Kết quả: Trẻ đã sáng tạo được nhiều bức tranh đẹp từ nhiều nguyên liệu khác nhau Những bức tranh phong phú và đa rạng hình thức.
Giải pháp 3: Bồi dưỡng các đối tượng yếu kém và đối tượng có năng khiếu tạo hình ở mọi lúc mọi nơi.
Ngoài việc giảng dạy trên tiết học, tôi cùng giáo viên còn thường xuyên chia nhóm đối tượng giỏi, khá, trung bình, yếu để tập luyện ở mọi lúc, mọi nơi cho trẻ Tích hợp là phương pháp đòi hỏi ở giáo viên sự sáng tạo linh hoạt và khéo léo khi vận dụng, quá trình vận dụng tích hợp, cần lựa chọn nội dung phù hợp, lôgic, tránh quá trình hoạt động trở nên rời rạc, chắp vá.
Trang 12Ví dụ: Ở tiết học khám phá về các phương tiện giao thông đường bộ tôi và giáo viên cùng thảo luận, chuẩn bị nhiều các phương tiện giao thông đường
bộ khác nhau cho trẻ khám phá sau đó cuối tiết học lồng ghép cho trẻ được tri giác lại bằng cách “Vẽ phương tiện giao thông” Hoặc tiết học “ Vẽ hoa tặng mẹ”, trước khi vào bài cho trẻ quan sát vườn hoa trong trường, quan sát một số bức tranh vẽ của các bạn nhỏ vẽ những bông hoa đẹp Khi vào bài gây hứng thú trò chuyện với trẻ và đàm thoại hỏi trẻ về những gì trẻ vừa được quan sát và cô hỏi trẻ về ý tưởng của trẻ, sau đó khuyến khích cho trẻ vẽ thực hiện ý tưởng của mình.
- Đối với môn làm quen với toán bài phân biệt hình vuông, hình chữ nhật.
Ví dụ: Cho trẻ trang trí hình vuông và hình chữ nhật.
- Môn làm quen với môi trường xung quanh:
Cô cho trẻ vẽ các con vật, các loại quả, vẽ người thân trong gia đình,…
- Môn văn học, chữ cái, hoạt động vui chơi,….
Trẻ được làm quen với môi trường xung quanh khi đi dạo chơi trẻ được ngắm nhìn vật thật, đựơc sờ nắm, khi cho trẻ họat động ngoài trời cô có thể phát phấn để trẻ có thể vẽ lên nền.
Ví dụ:Trẻ dùng phấn hay màu nước để in cánh hoa, lá hoa, vẽ những biểu tượng mà trẻ thích.