GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Đặc điểm tình hình
1.1: Đặc điểm tâm sinh lý trẻ:
Âm nhạc, một loại hình nghệ thuật xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử nhân loại, đã trở thành nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống con người Nó không chỉ phản ánh những niềm vui, nỗi buồn, khát vọng và ước mơ mà còn tạo ra một thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc cho trẻ em Âm nhạc có sức ảnh hưởng mạnh mẽ, tác động đến con người ngay từ khi còn trong nôi qua những giai điệu ru à ơi của mẹ.
Trong giáo dục mầm non, giáo dục âm nhạc đóng vai trò quan trọng, không chỉ kích thích hứng thú nghệ thuật ở trẻ mà còn là công cụ hữu ích cho các hoạt động giáo dục khác Âm nhạc là một phần thiết yếu trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ em.
Giáo dục âm nhạc, đặc biệt là âm nhạc dân gian, đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển toàn diện trẻ em về thể chất, trí tuệ, tình cảm, đạo đức và thẩm mỹ Qua đó, nó không chỉ nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ mà còn giúp trẻ tiếp cận với những giá trị văn hóa dân tộc độc đáo và vẻ đẹp của cuộc sống.
Nghiên cứu sinh lý trẻ cho thấy, ở độ tuổi mẫu giáo lớn, các cơ lớn như cơ đùi, cơ vai, cơ cánh tay phát triển nhanh hơn so với các cơ lòng bàn tay, bàn chân Trẻ mẫu giáo lớn có khả năng thực hiện các động tác vận động âm nhạc tốt hơn, như vừa hát vừa gõ theo nhịp, phách và kết hợp các hình thức tiết tấu Trong khi trẻ mẫu giáo bé gặp khó khăn với các tiết tấu nhanh, trẻ lớn có thể gõ đệm và minh họa theo lời ca hoặc múa, thể hiện sự mềm dẻo và nhanh nhẹn khi di chuyển trong không gian Các em không chỉ biểu diễn đúng giai điệu, nhịp điệu mà còn thể hiện cảm xúc và sự sáng tạo Nhịp 2/4 là phù hợp với lứa tuổi này, từ đó giúp xây dựng các bài vận động nhằm phát triển cảm giác nhịp điệu cho trẻ trong quá trình học đàn.
Học thông qua chơi là một đặc trưng quan trọng trong quá trình học tập của trẻ mẫu giáo, giúp trẻ tiếp thu văn hóa và kiến thức Các trò chơi như hát đồng dao, Trò Ú tim, hay Kéo cưa lừa xẻ không chỉ mang lại niềm vui mà còn tạo ra không khí hòa nhập cho trẻ Ham chơi là đặc tính phổ biến, bởi trò chơi luôn được quy định bằng luật và kết quả rõ ràng, thúc đẩy trẻ cố gắng để đạt thành tích Chính vì tính chất sôi động và hấp dẫn, các trò chơi luôn thu hút sự tham gia đông đảo, đặc biệt là từ trẻ em.
Trẻ mẫu giáo có cơ thể đang phát triển và hệ thần kinh hưng phấn, dẫn đến tính hiếu động nhưng khả năng chú ý hạn chế Khi tham gia vào các hoạt động đơn điệu, trẻ dễ cảm thấy mệt mỏi và chán nản Do đó, trò chơi học tập, đặc biệt là trò chơi âm nhạc, là phương pháp hiệu quả để khắc phục những hạn chế này Trò chơi âm nhạc không chỉ thu hút trẻ mà còn giúp phát triển trí nhớ âm nhạc, mở rộng nhận thức và nâng cao khả năng tư duy Qua việc nhập vai và thể hiện các nhân vật qua lời ca, trẻ có cơ hội phát triển trí tưởng tượng, sáng tạo và thỏa mãn nhu cầu hoạt động của mình.
Việc giới thiệu âm nhạc dân gian cho trẻ em là rất quan trọng, không chỉ trong giáo dục âm nhạc mà cần được thực hiện thường xuyên và liên tục trong các hoạt động tại trường mầm non Âm nhạc dân gian đa dạng về thể loại, do đó có nhiều hình thức và cách thức để đưa âm nhạc này đến với trẻ Mục tiêu chung là giúp trẻ trở về với tuổi thơ, từ đó phát triển tình yêu quê hương, con người và những giá trị văn hóa đặc trưng của các vùng miền trên đất nước Việt Nam.
Trẻ em ở tuổi mầm non rất nhạy cảm với âm nhạc, thể hiện qua sự thích thú khi nghe nhạc và tham gia vào các hoạt động âm nhạc Giáo dục âm nhạc không chỉ giúp trẻ phát triển tình cảm đạo đức, thẩm mỹ mà còn hình thành lòng yêu thiên nhiên, Tổ quốc và tình yêu thương con người Qua các hoạt động như học hát, nghe nhạc, và chơi trò chơi âm nhạc, trẻ sẽ phát triển những thói quen tốt, tính tổ chức kỷ luật, tự chủ và sự mạnh dạn Âm nhạc cũng góp phần nâng cao khả năng trí tuệ, phát triển thể chất và củng cố kiến thức qua học tập và vui chơi Do đó, giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non là nhiệm vụ quan trọng, yêu cầu giáo viên phải có trình độ chuyên môn và đam mê nghề nghiệp, giúp trẻ làm quen với âm nhạc trong mọi hoạt động.
1.3 Vai trò của hoạt động với sự phát triển của trẻ.
Giáo dục âm nhạc đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tình cảm đạo đức và thẩm mỹ cho trẻ, giúp trẻ yêu thiên nhiên, Tổ quốc và con người Ngoài ra, nó còn nâng cao khả năng trí tuệ, phát triển thể chất và kích thích trí tưởng tượng của trẻ Thông qua các hoạt động như học hát, nghe nhạc, vận động theo nhạc và chơi trò chơi âm nhạc, trẻ sẽ phát triển toàn diện về nhân cách, thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ và thể lực Do đó, giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non là nhiệm vụ thiết yếu và cần thiết.
Giáo dục luôn giữ vai trò quan trọng trong mọi thời đại, góp phần nâng cao nhận thức và đời sống xã hội Ở mỗi giai đoạn, phương thức giáo dục được tổ chức khác nhau; đặc biệt, với trẻ mầm non, giáo dục được triển khai theo phương châm “Chơi mà học” Trong đó, giáo dục âm nhạc đóng góp đáng kể vào sự phát triển toàn diện của trẻ.
2.1 Khái quát về trường mầm non
- Trường tôi là một ngôi trường đạt chuẩn quốc gia năm 2014 với cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất khang trang, đầy đủ.
Trường mầm non đạt chuẩn Quốc gia với 10 phòng học đạt tiêu chuẩn, cùng các phòng chức năng và phụ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc học tập của trẻ Khuôn viên rộng rãi, có nhiều cây xanh bóng mát và sân chơi được trang bị đầy đủ đồ chơi ngoài trời, mang lại môi trường an toàn và thú vị Môi trường trong và ngoài lớp học luôn gọn gàng, sạch sẽ, hỗ trợ tốt cho các hoạt động học tập và vui chơi của trẻ.
- Trường có 370 trẻ/9 nhóm lớp với tổng số 36 cán bộ, giáo viên, nhân viên.
- Đội ngũ giáo viên luôn yêu nghề, yêu trẻ, có năng lực và kinh nghiệm trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ.
Nhà trường đã đầu tư mua sắm nhiều trang thiết bị và đồ dùng phục vụ cho hoạt động âm nhạc của trẻ, bao gồm đàn, ti vi, máy vi tính, loa và đài đĩa Ngoài ra, còn có các dụng cụ âm nhạc như thanh gõ, sắc xô, mõ dừa, song loan, trống cơm, sáo, nón, quang gánh và mẹt, cùng với trang phục biểu diễn cho cô và trẻ trong các hoạt động.
- BGH đã tạo điều kiện cho giáo viên được tham dự các buổi kiến tập, các lớp bồi dưỡng về chuyên môn, nghiệp vụ.
- Lớp được sự quan tâm của Ban Giám hiệu, tạo điều kiện tối đa về cơ sở vật chất cũng như đồ dùng học tập của các cháu.
- Lớp học rộng rãi, thoáng mát, giúp trẻ hoạt động một cách thoải mái.
Giáo viên lớp học cần có trình độ chuyên môn cao và hiểu biết sâu sắc về phương pháp dạy âm nhạc Họ cũng nên am hiểu về âm nhạc dân gian và những lợi ích của nó đối với sự phát triển của trẻ nhỏ.
- Trẻ ngoan ngoãn, thông minh, khỏe mạnh Một số trẻ trong lớp có năng khiếu âm nhạc, thuộc và hiểu về âm nhạc dân gian
Nhiều trẻ em hiện nay có vốn hiểu biết hạn chế về âm nhạc dân gian, với việc chỉ biết và thuộc rất ít bài đồng dao, ca dao, dân ca, và các trò chơi dân gian, thậm chí một số trẻ hoàn toàn không biết đến những thể loại này.
- Việc đưa âm nhạc dân gian vào các hoạt động hàng ngày cho trẻ cũng đã được tiến hành nhưng hiệu quả đạt được chưa cao.
Giáo viên cần đầu tư nhiều hơn vào việc tìm hiểu và sáng tác lời mới cho các thể loại âm nhạc dân gian, phù hợp với từng lứa tuổi, nhằm truyền đạt hiệu quả đến trẻ.
Kết quả thực hiện
1 Trẻ thuộc các bài hát, đồng dao, ca dao 5 12.2 9 22 16 39 11 26.8
Biết chơi các trò chơi dân gian gắn với đồng dao, ca dao
3 Biết các làn điệu dân ca, các điệu lý, câu hò 4 9.8 7 17.1 17 41.4 13 31.7
Kỹ năng thể hiện các bài hát, bài đồng dao, ca dao và các TCDG
Biết về trang phục, con người và nét đẹp văn hóa của các dân tộcVN
Trẻ thuộc các bài hát, các bài đồng dao, ca dao
Biết chơi các trò chơi dân gian gắn với đồng dao, ca dao
3 Biết các làn điệu dân ca, các điệu lý, câu hò 10 24.4 13 31.7 13 31.7 5 12.2
Kỹ năng thể hiện các bài hát, các bài đồng dao, ca dao và các trò chơi dân gian
Biết về trang phục, con người và nét đẹp văn hóa của các dân tộc
Sau khi áp dụng một số biện pháp đưa giáo dục âm nhạc dân gian vào cuộc sống hàng ngày của trẻ ở trường mầm non tôi nhận thấy:
Việc tích hợp giáo dục âm nhạc dân gian vào các hoạt động từ sáng đến chiều đã mang lại hiệu quả rõ rệt Trẻ em trở nên hứng thú và tích cực hơn trong các hoạt động, từ đó tiếp thu bài học một cách sâu sắc và nhẹ nhàng hơn.
Âm nhạc dân gian trong các hoạt động tập thể giúp trẻ học cách ứng xử phù hợp và thể hiện trò chơi, biểu diễn bài hát theo xu hướng truyền thống Qua đó, trẻ không chỉ nắm vững những quy tắc đơn giản nhưng cần thiết trong cuộc sống mà còn trở nên tự tin và tích lũy nhiều kinh nghiệm quý giá.
Cải biên và sáng tác lời mới cho các bài hát, đồng dao và trò chơi dân gian giúp cuộc sống hàng ngày của trẻ tại trường trở nên phong phú và hấp dẫn hơn Qua quá trình tìm tòi và sưu tầm, trẻ được làm quen với những bài đồng dao mới, khiến chúng hứng thú vì tính vần điệu, dễ hiểu và phù hợp với các chủ đề khám phá Niềm vui và phấn khởi khi đọc những bài đồng dao này không chỉ làm tăng vốn từ vựng của trẻ mà còn nâng cao kiến thức xã hội một cách rõ rệt.
Trang phục, đạo cụ, nhạc cụ đóng vai trò quan trọng trong việc giới thiệu âm nhạc dân gian đến với trẻ em Khi những tiết tấu, giai điệu và nhịp điệu mang đến âm thanh hấp dẫn, thì trang phục lại mang đến cho trẻ những hình ảnh đẹp, giúp trẻ thêm yêu thích và say mê âm nhạc dân gian.
Giáo viên và phụ huynh đã hợp tác tổ chức thành công nhiều ngày lễ và hội cho trẻ như ngày hội đến trường, Tết thiếu nhi, Tết Nguyên Đán và hội thi “Bé khỏe bé ngoan” Qua các hoạt động như chuẩn bị trang phục, đạo cụ và sân khấu, nhà trường và gia đình thể hiện sự quan tâm đến trẻ, mang lại cho các em một tuổi thơ vui tươi và đầy tiếng cười Để giúp trẻ hiểu biết hơn về văn hóa dân tộc và các vùng miền, phụ huynh đã tặng lớp 12 bộ quần áo bà ba và 8 đĩa tư liệu về dân tộc, làn điệu dân ca và trò chơi dân gian Những hành động này không chỉ giúp trẻ khám phá mà còn khiến trẻ cảm nhận được sự quan tâm của cha mẹ, từ đó khuyến khích các em chăm ngoan hơn để làm vui lòng cha mẹ.
Sử dụng tranh ảnh và băng hình để trẻ khám phá các vùng miền trên tổ quốc giúp trẻ hiểu sâu sắc về các dân tộc, phong tục tập quán, văn hóa cổ truyền, lễ hội đặc sắc và làn điệu dân ca Qua đó, trẻ sẽ thêm tự hào và yêu quê hương đất nước, cũng như con người Việt Nam hơn.
