(SKKN mới NHẤT) SKKN một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm 5 6 tuổi ở trường mầm non

Nhiệm vụ năm học 2016- 2017 của ngành học mầm non là tiếp tục thực hiện ngày càng có chất lượng chương trình giáo dục mầm non, tổ chức tốt các hoạt động cho trẻ theo hướng lấy trẻ làm tr

SÁNG KIẾN CẢI TIÊN KỸ THUẬT

“Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non”

1. Phần mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài:

Giáo dục Mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân. Giáo dục Mầm non thực hiện nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em từ 3 tháng tuổi đến  sáu tuổi. Mục tiêu của giáo dục Mầm non là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, trí  tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách. Nhiệm vụ năm học 2016- 

2017 của ngành học mầm non là tiếp tục thực hiện ngày càng có chất lượng chương trình  giáo dục mầm non, tổ chức tốt các hoạt động cho trẻ theo hướng lấy trẻ làm trung tâm

Theo Tiến sĩ Phan Thị Thu Hiền: “Chương trình giáo dục mầm non tốt là một chương trình lấy trẻ làm trung tâm Có nghĩa là nó được xây dựng dựa trên hứng thú, nhu cầu, kinh nghiệm và khả năng của trẻ Chương trình này sẽ tạo cơ hội cho trẻ được phát triển toàn diện, không chỉ chú trọng tới sự phát triển trí tuệ mà còn nuôi dưỡng tâm hồn, phát triển thể chất và khả năng giao tiếp xã hội của trẻ”. Và như chúng ta đã biết, 

mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, chúng khác nhau về thể chất, tình cảm, xã hội, trí tuệ, hoàn cảnh gia đình, văn hóa và tâm lý. Do đó, mỗi trẻ em có hứng thú, cách học và tốc độ học tập khác nhau và chúng đều có thể thành công. Trẻ học bằng chơi tốt nhất khi có  người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì chúng đang hứng thú và đang thực hiện. Chính vì  thế, với quan điểm “mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt” và “mỗi đứa trẻ đều có cơ hội  được học bằng nhiều cách khác nhau”, vì vậy dạy cho trẻ mầm non cần được tiếp cận với  phương pháp “lấy trẻ làm trung tâm” là một việc làm hết sức cần thiết. Xuất phát từ 

những lý do trên, tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non” làm đề tài sáng kiến kỹ thuật cho 

bản thân trong năm học 2016-2017

1.2 Điểm mới và phạm vi áp dụng của đề tài.

1.2.1 Điểm mới của đề tài:

Được học trong môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, trẻ sẽ tích cực, chủ động tham gia các hoạt động, làm việc theo nhóm để được trải nghiệm, trao đổi, chia sẻ

và trình bày ý kiến của mình; biết suy nghĩ và vận dụng những điều đã học vào thực tế cuộc sống, giải quyết các tình huống mà trẻ gặp phải. Từ đó, trẻ mạnh dạn, tự tin, tích cực, chủ động, tư duy, sáng tạo, thích thú tìm tòi, khám phá trong quá trình tham gia các hoạt động giáo dục ở trường, ở lớp

 Giáo viên có khả năng tự thiết kế kế hoạch giảng dạy để dạy trẻ đạt kết quả tốt nhất. Căn cứ vào khả năng, nhu cầu học tập, kinh nghiệm sống của trẻ để xác định mục tiêu, nội dung cụ thể trong từng hoạt động và đảm bảo tốt mục tiêu giáo dục đề ra. Giáo viên có nhiều sáng tạo trong việc đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của trẻ trong quá trình tham gia các hoạt động giáo dục tại trường. Có nhiều sáng tạo trong việc trang trí lớp học và làm đồ dùng, đồ chơi phong phú, đa dạng mang tính giáo dục và thẩm mỹ cao

1.2.2 Phạm vi áp dụng của đề tài:

Đề tài sáng kiến kỹ thuật “Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non” được thực hiện từ năm học 2015-2016

và tiếp tục thực hiện năm học 2016-2017. Đề tài này có thể áp dụng đối với lớp mẫu giáo 5-6 tuổi trong nhà trường những năm tiếp theo và có thể áp dụng rộng rãi đối với các trường mầm non trên địa bàn tỉnh Quảng Bình nói riêng và có thể áp dụng cho tất cả các trường mầm non trên toàn quốc nói chung

2 Phần nội dung.

2.1 Thực trạng của đề tài:

Trong lý luận dạy học có những quan niệm khác nhau về vai trò của giáo viên và  vai trò của  học sinh, nhưng chung lại có hai hướng: hoạt động lấy giáo viên làm trung  tâm  hoặc hoạt động lấy học sinh làm trung tâm. Những năm gần đây các tài liệu giáo dục

và dạy học ở nước ngoài và trong nước thường nói tới việc cần thiết phải chuyển từ dạy  học lấy giáo viên làm trung tâm sang dạy học lấy học sinh làm trung tâm

Trong lịch sử giáo dục, ở thời kì chưa hình thành tổ chức nhà trường, một giáo  viên thường dạy cho một nhóm nhỏ học sinh, có thể chênh lệch nhau khá nhiều về lứa  tuổi và trình độ. Chẳng hạn thầy Đồ Nho ở nước ta thời kì phong kiến dạy trong cùng  một lớp từ đứa trẻ mới bắt đầu học Tam tự kinh đến Môn sinh đi thi tú tài cử nhân, trong  kiểu dạy học này, người thầy bắt buộc phải coi trọng trình độ, năng lực, tính cách của  mỗi học trò và cũng có điều kiện để thực hiện cách dạy thích hợp với mỗi học sinh, vai  trò chủ động tích cực của người học được đề cao, tuy nhiên năng suất dạy học quá thấp. 

Từ khi xuất hiện tổ chức nhà trường với những lớp học có nhiều học sinh cùng lứa tuổi 

và trình độ tương đối đồng đều thì giáo viên khó có điều kiện chăm lo cho từng học sinh,  giảng dạy cặn kẽ cho từng em. Giáo viên quan tâm trước hết đến việc hoàn thành trách  nhiệm của mình là truyền đạt cho hết nội dung quy định trong chương trình, cố gắng làm  cho mọi học sinh hiểu và nhớ những lời cô giảng. Cũng từ đó hình thành kiểu học thụ  động, thiên về ghi nhớ, ít chịu suy nghĩ. Để khắc phục tình trạng đó, người ta thấy cần  phát huy tính tích cực chủ động học tập của học sinh, quan tâm đến nhu cầu khả năng của mỗi cá nhân trẻ trong tập thể lớp. Các phương pháp “dạy học tích cực”, “lấy người học  làm trung tâm” đã ra đời trong bối cảnh đó. Nhìn theo quan điểm lịch sử, thì đây là sự trả  lại vị trí vốn có từ thủa ban đầu cho người học. Trong quá trình giáo dục - dạy học, người học vừa là đối tượng vừa là chủ thể, thông qua quá trình dạy học dưới sự chỉ đạo của giáo viên, người học phải tích cực chủ động cải biến chính mình, không ai làm thay cho mình  được

Căn cứ vào công văn số 397/SGDĐT-GDMN ngày 3 tháng 03 năm 2016 của Sở  GD&ĐT Quảng Bình; Công văn số 181/GDĐT-MN ra ngày 8 tháng 3 năm 2016 của  phòng GD&ĐT Lệ Thủy. Căn cứ Kế hoạch nhiệm vụ năm học 2016-2017 của nhà 

trường

Ở lứa tuổi Mầm non hoạt động chủ đạo của trẻ “Chơi mà học, học bằng chơi”  thông qua các hoạt động đa dạng phong phú mà trẻ lĩnh hội kiến thức trong cuộc sống  xung quanh trẻ

tế ở lớp mà giáo viên lựa chọn chủ đề, đề tài cho phù hợp, phát huy tính tích cực ở từng  đứa trẻ qua các hoạt động nhằm giáo dục trẻ phát triển toàn diện.Chương trình giáo dục  mầm non mới là lấy trẻ làm trung tâm, tạo điều kiện cho mỗi đứa trẻ được hoạt động tích  cực phù hợp với sự phát triển của bản thân trẻ, đáp ứng tối đa nhu cầu và hứng thú của trẻ trong quá trình giáo dục

Thực tế cho thấy việc tổ chức các hoạt động theo hướng lấy trẻ làm trung tâm đã tạo ra một không gian mở cho trẻ, khuyến khích trẻ phát triển tư duy và phương pháp giải quyết vấn đề. Nếu trẻ được tạo nhiều cơ hội tự tham gia trải nghiệm khám phá, thì như vậy trẻ  đã có thể được phát triển tư duy sáng tạo, giúp trẻ có nhiều cơ hội phát triển ngôn ngữ, tình cảm xã hội, phát triển thẩm mỹ, thể chất, phát triển nhận thức. Những lợi ích đó

có liên hệ trực tiếp với phương pháp dạy của các giáo viên, đó chính là cách tổ chức các hoạt động cho trẻ theo hướng lấy trẻ làm trung tâm

Trong những năm qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có rất nhiều văn bản hướng dẫn đưa hình thức giáo dục lấy trẻ làm trung tâm vào thực hiện ở các trường mầm non. Bám sát các văn bản chỉ đạo của Bộ, Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Bình, Phòng Giáo dục và Đào tạo Lệ Thủy đã có Kế hoạch triển khai thực hiện phong trào thi đua trong các trường học nói chung và trường mầm non nói riêng. Một trong những nội dung của phong trào

là "Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm".

Thực hiện sự chỉ đạo của Phòng Giáo dục và Đào tạo Lệ Thủy, nhà trường tiếp tục thực hiện chương trình giáo dục mầm non theo hướng lấy trẻ làm trung tâm vào quá trình chăm sóc giáo dục trẻ, tổ chức nhiều đợt tập huấn bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên

và tổ chức các hoạt động thao giảng dự giờ giáo viên, từ đó giúp cho giáo viên tự rút ra được ưu điểm của phương pháp dạy học lấy trẻ làm trung tâm và tổ chức tốt các hoạt động giáo dục cho trẻ. Đồng thời thu hút sự hứng thú tham gia tích cực của trẻ trong nhà trường

Để xây dựng một môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm có hiệu quả là điều không đơn giản. Khi thực hiện đề tài này, tôi gặp những thuận lợi, khó khăn sau:

2.1.1.Thuận lợi:

+ Được sự quan tâm chỉ đạo của BGH nhà trường về chuyên môn cũng như về đồ

dùng trang thiết bị

          + Được nhà trường tạo điều kiện để bản thân tham gia các lớp tập huấn của Sở, phòng, cụm tổ chức về chuyên đề "Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm"  

từ đó đã tích lũy được kinh nghiệm trong việc lập kế hoạch giáo dục, xây dựng môi trường và tổ chức các hoạt động lấy trẻ làm trung tâm có hiệu quả

      Việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở trường đã giúp cho các cháu ngày càng mạnh dạn, tư tin hơn và đã thu hút được sự quan tâm của phụ huynh. Phụ huynh ngày càng nhận thức rất rõ tầm quan trọng của việc thay đổi hình thức giáo dục cho con em mình, tạo được lòng tin của phụ huynh khi gửi con em mình tại trường

      + Trường có tư liệu, có các bài giảng điện tử, các hoạt động chăm sóc giáo dục  được  tải về từ trên mạng

       + Trẻ chăm ngoan và tham gia tích cực các hoạt động, lễ phép, biết cùng nhau tham gia các hoạt động trên lớp.       

      +  Được sự hỗ trợ tích cực của Ban đại diện cha mẹ học sinh

2.1.2 Khó khăn:

      Không gian tổ chức hoạt động cho trẻ còn chật hẹp

      Trẻ trong cùng một độ tuổi, nhưng lại có mức độ nhận thức và khả năng chú ý chủ định khác nhau

         Một số giáo viên chưa nắm bắt kịp thời phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm nên chưa áp dụng hiệu quả vào quá trình giảng dạy của mình

        Trẻ ít có cơ hội được tham gia vào nhiều hoạt động khác nhau ở nhà

         Nhiều trẻ còn rụt rè, nhút nhát khi tham gia vào các hoạt động ở lớp, chưa mạnh  dạn tự tin trong giao tiếp

         2.1.3 Nguyên nhân của thực trạng trên:

      Điều kiện cơ sở vật chất còn chưa được đảm bảo, diện tích phòng học và số lượng  cháu chưa tương xứng

      Do điều kiện kinh tế và hoàn cảnh sống của mỗi gia đình trẻ khác nhau nên ảnh  hưởng không nhỏ đến sự phát triển của trẻ

      Trình độ chuyên môn nghiệp vụ của một số giáo viên còn hạn chế

      Đa số phụ huynh trẻ trong lớp làm nghề buôn bán nên ít có thời gian cho trẻ hoạt  động giao tiếp với những người xung quanh

      Thời gian dành cho các hoạt động của trẻ còn ít

      2.1.4 Điều tra thực tiễn:

      Để có cơ sở cho việc nghiên cứu của mình, tôi tiến hành điều tra, khảo sát tình hình của trẻ ở lớp tôi đầu năm. Qua điều tra khảo sát kết quả cho thấy như sau:

        - Trẻ tự tin, chủ động tham gia các hoạt động 50%

        - Kỹ năng thực hành vận dụng của trẻ 30%

        - Trẻ tham gia các hoạt động còn rụt rè, nhút nhát. 

Chưa mạnh dạn trong giao tiếp

20%

Tổ chức các hoạt động cho trẻ theo hướng lấy trẻ làm trung tâm là một nhiệm vụ hết sức quan trọng trong việc thực hiện chương trình giáo dục mầm non, đảm bảo chất lượng và sự phát triển toàn diện phù hợp với từng cá nhân trẻ, đạt được mục tiêu giáo dục

đã đề ra, góp phần nâng cao chất lượng tổ chức các hoạt động cho trẻ trong nhà trường, nâng cao kết quả dạy học cho giáo viên và phù hợp với trẻ tuổi mầm non theo yêu cầu phát triển của ngành học mầm non, tôi đã sử dụng một số biện pháp và cách làm sau:

2.2 Một số biện pháp thực hiện:

      2.2.1 Tự học tập bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho bản thân.

Đối với tôi, giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là mục tiêu hàng đầu để nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ. Vì vậy, công tác tự bồi dưỡng chuyên môn là việc đầu tiên tôi luôn chú trọng. Ngoài việc tự nghiên cứu kỹ các nội dung chương trình, sách hướng dẫn thực hiện chương trình, các tài liệu có liên quan. Tôi còn tiếp thu sự chỉ đạo của BGH nhà trường, tham gia các lớp tập huấn bồi dưỡng về chuyên đề giáo dục lấy trẻ làm trung tâm do Sở giáo dục, Phòng giáo dục và tổ chuyên môn của nhà trường tổ chức. Từ

đó, tôi tự rút ra những ưu điểm của phương pháp dạy "Lấy trẻ làm trung tâm" và đưa vào thực hiện ở lớp từ việc lập kế hoạch giáo dục đến việc trang trí môi trường học cho trẻ sao cho linh hoạt và trẻ được “học bằng chơi, chơi mà học", đảm bảo hứng thú, nhu cầu, khả năng thế mạnh của mỗi đứa trẻ

2.2.2 Làm tốt công tác tham mưu mua sắm trang thiết bị, cơ sở vật chất.

Như chúng ta biết, cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi phục vụ dạy học

là phương tiện để chuyển tải kiến thức tư duy cho trẻ. Đặc biệt phát triển chương trình giáo dục mầm non theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thì việc đầu tư CSVC

và trang thiết bị đồ dùng, đồ chơi lại rất cần thiết để nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ.       

Ngay vào đầu năm học 2016 -2017 tôi đã cùng giáo viên trong lớp kiểm kê lại trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi phục vụ quá trình giáo dục trẻ ở lớp. Sau đó, căn cứ vào Văn bản hợp nhất số 01/VBHN-BGDĐT giữa Thông tư 02/2010/TT-BGDĐT và Thông tư 34/2013/TT-BGD-ĐT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về danh mục đồ dùng, đồ chơi, thiết bị dạy học tối thiểu dùng cho giáo dục mầm non, để lên danh mục đồ dùng đồ chơi trong lớp và tham mưu với BGH nhà trường mua sắm bổ sung

Bên cạnh đó tôi còn tự làm một số đồ dùng, đồ chơi đẹp mắt, hấp dẫn với trẻ để phục vụ cho quá trình dạy học của mình. Đồng thời động viên, kêu gọi phụ huynh đóng góp nguyên vật liệu để giáo viên làm đồ dùng. Nhờ đó, số lượng đồ chơi, đồ dùng lớp tôi

đã được tăng lên và phục vụ đầy đủ cho quá trình hoạt động của trẻ, tạo cho trẻ hứng thú với các hoạt động do cô tổ chức, nhờ đó chất lượng giáo dục trẻ được nâng lên

2.2.3 Trang trí môi trường lớp học lấy trẻ làm trung tâm.

Như chúng ta đã biết trẻ là chủ thể tích cực, giáo viên là người tạo cơ hội, hướng  dẫn, gợi mở các hoạt động tìm tòi khám phá của trẻ. Trẻ chủ động tham gia các hoạt động

đó để phát triển khả năng, năng lực của mình. Vì vậy, không chỉ cho trẻ hoạt động tích  cực trong giờ học mà còn phải cho trẻ hoạt động tích cực ở giờ chơi và mọi lúc mọi nơi.  Cho nên việc tạo môi trường học tập xung quanh lớp cho trẻ là rất cần thiết, nhằm tạo  điều kiện cho trẻ hoạt động cá nhân nhiều hơn, được tự do khám phá theo ý thích, theo  khả năng của mình giúp trẻ phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống, các  kiến thức kỹ năng của trẻ được củng cố và bổ sung

Muốn tạo được một môi trường lớp học lấy trẻ làm trung tâm, trước tiên người  giáo viên phải lên kế hoạch rõ ràng cho việc trang trí môi trường lớp cho từng chủ đề. Để 

từ đó có sự chuẩn bị về lớp học, về các hình ảnh trang trí xung quanh lớp, về đồ dùng đồ  chơi, các nguyên vật liệu ở các góc theo từng chủ đề để trẻ được khám phá lần lượt từng  chủ đề một cách có hiệu quả

Ví dụ: Trước khi thực hiện chủ đề "Gia đình", dựa vào kế hoạch mục tiêu, kế hoạch nội dung  của chủ đề, dựa vào khả năng của trẻ mà giáo viên lên kế hoạch trang trí cho chủ đề theo từng chủ đề  nhỏ:

1 Gia đình của bé

- Trang trí các hình ảnh trong các góc bằng  chính sản phẩm của trẻ làm ra và ảnh sưu  tầm của cô về các hình ảnh, hoạt động sinh  hoạt của gia đình

- Chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi, các nguyên  vật liệu phù hợp với chủ đề cho trẻ hoạt  động, tạo ra sản phẩm cho riêng mình

- Vệ sinh lớp học sạch sẽ, gọn gàng, rửa  sạch đồ chơi để đảm bảo an toàn cho trẻ khi tiếp xúc trực tiếp với các đồ dùng đó

2 Đồ dùng trong gia đìnhbé

- Trang trí các hình ảnh về các đồ dùng  quen thộc, gần gũi có trong gia đình bé

- Chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi về các đồ dùng trong gia đình bé. Chuẩn bị các nguyên vật  liệu có hình dáng phù hợp cho trẻ tạo thành  các đồ chơi về đồ dùng gia đình một cách  sáng tạo

- Cô và trẻ cùng tham gia vệ sinh lớp học  gọn gàng ngăn nắp

Tiếp theo, giáo viên cần trang trí môi trường lớp học tạo sự thân thiết đối với trẻ. Và

để làm được điều đó tôi đã tận dụng ngay các sản phẩm của trẻ để trang trí chủ đề vào các góc chơi trong lớp học

Ví dụ: Ở chủ đề "Gia đình" trẻ được vẽ ngôi nhà của mình, vẽ người thân trong gia 

đình, được cắt, xé dán các đồ dùng trong gia đình thông qua các hoạt động chủ đích và  hoạt động ở các góc chơi. Do đó, sản phẩm của trẻ tạo ra rất phong phú, tôi đã tận dụng  các sản phẩm này trang trí xung quanh lớp để làm nổi bật chủ đề đang thực hiện. Qua đó,  giúp trẻ cảm thấy tự hào sản phẩm của mình làm ra, tạo cho trẻ sự phấn khởi, tích cực  hoạt động ở chủ đề sau. Và những hình ảnh đó được tôi trang trí vừa tầm của trẻ để trẻ có thể giao lưu, trò chuyện về sản phẩm của bạn, của mình, từ đó giúp trẻ có những mối  quan hệ thân thiện giũa trẻ với trẻ, giúp trẻ ngày càng thêm gắn bó, gần gũi, đoàn kết với  các bạn trong lớp.     Bên cạnh đó, để giúp trẻ tự mình khám phá, tìm hiểu, tự hoạt động  với các hình ảnh mà cô trang trí trên mảng tường thì tôi đã trang trí theo dạng mở, tức là  hình ảnh trang trí trẻ phải hoạt động được, không dán cố định trên tường

Ví dụ: Để trẻ chơi với các con chữ hoặc các chữ số thì trên mảng tường tôi đã trang 

trí bằng các ô bìa gương, trẻ có thể tự chọn thẻ chữ cái ở rá mà mình đã học gắn lên từng 

ô đó. Trẻ có thể tìm chữ cái trong từ mà cô gắn trên tường hoặc trẻ có thể tự chọn chữ cái

để ghép tên mình, tên bạn lên các ô bìa gương đó

Việc bố trí, sắp xếp các góc chơi trong lớp cũng rất cần thiết. Bố trí sắp xếp các góc  chơi phù hợp với nhu cầu hoạt động của trẻ, tạo điều kiện cho trẻ hoạt động cá nhân hoăc  theo nhóm nhỏ được nhiều hơn, hình thức hoạt động phong phú, đa dạng hơn. Vì vậy, khi

bố trí góc chơi tôi đã để góc yên tĩnh, xa góc ồn ào. Góc đồ chơi phải phục vụ  thật sự  cho việc học hỏi của trẻ chứ không phải để trang trí. Trẻ phải được học theo hứng thú cá  nhân và tổ chức hoạt động vui chơi, tự lựa chon đồ chơi yêu thích cho mình, trẻ có thể tự  hoạt động mà không cần có sự hướng dẫn của cô giáo. Vì vậy, các đồ dùng đồ chơi trong  các góc phải phong phú và được sắp vừa tầm đối với trẻ để trẻ tự lấy, tự cất, tự hoạt động

2.2.4 Tổ chức hoạt động theo hướng lấy trẻ làm trung tâm.

Để trẻ thực sự trở thành trung tâm của việc xây dựng kế hoạch giáo dục thì giáo viên cần có một quan điểm luôn hướng vào trẻ, căn cứ vào nhu cầu, khả năng của trẻ để xây dựng và tổ chức các hoạt động giáo dục

* Tổ chức hoạt động học cho trẻ mẫu giáo:

Với trẻ mầm non, giờ học được tiến hành dưới sự tổ chức, hướng dẫn sư phạm của giáo viên nhằm giúp trẻ lĩnh hội các tri thức mới, củng cố, hệ thống hóa các tri thức đã

có, đồng thời hình thành và rèn luyện các kỹ năng nhận thức, kỹ năng xã hội

Trước đây theo phương pháp dạy học truyền thống thường tập trung vào hoạt động của giáo viên, giáo viên truyền đạt những kiến thức đã xác định sẵn, trẻ chỉ lắng nghe cô giảng gải, giáo viên truyền đạt những hiểu biết của mình cho trẻ, giáo viên đưa ra những kết luận cần thiết

Dạy học lấy trẻ làm trung tâm khác với dạy học truyền thống là giáo viên không truyền đạt kiến thức cho trẻ mà tạo ra các điều kiện, các cơ hội để mọi đứa trẻ được chủ động, sáng tạo, tích cực hoạt động; tự chiếm lĩnh kiến thức, kinh nghiệm. Giáo viên là người tố chức hoạt động, trẻ chủ động thực hiện các hoạt động tìm tòi, khám phá, phát hiện kiến thức mới dưới sự hướng dẫn của giáo viên, giáo viên dựa vào vốn kiến thức kỹ năng của trẻ để xây dựng nội dung giáo dục phù hợp, tạo điều kiện cho trẻ tham gia nhận xét, đưa ra câu hỏi, tìm hiểu vấn đề, bổ sung các câu trả lời của các bạn

Để đạt được điều này, giáo viên cần nắm được hứng thú, nhu cầu, trình độ, khả năng của từng trẻ trong lớp, trên cơ sở đó lựa chọn được nội dung, phương pháp phù hợp với từng nhóm, từng cá nhân trẻ. Vận dụng quan điểm dạy học lấy trẻ làm trung tâm vào việc tổ chức giờ học ở trường mầm non như khám phá môi trường xung quanh, thể chất, làm quen với toán, làm quen với tác phẩm văn học, phát triển ngôn ngữ…

Cụ thể: Khi cho trẻ làm quen văn học: không nên cho trẻ kể truyện đồng thanh, làm giảm cảm xúc và sự cảm thụ tác phẩm văn học, nên tập cho trẻ nói lời thoại của các nhân vật sao cho phù hợp với giọng điệu của từng nhân vật, để khi thuộc truyện, trẻ kể diễn cảm hơn, cần chú ý đến tất cả các đối tượng, đặc biệt là những trẻ nhút nhát, chậm phát triển về ngôn ngữ. Chú ý đến hoạt động đóng kịch cho trẻ. Khi đưa ra các câu hỏi đàm thoại phải rõ ràng, dễ hiểu, khuyến khích suy nghĩ của trẻ. Những câu hỏi mở kích thích trẻ suy nghĩ: Con nghĩ thể nào? Làm sao con biết? Tại sao con lại nghĩ như vậy? Nếu  thì sao? Nếu không… thì sao? Theo con thì điều gì/cái gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Ví dụ: Khi cho trẻ làm quen câu chuyện "Chú dê đen" cô có thể đặt câu hỏi.

      Khi dê trắng vào rừng kiếm ăn chuyện gì đã xảy ra?

      Khi chó sói nuốt chửng dê trắng vào bụng chuyện gì xảy ra tiếp theo?

Ai đã đuổi được chó sói đi?

Làm sao con biết?

      - Hoạt động làm quen với toán: Trước đây giáo viên chỉ hướng dẫn, làm mẫu kỹ năng cho trẻ, sau trẻ làm theo cô. Nhưng với cách dạy học lấy trẻ làm trung tâm giáo viến

đã để trẻ phát huy khả năng của trẻ, trẻ tự thực hiện theo suy nghĩ của trẻ, sau đó dựa vào khả năng của trẻ giáo viên mới tiến hành tổ chức hoạt động

      Ví dụ: Đối với đề tài "Chắp ghép hình học tạo thành hình mới"

      - Trước đây: Cô ghép mẫu sau đó trẻ ghép theo mẫu của cô

      - Với hình thức lấy trẻ làm trung tâm giáo viên thực hiện như sau:

       + Trẻ ghép theo ý thích của trẻ (Trẻ có thể ghép 2 hình tạo thành 1 hình, có thể ghép 4 hình tạo thành một hình học mới )

      + Trẻ ghép theo yêu cầu của cô (Cô chỉ nói yêu cầu trẻ thực hiện)

      + Cho trẻ ghép hình sáng tạo. (Ngoài những gì trẻ ghép vừa rồi trẻ có thể sáng tạo ghép thành những hình khác như trẻ ghép hình ngôi nhà, xe ô tô, bông hoa )

 - Hoạt động âm nhạc: Lựa chọn nội dung các hoạt động (hát, vận động, nghe hát hoặc trò chơi âm nhạc) phải phù hợp với độ tuổi và khả năng của trẻ. Nếu giáo viên không thuộc bài hát thì sử dụng băng đĩa cho trẻ nghe, giúp trẻ cảm thụ bài hát trọng vẹn hơn. Khi lựa chọn đồ dùng âm nhạc phục vụ cho phần vận động phải có tác dụng thiết thực tránh ảnh hưởng đến sự phát triển kỹ năng vận động trong quá trình kết hợp giữa hát

và vận động

      - Hoạt động khám phá: lựa chọn nội dung khám phá gần gũi, dựa trên cơ sở vốn hiểu biết và kinh nghiệm của trẻ, giúp trẻ hứng thú tìm tòi, khám phá; tránh lựa chọn nội dung quá khó, không sát với thực tế của trẻ. Hệ thống câu hỏi cần giúp trẻ suy nghĩ, giải quyết vấn đề, thu hút trẻ vào đối tượng cần khám phá nhằm phát triển tư duy cho trẻ. Tổ chức khám phá dưới nhiều hình thức và được xen kẽ giữa các hoạt động để trẻ không nhàm chán

      Ví dụ: Khi cho trẻ khám phá quả cam.

      Nếu như theo cách dạy truyền thống trước đây giáo viên sẽ truyền đạt kiến thức cho trẻ biết như quả cam có màu gì, dạng hình gì, quả cam có những đặc điểm như thế nào, mùi vị quả cam ra sao Sau đó trẻ mới nhắc lại những kiến thức mà cô đã dạy Nhưng bây giờ theo theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, cô cho trẻ quan sát quả cam,

sờ mó, nếm, ngửi mùi vị của quả cam. Sau đó cô cho trẻ tự nhận xét về những gì mình đã quan sát, trải nghiệm được. Cô có thể phân trẻ từng nhóm nhỏ để cho trẻ thực hành cắt quả cam, trẻ có thể dùng quả cam đã cắt đó để tự pha nước cam

      - Làm quen chữ cái: Luyện phát âm, nhận biết  là nội dung cần tập trung cho trẻ thực hiện trong hoạt động, tổ chức dưới nhiều hình thức, phát huy hết các giác quan

(nghe, nhìn, sờ, ), sử dụng các bộ phận trên cơ thể (tay, chân ) qua các trò chơi để giúp

trẻ nhận biết chữ cái. Tuy nhiên, bài tập cần nâng cao dần yêu cầu trong hoạt động tránh

tình trạng tổ chức dưới nhiều hình thức nhưng chỉ một nội dung, đơn điệu (ví dụ: tất cả các bài luyện tập chỉ lấy theo yêu cầu của cô).

* Hoạt động ngoài trời:

      Tùy theo nội dung hoạt động, không nhất thiết phải theo chủ đề, giáo viên có thể lựa chọn nội dung, hình thức phong phú, phù hợp thời điểm, thay đổi nội dung ở các buổi trong tuần, giúp trẻ hứng thú tham gia; trò chơi vận động, trò chơi dân gian, hoạt động tham quan, quan sát môi trường, thiên nhiên, chăm sóc cây xanh, vườn rau  tạo cơ hội cho trẻ được tự do khám phá một cách tự nhiên hứng thú và sáng tạo, giúp trẻ phát triển toàn diện: thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm kỹ năng xã hội và thẩm mỹ

      Khi chọn nội dung chơi giáo viên phải căn cứ vào chương trình giáo dục mầm non,

để đạt được mục tiêu và phù hợp độ tuổi tránh tình trạng quá sức hoặc không phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi

      Bố trí các nhóm chơi thuận tiện cho việc quan sát, bao quát của giáo viên trong quá trình trẻ chơi; tránh tình trạng lựa chọn quá nhiều nội dung, chia nhiều nhóm nhỏ hoặc khoảng cách giữa các nhóm quá xa giáo viên không hỗ trợ kịp thời cho trẻ

* Hoạt động góc:

      Khi lựa chọn và định hướng các góc chơi, nội dung chơi, nguồn  nguyên vật liệu, cần chú ý: ở mỗi góc chơi sẽ giúp trẻ phát triển những kỹ năng gì đáp ứng cho mục tiêu cần đạt trong tuần/tháng, có thể sẽ có những nội dung không theo chủ đề nhưng phát triển các kỹ năng cần thiết theo yêu cầu chương trình phù hợp với khả năng, hứng thú và nhu cầu của trẻ

      Ví dụ: chủ đề "Gia đình"

       Góc xây dựng: Xây dựng ngôi nhà của bé

      Góc phân vai: Chơi trò chơi bán hàng, nấu ăn, bác sĩ

      Góc học tập: chơi tranh lô tô về gia đình, nặn một số đồ dùng trong gia đình, xem tranh ảnh về một số hoạt động của gia đình. Làm an bum ảnh về gia đình

      Góc nghệ thuật: Vẽ, cắt, xé dán về người thân trong gia đình, về ngôi nhà của bé       Trước khi bước vào chơi cô tập trung trẻ và cho trẻ tự chọn góc chơi cho mình. Sau

đó trẻ tự chọn vai chơi và thể hiện vai chơi theo suy nghĩ của trẻ. 

      Ví dụ: ở góc xây dựng trẻ có thể phân vai một bạn làm đội trưởng, một nhóm bạn

xây hàng rào, một nhóm bạn trồng cây xanh, một nhóm bạn lắp ghép ngôi nhà Tất cả sự phân công đó đều do trẻ thực hiện

      Ở góc phân vai: Trẻ tự thỏa thuận để chọn vai, trẻ thì chon vai bác sĩ, trẻ chọn vai làm cô bán hàng, trẻ chon vai bố, mẹ, con         

Giáo viên quan sát các góc để hỗ trợ kịp thời về nội dung chơi, nguyên vật liệu, đặt câu hỏi gợi ý, tham gia chơi cùng trẻ. Tuy nhiên cần phải để cho trẻ chơi một cách tự nhiên theo ý thích của trẻ. Cô chỉ quan sát và hướng dẫn hổ trợ trẻ khi cần thiết

Ví dụ: Trẻ muốn nấu ăn thì phải đến cô bán hàng để mua các thực phẩm và đến đó

trẻ tự chọn thực phẩm, trao đổi giá cả với cô bán hàng. Trẻ muốn đi khám thì phải đến bác sĩ, bác sĩ khám bệnh cho bệnh nhân và dặn dò, cấp thuốc

       Hình thức đóng chủ đề có thể thay đổi, tùy thuộc ý tưởng của từng giáo viên, nội dung của từng chủ đề, không bắt buộc phải tham quan tất cả các góc và giới thiệu tất cả các sản phẩm, chiếm nhiều thời gian, lặp đi lặp lại nhiều lần (trong quá trình trẻ chơi các

góc trong tuần, sự liên kết giữa các góc và cuối giờ giáo viên đã đi đến từng góc hỏi kết quả, nghe trẻ giới thiệu sản phẩm và trao đổi về buổi chơi tiếp theo). Có thể thay đổi hình thức đóng chủ đề như mỗi nhóm lựa chọn những sản phẩm tiêu biểu của mình, lên sân

khấu để giới thiệu cho các nhóm khác xem.

2.2.5 Tuyên truyền và phối hợp với các bậc cha mẹ trẻ:

Để xây dựng được một môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thì công tác tuyên truyền và phối hợp với cha mẹ trẻ cũng đóng vai trò quan trọng. Như chúng ta đã biết chăm sóc giáo dục trẻ là một trong những nhiệm vụ quan trọng không chỉ riêng của bậc học mầm non. Cho đến nay có rất nhiều hình thức và phương pháp chăm sóc trẻ khác nhau, nhưng dù có thực hiện phương pháp chăm sóc giáo dục trẻ theo hướng nào nếu như chỉ có nhà trường và giáo viên nỗ lực cố gắng mà không có sự phối kết hợp với gia đình

và các bậc phụ huynh về cách chăm sóc giáo dục trẻ thì hiệu quả giáo dục sẽ không cao Vậy chúng ta phải phối hợp như thế nào, bởi vì công tác tuyên truyền thì hầu như giáo viên nào cũng đã thực hiện, nhưng tuyên truyền như thế nào để đạt được hiệu quả, khoa học và điều quan trọng là để trẻ ngày càng có nhiều nhận thức tiến bộ và đúng đắn về tinh thần, nhận thức, tình cảm, ngôn ngữ, giao tiếp ứng xử mới là điều quan trọng và chúng ta cần phải quan tâm

Phối kết hợp với các bậc cha mẹ không chỉ giúp cha mẹ và giáo viên có kiến thức chăm sóc trẻ một cách có khoa học mà còn giúp cho cha mẹ hiểu được thêm công việc của giáo viên ở lớp cũng như giáo viên hiểu được hoàn cảnh và điều kiện sống của trẻ ở gia đình để có biện pháp giáo dục phù hợp, tạo nên mối quan hệ thân thiết cởi mở, thân thiện giữa phụ huynh và giáo viên. Cụ thể:

Phối kết hợp với cha mẹ trong việc thực hiện chựơng trình chăm sóc bảo vệ sức khoẻ cho trẻ về kiến thức chăm sóc cũng như theo dõi sức khoẻ của trẻ theo định kỳ Việc này được chúng tôi thể hiện ở bảng góc tuyên truyền cho các bậc cha mẹ ở phòng đón góc lớp, tôi đã cập nhật thông tin kịp thời như tổng hợp cân đo, khám sức khỏe định

kỳ, những dấu hiệu khác thường trong ngày của trẻ Ngoài đưa thông tin lên góc tuyên truyền giáo viên còn trao đổi với phụ huynh trong những thời gian đón và trả trẻ. Qua đó giúp cho phụ huynh hiểu rỏ về tình hình con mình trong ngày và cô giáo cũng nắm được tình hình của trẻ trước khi đến lớp để có cách chăm sóc giáo dục tốt

       Phối kết hợp với cha mẹ trong việc thực hiện chương trình giáo dục trẻ (giáo viên cùng kết hợp với cha mẹ giúp trẻ thực hiện tốt chương trình chăm sóc giáo dục theo từng chủ đề)

- Ví dụ: Để thực hiện tốt chủ đề gia đình, giáo viên thông báo với các bậc cha mẹ

về những nội dung cần kết hợp như sau:

Sưu tầm giúp lớp những tranh ảnh, sách báo cũ có liên quan đến chủ điểm đề học Biết được các thành viên trong gia đình. Mối quan hệ tình cảm và trách nhiệm của các thành viên trong gia đình với nhau. Tôn trọng lễ phép với ông bà, bố mẹ, yêu quí em bé Biết công việc hàng ngày của ông bà bố mẹ. Biết địa chỉ, số điện thoại của gia đình. Nhận biết những đồ dùng trong gia đình, tên gọi, công dụng… qua đó phụ huynh cũng nắm bắt được phần nào những kiến thức của con mình cần học trong chủ đề và luôn có sự phối kết