Một số giải pháp dạy trẻ mẫu giáo 3 – 4 tuổi tham gia vào hoạtđộng vui chơi” - Lĩnh vực áp dụng:Sáng kiến được áp dụng trong tất cả các lĩnh vực như: Phát triển thể chất; Phát triển ngôn
Trang 1Một số giải pháp dạy trẻ mẫu giáo 3 – 4 tuổi tham gia vào hoạt
động vui chơi”
- Lĩnh vực áp dụng:Sáng kiến được áp dụng trong tất cả các lĩnh vực như: Phát triển thể chất; Phát triển ngôn ngữ; Phát triển nhận thức; Phát triển tình cảm xã hội và phát triển thẩm mỹ.Ngoài ra sáng kiến còn được vận dụng rộng rãi trong các hoạt động của trẻ ở trường mầm non: Hoạt động học, hoạt động chơi trong lớp, chơi ngoài trời.
- Mô tả sáng kiến:
+ Về nội dung của sáng kiến:
“Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai
Đó là vần thơ, cũng là câu hát”
Bài hát thật ngọt ngào và có ý nghĩa sâu lắng, trẻ em của ngày hôm nay rồi sẽ trở thành chủ nhân của thế giới trong tương lai Những chủ nhân
đó sẽ làm gì cho thế giới ngày mai? Điều đó phụ thuộc vào mỗi bản thân
của mọi chúng ta đã ươm trồng, chăm sóc những mầm non đó ra sao,
đó cũng là lý do tại sao các cường quốc đứng đầu trên thế giới vẫn phải đầu tư cho giáo dục đến như vậy.
Trang 2Trẻ em nói chung và trẻ mầm non nói riêng đều có tâm hồn nhạy cảm với thế giới xung quanh vì thế giới xunh quanh chứa đựng bao điều mới
lạ hấp dẫn Trẻ thường tỏ ra dễ xúc cảm với cảnh vật xung quanh, trẻ dễ
bị cuốn hút với các đồ chơi hấp dẫn, nhiều màu sắc, ngộ nghĩnh…
Chơi là một trong những loại hoạt động có mặt trong đời sống nhân loại
ở mọi lứa tuổi, mặc dù hình thức chơi thay đồi theo lứa tuổi, khi chơi, cả người lớn lẫn trẻ em đều say mê, vui vẻ và thỏa mãn Đối với trẻ nhỏ, chơi như là một trong những nhu cầu thiết yếu của trẻ Chơi được xem như là công việc của trẻ và giữa vai trò chủ đạo đối với sự phát triển của trẻ Hình thức đặc trưng thể hiện chơi là các trò chơi Các trò chơi vô cùng đa dạng về nội dung, hình thức và nguồn gốc.
Hoạt động chơi đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển ở trẻ các chức năng tâm lý (nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm, ý chí, ) và hình thành, phát triển các mặt của nhân cách một cách toàn diện Chơi chính
là cuộc sống thực của trẻ, là niềm hạnh phúc của tuổi thơ Vì vậy tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ ở lứa tuổi này vô cùng quan trọng và có ý nghĩa giáo dục to lớn.
Trang 3Trong quá trình công tác và giảng dạy, tôi nhận thấy các cô giáo đã chú trọng tổ chức hoạt động này cho trẻ Tuy nhiên, hiệu quả tổ chức hoạt động chưa cao do gặp phải một số vấn đề sau:
- Đồ dùng, đồ chơi chưa phong phú về chủng loại, chưa hấp dẫn trẻ về màu sắc, hình dạng, kích thước.
- Các cô giáo còn chú trọng nhiều đến trang trí góc chơi, mà chưa quan tâm đúng mức đến hiệu quả giáo dục của đồ dùng đồ chơi mình đã dày công làm ra.
- Một số cô giáo ít quan tâm đến viêc tạo ra mối quan hệ giao tiếp thân thiện, cởi mở giữa cô và trẻ, nên khi thoả thuận chơi còn để xảy ra tình trạng trẻ thích chơi gì thì chơi hoặc cô áp đặt để trẻ chơi theo ý tưởng của riêng cô.
- Kỹ năng chơi của trẻ còn hạn chế, chủ đề chơi của các giờ hoạt động vui chơi chưa phong phú.
- Phụ huynh chưa thật sự quan tâm và thấy được hiệu quả của hoạt động vui chơi đối với sự phát triển toàn diện của trẻ.
Là cô giáo mầm non, tôi rất mong muốn tổ chức tốt, hiệu quả hoạt động vui chơi để hoạt động này trở về đúng vị trí chủ đạo của nó Tôi đã mạnh
Trang 4dạn nghiên cứu và thực hiện một số giải pháp để nâng cao chất lượng hoạt động vui chơi của trẻ như sau:
Giải pháp 1: Bổ sung đồ dùng đồ chơi đa dạng về chủng loại, phong phú về chất liệu.
Để góc chơi sinh động, hoàn chỉnh và có thể phát huy hết vai trò của hoạt động vui chơi Cô giáo cần cung cấp 3 loại đồ chơi chính như sau:
- Đồ chơi công nghiệp: Đây là loại đồ chơi được sản xuất trong các nhà máy, có ưu điểm là đẹp mắt, mô phỏng rất giống sản phẩm thật.
- Đồ chơi tự tạo: Là loại đồ chơi được tạo ra từ phế liệu hoặc nguyên vật liệu có sẵn Sử dụng đồ chơi này giúp cô giáo có được sự chủ động trong việc sắp xếp các góc chơi phù hợp chủ đề chơi.
- Nguyên vật liệu mở: Là đồ chơi mà trẻ có thể tự thiết kế trong khi chơi theo ý tưởng riêng của mình, như: Len, Xốp, Lá cây… Đây là loại đồ chơi mang lại rất nhiều hứng thú, kích thích tính sáng tạo, khám phá thế giới xung quanh của trẻ
Tư duy của trẻ mẫu giáo thường gắn liền với suy nghĩ và hành động theo hứng thú trước mắt Vì vậy sự chuẩn bị đồ dùng của cô là hình thức hấp dẫn để trẻ khám phá và tham gia vào các vai một cách cụ thể Nhờ
có đồ dùng, đồ chơi sáng tạo sẽ thu hút trẻ tham gia vào các góc chơi.
Trang 5Mỗi góc chơi có 1 hoặc nhiều loại đồ dùng, đồ chơi tương ứng mà thiếu
nó thì không thể tiến hành được.
Với những chất liệu đơn giản, dễ kiếm tìm, dễ sưu tầm như bìa cát tông, lịch cũ, giấy màu… tôi đã tạo ra các đồ dùng, đồ chơi sinh động, phong phú, đẹp, hấp dẫn trẻ.
VD: Góc sách truyện: Tận dụng giấy thừa, các tờ lịch cũ cô giúp trẻ đóng thành các quyển sách, sau đó cho tẻ sưu tầm tranh ảnh cắt hoặc xé dán vào, mỗi trẻ cảm nhận được cái đẹp riêng về quyển sách mình tự làm và được cô giúp.
Góc phân vai: bán hàng, gia đình: Tôi thấy hiện nay có các loại vỏ hộp bánh, hộp sữa, hộp đựng mỹ phẩm thường có màu sắc rất đẹp nên tôi đã
tận dụng làm đồ chơi nấu ăn: xoong, nồi, bát, và để trưng bày cho cửa
hàng bách hóa, tôi tạo các món ăn từ đất nặn: thịt bò, xôi đỗ Các món nem: túi nilong để làm vỏ quấn nem, giấy màu vụn, xốp màu vụn làm nhân nem Các món bánh tôi làm từ đất nặn trắng và vàng: bánh trôi và bánh rán Những món ăn có màu sắc đẹp, hấp dẫn từ sách báo tranh ảnh tôi cho trẻ cắt và dán để trang trí góc chơi
Trang 6Góc xây dựng: Tạo ra hoa: cho trẻ lấy xốp màu cắt thành cánh hoa, sau
đó dính vào vỏ thạch, lấy ống hút làm cành, hoặc làm bằng giấy nhăn và xốp quấn quanh đây thép.
+ Tạo cây: cây dừa, cây vạn tuế, dùng giấy bìa cũ làm thân, xốp làm lá.
+ Làm hàng rào: dùng thìa sữa chua xếp chéo và xốp màu xanh làm cỏ.
Góc học tập: Tôi sử dụng những hình ảnh trẻ vẽ và tô về các trang phục
để trang trí góc Để tạo cho trẻ sự gần gũi và trẻ hứng thú vì nó là sản phẩm của trẻ, trẻ tạo ra, chơi với nó và thực hiện cách trang trí theo sự hướng dẫn của cô.
Giải pháp 2: Xây dựng môi trường nhóm lớp sắp xếp các góc theo đúng nguyên tắc
- Đảm bảo phù hợp với mục tiêu giáo dục: Nguyên tắc này đòi hỏi tổ chức hoạt động góc cần phù hợp với mục đích, mục tiêu giáo dục trong nhà trường mầm non trên cơ sở đảm bảo thực hiện các phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục phù hợp với sự phát triển của trẻ lứa tuổi mẫu giáo
- Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học: Nguyên tắc này đòi hỏi quá trình
tổ chức hoạt động góc cho trẻ phải mang tính kế hoạch, hệ thống, khoa học thông qua việc xây dựngvà lựa chọn nội dung hoạt động, phương
Trang 7pháp và hình thức thực hiện Để đảm bảo nguyên tắc này khi tổ chức hoạt động góc cần- Đặt tên góc sao cho dễ hiểu Giữa các góc có ranh giới rõ ràng (sử dụng tường, các giá, tủ, rèm,…) có lối đi lại đủ rộng cho trẻ di chuyển.
- Bố trí các góc ồn ào xa những góc chơi yên tĩnh.
- Bố trí bàn, ghế, gối đệm phù hợp với từng góc.
- Các hoạt động tại góc chơi có nội dung phức tạp dần phù hợp với đặc điểm nhận thức của trẻ
- Nguyên tắc đảm bảo tính vừa sức: Đòi hỏi trong quá trình tổ chức hoạt động góc cho trẻ giáo viên phải linh hoạt xác định mục tiêu và nội dung giáo dục phù hợp với đặc điểm chung của lứa tuổi và đặc điểm riêng của từng cá nhân trẻ.
Giáo viên cần tổ chức với các dạng hoạt động đa dạng, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý, khả năng nhận thức và mức độ phát triển của trẻ để khuyến khích trẻ hoạt động tích cực, chủ động, sáng tạo.
- Nguyên tắc đảm bảo phát huy tính tích cực hoạt động của trẻ: Nguyên tắc này đòi hỏi trong tổ chức hoạt động góc phải làm cho trẻ hứng thú, ham thích, say mê học tập làm cho trẻ tích cực hoạt động chiếm lĩnh tri thức, thúc đẩy hoạt động trí tuệ của trẻ Mọi nội dung hoạt động phải
Trang 8hướng vào trẻ sao cho phát huy tính tích cực hoạt động cá nhân của trẻ trong quá trình học.
Để đảm bảo nguyên tắc này các khu vực hoạt động góc cần bố trí thuận lợi cho trẻ hoạt động theo khả năng, hứng thú, sở thích riêng Có chỗ cho hoạt động chung và hoạt động cá nhân, có góc cố định, có góc di động hoặc thay đổi theo chủ đề.
- Nguyên tắc đảm bảo tính an toàn – thực tiễn: Nguyên tắc này đòi hỏi khi tổ chức các góc hoạt động giáo viên cần lựa chọn các đồ dùng, đồ chơi, các thiết bị dạy học đảm bảo vệ sinh, không gây nguy hiểm cho trẻ khi sử dụng (không sắc nhọn, không dễ vỡ, không dùng vật liệu độc hại…) Tổ chức hoạt động góc ở các lớp phải phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất (diện tích phòng học, đồ dùng, đồ chơi trong lớp…) Việc lựa chọn các đồ dùng, đồ chơi, các thiết bị dạy học cần thích hợp với đặc điểm vùng miền, địa phương.
Giải pháp 3: Lựa chọn các góc chơi phù hợp với trẻ 3 - 4 tuổi ở
trường mầm non.
Có rất nhiều độ tuổi từ nhà trẻ đến mẫu giáo lớn, mỗi lứa tuổi có mức
độ nhận thức và khả năng chú ý có chủ định khác nhau Chính vì vậy các góc chơi trong lớp cũng cần phải được lựa chọn phù hợp với từng độ
Trang 9tuổi Tôi đã dựa vào mức độ nhận thức và khả năng chú ý có chủ đích cũng như tâm sinh lí của lứa tuổi mẫu giáo bé của lớp tôi để lựa chọn các góc chơi sao cho phù hợp, cụ thể:
- Khi lựa chọn các góc chơi cho trẻ mẫu giáo bé tôi thực hiện theo các tiêu chí sau:
+ Phân chia các góc chơi trong lớp phù hợp: các góc tĩnh sắp xếp liền với nhau, các góc động sắp xếp liền với nhau.
+ Không được sắp xếp góc động – tĩnh xen nhau sẽ làm ảnh hưởng đến hoạt động của trẻ.
VD: Góc xây dựng gần với góc bán hàng để trẻ có thể đi lại dễ dàng trao đổi mua bán đồ.
+ Bên cạnh việc sắp xếp các góc chơi trong lớp hợp lý, tôi còn trang trí các góc chơi phù hợp với chủ điểm Tôi trang trí góc theo 2 mảng:
Mảng tường cung cấp tri thức là phần không gian trang trí cố định để làm mẫu, giúp trẻ nhận biết thế giới xung quanh và học tập Trẻ nhìn vào là biết đây là góc gì? và chơi theo chủ điểm gì?
VD: Góc phân vai chơi theo chủ điểm: “Gia đình” tôi treo một bức tranh
vẽ về bố mẹ và con
Trang 10Mảng tường mở nơi trẻ được hoạt động theo sở thích cá nhân phù hợp với chủ điểm chơi ở mỗi giai đoạn.
VD: Ở chủ điểm gia đình tôi làm một số hình ảnh lô tô về các trang phục: quần áo, giầy dép, mũ…để khi trẻ chơi các thành viên trong gia đình tự thỏa thận chọn các trang phục phù hợp với mình để gắn lên.
Khi chơi như vậy tôi thấy trẻ rất hứng thú tham gia chơi Các nhóm chơi đều có hàng rào ngăn cách, có biển đề tên góc và có ký hiệu của trẻ khi trẻ chọn các nhóm chơi, tự điều chỉnh nhóm chơi.
+ Chia diện tích cho các góc chơi một cách hợp lý, chẳng hạn góc xây dựng chiếm nhiều vị trí nhất.
VD: Ở chủ điểm thế giới động vật tôi cho trẻ xây vườn thú và trẻ sắp xếp thành từng khu như: động vật sống trong rừng, động vật sống dưới nước.
+ Do việc tiến hành các góc chơi hợp lý nên khi trẻ chơi trẻ không phải
đi lại nhiều làm ảnh hưởng đến góc chơi của bạn.
+ Trẻ đã quen dần với việc giao lưu cùng nhóm chơi khác và biết mở rộng nội dung chơi, trẻ say sưa, hứng thú và thỏa mái trong khi chơi.
Trang 11+ Các góc trang trí phải là các góc mở giúp trẻ phát triển tư duy, tính
sáng tạo thu hút trẻ tích cực tham gia các góc chơi.
+ Về khả năng áp dụng của sáng kiến:
Sáng kiến có khả năng áp dụng rộng rãi cho giáo viên, phụ huynh và các
cơ sở giáo dục thực hiện nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ ở các cơ sở
giáo dục mầm non.
- Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp
dụng giải pháp trong đơn theo ý kiến của tác giả với các nội dung
sau:
Sau khoảng thời gian áp dụng các biện pháp thực hiện cho nhóm trẻ tại
lớp mình phụ trách, từ tháng 10/2019 đến tháng 1/2020 tôi nhận thấy
chất lượng tham gia vào hoạt động vui chơi của trẻ có sự thay đổi rõ
rệt Cụ thể là:
Tổng số trẻ: 25 trẻ
STT Các tiêu chí Trước khi áp dụng Sau khi áp dụng
1 Trẻ hứng thú tham gia vào 18 72 7 28 25 100 0 0
Trang 12hoạt động vui chơi
2 Trẻ biết đóng vai chơi, thực
hiện tốt nội dung chơi
3 Trẻ có kỹ năng chơi thành
thạo, giao tiếp mạnh dạn với
bạn bè
4 Trẻ thực hiện được các quy
tắc đơn giản khi tham gia
chơi
- Đây là một kết quả đáng mừng không chỉ đối với riêng cá nhân tôi mà
các bậc phụ huynh cũng có những trao đổi rất tích cực về con em của
mình Trẻ hồn nhiên mạnh dạn trong mọi hoạt động, hứng thú, tham gia
tích cực vào các hoạt động, phát huy được tính tích cực, mở rộng được
sự hiểu biết trong các hoạt động chung, giờ hoạt động góc, trẻ biết thể
hiện ý kiến, ý định của mình với cô giáo và các bạn trong từng hành
động, lời nói, kỹ năng giao tiếp ngôn ngữ, trí tưởng tượng trong từng
sản phẩm…
- Mang lại lợi ích xã hội: Trẻ phát huy được tính tích cực, chủ động, luôn
mạnh dạn, tự tin tham gia các hoạt động Các bậc phụ huynh có nhận
Trang 13thức sâu sắc về chương trình giáo dục mầm non, luôn có sự phối hợp với giáo viên trong công tác nuôi dưỡng chăm sóc giáo dục trẻ.Tin tưởng gửi con vào nhà trường, quan tâm đến chương trình học của trẻ và có nhu cầu học tập Nhiệt tình sưu tầm ủng hộ nhà trường đồ dùng, đồ chơi sẵn có ở địa phương, tạo môi trường học tập thuận lợi cho nhà trường Cộng đồng xã hội cũng sẽ có cái nhìn tích cực vào công tác giáo dục mầm non.
- Mang lại lợi ích kinh tế: Việc tự làm đồ chơi cho trẻ giúp làm giảm kinh phí khi phải mua các loại đồ dùng đồ chơi cho trẻ, tiết kiệm được tiền cho phụ huynh và nhà trường.
- Các thông tin cần được bảo mật: Không
d) Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến;
* Điều kiện về cơ sở vật chất:
- Các trang thiết bị cần thiết: Máy tính, máy chiếu, loa, đài nhạc…
- Các nguyên vật liệu tái sử dụng, nguyên vật liệu thiên nhiên: hộp bìa, giấy báo, chai nhựa, đĩa CD, xốp, nỉ,
- Các tài liệu về giáo dục tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ mầm non.
* Điều kiện về giáo viên:
Trang 14+ Cô giáo luôn luôn tìm tòi học hỏi, luôn có biện pháp sáng tạo mới trong giảng dạy và chăm sóc giáo dục trẻ.
+ Nắm chắc nội dung và các hình thức tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ.
+ Cô giáo dành thời gian, chú ý nhiều hơn đến những cháu cá biệt để có biện pháp giáo dục phù hợp, phải động viên khen thưởng sửa lại kịp thời cho trẻ nhằm kích thích những việc làm tốt, và hạn chế những hành
vi xấu của trẻ.
+ Tận dụng các nguyên vật liệu sẵn có để làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ trẻ trong việc giảng dạy.
* Điều kiện về trẻ:
- Trẻ ngoan ngoãn, đi học đầy đủ.
- Trẻ có sức khỏe tốt.
đ) Về khả năng áp dụng của sáng kiến cho những đối tượng, cơ quan, tổ chức nào hoặc những người tham gia tổ chức áp dụng sáng kiến lần đầu (nếu có);
Sáng kiến có khả năng áp dụng rộng rãi cho giáo viên và đồng nghiệp công tác trong lĩnh vực chăm sóc giáo dục trẻ trong các trường mầm
Trang 15non trong toàn huyện Ngoài ra còn có thể áp dụng cho các bậc phụ huynh dành chăm sóc trẻ tại nhà Áp dụng cho trẻ em lứa tuổi mầm non.
Tác giả: Nguyễn Thị Hà Loan