-Đổi mới phơng pháp dạy học theo hớng tích cực hoá hoạt độnghọc tập của học sinh là một quá trình lâu dài, từ quan niệm "Dạy học lấy giáo viên là trung tâm" chuyển sang " Dạy học lấy học
Trang 1A Đặt vấn đề
Năm học 2009 - 2010 là năm học " Đổi mới phơng pháp quản
lí và nâng cao chất lợng giáo dục" Toàn ngành tiếp tục thực hiệnChỉ thị số 06/CT-TW của Bộ chính trị về thực hiện cuộc vận
động "Học tập và làm theo tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh" Chỉ thị số 33/CT-TTg của Thủ tớng chính phủ về "Chống tiêu cực
trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục", cuộc vận động
"Mỗi thầy cô giáo là một tấm gơng tự học và sáng tạo" Tiếp tục
đẩy mạnh phong trào "ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng
trờng học thân thiện, học sinh tích cực".
Năm học tiếp tục thực hiện quán triệt Nghị quyết Đại hội lầnthứ X của Đảng, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh làn thứ XIV, tiếptục thực hiện Luật giáo dục và các nhiệm vụ đã đề ra trong giai
đoạn hai của chiến lợc phát triển giáo dục 2001-2010
Năm học 2009 -2010 đã mở ra với nhiều thách thức đối vớichúng ta, năm học kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, 80năm thành lập Đảng Cộng Sản Việt Nam, 65 năm cách mạng tháng
8 và Quốc khánh mồng 2 tháng 9, 120 năm ngày sinh Chủ tịch HồChí Minh và ngày lễ lớn khác của dân tộc Chính vì vậy, Đảng vànhà nớc luôn quan tâm đến nền giáo dục nớc nhà mà mục tiêu
Trang 2tự chủ sáng tạo, có năng lực thích ứng với điều kiện kinh tế thịtrờng Có năng lực học tập, tự tìm kiếm việc làm, tự phát triểntrong cuộc sống Từ đó thực hiện mục tiêu lớn của đất nớc là:
"Dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh".Bên cạnh đó, cũng phải thực hiện mục tiêu lớn của nền giáo dục là
đào tạo, giáo dục cho thế hệ trẻ sự phát triển toàn diện: "Đức Trí - Thể - Mĩ" Mục tiêu của giáo dục THCS nói chung và dạy họcnhững môn học nói riêng là dạy cho học sinh kiến thức văn hoá cơbản của nhân loại và phát triển hài hoà về thể chất, thẩm mĩ
-Đổi mới phơng pháp dạy học theo hớng tích cực hoá hoạt độnghọc tập của học sinh là một quá trình lâu dài, từ quan niệm "Dạy học lấy giáo viên là trung tâm" chuyển sang " Dạy học lấy họcsinh làm trung tâm" một loạt các thành tố trong dạy học phải
điều chỉnh cho hợp lý đó là: Mục tiêu, nội dung, phơng pháp, tổchức dạy học, cơ sở vật chất phục vụ dạy học, kiểm tra đánh giá
đặc biệt là phơng pháp dạy học tích cực và tơng tác Ngời học
từ thụ động nay là chủ thể của hoạt động học, giáo viên dạy chohọc sinh cách học, tự học Do đó phải tổ chức, thiết kế, lựa chọnphơng pháp hợp lý nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, nănglực sáng tạo, khả năng tự giải quyết vấn đề của học sinh
Trang 3Từ những yêu cầu về phơng pháp đổi mới trong dạy học đòihỏi ngời giáo viên dạy Thể dục phải có sự đầu t lớn trong công tácsoạn giảng và khâu chuẩn bị lên lớp Muốn đạt đợc một tiết giảngtốt, giáo viên cần phải có nhiều hình thức tổ chức hoạt động chohọc sinh Trong đó phần Nhảy xa là một nội dung học hết sứcquan trọng đợc vận dụng nhiều trong cuộc sống và học tập Tạonên một không khí sôi nổi, lôi cuốn các em hứng thú tham giahọc tập, hứng thú học môn Thể dục và tích cực tập luyện thânthể nhằm nâng cao thể lực cho các em Trên cơ sở đó, phát hiện
ra các em có năng khiếu thể dục thể thao để giáo viên bồi dỡng,rèn luyện cho các em trở thành những vận động viên của trờngtham dự các hội thi điền kinh, hội khoẻ Phù Đổng cấp Huyện, cấpTỉnh Và cũng từ đó nâng cao hiệu quả và chất lợng bộ môn thểdục ngày một tốt hơn
Xuất phát từ mục tiêu giáo dục của môn thể dục và qua quátrình dạy thực tế ở trờng THCS, tôi xin mạnh dạn đa ra một sángkiến kinh nghiệm cho tổ chuyên môn và đồng nghiệp thảo luận
về "Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lợng giảng dạy kỹ thuật nhảy xa "Kiểu ngồi"cho học sinh lớp 9.
Trang 4B Phần nội dung
I
Cơ sở khoa học :
1 Vai trò của môn thể dục trong nhà trờng:
- Thể dục là một trong những môn học quan trọng, là hoạt
động cơ bản của công tác giáo dục thể chất cho học sinh.Nókhông những có tác dụng bảo vệ sức khoẻ mà còn củng cốtăng cờng sức khoẻ, nâng cao năng lực học tập, công tác,
đồng thời là một trong những phơng tiện có hiệu quả đểgiáo dục đạo đức, thẩm mĩ và nhân cách cho học sinh
Song song với việc phát triển thể lực nó còn làm pháttriển các tố chất vận động nh sức nhanh, sức mạnh, sức bền,dẻo dai và kheo léo .Đó là sự chính xác, năng lực phối hợp,tính tổ chức kỷ luật cao, tác phong nhanh nhẹn, lối sốnglành mạnh, có tính trung thực, thật thà và ý chí quyết tâmcao
2 Vị trí và yêu cầu của môn nhảy xa trong ch ng trình:
- Vị trí: Nội dung Nhảy xa là một trong những phần quan
trọng trong môn thể dục, muốn cho học sinh phát triển conngời một cách toàn diện về các tố chất vận động nh sức
Trang 5nhanh, mạnh thì nội dung Nhảy xa sẽ đáp ứng đợc mục tiêurèn luyện các kỹ năng trên.
- Yêu cầu:
* Đối với giáo viên dạy thể dục cần:
+ Bám sát chuẩn kiến thức, kỹ năng để giảng dạy theo đúng
định hớng đổi mới
+ Nhiệt tình, có trách nhiệm cao, tâm huyết với nghề và luôntìm tòi những phơng pháp hay cho từng nội dung, từng bài họcmình dạy
+ Có trình độ chuyên môn vững vàng, phải có sự sáng tạo đểvận dụng vào bài học phù hợp với từng đối tợng học sinh
+ Trong quá trình giảng dạy môn học phải giảng giải cho họcsinh nắm vững những kiến thức cơ bản ban đầu của nội dungphần học
+ Khi học sinh thực hiện các giai đoạn của kỹ thuật, giáo viêncần quan sát kỹ lỡng ngay từ giai đoạn đầu cho đến kết thúc kỹthuật, phải chú ý đến tất cả các đối tợng học sinh đặc biệt làhọc sinh yếu
* Đối với học sinh:
+ Học sinh phải chịu khó tập luyện từ những bài tập bổ trợ cho
đến hoàn thiện toàn bộ kỹ thuật
Trang 6+ Học sinh phải nắm đợc các kỹ năng cơ bản của kỹ thuật nhảy
đức, chất lợng văn hóa, hoạt động đội và hoạt đông TDTT ngàymột khởi sắc và đang từng bớc xây dựng trờng chuẩn quốc gia
Có đợc những thành tích mà trờng đã đạt đợc là nhờ sự quantâm cảu Ban giám hiệu, các thầy cô giáo trong nhà trờng, sự
Trang 7quan tâm của lãnh đạo địa phơng, phụ huynh và sự phấn đấuhọc tập của học sinh Đặc biệt là sự quan tâm chỉ đạo sâu sátcủa Phòng giáo dục, Sở giáo dục & đào tạo.
sở vật chất còn hạn chế mặc dù đã đợc trang cấp song vẫn cònthiếu, sân tập thể dục cha khang trang, cha có đờng chạy ngắn,bền, hố nhảy còn tạm bợ, cha có nhà thi đấu đa năng
Từ tình hình thực tế của nhà trờng củng nh thực tế của họcsinh hiện nay Trong quá trình giảng dạy kỹ thuật nhảy xa "kiểungồi"cho học sinh lớp 9 Tôi thấy học sinh thờng thực hiện độngtác mà không hiểu về kỹ thuật, cha nắm các yếu lĩnh cơ bản về
kỹ thuật cho nên dẫn đến khi thực hiện thờng sai cơ bản về kỹthuật Để xây dựng cho học sinh có thái độ học tập đúng, hiểu
kỹ thuật trong từng giai đoạn để luyện tập kỹ thuật nhảy xa
Trang 8"Kiểu ngồi" Từ đó thực hiện đúng kỹ thuật nâng cao thànhtích và đảm bảo an toàn trong tập luyện.
*Kết quả đánh giá khi cha áp dụng sáng kiến giảng dạy kỹ
thuật nhảy xa "Kiểu ngồi" đối với học sinh lớp 9:
Trang 9- Phần lớn là giáo viên trẻ nên kinh nghiện giảng dạy cha đáp ứngvới phơng pháp đổi mới.
+ Qua thực tế giảng dạy nhiều năm tôi đã nhận thức đợc rằng,phải thực sự đổi mới cách dạy theo hớng tích cực mới đạt hiệuquả cao, bản thân tôi đã nghiên cứu và tìm ra những giải pháp
đổi mới trong việc giảng dạy nội dung nhảy xa "Kiểu ngồi"và bớc
đầu đã có kiết quả
+ Từ tiết học đầu tiên của bộ môn nhảy xa tôi đã cho học sinhhọc "lý thuyết" để các em có động cơ, ý chí đúng đắn về họctập bộ môn để tạo cho các em có hứng thú trong học tập bộ môn
* Nói đến môn Thể dục thì đặc trng của nó là vận độngngoài trời nên việc quản lý học sinh củng rất quan trọng cho nên
đòi hỏi giáo viên phải có phơng pháp tổ chức hoạt động phảikhoa học mới đạt hiệu quả cao đồ dùng dạy học phải đảm bảo
đầy đủ, an toàn phù hợp với nội dung yêu cầu bài học
Để đạt hiệu quả cao trong việc giảng dạy nội dung nhảy xa tôi đãrút ra một số nguyên nhân cơ bản sau:
III Nguyên nhân cơ bản dẫn đến một số sai lầm thờng mắc trong giảng dạy kỹ thuật nhảy xa "Kiểu ngồi":
1 Đối với giáo viên:
Trang 10- Cha chủ động, sáng tạo trong cách dạy, làm mẫu không chuẩnxác hoặc cho học sinh xem tranh ảnh, băng hình (nếu có) và kếthợp với phân tích động tác thiếu chính xác.
- Cha tận dụng hết quỷ thời gian của từng nội dung học, bố tríthời gian hợp lý giữa các nội dung giảng dạy
- Cha khai thác sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học hiện có ởphòng thiết bị và đồ dùng tự làm
- Còn đơn điệu trong hình thức tổ chức tập luyện nên cha tạocho các em có hứng thú trong học tập
2 Đối với học sinh:
a Một số nguyên nhân dẫn đến sai sót trong từng giai đoạn của
học sinh khi thực hiện kỹ thuật nhảy xa "Kiểu ngồi"là:
* Giai đoạn chạy đà:
+ T thế chuẩn bị không đúng, nhịp điệu chạy đà không ổn
định nhất là các bớc đà cuối dẫn đến giậm nhảy không đúngvào ván, độ ngã ngời của đà không hợp lý, tốc độ chạy đà chacao
* Giai đoạn giậm nhảy:
+ Cha xác định đợc chân giậm nhảy, bớc đa, đặt chân giậmngắn hoặc quá dài, giậm nhảy yếu, không duỗi hết các khớp nênkhông tận dụng đợc sức mạnh của cơ chân, cha kết hợp sức mạnh
Trang 11ở các khớp cổ chân, gối, hông sự phối hợp giữa chân lăng và haitay không tốt.
* Giai đoạn trên không:
+ Cha thực hiện đợc t thế “bớc bộ” trên không
+ Thời kỳ ngổi xổạy chân không gọn Khi bay trên không thânngời ngả về sau hoặc về trớc quá nhiều dẫn đến bị mất thăngbằng cha tạo đợc độ bay nằm ngang của cơ thể
+Không nâng đợc đùi và "với" cẳng chân ra trớc
* Giai đoạn tiếp đất (chạm cát):
+ Gập duỗi chân ra trớc không tích cực, không dớn đợc ngời vềphía trớc để tận dụng đợc độ xa hoặc bị ngã ra sau khi tiếp
đất, t thế đánh tay từ trên về trớc xuống dới ra sau còn yếu
+ Khi tiếp đất không chùng gối dẫn đến chấn động đối với cơthể khi tiếp đất nhanh
IV
Giải pháp cụ thể :
* Để học sinh yêu thích môn học, tự giác tích cực trong luyệntập và sửa chữa sai sót trong kỹ thuật tôi áp dụng một số giảipháp sau:
* Dạy kỹ thuật nhảy xa trên cơ sở ngời học đã đợc trang bị kỹthuật chạy ngắn Để ngời học có thể nắm vững đợc kỹ thuật,cần phải tuần tự giải quyết các giải pháp sau đây
Trang 12Giải pháp 1:
Xây dựng khái niệm đúng về kỹ thuật nhảy xa và tìm hiểukhả năng ban đầu của học sinh thông qua các biện pháp sau:
- Phân tích yếu lĩnh của các giai đoạn kỹ thuật
- Cho học sinh xem tranh ảnh kỹ thuật
- Giáo viên làm mẫu kĩ thuật động tác
- Cho học sinh nhảy thử và ghi lại những đặc điểm của học sinh
(1)
Giải pháp 2:
Dạy kỹ thuật chạy đà và giậm nhảy bằng các biện pháp sau:
- Thực hiện giậm nhảy liên tục 3 bớc đà trên đờng chạy
- Thực hiện giậm nhảy và bớc bộ bằng đà ngắn 7 - 9 bớc
- Tập cách xác định cự ly chạy lấy đà, và tập chạy đà trên đờngchạy nhảy xa
- Chạy toàn bộ đà có kết hợp động tác giậm nhảy nhẹ nhàng củariêng chân giậm rồi tiếp tục chạy qua ván giậm
- Xác định vạch kiểm tra ở 6 bớc cuối cùng và học cách điềuchỉnh cự li chạy lấy đà
Chú ý: Khi tập chạy đà phải chú ý tăng dần tốc độ, để điềuchỉnh đà, không nên thay đổi tốc độ mà chỉ nên tăng dân tần
số bớc chạy ở đoạn đầu để rút ngắn độ dài những bớc chạy ấy
Trang 13tức là rút ngắn cự ly toàn đà, hoặc tăng độ dài bớc ở đoạn đầuvới tần số bớc hơi chậm lại để kéo dài cự ly toàn đà vv Khi cầnthiết có thể giữ nguyên cách chạy lấy đà nhng rút ngắn cự lytoàn đà (nếu phạm quy) hoặc kéo dài thêm cự ly toàn đà (nếugiậm nhảy cha tới ván giậm nhảy).
- Thực hiện tại chỗ một bớc đặt chân giậm nhảy và đa chân đálăng ra trớc kết hợp đánh tay (chú ý dạy kết hợp động tác đánhtay, nếu khó khăn có thể dạy riêng động tác đánh tay trớc)
- Thực hiện nh trên nhng có bật nhẹ lên và rơi xuống bằng chân
Trang 14- Chạy đà ngắn giậm nhảy đầu chạm hoặc với tay lên vật treocao.
- Chạy đà ngắn giậm nhảy vợt qua xà thấp 50 - 60 cm đặt cáchván giậm nhảy khoảng 1/3 đờng bay
- Nhảy có mang thêm vật nặng (3 - 5kg)
Chú ý: Khi giậm nhảy phải nhanh, mạnh với biên độ lớn Cần tập
động tác theo trình tự từ mô phỏng tại chỗ đến di động Nếumuốn tăng khoảng cách bay để dễ thực hiện động tác có thểcho giậm nhảy trên bục gổ hơi có tính đàn hồi và cao hơn mặt
đất khoảng 30 - 35 cm
Giải pháp 4:
* Dạy kỹ thuật trên không bằng các biện pháp sau đây:
- Giáo viên làm mẫu và giảng giải kỹ thuật trên không "Kiểu ngồi"kết hợp với xem tranh ảnh kỹ thuật
- Chạy đà ngắn giậm nhảy, giữ t thế bớc bộ đến 1/3 quãng đờngbay thì thu chân giậm về trớc, 2 chân đa cao duổi cẳng chânrơi xuống đất
- Chạy đà 5 - 9 bớc giậm nhảy trên bục thực hiện nhảy xa "Kiểungồi"
- Chạy đà trung bình và dài thực hiện nhảy xa "Kiểu ngồi"
Trang 15Chú ý: Khi dạy giai đoạn trên không nên cho học sinh tiến hànhsau hoặc cùng với nhiệm vụ học kỹ thuật giai đoạn rơi xuống
đất Trớc khi tập luyện nội dung này cần cho ôn lại động tác "bớcbộ" cho thành thục
Để đạt hiệu quả cao trong giai đoạn này cần chú trọng thuchân lên và có động tác duổi cẳng chân với ra xa trớc khi rơixuống đất
Hoàn thiện kỹ thuật nhảy xa "kiểu ngồi"
- Củng cố và hoàn thiện từng phần của kỹ thuật
- Cho học sinh chạy đà tự do thực hiện toàn bộ kĩ thuật nhảy xa
- Thực hiện toàn bộ kỹ thuật với đà ngắn, trung bình và dài
- Tập các động t ác chuyên môn để phát triển thể lực
- Kiểm tra, thi đấu
Trang 16Chú ý: Khi chọn một kiểu nhảy xa nào cũng phải nắm chắc kỹthuật chạy đà, giậm nhảy Nên chú ý phát triển tố chất thể lựcmột cách toàn diện, đặc biệt là sức nhanh và sức mạnh tốc độ,mới tiếp thu kỹ thuật tốt và đạt thành tích cao trong kĩ thuậtnhảy xa.
Giải pháp 7:
Thực hiện tốt, dứt điểm việc sửa sai cho học sinh trong từng giai đoạn (Giải pháp thực hiện đồng thời trong từng giai đoạn, ở đây tách ra thành một giải pháp với ý nghĩa
để nhấn mạnh tầm quan trọng của vấn đề).
* Giai đoạn chạy đà:
+ Tập t thế chuẩn bị trớc khi chạy đà
+ Cho học sinh đo đà và đánh dấu mức đà, tập lập lại nhiều lần
kỹ thuật đó
+ Chạy đà nhiều lần chú ý nhịp điệu chạy đà và tăng tốc độ, hạthấp trọng tâm để chuẩn bị giậm nhảy tốt
+ Sử dụng vạch báo hiệu để điều chỉnh đà
+ Chạy lấy đà với tốc độ cao nhiều lần trên đờng chạy (hớng đà
và tốc độ)
* Giai đoạn giậm nhảy:
+ Bớc cuối cùng bớc nhanh, mạnh tiếp đất cả bàn chân
Trang 17+ Xây dựng bài tập giậm nhảy bớc bộ duỗi mạnh chân giậmthẳng.
+ Tập nhảy xa giậm nhảy nhanh, mạnh
+ Chạy đà 3 bớc giậm nhảy thu chân qua xà thấp
+ Tập bớc bộ thu chân, chú ý giữ chân giậm thẳng, phối hợp tốtchân lăng và 2 tay thăng bằng t thế ngay ngắn
* Giai đoạn tiếp đất (chạm cát):
+ Tập bật xa, chủ động nâng đợc đùi và với cẳng chân ra trớc.+ Bật từ trên cao xuống hố cát chủ động chùng gối khi chạm cát vàchuyển trọng tâm về trớc
+ Phối hợp động tác đánh tay với động tác chân và thân ngờihợp lí khi tiếp đất
+ Phối hợp toàn bộ kỹ thuật chú ý động tác khi tiếp đất
*Trong quá trình giảng dạy tôi luôn áp dụng tập luyện xen
vào giảng dạy một số Luật cơ bản của nhảy xa Trong giảng dạy
Trang 18từng giai đoạn giáo viên cần sửa sai kịp thời trong từng giai đoạn
và xây dựng kinh nghiệm giai đoạn đó cho học sinh Hoànchỉnh các giai đoạn đó để hình thành một kỹ thuật hoànthiện Trong giờ học luôn quan tâm đến ba đối tợng học sinh
để những em giỏi, khá không chủ quan, những em yếu không biquan, động viên khích lệ học sinh kịp thời tạo cho các emhứngthú, tích cực, tự giác luyện tập để giờ học đạt kết quả cao
V Kết quả và bài học kinh nghiệm:
Sau khi áp dụng những phơng pháp và bài tập trên để sửa sai
trong từng giai đoạn của kỹ thuật nhảy xa “Kiểu ngồi” tôi thấy
học sinh có chuyển biến rõ rệt, kỹ thuật đợc hoàn thiện hơn,thành tích đợc nâng cao lên Những em có thành tích không cao
thì bớc đầu đã hoàn thiện đợc kỹ thuật
a Những kết quả bớc đầu khi áp dụng sáng kiến trong năm học 2009 - 2010:
