(SKKN mới NHẤT) SKKN một số giải pháp nhằm nâng cao thể lực cho học sinh năng khiếu môn cầu lông

Qua nhiều năm giảng dạy bộ môn thể dục và bồi dưỡng HSNK TDTT ở trường THCS tôi nhận thấy rằng sức khỏe của học sinh chưa thật tốt, nhiều học sinh không hướng thú luyện tập TDTT, không n

1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm tới công tác thể dục thể thao (TDTT) nói chung và Gáo dục thể chất (GDTC) trong nhà trường nói riêng nhằm tăng cường sức khỏe cho con người mà trước hết là thế hệ học sinh, thế hệ tương lai của đất nước Hơn 20 năm đổi mới, Đảng và nhà nước tiếp tục đòi hỏi việc nâng cao chất lượng nguồn lực con người không những về mặt trí tuệ mà cả và thể chất để đảm bảo yêu cầu xây dựng và phát triển đất nước theo hướng Công nghiệp hóa – hiện đại hóa, trong đó GDTC cho học sinh trong các trường học được xác định là một đyếu tố cực kì quan trọng

Những quan điểm và đường lối của Đảng về TDTT thể hiện trong hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 tại điều 41 “GDTC

là bắt buộc đối với các trường học” Gần đây nhất Quốc hội đã thông qua Luật thể dục, thể thao trong đó môn học chính khóa thuộc chương trình giáo dục và hoạt động thể thao trong nhà trường là hoạt động tự nguyện (điều 20, Luật thể dục, thể thao)

Trong những năm qua và hiện nay Bộ giáo dục và đào tạo đã thường xuyên chỉ đạo và đầu tư mọi mặt để công tác GDTC trong các trường học, công tác GDTC trong các trường học đã đi vào nề nếp và có hiệu quả bồi dưỡng năng lực thể chất cho học sinh góp phần đào tạo thế hệ học sinh có đạo đức, nhân cách tri thức khoa học, thể chất cường tráng đáp ứng yêu cầu học tập và công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước

Các trường học đã xác định chương trình GDTC có mục đích chính nhằm bồi dưỡng thể chất, nhân cách và đạo đức cho học sinh góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện Ngoài chương trình học Thể dục chính khóa, các hoạt động TDTT được coi là một phần quan trọng trong chương trình rèn luyện sức khỏe, tăng cường thể chất, xây dựng đội tuyển TDTT tham gia các giải thi đấu cấp trường, cấp huyện và cấp tỉnh

Trong thi đấu các môn Hội khỏe phù đổng nói chung, môn Cầu Lông nói riêng đòi hỏi các em học sinh cần phải kết hợp nhuần nhuyễn giữa các yếu lĩnh

kỹ thuật, chiến thuật, tâm lý, với việc phát triển các tố chất thể lực, đặc biệt là tố chất sức mạnh tốc độ và sức bền Muốn tấn công đối phương dành điểm, các em phải thực hiện được những đường cầu khéo và mạnh Do đó, các tố chất như: sức nhanh, sức mạnh, sức bền, sự khéo léo trong môn Cầu lông giữ vai trò quan trọng Nó được thể hiện trong quá trình thực hiện kỹ thuật di chuyền, phông cầu, đập cầu, bạt cầu, sức bật của chân Đây là những nhân tố chủ yếu tấn công đối phương trong quá trình thi đấu Vì vậy, việc nghiên cứu lựa chọn các bài tập, các phương pháp huấn luyện phù hợp với các em học sinh là điều rất quan trọng

Để duy trì tốt trạng thái tập luyện cũng như thi đấu, các em học sinh năng khiếu Cầu Lông cần được phát triển thể lực chuyên môn toàn diện

Câu hỏi mà bản thân tôi khi tham gia BD HSNK TDTT làm thế nào để nâng cao thể lực chung tạo điều kiện tốt cho các em thi đấu đạt kết quả cao? Làm như thế nào để lôi kéo các em làm cho các em phát huy hết năng lực của mình? Làm sao để mang lại thành tích cho nhà trường, niềm vinh dự cho bản thân, cho các em, đồng thời giữ được uy tín của mình trước học sinh và phụ huynh? Nỗi băn khoăn đó luôn thường trực trong suy nghĩ của tôi Bằng chính

nổ lực trong suy nghĩ đó, trải qua nhiều năm năm làm công tác giảng dạy và bồi dưỡng HSNK TDTT ở trường tôi đã tự tìm tòi, nghiên cứu, trao đổi với đồng nghiệp nên có một số thành quả nhất định

Vì vậy tôi mạnh dạn chọn đề tài : " Một số giải pháp nhằm nâng cao thể lực cho học sinh năng khiếu môn Cầu lông " Đề tài này, bản thân sử dụng một

số giải pháp được rút ra từ công tác bồi dưỡng học sinh năng khiếu TDTT, kinh nghiệm qua nhiều năm liên tục, có thể giúp đồng nghiệp tham khảo, hy vọng rằng những kinh nghiệm nhỏ này sẽ tháo gỡ những vướng mắc về công tác BDHSNK môn Cầu lông ở trường

1.2 Điểm mới của sáng kiến

Qua nhiều năm giảng dạy bộ môn thể dục và bồi dưỡng HSNK TDTT ở trường THCS tôi nhận thấy rằng sức khỏe của học sinh chưa thật tốt, nhiều học sinh không hướng thú luyện tập TDTT, không nhanh nhẹn đôi khi còn tỏ ra chậm chạm uể oải, sự phát triển các tố chất thể lực của một số em chưa cao chính vì vậy việc rèn luyện thể lực và nâng cao sức khỏe đặc biệt là tố chất sức bền là việc làm hết sức cần thiết Nhiều học sinh có năng khiếu TDTT tuy nhiên trong quá trình tập luyện chưa chú ý đến việc nâng cao các tố chất thể lực dẫn đến khi tham gia thi đấu các em không thể phát huy hết được khả năng của mình, đều đó ảnh hưởng rất lớn đến kết quả Việc sử dụng các phương pháp dạy học không thích hợp dẫn đến hiệu quả phát triển tố chất thể lực cho học sinh nằm ở mức thấp Chính vì thế điểm mới của đề tài này là đưa ra được các giải pháp tối ưu nhằm giúp cho học sinh năng khiếu môn Cầu lông phát triển tốt hơn các tố chất thể lực đặc biệt là sức bền

1.3 Phạm vi áp dụng đề tài

- Trong phạm vi đề tài này, tôi áp dụng cho quá trình bồi dưỡng HSNK TDTT môn Cầu lông của trường

- Thời gian thực nghiệm từ năm học 2017-2018 đến hết năm học

2019-2020

2 PHẦN NỘI DUNG 2.1 Thực trạng

a Thuận lợi, khó khăn

* Thuận lợi.

Được sự quan tâm của Phòng GD&ĐT, thường xuyên quan tâm bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên Phòng GD&ĐT chỉ đạo và có kế hoạch tổ chức HKPĐ cụ thể ngay từ đầu năm học

Lãnh đạo nhà trường luôn tạo mọi điều kiện về sân bãi tập luyện, cơ sở vật chất cho công tác giảng dạy, các giáo viên trong trường thường xuyên đến xem các em tập luyện và đóng góp ý kiến cho phương pháp huấn luyện đội tuyển

Phong trào TDTT trong nhà trường và ngoài xã hội đang phát triển nên học sinh có điều kiện tập luyện và cọ xát Trường đã có 2 sân Cầu lông nên thuận lợi cho các em tập luyện và thi đấu

Hội cha mẹ phụ huynh học sinh quan tâm độngviên, nhắc nhở nên học sinh

đã tham gia tập luyện đầy đủ các buổi theo quy định Đa số học sinh ham thích môn Cầu lông, có ý thức tổ chức kỷ luật, năng động nhiệt tình với các bài tập khi giáo viên đưa ra

Học sinh có năng khiếu, tiếp thu nhanh, dễ uốn nắn, sửa sai Đa số các em gần trường nên việc tập luyện và đi lại thuận lợi, được gia đình quan tâm tạo điều kiện

Bản thân được đào tạo Đại học sư phạm TDTT, yêu thích môn Cầu lông Luôn luôn an tâm công tác, yêu nghề, tích cực tìm tòi học hỏi nâng cao chuyên môn nghiệp vụ thông qua đồng nghiệp, trên Internet…vv Trong quá trình học sinh tập luyện Giáo viên luôn bám sát học sinh, hiểu rõ hoàn cảnh tâm sinh lý lứa tuổi, sức khỏe của các em từ đó phân loại đối tượng để có những bài tập phù hợp

* Khó khăn.

Một đặc điểm khó khăn trong công tác GDTC và dạy môn Cầu lông của trường đó là chưa có nhà đa chức năng, cơ sở vật chất phục vụ cho việc giảng dạy còn thiếu thốn Chính vì vậy đã ảnh hưởng rất nhiều đến phương pháp tổ chức và kế hoạch giảng dạy môn học GDTC và môn Cầu lông

Khung phân phối chương trình Thể dục gồm 70 tiết do Bộ giáo dục và đào tạo quy định được chia thành 2 tiết/ 1tuần, môn thể thao tự chọn (TTTC) 24 tiết/ 1năm Bên cạnh chương trình học tập theo phân phối chương trình và rèn luyện theo quy định, nhà trường chưa có chương trình tập luyện ngoại khóa cho học sinh Qua điều tra ban đầu cho thấy đa số học sinh có sở thích môn Cầu Lông, Bóng đá, Bóng chuyền đặc biệt là môn Cầu lông Song hiện nay nhà trường chưa có điều kiện tổ chức tập luyện ngoại khóa và sinh hoạt theo các Câu lạc bộ sở thích Chính vì vậy khi tham gia HKPĐ cấp huyện, cấp tỉnh đạt kết quả chưa cao

Hiện nay các em học sinh ở trường việc thực hiện tập luyện TDTT đều đặn và khoa học còn rất khiêm tốn Qua khảo sát thực tế học sinh đầu năm học

2018 - 2019 có rất ít em thường xuyên tập luyện TDTT ngoài giờ, số học sinh biết vận dụng các bài tập, các phương pháp để phát triển các tố chất thể lực còn hạn chế

Trong quá trình thực hiện đề tài tôi nhận thấy một số em chưa thật sự chú

ý đến việc tập luyện và thi đấu, lý do các em phải đi học chính khóa và tham gia câc hoạt động khác của trường quá nhiều hơn nữa sức khỏe, năng lực và khả năng tiếp thu của học sinh không đồng đều nên phần nào đã ảnh hưởng đến quá trình tập luyện

Một số phụ huynh không muốn cho con mình tham gia tập luyện và thi đấu môn Cầu lông vì sợ ảnh hưởng tối việc học tập

Trường chưa có đầy đủ sân bãi, dụng cụ tập luyện, cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu tập luyện nên ảnh hưởng nhiều đến quá trình tập luyện của học sinh

2.2 Các giải pháp

Giải pháp 1 Vận dụng một số nguyên tắc, phương pháp để lựa chọn các bài phù hợp với đặc trưng của môn Cầu lông.

Căn cứ vào các nguyên tắc, phương pháp huấn luyện, dựa và cơ sở lý luận của các tố chất thể lực, dựa vào đặc điểm tâm sinh lý và trình độ thực tế của học sinh năng khiếu Cầu lông của trường tôi đã vận dụng các nguyên tắc và phương pháp như sau:

* Về nguyên tắc: Vận dụng chủ yếu các nguyên tắc sau:

- Nguyên tắc 1: Lựa chọn các bài tập được phải có tính định hướng phát triển sức nhanh, sức mạnh, sức bền chuyên môn rõ rệt nhằm tác động trực tiếp vào các nhóm cơ chủ yếu tham gia vào hoạt động kỹ - chiến thuật Cầu lông

- Nguyên tắc 2: Lựa chọn các bài tập phải đảm bảo tính khả thi, có nghĩa

là các bài tập có thể thực hiện được trên đối tượng và điều kiện tập luyện của học sinh năng khiếu cầu lông của trường

- Nguyên tắc 3: Các bài tập lựa chọn phải đảm bảo tính hợp lý, nghĩa là nội dung, hình thức, khối lượng vận động phải phù hợp với đặc điểm đối tượng, điều kiện thực tiễn của trường

- Nguyên tắc 4 : Các bài tập phải có tính hiệu quả, nghĩa là các bài tập phải nâng cao được năng lực sức sức bền chuyên môn cho học sinh năng khiếu Cầu lông

- Nguyên tắc 5: Các bài tập phải có tính đa dạng, tạo hứng thú tập luyện cho các em

- Nguyên tắc 6: Các bài tập phải có tính tiếp cận với xu hướng sử dụng các biện pháp và phương pháp huấn luyện sức bền chuyên môn trong huấn luyện hiện đại

* Về phương pháp:

Để phát triển các tố chất thể lực đặc biệt là sức bền trong quá trình bồi dưỡng giáo viên có thể sử dụng các phương pháp tập luyện sau:

- Phương pháp tập luyện có định mức: Bao gồm 2 phương pháp đó là;

+ Phương pháp tập luyện có định mức chặt chẽ

+ Phương pháp tập luyện có định mức từng phần

Với việc sử dụng phương pháp này học sinh được lặp đi lặp lại nhiều lần các động tác hoặc một bộ phận động tác trong điều kiện có định mức chặt chẽ về hình thức tập luyện, lượng vận động, về luân phiên vận động với nghỉ ngơi Nhờ vậy mà các em có thể nắm vững được chi tiết động tác và hình thành các kĩ xảo vận động cần thiết, phát triển thể lực và rèn luyện ý chí

- Phương pháp tập luyện ổn định:

Tức là trong quá trình tập luyện các động tác được lặp lại nhiều lần mà không có

sự biến đổi đáng kể trong cấu trúc và các thông số cơ bản về lượng vận động của chúng

- Phương pháp tập luyện biến đổi:

Tức là trong quá trình tập luyện các động tác được lặp lại nhiều lần nhưng có sự biến đổi đáng kể trong cấu trúc và các thông số cơ bản về lượng vận động của

chúng Đó là sự thay đổi kĩ thuật, tốc độ, tần số, biên độ, quãng nghĩ của các động tác một cách có chủ định trong tiến trình tập luyện

- Phương pháp trò chơi và thi đấu:

Phương pháp trò chơi có những nét tiêu biểu sau đây: Hoạt động chủ yếu của buổi tập được tổ chức trên cơ sở “chủ đề” có hình ảnh hoặc qui ước nhằm đạt được mục đích nhất định trong những điều kiện tình huống thay đổi Thể hiện rõ các đặc điểm phẩm chất đạo đức, tính cách cá nhân …Vì trong trò chơi tính chất thi đua và đối kháng rất rõ ràng Vì vậy luôn xuất hiện những hành vi tích cực để giải quyết mối quan hệ giữa cá nhân với tập thể, giữa người này và người khác, giữa đội này và đội khác Kích thích tính tích cực của người tập về sự sáng tạo

- Phương pháp kiểm tra: Phương pháp này giúp cho giáo viêm nắm rõ trình độ, khả năng của từng học sinh từ đó tập trung hướng dẫn cho các em khắc Phục điểm yếu vsf biết phát huy thế mạnh của bản thân

Có thể vận dụng phương pháp này qua các Test sau:

Test 1 Di chuyển ngang sân đơn 30 lần( Nam), nữ 20 lần (s)

+ Mục đích: Đánh giá sức bền trong di chuyển của học sinh năng khiếu Cầu Lông

+ Dụng cụ: Sân cầu lông, đồng hồ bấm giờ, giấy bút ghi chép

+ Cách thực hiện: Người thực hiện đứng 1 chân chạm vạch giới hạn đường biên ngang sân đơn sân cầu lông Khi có tín hiệu bắt đầu, chạy tới đường biên ngang đối diện trên sân rồi lại di chuyển ngược lại, thực hiện liên tục cho tới khi có tín hiệu dừng lại

+ Yêu cầu: Di chuyển với tốc độ tối đa, chân chạm vạch giới hạn đường biên ngang sân đơn mới được đổi hướng

+ Thành tích được tính là số lần thực hiện đúng yêu cầu trong khoảng thời gian quy định

Test 2 Di chuyển 4 góc tiến lùi mô phỏng động tác đập cầu và sủi cầu

1 phút (lần)

+ Mục đích: Đánh giá sức bền chuyên môn trong di chuyển phối hợp kỹ thuật đập cầu và sủi cầu

+ Dụng cụ: Sân cầu lông, vợt, giấy bút ghi chép

+ Thực hiện: Người thực hiện đứng ở vị trí cuối sân phía bên phải, khi có tín hiệu bắt đầu, thực hiện di chuyển và thực hiện kỹ thuật động tác theo đúng lộ trình quy định

+ Yêu cầu: thực hiện động tác đập cầu và sủi cầu đúng kỹ thuật, di chuyển đúng lộ trình quy định Thực hiện tối đa sức

+ Thành tích được tính là số lần thực hiện đúng yêu cầu

Test 3 Di chuyển nhặt đổi cầu 6 điểm trên sân 1 vòng (s)

+ Mục đích: Đánh giá sức bền tốc độ

+ Dụng cụ: Sân cầu lông, đồng hồ bấm giờ, giấy bút ghi chép

+ Thực hiện: Người thực hiện đứng ở vị trí xuất phát, khi có tín hiệu bắt đầu, thực hiện di chuyển nhặt đổi cầu 6 điểm theo lộ trình quy định

+ Yêu cầu: Thực hiện với tốc độ tối đa

+ Thành tích được tính là khoảng thời gian từ khi có tín hiệu bắt đầu tới khi người thực hiện hoàn thành nội dung

Test 4 Di chuyển lùi 3 bước bật nhảy đập cầu 20 lần (s)

+ Mục đích: Đánh giá sức bền kỹ thuật di chuyển lùi bật nhảy đập cầu + Dụng cụ: sân tập, đồng hồ bấm giờ, giấy bút ghi chép

+ Thực hiện: Người thực hiện cầm vợt đứng chuẩn bị, khi có tín hiệu bắt đầu, thực hiện lùi sau 3 bước bật nhảy đập cầu, khi tiếp đất, thực hiện di chuyển

về vị trí cũ và thực hiện tiếp lần sau Thực hiện liên tục hết 20 lần

+ Yêu cầu: Thực hiện động tác bật nhảy đập cầu đúng kỹ thuật, thực hiện hết sức

+ Thành tích được tính là khoảng thời gian từ khi có tín hiệu bắt đầu tới khi người thực hiện hoàn thành nội dung quy định

Giải pháp 2 Vận dụng một số bài tập phát triển các tố chất thể lực

Để lựa chọn được các bài tập đa dạng và phù hợp phát triển sức bền chuyên môn cho học sinh năng khiếu Cầu lông, tôi đã tổng hợp được các bài tập thuộc các nhóm bài tập :

* Nhóm các bài tập phát triển sức mạnh.

Đặc điểm thi đấu cầu lông và tập luyện cầu lông là người chơi cầu lông luôn phải di chuyển liên tục với tốc độ cao trong phạm vi diện tích sân của mình bằng bước chạy, bật nhảy, cùng với đó là việc kết hợp các động tác đánh cầu hợp lý, nhanh, mạnh để thực hiện được ý đồ chiến thuật,v.v…Vì vậy sức mạnh trong cầu lông được thể hiện ở các động tác xuất phát, các động tác bật nhảy, khả năng di chuyển nhanh, và các động tác đánh cầu,v.v…Từ đó cho ta thấy sức mạnh trong môn cầu lông là sức mạnh tốc độ

Năng lực làm việc biểu hiện lớn nhất trong một thời gian ngắn nhất mang tính bột phát cho nên trong giảng dạy sức mạnh tốc độ phải sử dụng các phương pháp đúng để phát triển năng lực làm việc với tốc độ cao vì vậy phải sử dụng các phương pháp đúng để phát triển năng lực làm việc với tốc độ cao của các nhóm cơ tham gia vào hoạt động mà không tập luyện sức mạnh cầu lông một cách tuỳ tiện

Từ cơ sở lý luận cũng như quan điểm vận động tập luyện và thi đấu cầu lông Các bài tập để phát triển sức mạnh tốc độ chuyên môn cầu lông được tôi đưa vào cho học sinh tập luyện các bài tập sau

Bài tập 1: Ném cầu xa.

- Mục đích: Phát triển sức mạnh của cánh tay và phối hợp động tác vươn hông đánh tay trong khi đánh cầu

- Chuẩn bị: Mỗi em một quả cầu lông đứng đối diện nhau cách nhau 5 m

- Cách tập luyện: Đứng thành 4 hàng ngang + 2 hàng dọc, quay mặt vào nhau cách nhau 5 m, giản cách 1 sải tay Giáo viên ra lệnh bằng còi, các em có cầu thực hiện ném cầu ra xa phía hàng đối diện

- Thực hiện: Đứng chân trước chân sau (không được lấy đà, không được nhảy lên) đưa cầu ra sau vươn hông và ném Hàng đối diện nhặt cầu và ném lại tương tự

Đội hình tập luyện:

x x x x x 5m

x x x x x

Bài tập 2 : Lắc cổ tay.

- Mục đích : Phát triển sức mạnh của cổ tay và độ dẻo của cổ tay trong khi thực hiện kỹ thuật đánh cầu

- Chuẩn bị : Vợt cầu lông mỗi HS một chiếc

- Cách tập luyện : Tập đồng loạt hàng cách hàng 2m

Động tác 1: đưa tay cầm vợt về trước lắc cổ tay qua trái rồi qua phải liên tục trong thời gian 1phút

Động tác 2 : đưa tay cầm vợt lên đầu xoay mạnh cổ tay hết biên độ theo vòng tròn thời gian 30s rồi đổi chiều tiếp tục 30s

Đội hình tập luyện:

GV

x x x x x

x x x x x

Bài tập 3: Bật cóc 4 bước.

- Mục đích: Phát triển sức mạnh tốc độ của cơ chân

- Cách tập: Hai tay chống hông ngồi nhổm trên gót chân, kiểng gót khi có hiệu lệnh của giáo viên người tập bật liên tục 4 bước về phía trước với độ dài tối

đa Nam tập 1 tổ; nữ tập 1 tổ, thời gian nghỉ giữa các tổ là 30 giây

- Đội hình tập luyện: Tập đồng loạt ở đội hình khởi động Hàng trước bật

4 bước, tiếp đến hàng sau cho đến hết và quay lại

Đội hình tập luyện:

x x x x x

GV

x x x x x

* Các bài tập phát triển sức nhanh.