- Tổ chức hoạt động trải nghiệm là nội dung thiết yếu đã được nhà trường quantâm đưa vào giảng dạy thông qua các hình thức: giáo dục trực tiếp, lồng ghép,với nhiều đề tài kinh nghiệm cũn
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến: “MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT”
(Nguyễn Thị Tuyết Mai - trường THPT Chuyên Bến Tre
Cao Thị Hồng Nhung - trường THPT Chuyên Bến Tre
Lê Xinh Nhân - trường THPT Chuyên Bến Tre
Phạm Ngọc Diệp - trường THPT Chuyên Bến Tre)
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục kỹ năng sống
3 Mô tả bản chất của sáng kiến:
3.1 Tình trạng giải pháp đã biết:
- Công tác tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo ngày càng được quan tâm vàtừng bước đổi mới với nội dung đi vào chiều sâu, hình thức phong phú Điều đó
đã góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng giáo dục
- Tổ chức hoạt động trải nghiệm là nội dung thiết yếu đã được nhà trường quantâm đưa vào giảng dạy thông qua các hình thức: giáo dục trực tiếp, lồng ghép,với nhiều đề tài kinh nghiệm cũng được thực nghiệm và đem lại hiệu quả
- Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII đã xác định: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu Phát triển giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” Chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; học đi đôi với hành, lí luận gắn liền với thực tiễn Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình,yêu Tổ quốc, yêu đồng bào, sống tốt và làm việc hiệu quả Phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực”.
Vì vậy, hơn bao giờ hết tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh ởtrường phổ thông đóng vai trò quan trọng đi cùng với đổi mới chương trình giáodục phổ thông góp phần vào sự thành công mục tiêu giáo dục 2030 mà Đại hộiĐảng toàn quốc lần thứ XII đã nêu ra
- Tuy nhiên, công tác tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh vẫn
còn một số bất cập, hạn chế: các hình thức tổ chức chưa phong phú nên chưamang lại hiệu quả cao; chưa phát huy hết sự sáng tạo, năng lực làm chủ của học
Trang 2sinh Bằng nhiệt huyết trong công tác giáo dục, vai trò giáo viên giảng dạy bộmôn, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên phụ trách công tác đoàn thanh niên, chúng
tôi chọn đề tài: “MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM SÁNG TẠO CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT” để thực nghiệm ở khối lớp 11 và 12 năm học 2016 – 2017 và
số lượng và chất lượng Góp phần cùng nhà trường, giáo viên và học sinh chuẩn
bị tốt tâm thế để tiến hành đổi mới chương trình giáo dục phổ thông hiện tại vàtương lai
- Tạo ra sự hứng thú, say mê cho học sinh khi tham gia các hoạt động do nhà
trường tổ chức Qua các hoạt động ấy, bản thân học sinh thấy tầm quan trọng củaviệc đưa lí luận vào thực tiễn đời sống, các em mạnh dạn, nhiệt tình tham gia cáchoạt động trải nghiệm sáng tạo Từ đó phát huy hết khả năng, năng lực của từng
cá nhân, của tập thể
- Các hoạt động trải nghiệm sáng tạo vừa có vai trò giáo dục học sinh tinh thầnyêu quê hương, đất nước, niềm tự hào của bản thân với quê hương Bến Tre, nơicác em được sinh ra và lớn lên Thông qua các hoạt động ấy nâng cao ý thứctrách nhiệm bản thân mỗi học sinh đối với quê hương, đất nước
- Từ các hoạt động trải nghiệm sáng tạo sẽ góp phần quan trọng trong việc địnhhướng nghề nghiệp cho học sinh Sự lựa chọn nghề nghiệp đúng đắn trong tươnglai phải gắn liền với sở trường, sở thích năng lực của các em và nhu cầu của xãhội
3.2.2 Những điểm khác biệt, tính mới của giải pháp:
- Khái niệm: “Hoạt động trải nghiệm sáng tạo là hoạt động giáo dục, trong đó từng cá nhân học sinh được trực tiếp hoạt động thực tiễn trong môi trường nhà trường cũng như môi trường gia đình và xã hội dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, qua đó phát triển tình cảm, đạo đức, phẩm chất nhân cách,các năng lực…, từ đó tích lũy kinh nghiệm riêng sáng tạo của cá nhân mình” Như
vậy việc tổ chức hoạt động sáng tạo trải nghiệm đã hướng đến mục tiêu giáo dụctrong giai đoạn mới (đến năm 2030) và thông qua đó hướng đến giáo dục toàndiện, tạo ra con người giỏi toàn diện cả “Đức”, “Tài” Trong đó, sự phối hợp các
Trang 3môi trường giáo dục, các bộ phận giáo dục đều đóng vai trò quan trọng nhưngyếu tố “tự giáo dục” giữ vai trò quyết định nhất Với vai trò giáo viên , tổ chứcđoàn thể - một trong 3 môi trường giáo dục sẽ tạo mọi điều kiện tốt nhất để họcsinh phát huy được tính tích cực và khả năng rèn luyện của bản thân nhằm nângcao hiệu quả yếu tố “tự giáo dục” của mỗi học sinh.
- Các hoạt động trải nghiệm sáng tạo gắn liền với việc tích hợp giảng dạy lịch sửđịa phương, địa lý địa phương của nhà trường và tổ chức các hoạt động củaĐoàn thanh niên Bên cạnh cung cấp kiến thức cho học sinh thì những hoạt độngnày tạo điều kiện, cơ hội cho học sinh tiếp cận với các di tích văn hóa lịch sử địaphương, các hoạt động đền ơn đáp nghĩa…
- Định hướng nghề nghiệp cho học sinh thông qua các hoạt động trải nghiệm sángtạo gắn với phong trào “Đồng khởi khởi nghiệp” Đây là hoạt động thiết thực, cóhiệu quả nhất để các em phát huy được sở trường của mình, học sinh có môitrường vừa thể hiện niềm đam mê, sở thích vừa là môi trường nảy sinh ra ýtưởng khởi nghiệp Và những ý tưởng đó gắn với việc định hướng nghề nghiệpsau này cho các em
3.2.3 Mô tả chi tiết bản chất của giải pháp:
a Giải pháp 1: Xây dựng chủ đề dạy học tích hợp lịch sử địa phương – địa lý địa phương
- Bước 1 : Xây dựng kế hoạch dạy học tích hợp lịch sử địa phương và địa lý địaphương Mục tiêu hướng đến của kế hoạch: lấy trải nghiệm làm phương thứcgiáo dục và lấy sự sáng tạo của học sinh để đạt được mục tiêu giáo dục
- Bước 2 : Thiết lập chủ đề dạy học tích hợp gắn với hoạt động trải nghiệm sángtạo
- Chương trình: Lịch sử địa phương và địa lý địa phương lớp 11
- Địa điểm hoạt động trải nghiệm ở di tích văn hóa lịch sử đền thờ Nữ tướngNguyễn Thị Định và Làng nghể thủ công – Bánh tráng Mỹ lồng (Phụ lục)
- Tổ chức thực nghiệm lớp 11 Sử - Địa; 12 Sử - Địa; 11 Văn; 12 Văn (năm học
2016 – 2017) và các lớp 11 Anh; 12 Anh; 11Toán; 12 Toán (Học kỳ I năm học
2017 – 2018)
- Tiến hành lấy phiếu điều tra nắm thông tin về sở thích và sở trường của học sinhliên quan đến hoạt động trải nghiệm sáng tạo Qua thông tin thu thập được giáoviên chia thành các nhóm cụ thể và đưa ra yêu cầu từng nhóm
Trang 4- Các em sinh ra và lớn lên tạiđịa bàn Chợ Mỹ Lồng, LươngHòa (Giồng Trôm).
- Tìm hiểu câu trả lời cho lịch
sử làng nghề Bánh tráng Mỹ Lồng.
- Tìm hiểu nữ tướng Nguyễn Thị Định.
- Học sinh có sở thích và năngkhiếu về ẩm thực
- Một ít học sinh giỏi kiến thức
về hóa học
- Học sinh có gia đình làm nghềbánh tráng
- Tìm hiểu về nguồn nhiên liệu, qui trình tạo ra sản phẩm bánh tráng.
- Tìm hiểu về vấn đề môi trường và vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm trong các khâu sản xuất bánh tráng;
- Học sinh thích tìm hiểu vềlĩnh vực kinh tế, nhạy bén biết
xử lý các thông tin về thịtrường
- Thông qua kiến thức hiểu biếthọc sinh phân tích thị yếu củathị trường đề ra các giải phápkhả thi
- Tìm hiểu về sự cạnh tranh của sản phẩm làng nghề, về đời sống kinh tế của bà con làng nghề;
- Tìm hiểu làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng đề xuất những giải pháp bảo tồn, phát triển làng nghề thủ công truyền thống
- Học sinh thích các hoạt độngvăn hóa, kiến thức am hiểu lịch
sử địa phương, có tâm huyếtbảo tồn các di tích văn hóa
- Tìm hiểu về ý nghĩa lịch sử của khu tưởng niệm Nguyễn Thị Định để đề xuất các giải pháp về bảo tồn văn hóa, lịch
sử và nâng cao giá trị khu tưởng niệm gắn với du lịch.
5 15 - Học sinh thích tham gia các
hoạt động đoàn thể, tính hàihước, thích làm nhiếp ảnh
- Các em có năng khiếu tổ chức
- Tổ chức các trò chơi thích hợp gắn với các điểm đến
- Chụp hình ảnh có liên quan đến hoạt động trải nghiệm
Trang 5trò chơi và quản các hoạt động,nhạy bén trong xử lý tìnhhuống.
- Bước 4 : Thu thập kết quả đạt được
+ Khả năng lĩnh hội kiến thức của học sinh sau khi tham gia hoạt động trảinghiệm: 100% học sinh đều tham gia nghiêm túc, tích cực và viết bài thuhoạch đầy đủ
+ Qua phát huy được sở trường của từng học sinh, các em đã đề xuất các giảipháp thiết thực bảo tồn di tích văn hóa lịch sử, làng nghề thủ công truyềnthống
+ Thông qua các hoạt động tác động đến tâm tư tình cảm các em, học sinhthêm yêu quê hương, đất nước, biết yêu quí lao động, thành quả lao động
b Giải pháp 2 Tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo hưởng ứng phong trào “Đồng khởi khởi nghiệp” và nhằm định hướng nghề nghiệp cho học sinh
- Xây dựng kế hoạch phối hợp: Đoàn trường – Giáo viên – Cha mẹ học sinh.
- Xuất phát từ yêu cầu thông qua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo các em có thể
nảy sinh sự sáng tạo, ý tưởng của mình gắn với phong trào “Đồng khởi khởinghiệp” Vì vậy, địa điểm tổ chức các hoạt động này Đoàn trường sẽ chọn các
mô hình kinh tế trong tỉnh Thông qua đó các em trực tiếp tham gia vào quá trìnhsản xuất và có thể phát huy được sở trường và ý tưởng khởi nghiệp của mình
- Liên hệ các cơ sở sản xuất hỗ trợ các hoạt động để học sinh trực tiếp trải nghiệm(nhờ từ sự hỗ trợ cha mẹ học sinh)
+ Địa điểm tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo: Vườn giống cây trồng vàhoa kiểng tại Chợ Lách
+ Lớp thực nghiệm: 12 Sử - Địa, 12 Toán
- Qua quá trình trực tiếp tham gia trực tiếp qui trình chọn giống, ươm giống vàchăm sóc cây học sinh lĩnh hội kiến thức và kĩ năng trồng trọt Đặc biệt các em
có đam mê về cây kiểng nảy sinh được những ý tưởng mới về khởi nghiệp
- Kết quả: Nhóm học sinh lớp 12 Sử - Địa đã nảy sinh và thực hiện được ý tưởng
“Mầm xanh” – Bán về các loại cây kiểng nhỏ phong thủy (Phụ lục 2)
Trang 6+ Các em tự liên hệ và qua Chợ Lách mua giống các loại xương rồng, câykiểng phong thủy về ươm và thiết kế các loại chậu cho phù hợp từng loại cây.+ Thành lập trang website: Mầm xanh chuyên bán các loại cây kiểng, xươngrồng phong thủy
- Ý tưởng của các em đã thực hiện và duy trì nay được 2 năm
c Giải pháp 3: Phối hợp Đoàn thanh niên, cựu học sinh đề ra các hình thức hoạt động trải nghiệm sáng tạo gắn liền với chủ đề tháng của Đoàn thanh niên
- Bước 1 : Đoàn thanh niên cùng giáo viên bộ môn chọn chủ đề từng tháng Cácchủ đề phù hợp với mục đích hướng đến giáo dục cho các em học sinh Sau khitham gia các hoạt động trải nghiệm sáng tạo học sinh sẽ lĩnh hội được kiến thức
Gắn với các chươngtrình của ngày hội:
- Khu vực đường sách:
thể hiện rõ thông điệp
“Văn hóa đọc – Hãy đọcmột cách thông minh”,
là nơi giao lưu trực tiếp
và chia sẻ kinh nghiệmđọc sách giữa nhữngngười tham gia sự kiệnvới nhau Song song đóhọc sinh sẽ được trảinghiệm hoạt động kinh
Học sinh thể hiện đượcnhững ý tưởng, khảnăng sáng tạo của mình,thể hiện năng lực tổchức hoạt động, thựchiện và kiểm tra giámsát hoạt động; rèn luyệnđược tính tỉ mỉ, chi tiết,đầu óc tổ chức, tínhnăng động, nhanh nhẹn,kiên nhẫn, có khả năngthiết lập mối quan hệ tốt,
có khả năng làm việc
Trang 7doanh là mua bán cácđầu sách giá trị và cácsản phẩm quà lưu niệm,
ẩm thực
- HS được chia sẻ kinhnghiệm làm sao để sửdụng thời gian hiệu quảnhất qua hoạt độngWorkshop Quản lý thờigian hiệu quả
Thăm và tham gia trảinghiệm một số hoạtđộng tại trường THCSThạnh Phong, huyệnThạnh Phú
- Giao lưu văn nghệ, tròchơi, tư vấn kinh nghiệmhọc tập
- Thi đấu giao lưu thểthao giữa học sinh 2trường (kéo co, nhảydây,…)
- Quyên góp sách vở vàcác dụng cụ học tập tặngcho các bạn học sinhTHCS
- Tặng đồng phục đi họcmới cho học sinh cóhoàn cảnh khó khăn (5cái áo trắng)
- Trích quỹ Giúp bạn vượt khó tặng 4 suất học
bổng cho các em cóhoàn cảnh khó khăn học
- Học sinh thực hiệnđược các kỹ năng thựchành xã hội;
- Thể hiện được tìnhthương, trách nhiệm, sựquan tâm, chăm lo chocác bạn học sinh nhỏhơn ở những địa phươngkhó khăn
- Giúp các em hìnhthành nhân cách, tạothói quen sống tích cựcqua các hoạt động côngích
Trang 8- Tham quan di tích Đầu cầu tiếp nhận vũ khí Bắc Nam tại xã Thạnh
Chiến dịch tập trung chủyếu vào các hoạt độngxây dựng nông thônmới, văn minh đô thị,Đền ơn đáp nghĩa, chămsóc thiếu niên nhi đồng
và tham gia phòngchống tệ nạn xã hội
Đây là môi trường rènluyện thực tiễn thiếtthực nhất, giúp các emsống có trách nhiệm,chia sẻ yêu thương, tựphấn đấu hoàn thiện bảnthân và trở thành mộtchiến sĩ tình nguyện bảnlĩnh trong tương lai
d Giải pháp 4: Tổ chức cuộc thi ý tưởng tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo
- Mục đích: tạo môi trường để các em thể hiện được ý tưởng sáng tạo của mình vềhình thức tổ chức một hoạt động trải nghiệm sáng tạo Đây là một trong nhữnggiải pháp hướng đến sự chủ động của học sinh, các em chủ động tổ chức hoạtđộng trải nghiệm, chủ động lĩnh hội tri thức, chủ động chia sẻ với bạn bè đặcbiệt là sự tương tác với nhau trong quá trình phối hợp tổ chức các hoạt động trảinghiệm sáng tạo
- Cách thức thực hiện: đoàn trường phối hợp với giáo viên xây dựng kế hoạch,triển khai đến học sinh
- Yêu cầu: học sinh sẽ thiết kế hoạt động trải nghiệm sáng tạo gắn với chươngtrình môn học, bài học hoặc hoạt động đoàn thể …
- Tổ chức triển khai, thực hiện kế hoạch
+ Đầu tháng 9/2017: Lập kế hoạch và tờ trình xin chủ trương của Lãnh đạo nhàtrường
+ Cuối tháng 9/2017: Phát động cuộc thi đến các chi đoàn, thành lập Ban giámkhảo cuộc thi
+ Đầu tháng 11/2017: Các chi đoàn lớp nộp sản phẩm và tiến hành thuyết trình
ý tưởng hoạt động trải nghiệm của mình
+ Đầu tháng 12/2017: Chấm điểm, tổng kết và phát giải
Trang 9- Đánh giá kết quả thu được sau hoặc động trải nghiệm sáng tạo, tính khả thi của
mô hình đó cho những năm học sau
2 Sinh - An toàn thực phẩm – với mô hình vườn rau sạch
- Điểm chọn trải nghiệm sáng tạo: Tại trường KK
3 Lý - Học sinh với việc tiết kiệm điện trong trường học KK
4 Toán - Toán thuật và những trò chơi bổ ích.
- Tổ chức các trò chơi gắn với các con số III
- Tôi làm hướng dẫn viên du lịch
- Điểm trải nghiệm sáng tạo: làng nghề thủ công xãNhơn Thạnh
II
ngữ
- Học sinh với nét đẹp văn hóa học đường
- Điểm tổ chức hoạt động trải nghiệm: tại trường III
- Những ý tưởng về hoạt động sáng tạo đạt giải cao sẽ được nhà trường tạo điềukiện tổ chức thực hiện trong thời gian tới Giáo viên chỉ là người tư vấn, học sinhcủa khối lớp đạt giải sẽ là người trực tiếp thực hiện các hoạt động trải nghiệmtrên
3.3 Khả năng áp dụng của giải pháp
- Có khả năng ứng dụng rộng rãi trong giáo dục cấp Trung học phổ thông trêntoàn quốc
- Dễ ứng dụng và đem lại hiệu quả thiết thực
Trang 10+ 100 % học sinh tham gia tích cực hoạt động trải nghiệm sáng tạo.
+ 100% học sinh đều viết bài thu hoạch và đạt yêu cầu
- Thứ hai: Nâng cao chất lượng giáo dục của học sinh
+ Giáo dục toàn diện cả về khả năng lĩnh hội tri thức và kỉ năng sống
+ 100% hoc sinh xếp loại hạnh kiểm tốt
- Thứ ba: Hiệu quả trong định hướng nghề nghiệp cho học sinh gắn với sự phát
triển kinh tế của địa phương và phong trào “Đồng khởi khởi nghiệp”
+ Nhóm học sinh sau khi tham gia hoạt động trải nghiệm Vườn cây kiểng ởChợ Lách đã xâu dựng môn hình khởi nghiệp “Mầm xanh” bán các loại câykiểng nhỏ phong thủy
+ Học sinh đề xuất các giải pháp tích cực nhằm phát triển làng nghề thủ côngtruyền thống làm bánh tráng ở Mỹ Lồng:
1 Tổ chức hội chợ (trong và ngoài nước) tạo điều kiện xuất khẩu, huyện GiồngTrôm nên dành vị trí thuận lợi để tổ chức các trung tâm, các cửa hàng bán vàgiới thiệu sản phẩm của làng nghề
2 Đổi mới trang thiết bị và công nghệ sản xuất và vốn đầu tư cho các làng nghềnhằm nâng cao khả năng cạnh tranh đồng thời cũng góp phần giải quyết cácvấn đề môi trường cho làng nghề
3 Phát triển các làng nghề truyền thống phải kết hợp chặt chẽ với các loại hình
du lịch làng nghề, du lịch sinh thái giúp cho công tác quảng bá sản phẩm vàtăng thêm thu nhập cho các nghệ nhân của làng nghề
+ Thành lập trang website nhằm giới thiệu đến khách du lịch và sản phẩm, quitrình sản xuất
- Thứ tư: Phát huy được sự phối hợp các môi trường giáo dục
+ Bên cạnh hoạt động tích cực của giáo viên, đoàn trường, thông qua các hoạtđộng trải nghiệm đã tạo điều kiện để cha mẹ học sinh, lực lượng xã hội thamgia vào quá trình giáo dục học sinh mình
+ Sự hỗ trợ làng nghề thủ công truyền thống, các cơ sở sản xuất
- Thứ năm: Phát huy sáng tạo, năng lực học sinh, học sinh có khả năng tự tổ chức,
điều khiển hoạt động trải nghiệm sáng tạo
+ Học sinh tự tổ chức Hoạt động trải nghiệm sáng tạo với chủ đề “Ngày hộisách” (Phụ lục 3)
+ Qua cuộc thi ý tưởng về hoạt động trải nghiệm sáng tạo: có 8 ý tưởng
+ Các ý tưởng được trình bày một cách thuyết phục và nhà trường sẽ tổ chứcthực hiện trong thời gian tới
Trang 11+ Đây cũng là bước quan trọng để giáo viên và học sinh chuẩn bị cho việc thayđổi chương trình phổ thông.
3.5 Tài liệu kèm theo gồm: Các bản phụ lục.
Bến Tre, ngày 19 tháng 03 năm 2018
Trang 12I MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU:
1 Mục đích:
- Tăng cường mở rộng không gian lớp học cho học sinh với phương pháp
“thực học, thực nghiệm”, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục theo hướng phát triển năng lực, phẩm chất đạo đức người học Tạo sự tương tác hiệu quả giữa gia đình - nhà trường, giáo viên - phụ huynh - học sinh trong việc xây dựng môi trường giáo dục toàn diện cho các em học sinh.
- Tăng cường xây dựng các hoạt động giáo dục trải nghiệm, giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách chủ động, tích cực, sáng tạo, tiếp cận và phát triển năng lực của học sinh.
- Qua quan sát giúp cho học sinh tích cực nghiên cứu, tìm ra những giải pháp mới, sáng tạo những cái mới trên cơ sở kiến thức học trên nhà trường
và những gì trải qua trong hoạt động thực tiễn, từ đó hình thành ý thức, phẩm chất, kỹ năng sống và năng lực cho học sinh.
- Tạo cho học sinh tính chủ động để tham gia vào các khâu của quá trình hoạt động, học sinh được bày tỏ quan điểm, ý tưởng, được đánh giá và lựa chọn ý tưởng hoạt động, được thể hiện, tự khẳng định bản thân, được tự
