(SKKN mới NHẤT) SKKN một số giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 3

Trong khi hình thành kĩ năng thực hiện hành vi đạo đức cho học sinh được xem là kết quả cuối cùng trong dạy học môn Đạo đức và các hoạt động giáo dục trong nhà trường.. Vì vậy, tìm giải

1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

Người xưa có câu:"Tiên học lễ, hậu học văn", câu ấy muốn nói trước khi học chữ, học kiến thức, con người phải học phép tắc, lễ nghĩa, nhân cách làm người bởi nếu không việc học chữ sẽ trở nên vô dụng Điều đó cho thấy tầm quan trọng của đạo đức đối với con người Đạo đức được hình thành bằng nhiều con đường, trong

đó không thể không đề cập đến việc dạy học đạo đức cho học sinh trong nhà trường tiểu học Ở đó, bằng những kĩ năng sư phạm của mình, giáo viên sẽ định hướng cho học sinh nhận thức các chuẩn mực hành vi đạo đức và kĩ năng thực hiện các hành vi đạo đức đó

Thực tế của việc thực hiện hành vi đạo đức của học sinh còn gặp nhiều khó khăn khi một bộ phận học sinh chỉ nhận thức được những chuẩn mực hành vi đạo đức mà hạn chế về kĩ năng thực hiện Trong khi hình thành kĩ năng thực hiện hành

vi đạo đức cho học sinh được xem là kết quả cuối cùng trong dạy học môn Đạo đức và các hoạt động giáo dục trong nhà trường Thông qua việc nắm bắt các chuẩn mực hành vi đạo đức cơ bản trong các hoạt động và quan hệ hàng ngày, phân biệt được các hành vi tốt - xấu, đúng - sai, các em chuyển hóa thành các thói quen đạo đức Những thói quen đạo đức ban đầu hình thành ở lứa tuổi tiểu học là nền tảng tạo nên nhân cách của con người và thông qua thực hiện hành vi đạo đức mới giúp trẻ tích lũy được kinh nghiệm đạo đức và trưởng thành mỗi ngày

Vì vậy, tìm giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh

là một việc làm quan trọng của giáo viên giảng dạy môn Đạo đức cũng như giáo

viên làm công tác chủ nhiệm lớp Đó là lý do tôi chọn đề tài: Một số giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 3.

1.2 Phạm vi áp dụng của sáng kiến kinh nghiệm

Những giải pháp được áp dụng vào trong công tác giáo dục đạo đức cho học sinh của giáo viên chủ nhiệm lớp 3

1.3 Điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm:

Đề tài tập trung nghiên cứu cách thức hình thành kĩ năng thực hiện hành vi đạo đức cho học sinh từ đó đưa ra một số giải pháp phù hợp để giáo dục đạo đức cho học sinh

2 PHẦN NỘI DUNG 2.1 Thực trạng của vấn đề:

* Tình hình đạo đức của học sinh:

- Khảo sát thực trạng tình hình đạo đức của học sinh lớp 3A đầu học kì 1, năm học

2019 – 2020 như sau:

Tổng số học sinh: 29 em, nữ : 18 em

- Thống kê các hành vi vi phạm đạo đức của học sinh đầu học kì 1:

Lớp Tổng

số HS

Hành vi vi phạm Đánh bạn Nói tục Thiếu trung thực Vi phạm khác

Bảng thống kê các hành vi vi phạm đạo đức của học sinh đầu học kì 1

Vi phạm khác: vứt rác bừa bãi, nói chuyện riêng trong lớp, vệ sinh chưa sạch sẽ, Một học sinh có thể có nhiều hành vi vi phạm

* Thực trạng về hoàn cảnh của học sinh:

Qua điều tra, khảo sát thì có những hoàn cảnh như sau:

+ Mồ côi cha (mẹ): 2 em

+ Học sinh con nhà nghèo: 2 em

+ Gia đình kinh tế đủ ăn: 20/29

+ Học sinh không được bố mẹ quan tâm: 8/29

* Nguyên nhân của thực trạng:

Một số phụ huynh chưa quan tâm đến việc giáo dục con cái Đời sống gia đình khó khăn, cha mẹ lo kiếm bát cơm, manh áo mà không quan tâm đến việc học hành, rèn luyện đạo đức cho con em Đại đa số phụ huynh giáo dục đạo đức cho con em mình chưa đúng cách, không phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của các em Giáo dục còn áp đặt, bắt làm theo ý thích của người lớn

Học sinh tiếp xúc với nhiều đối tượng trong xã hội, bị ảnh hưởng bởi những hành vi đạo đức không tốt như nói tục, chửi bậy, đánh nhau, trộm cắp,

Lớp đã từng có 03 giáo viên chủ nhiệm, thay đổi theo từng năm học Các giáo viên nhận thức và có phương pháp dạy môn Đạo đức không giống nhau Phần lớn thời gian phải tập trung cho môn Toán và môn Tiếng Việt ( được xem là các môn chính) mà không có thời gian nhiều để đầu tư cho các môn còn lại (trong đó có Đạo đức) nên việc hình thành kỹ năng thực hiện hành vi đạo đức chưa được chú trọng

2.2 Một số giải pháp

Trên cơ sở nắm bắt thực trạng và phân tích các nguyên nhân, tôi đã áp dụng một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh Cụ thể như sau:

2.2.1 Giáo viên định hướng cho học sinh nhận thức các chuẩn mực hành vi đạo đức trong tiết dạy môn Đạo đức

Với mục tiêu học sinh nắm vững tri thức cơ bản về chuẩn mực hành vi, thông thường các hoạt động phải giúp học sinh biết được: Chuẩn mực hành vi đó là gì? Vì sao phải thực hiện chuẩn mực hành vi đó? Để thực hiện mục tiêu này thì giáo viên có thể sử dụng các phương pháp dạy học có lợi thế như: Kể chuyện, Đàm thoại, Thảo luận nhóm, Trò chơi,

Với phương pháp kể chuyện: giáo viên sưu tầm những câu chuyện phù hợp

với nội dung bài học đạo đức, phù hợp với lứa tuổi và phải gần gũi với các em Sau khi kể chuyện, giáo viên giúp học sinh khai thác truyện bằng hệ thống câu hỏi gợi

mở giúp các em nắm bắt được nội dung truyện, đồng cảm với nhân vật trong truyện từ đó các em có động cơ để thực hiện hành vi đạo đức

Với phương pháp thảo luận nhóm: giáo viên cần chuẩn bị hệ thống câu hỏi

phù hợp với chủ đề bài đạo đức Câu hỏi ngắn gọn, dễ hiểu

Trong quá trình thảo luận nhóm, giáo viên nên bao quát quá trình làm việc của các em, kích thích mọi thành viên trong nhóm, các nhóm làm việc tích cực Phần trình bày kết quả thảo luận, giáo viên gọi luân phiên các nhóm, các thành viên trong nhóm lên báo cáo, cần tạo điều kiện cho các nhóm chất vấn lẫn nhau Vai trò của giáo viên là định hướng để các em tự tìm ra chuẩn mực hành vi đạo đức Việc làm này giúp mỗi học sinh đều được trải nghiệm để đi đến bài học đạo đức cần hình thành

2.2.2 Giáo viên định hướng cho học sinh cách thức giải quyết các tình huống trong tiết dạy môn Đạo đức

Quán triệt tinh thần: “Không bao giờ đưa đến cho học sinh những sản phầm làm sẵn”, hãy để các em tiếp cận với tình huống và chính bản thân các em sẽ vận dụng vốn kinh nghiệm, bộc lộ cảm xúc thực của mình trong việc đưa ra cách giải quyết cho tình huống đó Ý nghĩa của việc giải quyết tình huống ở đây không phải

là ở đáp án cuối cùng mà là cách để đến được với đáp án đó

Để có được điều này, giáo viên phải tạo ra môi trường giao tiếp thân thiện, cởi mở giữa thầy và trò “Sự giao tiếp này tạo điều kiện tốt cho sự phát triển động

cơ của học sinh và tính sáng tạo của hoạt động học tập, cho sự phát triển đúng đắn của nhân cách học sinh, tạo nên bầu không khí xúc cảm trong dạy học”( A.A.Leonchiev)

Muốn vậy, trong bước tìm kiếm giải pháp trước mỗi tình huống bài học, giáo viên cần chú ý:

1 Khơi gợi cho học sinh tự nêu ra cách ứng xử của mình trước mỗi tình huống Giáo viên cần tôn trọng mọi giải pháp học sinh đưa ra Nếu giáo viên phủ nhận ý kiến của học sinh sẽ khiến các em hụt hẫng, sợ sai và lần sau không dám phát biểu nữa hoặc không dám nói thật

2 Phân tích các mặt ích lợi và hạn chế ở mỗi giải pháp để các em thấy được việc nên hay không nên của hành vi nào đó Quá trình dẫn dắt các em phân tích giải pháp không nên nóng vội Trong số các giải pháp đưa ra phải có giải pháp lựa

chọn Giáo viên có thể bắt đầu từ các giải pháp chưa tốt, lộ rõ mặt hạn chế và tự bản thân các em sẽ đánh giá được mặt ưu nhược của giải pháp và đưa ra giải pháp lựa chọn

Có thể sơ đồ hóa quá trình đó như sau

2.2.3 Tích hợp giáo dục đạo đức cho học sinh trong dạy học các môn học khác

Giáo viên chủ nhiệm là người gặp gỡ thường xuyên với học sinh mỗi ngày, đảm nhận dạy học hai môn Toán và Tiếng Việt do đó có nhiều thời gian gần gũi với học sinh, nắm rõ đặc điểm tâm, sinh lý của từng em Đó là mặt thuận lợi để tích hợp giáo dục đạo đức cho học sinh trong dạy học các môn học mà mình phụ trách Các giá trị đạo đức trong chương trình môn học sẽ không được học sinh cụ thể hóa thành hành vi nếu không gắn với hoạt động học tập các môn học

Tích hợp giáo dục đạo đức cũng là một yếu tố quan trọng trong mục tiêu cần đạt được sau mỗi bài dạy Khi học toán, các em được rèn đức tính cẩn thận,tính kiên trì, nhẫn nại, niềm say mê, yêu thích học tập, biết quý trọng thời gian, Khi học Tập đọc, Kể chuyện, Tập làm văn, các em càng thấy yêu hơn quê hương, đất nước; yêu gia đình; biết sống bao dung, độ lượng, biết đoàn kết với bạn bè; biết nói lời hay làm việc tốt; biết giúp đỡ mọi người; sống trung thực, thẳng ngay, tinh thần bảo vệ lẽ phải, dũng cảm nhận lỗi và sửa lỗi, Mỗi bài tập đọc, mỗi câu chuyện

Tình

huống,

vấn đề

Giải pháp 1

Tích cực Hạn chế

Giải pháp chọn

Tích cực Hạn chế Tích cực Hạn chế Giải pháp 2

Giải pháp n

được nghe được đọc và cả những bài văn đều có tác động đến việc thực hiện hành

vi đạo đức của học sinh

2.2.4.Huy động học sinh tham gia tích cực vào các hoạt động ngoài giờ lên lớp

Giáo dục đạo đức được tiến hành bằng nhiều con đường, trong đó thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp (HĐNGLL) - con đường mang lại hiệu quả đáng

kể đối với lứa tuổi học sinh

Nội dung HĐNGLL thông qua các loại hình hoạt động chủ yếu như: vui chơi, giải trí, văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, hoạt động xã hội theo chủ điểm trong

tổ chức của học sinh (lớp, Sao, Đội, tổ chức tự quản của học sinh ở địa bàn dân cư) hoặc theo phối hợp của nhà trường với cộng đồng, lao động công ích (phù hợp với sức khỏe và khả năng) trong nhà trường hoặc cộng đồng, hoạt động từ thiện giúp bạn có hoàn cảnh khó khăn, người già cả, tàn tật, neo đơn,

Giáo dục đạo đức thông qua HĐNGLL giúp học sinh kiểm nghiệm những tri thức đạo đức đã tiếp thu trong giờ học Đồng thời HĐNGLL còn là môi trường, điều kiện giúp các em có cơ hội giao lưu với nhau, tiếp xúc với cuộc sống muôn màu, muôn vẻ trong những mối quan hệ đa dạng (trong bản thân, gia đình, nhà trường, cộng đồng xã hội và với môi trường tự nhiên) Cũng thông qua HĐNGLL, thái độ hành vi của học sinh có dịp được bộc lộ, được mọi người xung quanh đánh giá và quan trọng là các em biết tự đánh giá, tự điều chỉnh cách ứng xử của bản thân cho phù hợp với các chuẩn mực đạo đức

Ví dụ: Các loại hình HĐNGLL rất phong phú và đều có khả năng to lớn

trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh như:

+ Khi giáo dục chuẩn mực hành vi đạo đức Kính yêu Bác Hồ có thể sử dụng các hình thức HĐNGLL như: tổ chức thi giọng hát hay, điệu múa đẹp ca ngợi công lao của Bác,

+ Khi giáo dục chuẩn mực hành vi đạo đức Biết ơn anh bộ đội cụ Hồ, giáo viên có thể sử dụng các hình thức HĐNGLL như: tổ chức thăm hỏi các gia đình thương binh, liệt sĩ; thi kể chuyện về tấm gương dũng cảm của các chú bộ đội; chiếu các bộ phim lịch sử

+ Khi giáo dục chuẩn mực hành vi đạo đức Bảo vệ động vật nuôi, cây trồng, giáo viên có thể sử dụng các hình thức HĐNGLL như: tổ chức chăm sóc cây cối trong vườn trường, thi tìm hiểu lợi ích của các con vật nuôi,

Khi tổ chức một HĐNGLL bất kì , tôi đã huy động sự tham gia tích cực của tất cả các học sinh trong lớp Khi học sinh tham gia HĐNGLL, giáo viên khai thác được vốn sống, vốn kinh nhiệm đạo đức của học sinh, đồng thời hướng các em vận dụng ngay hiểu biết của mình vào việc giải quyết những tình huống đa dạng Bên cạnh đó, tôi luôn quan sát hoạt động của các em để có những nhận xét, đánh giá chính xác, có những lời khen, hình thức khen thưởng những em tham gia tích cực, đạt kết quả tốt, đồng thời định hướng, giúp đỡ cho các em còn chậm, chưa nhiệt tình trong mọi hoạt động để các em khắc phục

2.2.5 Xây dựng nội quy lớp học và bảng thi đua

Ngay từ đầu năm học ,trong tiết sinh hoạt tập thể, tôi đã tổ chức cho học sinh bầu ra một Hội đồng tự quản lớp học và xây dựng nội quy chung để cả lớp cùng thực hiện Hội đồng tự quản gồm có 1 Chủ tịch Hội đồng tự quản ,2 Phó chủ tịch Hội đồng tự quản và các Ban tham gia Hội đồng tự quản (Ban học tập, Ban quyền lợi, Ban sức khỏe, Ban vệ sinh, Ban văn nghệ, Nhiệm vụ các ban là nhắc nhở để các bạn thực hiện đúng nội quy lớp đề ra Lớp đã liệt kê những việc nên và không nên và lập thành bảng: Quy ước lớp mình Giáo viên đã định hướng cho học sinh một số biểu hiện và hành vi đạo đức giúp học sinh đề ra những việc làm thiết thực nhằm hình thành và phát triển phẩm chất Cụ thể:

- Chăm học, chăm làm, tích cực tham gia hoạt động giáo dục

- Tự tin, tự trọng, tự chịu trách nhiệm

- Trung thực, kỉ luật, đoàn kết

- Yêu gia đình, bạn bè và những người khác; yêu trường, lớp, quê hương, đất nước.

2 Đúng tư cách đội viên Mặc áo quần xộc xệch

3 Làm bài tập đầy đủ Nói chuyện riêng

4 Đoàn kết, giúp đỡ bạn bè Đánh bạn

5 Giữ vệ sinh cá nhân Nói dối

6 Nói lời hay, làm việc tốt Nói tục

7 Giữ vệ sinh trường, lớp Vẽ bậy, vứt rác bừa bãi

Bảng quy ước lớp mình

- Những học sinh thực hiện tốt nội quy lớp học sẽ được giáo viên chủ nhiệm tặng hoa chăm ngoan, hoa học - giỏi, hoa sáng tạo, dán vào bảng thi đua của lớp Bảng thi đua được thiết kế theo mỗi tổ Học sinh nào được khen thưởng sẽ được dán hoa điểm tốt vào bảng Cuối mỗi tuần, bạn nào trong tổ có số hoa nhiều nhất,

tổ nào có số hoa nhiều nhất sẽ được khen thưởng Phong trào thi đua đạt nhiều hoa điểm tốt đã rộ lên trong lớp học: các em hăng say phát biểu, chăm ngoan, lễ phép, được của rơi trả lại, giúp đỡ bạn bè để được nêu gương sáng của tuần Những học sinh vi phạm nội quy lớp học sẽ bị trừ hoa hoặc bằng các hình thức trực phạt Ví dụ: Trong giờ ra chơi, có một học sinh đánh bạn thì sẽ bị Ban nề nếp nhắc nhở và báo cáo với giáo viên về việc vi phạm và bị trừ số hoa đã có Bên cạnh đó, trên bảng thi đua còn có thông tin về ngày sinh của mỗi học sinh, các học sinh sinh cùng tháng sẽ được tổ chức sinh nhật chung nên các em rất vui và hào hứng Các

em được sống trong tình yêu thương, sự quan tâm của bạn bè, của cô giáo để từ đó

ý thức hơn về vai trò của bản thân, chăm ngoan hơn để không phụ lòng của cô và bạn bè

2.2.6 Phối kết hợp với các lực lượng khác

- Đối với Đội TNTP Hồ Chí Minh:

Giáo viên chủ nhiệm thường xuyên trao đổi với Tổng phụ trách Đội về việc thực hiện nề nếp, các hoạt động do Đội, nhà trường tổ chức để nắm rõ sự tiến bộ, tích cực tham gia hoạt động của mỗi em từ đó có sự định hướng phù hợp giúp các

em thực hiện có hiệu quả

- Đối với nhà trường:

Giáo viên đưa ra ý kiến trong các cuộc họp, hội ý hội đồng về những vấn đề tác động đến đạo đức của học sinh:

+ Cần đưa ra những quy định rõ ràng về việc buôn bán ở trước cổng trường

và phải xử lí thật nghiêm những trường hợp không chấp hành Những hàng bán

bánh kẹo tràn lan lôi kéo các em mua hàng bánh ăn đầu giờ học, giờ ra chơi, đặc biệt là giờ ra về làm mất vẻ đẹp học đường Hơn thế trẻ nhiễm thói xấu ăn quà vặt,

là một thói quen không tốt mà chúng ta cần giúp các em loại bỏ

+ Cần thực hiện nghiêm túc các quy định của nhà trường đối với việc đưa đón con, hành vi ứng xử của phụ huynh ở trường học Những hành vi của người lớn có tác động rất lớn đến hành vi của trẻ Bởi nhân cách của trẻ đang trên quá trình hình thành và phát triển, rất mong manh và dễ bị ảnh hưởng từ những tác động xấu từ bên ngoài.Ví dụ, cảnh phụ huynh đến tại trường học để đánh học sinh; cảnh phụ huynh đưa đón con trước cổng trường rất lộn xộn: xe đậu tràn cả đường, một số phụ huynh phì phèo thuốc lá, … Tất cả những hành vi đó đều ảnh hưởng đến nhận thức của trẻ mà trẻ lại rất nhạy cảm để học theo những cái xấu Do đó để thực hiện tốt công tác giáo dục đạo đức cho trẻ phải có biện pháp để xử lí những hiện tượng trên, đó là: yêu cầu phụ huynh thực hiện nghiêm túc giờ đưa, đón con; đậu xe đúng nơi quy định; không tự tiện vào trường khi chưa được sự cho phép của bảo vệ

- Đối với gia đình:

Trong những buổi họp phụ huynh, giáo viên chủ nhiệm báo cáo tình hình học tập, tu dưỡng rèn luyện đạo đức của từng em cụ thể

Đặc biệt người giáo viên chủ nhiệm phải hết sức khéo léo trong việc đưa ra

những nhận xét, quán triệt theo tinh thần “không được chê học sinh” Cần dựa trên

những chuyển biến tốt của các em để cùng thống nhất với phụ huynh cách giáo dục đạo đức đúng đắn cho con em họ Chính mỗi giáo viên bằng tài năng sư phạm và nghệ thuật thuyết phục còn góp phần giúp cho phụ huynh có suy nghĩ tiến bộ hơn trong giáo dục con cái

Có thể nói gia đình là trường học đầu tiên và suốt đời của con người Gia đình và truyền thống gia đình ảnh hưởng rất lớn đến việc hình thành và giáo dục đạo đức cho học sinh Mọi người trong gia đình có quan hệ đối xử tốt, quan tâm chăm sóc lẫn nhau, có tôn ti trật tự; ông bà, cha mẹ, anh chị thực sự là tấm gương

để các em noi theo thì đó là nền tảng để giáo dục đạo đức cho các em Trái lại, một

gia đình lộn xộn, không có tôn ti trật tự, các thế hệ không tôn trọng lẫn nhau thì tư tưởng đạo đức của học sinh nhất định sẽ bị ảnh hưởng không tốt

- Đối với xã hội:

Giáo viên chủ nhiệm phải tham mưu nhà trường tác động đến lãnh đạo địa phương, các tổ chức đoàn thể khác về việc giám sát việc thực hiện hành vi đạo đức của học sinh để các em không tham gia vào những tệ nạn xã hội bằng cách đưa ra những quy định chung và xử lý kịp thời những trường hợp vi phạm Học sinh luôn chịu tác động, “thẩm thấu” từ nhiều kênh thông tin (internet, chat, game, ) Đặc biệt là một số tệ nạn xã hội bắt đầu tấn công, thâm nhập vào trường tiểu học như hút thuốc lá, sử dụng ma túy,

Trước những tác động xấu đến đạo đức của học sinh đòi hỏi sự kết hợp của nhà trường, gia đình và cả xã hội trong việc giáo dục đạo đức cho trẻ Giáo dục thế

hệ trẻ không phải là nhiệm vụ riêng của nhà trường, cũng không phải là nhiệm vụ riêng của giáo viên mà là nhiệm vụ của cả các bậc cha mẹ, của các tổ chức toàn thể

và cũng là trách nhiệm, nhiệm vụ công dân của mỗi người Làm tốt công tác này chứng tỏ năng lực huy động các lực lượng giáo dục học sinh của nhà trường nói chung và giáo viên chủ nhiệm nói riêng Sự kết hợp thống nhất 3 lực lượng này tạo nên sức mạnh thúc đẩy sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ, chuẩn bị nền tảng để xây dựng những con người tiến bộ trong tương lai

2.3 Kết quả

- Thống kê các hành vi vi phạm đạo đức của học sinh cuối học kì 1 năm học 2019-2020:

Lớp Tổng

số HS

Hành vi vi phạm Đánh bạn Nói tục Thiếu trung thực Vi phạm khác