Ngày nay, với sự nhận thức ngày càng đúng đắn và sâu sắc về giáo dục, có thể coi giáo viên chủ nhiệm như một nhà quản lý với các vai trò: Người lãnh đạo lớp học; người điều khiển lớp học
Trang 1BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN 1.Lời giới thiệu
Mục tiêu của giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện,
có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mĩ; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ
và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở và các cấp học trên Song với lứa tuổi tiểu học - học sinh như một tờ giấy trắng dễ vẽ nên một bức tranh đẹp nhưng cũng dễ bị vấy bẩn Chính vì thế, là một giáo viên dạy tiểu học công việc không đơn giản chút nào Chúng ta không đơn thuần chỉ là dạy học, truyền đạt kiến thức từ sách vở đến học sinh mà chúng ta phải giáo dục, uốn nắn đạo đức, rèn cho các em từng hành vi đạo đức đơn giản nhất, để từ đó giúp các em hình thành một nhân cách, phẩm chất tốt đẹp
Mô hình dạy học VNEN hiện nay đã và đang áp dụng ở một số tỉnh thành trên cả nước Mô hình Trường học mới tại Việt Nam được triển khai là một bước đột phá trong việc đổi mới, cải cách giáo dục, hy vọng mở ra cho nền giáo dục Việt Nam một lối đi đúng hướng để cùng hòa nhập với nền giáo dục tiên tiến, hiện đại trên thế giới, đáp ứng với sự phát triển chung của xã hội, là một nỗ lực trong việc hình thành thế hệ trẻ Việt Nam là những công dân toàn cầu Có thể nói, mô hình này đã trở thành yêu cầu cấp thiết của toàn xã hội, đòi hỏi sự chung tay của các cấp, các ngành Trường tôi đã áp dụng Mô hình trường học mới đối với khối 2 năm học 2016 – 2017 và khối 2; 3 năm học 2017 – 2018 đã gặt hái được nhiều thành tích đáng ghi nhận Đối với bản thân tôi cũng tham gia thực hiện dạy học theo mô hình này gần 3 năm nên đã dần quen với việc đổi mới phương pháp dạy học, tổ chức lớp học theo tinh thần VNEN
Điểm nổi bật của mô hình VNEN là đổi mới về các hoạt động sư phạm, một trong những hoạt động đó là đổi mới về cách thức tổ chức lớp học Để thực hiện
mô hình trường học mới, người giáo viên phải mạnh dạn từ bỏ những thói quen cũ trong cách tư duy, giảng dạy, đổi mới cách quan niệm về dạy và học, tất cả vì quyền lợi của người học Giáo viên cần có các kĩ năng tổ chức, quản lí lớp học, giờ học theo hướng tích cực Các kĩ thuật dạy học hợp tác theo nhóm, kĩ thuật sơ đồ tư duy, kĩ năng lắng nghe và phản hồi tích cực, kĩ thuật đặt câu hỏi thường sử dụng trong các giờ dạy Người giáo viên cần có kĩ năng tuyên truyền, vận động cha mẹ học sinh, cộng đồng dân cư, các cấp các ngành, các tổchức xã hội nhiệt tình tham gia cùng nhà trường trong quá trình giáo dục
Qua thời gian thực hiện dạy học theo Mô hình trường học mới, tôi nhận thấy để công tác dạy học theo hướng đổi mới thành công thì vai trò của người giáo viên chủ nhiệm là hết sức quan trọng Chính vì những lẽ đó mà tôi đã dành khá nhiều thời gian, tâm sức cho công tác chủ nhiệm lớp mình Và để nâng cao chất
Trang 2lượng về công tác chủ nhiệm tôi đã chọn đề tài “MỘT SỐ KINH NGHIỆM
NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM TRONG MÔ HÌNH TRƯỜNG TIỂU HỌC MỚI VNEN” nhằm nâng cao chất lượng công tác chủ
nhiệm đối với lớp tôi nói riêng và các lớp theo mô hình trường tiểu học mới VNEN trong trường nói chung
2.Tên sáng kiến:
MỘT SỐ KINH NGHIỆM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM TRONG MÔ HÌNH TRƯỜNG TIỂU HỌC MỚI VNEN
3.Tác giả
- Họ và tên: Nguyễn Thị A
- Địa chỉ: Trường Tiểu học B
- Số điện thoại:
- Email:
4.Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Nguyễn Thị A
5.Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:
- Công tác chủ nhiệm trong mô hình trường tiểu học mới VNEN
6 Ngày áp dụng:
Tháng 9 năm 2016
7 1 Mô tả bản chất của sáng kiến
A Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm
I Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
Tôi viết sáng kiến kinh nghiệm này với mong muốn ghi lại những biện pháp mình đã làm để suy ngẫm, để chọn lọc và đúc kết thành kinh nghiệm của bản thân Được chia sẻ với đồng nghiệp những việc đã làm và đã thành công trong công tác chủ nhiệm lớp Nhận được những lời góp ý, nhận xét từ cán bộ quản lí nhà trường, từ các bạn đồng nghiệp, để tôi phát huy những mặt mạnh, điều chỉnh, khắc phục những thiếu sót cho hoàn thiện hơn Rèn luyện tinh thần năng động, giữ lửa lòng say mê, sáng tạo; cố gắng học tập, tự cải tạo mình để theo kịp sự tiến bộ của thời đại
II Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là tập thể học sinh, phụ huynh lớp 2B năm học 2016
- 2017 Tập thể học sinh, phụ huynh lớp2 B năm học 2017 – 2018 Trường Tiểu học Phạm Công Bình, xã Đồng Văn, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc
III.Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp thực hành
Trang 3Phương pháp điều tra
Phương pháp thống kê, tổng hợp
IV Phần nội dung
1 Cơ sở lý luận
a.Vai trò của giáo viên chủ nhiệm
Trường học mới VNEN là nơi học sinh cùng học tập để lĩnh hội những kiến thức liên quan mật thiết đến cuộc sống của các em Ở đó giáo viên là người
tổ chức, hướng dẫn và khích lệ các em trong việc tìm tòi, chiếm lĩnh kiến thức, hình thành phát triển kĩ năng giao tiếp, ứng xử dân chủ bình đẳng Ở đó, phụ huynh
và cộng đồng cùng tham gia tích cực vào việc chăm sóc và giáo dục con em
mình Mô hình trường học mới tập trung vào đổi mới sư phạm: đổi mới
phương pháp dạy, đổi mới phương pháp học, đổi mới phương pháp đánh giá, đổi mới phương pháp tổ chức lớp học Để thực hiện tốt nhiệm vụ trên thì vai trò của người giáo viên chủ nhiệm là hết sức quan trọng quyết định thành công của quá trình dạy học theo mô hình này
Giáo viên chủ nhiệm là người được Hiệu trưởng phân công chịu trách nhiệm phụ trách một lớp Giáo viên chủ nhiệm là người thay mặt hiệu trưởng chịu trách nhiệm quản lý toàn diện lớp học từ giáo dục văn hóa cho đến giáo dục đạo đức nhân cách Chính vì thế có thể nói giáo viên chủ nhiệm là cầu nối đa chiều giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường với tập thể học sinh lớp chủ nhiệm
Giáo viên chủ nhiệm lớp là linh hồn của lớp học, là người góp phần không nhỏ hình thành và nuôi dưỡng nhân cách học sinh, những chủ nhân tương lai của đất nước Ngày nay, với sự nhận thức ngày càng đúng đắn và sâu sắc về giáo dục,
có thể coi giáo viên chủ nhiệm như một nhà quản lý với các vai trò: Người lãnh đạo lớp học; người điều khiển lớp học; người làm công tác phát triển lớp học; người làm công tác tổ chức lớp học; người giúp hiệu trưởng bao quát lớp học; người giúp hiệu trưởng thực hiện việc kiểm tra sự tu dưỡng và rèn luyện của học sinh; người
có trách nhiệm phản hồi tình hình lớp Một người giáo viên chủ nhiệm giỏi sẽ góp phần xây dựng nên một tập thể lớp giỏi, nhiều tập thể lớp giỏi sẽ xây dựng nên một nhà trường vững mạnh
Giáo viên chủ nhiệm là cầu nối giữa nhà trường - gia đình và xã hội Nếuthực hiện thành công công tác chủ nhiệm sẽ góp phần giáo dục học sinh sau này trở thành thế hệ trẻ năng động, sáng tạo và tài năng
b Nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm:
Thứ nhất, giáo viên chủ nhiệm phải là người lãnh đạo, điều khiển lớp học, bao quát toàn bộ các phương diện của lớp học, thực hiện việc kiểm tra, đánh giá sự
tu dưỡng, rèn luyện, phấn đấu của học sinh
Thứ hai, giáo viên chủ nhiệm phải là cầu nối giữa Ban Giám hiệu nhà trường, các tổ chức trong trường, các giáo viên với tập thể học sinh lớp chủ nhiệm Nói cách khác, giáo viên chủ nhiệm phải là người đại diện cho cả hai phía là đại diện
Trang 4cho các lực lượng trong nhà trường và đại diện cho tập thể học sinh lớp chủ nhiệm
về mọi mặt một cách hợp lí
Thứ ba, giáo viên chủ nhiệm có nhiệm vụ giáo dục học sinh thông qua tập thể giúp các em hiểu và giải quyết mối liên hệ giữa cá nhân với tập thể qua việc phân công nhiệm vụ một cách kịp thời cân đối, giúp học sinh tự giải quyết những vấn đề gắn liền với hoạt động xã hội, hoạt động tập thể, sinh hoạt đội, sinh hoạt chủ điểm hàng tháng qua các tiết hoạt động ngoài giờ Giáo viên chủ nhiệm cần tổ chức các hoạt động tập thể, lôi cuốn học sinh vào hoạt động tập thể để giáo dục dễ dàng,
có hiệu quả hơn
2.Thực trạng
a Thuận lợi ; khó khăn
* Thuận lợi
Mô hình trường học mới đã được triển khai và áp dụng ở Trường Tiểu học Phạm Công Bình đã gần 3 năm nên cả giáo viên và học sinh đã quen với hoạt động dạy - học theo mô hình VNEN Đại đa số học sinh trong lớp là con em của người dân trên địa bàn xã , là một thuận lợi lớn trong quá trình dạy học của thầy trò chúng tôi Được sự chỉ đạo sát sao của các cấp và sự ủng hộ của đa số cha mẹ học sinh cũng như cộng đồng xã hội là động lực giúp cho công tác dạy học và giáo dục của nhà trường nói chung và cá nhân tôi nói riêng mang lại nhiều thành công đáng
kể
* Khó khăn
Học sinh thuộc địa bàn là nông thôn nên khả năng giao tiếp, các kĩ
năng xã hội để đáp ứng yêu cầu vẫn còn hạn chế
Việc trang trí lớp học, đồ dùng học tập theo mô hình này cũng đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm phải đầu tư nhiều thời gian hơn so với các lớp học bình thường
Việc chuyển đổi từ phương pháp dạy học chung cả lớp sang phương pháp học tập tích cực (chủ yếu theo nhóm) lúc đầu đã không khỏi gây nhiều khó khăn cho những giáo viên chủ nhiệm như tôi trong việc khắc phục hiện tượng giảng giải, thuyết trình nhiều trước lớp Học sinh chưa làm quen với việc tự quản, tự chiếm lĩnh kiến thức
Phụ huynh học sinh cũng mang một tâm lý hoang mang, sợ con em mình không tiếp thu được kiến thức bài học, nhất là đối tượng học sinh còn hạn chế về năng lực học tập Một số bộ phận cha mẹ học sinh còn chưa nhiệt tình ủng hộ mô hình dạy học này
b.Thành công - hạn chế
* Thành công
Qua thời gian áp dụng Mô hình trường học mới tôi nhận thấy học sinh của tôi đã phát huy tính tự học, sáng tạo, tính tự giác, tự quản, sự tự tin, hứng thú trong học tập Các em còn phát huy tốt các kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng giao tiếp,
kỹ năng hợp tác, kỹ năng tự đánh giá lẫn nhau trong giờ học, ngoài ra còn giúp các
em có tinh thần trách nhiệm và biết phấn đấu làm chủ quá trình học tập của mình Còn đối với giáo viên chủ nhiệm như tôi cũng không còn vất vả trong việc
Trang 5thuyết trình, giảng giải trước lớp Vai trò của tôi chỉ còn là người quan sát, hỗ trợ các em học tập
Đối với cha mẹ học sinh và cộng đồng thì họ đã có trách nhiệm hơn trong việc phối hợp, hỗ trợ nhà trường và giáo viên chủ nhiệm trong việc dạy học, giáo dục con em mình Đồng thời cha mẹ học sinh còn được tiếp nhận, bổ sung tri thức
từ nhà trường thông qua học sinh Nhiều phụ huynh học sinh khá hài lòng về kết quả của con em mình khi theo học Mô hình VNEN
Mô hình trường học mới tôi nhận thấy bản thân mình đã dần khắc phục được cách dạy học áp đặt một chiều và lối học thụ động của học sinh Cách thức tổ chức lớp học theo các nhóm đã tạo điều kiện cho học sinh được trải nghiệm, khám phá, tự lĩnh hội kiến thức Mối quan hệ, tương tác giữa học sinh với giáo viên, và quan hệ giữa học sinh với nhau được tăng cường
Việc dạy học phân hóa đối tượng học sinh trong Mô hình trường học mới diễn ra thuận lợi Tiến độ hoàn thành yêu cầu của những đối tượng học sinh khá giỏi trong lớp so với các bạn khác là nhanh hơn nên các em có thời gian để tìm hiểu khám phá những yêu cầu mới cao hơn so với các bạn thông qua những bài tập nâng cao mà giáo viên đã chuẩn bị
* Hạn chế
Trong công tác chủ nhiệm tôi cũng còn thấy một số hoạt động còn chưa hiệu quả như:
Học sinh sử dụng các công cụ hỗ trợ dạy học trong lớp còn hình thức, chưa thật sự hiệu quả
Việc ngồi học theo nhóm trong suốt buổi học là điều kiện cho một bộ phận học sinh có cơ hội nói chuyện riêng và còn ỷ lại vào những bạn khá, giỏi
Giáo viên giảng dạy và tổ chức lớp học còn theo khuôn mẫu, rập khuôn, thiếu sáng tạo bởi tài liệu dạy học đã được hướng dẫn tỉ mỉ, giáo viên cứ thế mà làm theo
Ngoài ra, không phải học sinh nào cũng phù hợp để tham gia mô hình này Với những em có lực học chưa tốt, tiếp thu chậm thì việc để các em tự học để theo kịp các bạn trong nhóm là khá vất vả Năng lực hướng dẫn, giảng giải bài giúp bạn của các nhóm trưởng cũng như của các thành viên trong nhóm hạn chế thì giáo viên phải tham gia trợ giúp cho những em có lực học chưa tốt ở các nhóm trở nên vất vả bội phần
c Các nguyên nhân, các yếu tố tác động
Qua thời gian thực hiện Mô hình trường học mới, tôi nhận thấy các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sự thành công hay thất bại của quá trình dạy học đó là yếu
tố người dạy và người học (giáo viên và học sinh)
Mặc dù còn gặp những khó khăn, hạn chế cũng như những yếu kém của công tác chủ nhệm trong quá trình thực hiện Mô hình trường học mới như đã nêu
ở trên Tuy nhiên, qua thời gian thực hiện tôi nhận thấy những thành công, những mặt tích cực là chủ yếu
Học tập theo Mô hình VNEN đã giúp học sinh phát huy tích cực, tính tự
Trang 6học, sáng tạo, tính tự giác, tự quản, sự tự tin, hứng thú trong học tập Đây
là phương pháp dạy học mới, giúp các em phát huy tốt các kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hợp tác, kỹ năng tự đánh giá lẫn nhau trong giờ học Quản lý lớp học là “Hội đồng tự quản học sinh” do các em bầu ra và đảm nhiệm, đây là một biện pháp giúp học sinh được phát huy quyền làm chủ quá trình học tập Học sinh còn có điều kiện hiểu rõ quyền và trách nhiệm trong môi trường giáo dục, được rèn luyện các kỹ năng lãnh đạo, kỹ năng tham gia, kỹ năng hợp tác trong các hoạt động; đồng thời xây dựng không gian lớp học với “Góc học tập”, “Góc cộng đồng”, “Thư viện lớp học”, mở nhiều “Hòm thư vui”, hòm thư “Điều em muốn nói” cũng như trang trí lớp học, tạo ra môi trường giáo dục thân thiện, an toàn Bản thân và học sinh của tôi đã thích nghi với môi trường học tập này đã đạt hiệu quả giáo dục khá tích cực Bởi đây phương pháp dạy học theo nguyên tắc lấy học sinh làm trung tâm, học tập mang tính tương tác và phù hợp với từng cá nhân học sinh; chuyển việc truyền thụ kiến thức của giáo viên thành việc hướng dẫn học sinh tự học
Lớp học do học sinh tự quản và được tổ chức theo các hình thức như làm việc theo cặp, làm việc cá nhân và làm việc theo nhóm, trong đó hình thức học theo nhóm là chủ yếu Do vậy học sinh cơ bản đã thay đổi thói quen học tập, các em tự nghiên cứu tìm hiểu kiến thức trong bài và qua tài liệu Những kiến thức khó, các
em trao đổi với bạn trong nhóm và mạnh dạn trao đổi vướng mắc với giáo viên Qua đó, tạo điều kiện thuận lợi để các em phát huy tính độc lập, chủ động tiếp thu kiến thức và hiểu sâu sắc các kiến thức trong bài học; rèn luyện cho các em được nhiều kỹ năng sống, kỹ năng tập thể trong cách hoạt động học theo nhóm Môi trường học thoải mái, các em rất hào hứng tham gia các bài học Mỗi tiết học không tạo áp lực đối với các em Học sinh được hình thành thói quen làm việc trong môi trường tương tác, được học hỏi bạn để tự hoàn thiện, luôn có ý thức được mình phải bắt đầu và kết thúc hành động như thế nào, không chờ đến sự nhắc nhở của giáo viên, tránh sự thụ động trong dạy và học, góp phần đẩy mạnh sự phát triển trong công tác giáo dục của trường
3 Giải pháp, biện pháp thực hiện
Mô hình Trường học mới VNEN không những đổi mới về tổ chức lớp học, về trang trí lớp mà quá trình dạy học cũng được đổi mới từ dạy - học cả lớp sang dạy - học theo nhóm, nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, tăng cường phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh
Mô hình này lấy học sinh làm trung tâm trong các hoạt động dạy học, giúp các em tự chiếm lĩnh kiến thức và tạo mọi điều kiện tốt nhất để mọi học sinh được tham gia vào quá trình học tập giáo viên tổ chức hoạt động học tập giúp học sinh vừa tự lực nắm các tri thức, kĩ năng mới, đồng thời được rèn luyện về phương pháp tự học, được tập dượt phương pháp nghiên cứu Giáo viên quan tâm vận dụng vốn hiểu biết và kinh nghiệm của từng cá nhân và của tập thể học sinh để xây dựng bài học Phương pháp học theo nhóm luôn hiện hữu, cố định, xuyên suốt cả quá trình tham gia học tập của học sinh Học theo phương pháp này các em được học tập thoải mái, được trải nghiệm, được vui chơi trong giờ học giúp các em rất tự tin,
Trang 7nên các em rất thích đến lớp đến trường và hứng thú trong học tập Phương pháp dạy học theo mô hình trường học mới giúp học sinh phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo trong học tập và rèn luyện một số kĩ năng cơ bản như kĩ năng hợp tác, kĩ năng học nhóm, kĩ năng giao tiếp Góp phần cùng nhà trường nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.Đồng thời nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm thông qua một số biện pháp, giải pháp sau:
3.1.Xây dựng lớp học thân thiện.
Tích cực công tác trang trí lớp học : Việc trang trí lớp học thân thiện là một
sự sáng tạo phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh nó tạo cho các em nhận thức về cái đẹp và có ý thức gìn giữ trường lớp của mình sạch đẹp, góp thêm cho lớp học một luồng không khí thân thiện, thoải mái, sinh động, hăng say trong giờ học, rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh Vì vậy, tôi đã cùng với học sinh để tổ chức trang trí lớp học
Hộp thư vui kết tình bè bạn, Hòm thư điều em muốn nói, Hòm cam kết, Góc cộng đồng, Thư viện lớp là nơi để các em chia sẻ tình cảm, trao đổi các vấn
đề trong học tập giúp các em tự tin hơn, diễn đạt tốt hơn Đây là một trong những
kĩ năng sống rất cần thiết và quan trong đối với các em sau này
Mô hình vòng tròn được tôi chọn để sắp xếp cho lớp học của mình.Vì nó rất thuận tiện cho việc hoạt động nhóm cho học sinh và tận dụng được không gian phòng học để có chỗ tổ chức các trò chơi đồng thời làm cho lớp học thoáng hơn, thích hợp với lớp được trang bị bàn 2 chỗ
3.2.Thành lập ban hội đồng tự quản làm việc có hiệu quả.
Xây dựng được Hội đồng tự quản học sinh, tìm hiểu kĩ về từng học sinh của lớp mình Coi trọng công tác tổ chức lớp ngay từ đầu năm học Xây dựng được Hội đồng tự quản học sinh nhiệt tình có năng lực chỉ đạo lớp Đây là mô hình không những đổi mới về tổ chức lớp học, về trang trí lớp mà quá trình dạy học cũng được đổi mới từ dạy - học cả lớp sang dạy - học theo nhóm Nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, tăng cường phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh Lấy học sinh làm trung tâm trong các hoạt động dạy học giúp các em tự chiếm lĩnh kiến thức và tạo mọi điều kiện tốt nhất để mọi học sinh được tham gia vào quá trình học tập Ngoài ra mô hình trường Tiểu học kiểu mới giúp học sinh rèn phương pháp tự học, tự giác, tự quản, tự trọng, tự tin, tự đánh giá, tự hợp tác, tự rèn luyện kỹ năng, vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm đem lại niềm vui hứng thú học tập cho học sinh Hội đồng tự quản học sinh là một biện pháp giáo dục nhằm thúc đẩy sự phát triển về đạo đức, tình cảm và xã hội của học sinh thông qua những kinh nghiệm hoạt động thực tế của các em trong nhà trường và mối quan hệ với những người xung quanh Cách lập hội đồng tự quản của học sinh theo sơ đồ sau:
Trang 8Sự thay đổi của tổ chức lớp học theo mô hình VNEN với Hội đồng tự quản học sinh đã thay đổi căn bản vai trò, nhiệm vụ của học sinh trong tổ chức của mình; thể hiện được tính tự chủ, tự giác, phát huy sáng tạo và tôn trọng ý kiến của các em nhiều hơn Nhóm là một bộ phận gắn kết cơ bản xuyên suốt cả quá trình dạy và học
nó tạo điều kiện để rèn luyện các kĩ năng và hợp tác của nhóm
3.3.Phát huy vai trò của nhóm trưởng:
Học theo mô hình VNEN, bàn ghế sẽ được sắp xếp cho học sinh ngồi đối diện nhau HS tự thảo luận, tự tìm vướng mắc và tự đưa ra phương án giải quyết
Ưu điểm của phương pháp học nhóm được phát huy rất rõ nét trong học theo mô hình VNEN, tất cả học sinh trong nhóm đều được luân phiên nhau làm nhóm
trưởng, hướng dẫn các bạn trong nhóm để điều hành các hoạt động do giáo viên yêu cầu và không có một bất cứ học sinh nào ngoài cuộc, không một học sinh nào ngồi chơi Tuy nhiên để tiết học dạy theo mô hình VNEN thành công hay không thì phụ thuộc rất nhiều vào các nhóm trưởng Và công việc chính của nhóm trưởng đó là: thay giáo viên điều hành các bạn hoạt động nhóm Xác định được mục tiêu của hoạt động nhóm Phân công nhiệm vụ cho công bằng giữa các thành viên trong nhóm Một điều quan trọng nữa đó là nhóm trưởng phải biết tự mình làm thế nào
để huy động được sự tham gia của mọi thành viên vào giải quyết nhiệm vụ nhóm
và phải tạo ra những tương tác đa chiều giữa các thành viên trong nhóm Hướng dẫn các bạn biết cách tìm kiếm hỗ trợ và giải quyết được một số khó khăn gặp phải Biết quản lí và sử dụng thời gian hiệu quả, biết sử dụng và bảo quản tài liệu học tập Biết tổ chức và quản lí công việc Biết giơ thẻ khi đã hoàn thành công việc và biết giơ thẻ cứu trợ khi không tự giải quyết được công việc
3.4.Xây dựng vai trò và trách nhiệm của các thành viên trong nhóm.
Nhóm trưởng: Cũng là một thành viên của nhóm giữ nhiệm vụ tổ chức, điều hành nhóm làm việc đồng thời cùng các thành viên trong nhóm trao đổi, đóng góp ý kiến về nhiệm vụ được giao
Thư kí: Cũng là một thành viên của nhóm giữ nhiệm vụ ghi chép, tổng hợp
ý kiến, đồng thời cùng các thành viên trong nhóm trao đổi, đóng góp ý kiến về nhiệm vụ được giao của nhóm
Báo cáo viên: Cũng là một thành viên của nhóm giữ nhiệm vụ báo cáo kết quả làm việc của nhóm mình và giải trình ý kiến thắc mắc trước lớp và GV đồng thời cùng các thành viên trong nhóm trao đổi, đóng góp ý kiến về nhiệm vụ được giao qua từng hoạt động
Các thành viên: Trao đổi, đóng góp ý kiến về nhiệm vụ được giao
Nguyên tắc làm việc trong nhóm: Tôn trọng sự tổ chức của nhóm trưởng, ghi chép trung thực ý kiến chung, báo cáo đầy đủ toàn bộ nội dung đã ghi chép, người nói phải có người nghe, tôn trọng ý kiến cá nhân, thiểu số phải tuân thủ theo đa số Có nhận xét rút kinh nghiệm sau mỗi hoạt động…
Trang 93.5.Xác định được vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong hoạt động nhóm.
-Trong thời gian học sinh làm việc, giáo viên cần phải đến hoặc đi xung quanh các nhóm để quan sát các hoạt động của nhóm, nếu có vấn đề gì thì kịp thời định hướng Nên thực hành với một số nhóm học sinh cụ thể
- Đặt câu hỏi gợi mở và trợ giúp cho nhóm
- Khen ngợi và động viên HS nói về kết quả làm việc.Vì trong quá trình giao việc cho các nhóm, nếu thấy các nhóm làm việc chăm chú và trao đổi sôi nổi thì
GV mới có thể yên tâm Một khi thấy các nhóm làm việc trầm lắng, hay nhốn nháo
… Gv cần nghĩ ngay tới các lí do, như phiếu học tập chưa phù hợp với trình độ hay chưa thực hiện đúng vai trò, HS chưa hiểu cần phát lệnh cứu trợ… ngay lúc đó GV phải có mặt kịp thời và giải quyết vấn đề mà nhóm hoặc một vài cá nhân
trongnhóm gặp phải
3.6.Đổi mới phương pháp dạy của giáo viên
- Phương pháp dạy học theo mô hình VNEN là phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm vừa là giá đỡ, vừa là trụ cột chi phối các hoạt động sư phạm trong lớp học VNEN Tổ chức dạy học người ta thường khuyến khích sử dụng quy trình thông qua các hoạt động trải nghiệm, khám phá, phát hiện của học sinh, quy trình gồm 5 bước chủ yếu sau: Gợi động cơ, tạo hứng thú - Trải nghiệm - Phân tích, khám phá, rút ra bài học - Thực hành vận dụng Để làm tốt 5 bước này, đòi hỏi bản thân người giáo viên phải tự thiết kế, đạo diễn các hoạt động học tập để giúp học sinh tự phát hiện kiến thức, phân tích kiến thức và sử dụng kiến thức Chẳng hạn: Bước1: Tạo hứng thú cho học sinh muốn không khí lớp học vui tươi, kích thích sự
tò mò, khơi dậy hứng thú của học sinh về chủ đề sẽ học Giáo viên phải nghiên cứu thật kỹ tài liệu để lựa chọn hình thức sao cho phù hợp, có thể là: đặt câu hỏi, câu đố vui, kể chuyện, một tình huống, tổ chức trò chơi hoặc sử dụng các hình thức khác Trong các hình thức đó thì tổ chức trò chơi mang lại hiệu quả rất tốt Thông qua trò chơi, HS sẽ cảm thấy trò chơi mà mình vừa được tham gia rất gần gũi với bản thân, không chỉ thế trò chơi còn kích thích tính tò mò, khơi dậy hứng thú trong học tập giúp các em muốn tiếp tục được trải nghiệm kiến thức mới
-Tăng cường việc sử dụng phối hợp các phương pháp dạy học, các kỹ thuật dạy học để phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh, gắn nội dung dạy học với các tình huống thực tiễn cũng như để giải quyết các chủ đề phức hợp của thực tiễn Các phương pháp dạy học tích cực : Phương pháp đặt và giải quyết vấn
đề ; Phương pháp hợp tác theo nhóm nhỏ; Phương pháp trò chơi; Phương pháp đóng vai
-Các kỹ thuật dạy học tích cực: Kĩ thuật hỏi và trả lời; Kĩ thuật khăn trải bàn
; Kĩ thuật mảnh ghép ; Kỹ thuật trình bày một phút Trao đổi với đồng nghiệp, Giáo viên bộ môn để tuỳ theo theo từng môn, từng bài, từng lớp tuỳ theo từng hoạt động để vận dụng phương pháp dạy học nào, kỹ thuật dạy học nào cho hiệu quả
3.7 Xây dựng ý thức tự giác tích cực chủ động trong hoạt động
Nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm là cho các em nắm chắc được bổn phận của người học sinh, xây dựng cho các em tham gia các hoạt động và có ý thức làm
Trang 10việc tốt ngay từ ban đầu, có thói quen tự giác, tích cực chủ động trong học tập, giúp học sinh nhận thức được tầm quan trọng của việc học tập, từ đó học sinh học tập một cách thoải mái về tâm lý, không bị gò ép
Bản thân giáo viên chủ nhiệm đã tạo cho học sinh bầu không khí thoải mái thì cũng phải thông cảm gần gũi với các em học sinh, công bằng trong quá trình đánh giá nhận xét, trong học tập, trong lao động cũng như vui chơi giải trí Nắm chắc năng lực học tập, sở trường, hoàn cảnh gia đình của từng em học sinh, sắp xếp chỗ ngồi, bình bầu chủ tịch hội đồng tự quản, nhóm trưởng, chỉ huy đội phù hợp, xác định nhiệm vụ cần thiết là xây dựng cho các em lòng tin tuyệt đối vào tập thể, ngoài ra nhà giáo còn nêu ra mục tiêu, chỉ tiêu để học sinh phấn đấu dựa vào đó để bầu ban cán sự lớp, phân công tổ, nhóm tạo điều kiện để các em phối hợp với nhau trong học tập công tác, giúp đỡ nhau cùng tiến
3.8 Nghiên cứu, nắm vững tình hình học sinh của lớp chủ nhiệm
Để làm tốt công tác giáo dục học sinh, nhiệm vụ đầu tiên của giáo viên chủ nhiệm lớp là nghiên cứu để nắm vững tình hình chung của lớp và của từng học sinh Kết quả nghiên cứu sẽ là những căn cứ để xây dựng mục tiêu, chương trình,
kế hoạch năm học để xác định nội dung, phương pháp và các hình thức tổ chức giáo dục phù hợp với đặc điểm của lớp Bởi vậy ngay từ đầu năm, công việc đầu tiên tôi thường tập trung vào các nội dung sau đây:
Nghiên cứu tình hình gia đình học sinh như trình độ học vấn, nghề nghiệp của cha mẹ học sinh, số con, sự trưởng thành của các con, hoàn cảnh, mức sống, phương pháp giáo dục và những đặc điểm khác
Nghiên cứu học sinh: số lượng, chất lượng học tập, đặc điểm lứa tuổi, đặc điểm cá biệt, quá trình học tập, tu dưỡng đạo đức, tinh thần đoàn kết, phong trào thi đua, truyền thống, ưu, nhược điểm, chỗ mạnh, chỗ yếu của lớp Đặc biệt quan tâm tới những đặc điểm của học sinh (về sức khoẻ, sở thích, học lực, đạo đức, quan hệ xã hội, bạn bè, tính tình )
Để nắm vững được năng lực hoạt động tập thể của từng em trong lớp mình làm chủ nhiệm, tôi thường thông qua các kênh thông tin sau:
+ Căn cứ hồ sơ học bạ , thành tích học tập;
+ Chú ý hình thức như sức khoẻ, sự linh hoạt năng động;
Ngoài ra để có mối liên hệ gắn bó, mật thiết với phụ huynh học sinh, người giáo viên chủ nhiệm cần phải:
- Liên lạc với phụ huynh ngay khi năm học bắt đầu, có nghĩa là khi tiếp nhận danh sách học sinh của lớp là tiếp nhận luôn danh sách cha mẹ hoặc người nuôi dưỡng học sinh
- Có thể hình thành một bộ phận hồ sơ gửi cho mỗi phụ huynh học sinh để có thông tin như:
+ Họ tên, nghề nghiệp cha mẹ hoặc người nuôi dưỡng
+ Địa chỉ gia đình
+ Số điện thoại để liên lạc khi cần thiết