Vì vậy làm gì đểgiúp các em học tập tốt, rèn luyện đạo đức theo những khuôn khổ giáo dục củanhà trường mà với tâm lý thoải mái, hứng thú hơn là ép buộc, hiểu được tráchnhiệm và nghĩa vụ
Trang 2A Đặt vấn đề:
I Lý do chọn đề tài:
Công tác chủ nhiệm lớp là một việc làm hết sức quan trọng và cầnthiết mà ngay từ đầu năm học mỗi giáo viên phải tự lập cho mình một kếhoạch chủ nhiệm thật cụ thể nhằm giáo dục học sinh phát triển tốt cả về nănglực và phẩm chất
Xuất phát từ thực tiễn nhiều năm giảng dạy học sinh có hoàn cảnh đặcbiệt (mồ côi và bị nhiễm HIV ) - một mảng giáo dục trẻ khuyết tật học hòanhập đang được trường tôi thực hiện, vấn đề giảng dạy và giáo dục học sinhluôn đòi hỏi người giáo viên phải linh hoạt và sáng tạo rất nhiều Người giáoviên không đơn thuần chỉ là dạy học, truyền đạt kiến thức từ sách vở cho họcsinh mà phải giáo dục, uốn nắn đạo đức, rèn cho các em từng hành vi đạo đứcnhỏ, đơn giản nhất để từ đó giúp cho các em hình thành nhân cách, phẩm chấttốt đẹp Điều này là không dễ, bởi lẽ mỗi một lớp học có nhiều học sinh màmỗi em là một cá tính khác nhau Có em ngoan ngoãn, vâng lời, có em hiếuđộng, ngỗ nghịch, có em lại trầm tĩnh, ít biểu lộ cảm xúc, có em thì tự kỉ khôngnói… thật khó có thể đưa các em vào một “khuôn khổ” nhất định Có một điểmchung là: Các em đều là trẻ mồ côi, hoặc bị bỏ rơi và bị nhiễm HIV, đều thiếuthốn tình cảm của người thân ruột thịt, hằng ngày phải dùng thuốc ARV( kháng vi rút HIV) , trí não ít nhiều cũng bị ảnh hưởng, không được “nhạybén” như trẻ bình thường Mỗi em là một mảnh đời đã làm tôi không cầm đượcnước mắt Nhận thức được tầm quan trọng của công tác chủ nhiệm, tôi luôn suynghĩ : Dạy trẻ không chỉ theo giáo trình sách vở mà phải xuất phát từ cuộc sốngthực tiễn của trẻ, phải linh hoạt, sáng tạo…
Chính vì lý do trên tôi đã chọn đề tài “ Một số biện pháp tích cực trongcông tác chủ nhiệm lớp học sinh có hoàn cảnh đặc biệt”
1 Cơ sở lý luận.
Công tác chủ nhiệm là một nội dung quan trọng về chuyên môn nghiệp
vụ của giáo viên tiểu học Công tác chủ nhiệm góp phần quan trọng vào chấtlượng dạy học của giáo viên Làm tốt công tác chủ nhiệm tức là người giáoviên đã hoàn thành tốt việc giảng dạy và tổ chức giáo dục, rèn luyện đạo đứccho học sinh Đặc biệt trong trường tiểu học, vai trò của người giáo viên chủnhiệm hết sức quan trọng Giáo viên chủ nhiệm thay mặt nhà trường quản lýđiều hành lớp, trực tiếp giáo dục tư tưởng đạo đức góp phần hình thành nhâncách cho học sinh, là cầu nối giữa các môi trường giáo dục : gia đình, nhàtrường và xã hội
2 Cơ sở thực tiễn.
Trang 3Học sinh có hoàn cảnh đặc biệt mồ côi và nhiễm HIV sống tập trung ởmột nơi :Trung tâm nuôi dưỡng trẻ có hoàn cảnh đặc biệt Có thể nói các em cómột cuộc sống tách biệt với cộng đồng Mọi sinh hoạt, hoạt động hay vui chơicủa các em cũng khác so với trẻ cộng đồng Tuy nhiên cũng như học sinh tiểuhọc nói chung, các em luôn muốn làm theo ý thích của mình, ham chơi nhiềuhơn ham học, thích tìm hiểu thế giới xung quanh mình…Chính vì vậy phải họctập , thực hiện theo những khuôn khổ giáo dục là các em ít chú ý và khôngthích làm Các em muốn thoát ra, muốn tự do theo ý mình Vì vậy làm gì đểgiúp các em học tập tốt, rèn luyện đạo đức theo những khuôn khổ giáo dục củanhà trường mà với tâm lý thoải mái, hứng thú hơn là ép buộc, hiểu được tráchnhiệm và nghĩa vụ của học sinh đối với từng lớp ?Muốn làm được điều nàycông tác chủ nhiệm lớp là một trong những yếu tố quan trọng nhất mà giáo viêncần phải thực hiện.
Tuy nhiên thực hiện công tác chủ nhiệm lớp không phải lúc nào chúng tacũng thực hiện một việc làm giống nhau hay theo một “khuôn mẫu” nào đó vớitất cả các đối tượng học sinh và thực hiện suốt cả năm học Bởi như vậy tínhhiệu quả sẽ không cao Mỗi giáo viên sẽ có những biện pháp cụ thể riêng,những cách làm việc làm riêng và luôn có sự đổi mới, có những biện pháp tíchcực tạo sự mới mẻ, ham thích và phù hợp với học sinh ,nhằm thúc đẩy các emthực hiện tốt những yêu cầu mà giáo viên đưa ra
II Mục đích:
Nghiên cứu, đưa ra một số biện pháp tích cực trong công tác chủ
nhiệm lớp học sinh có hoàn cảnh đặc biệt, giúp cho trẻ phát triển tốt cả vềkiến thức, kỹ năng và phẩm chất đạo đức:
1 Học sinh tích cực rèn luyện, thực hiện tốt các hành vi đạo đức theotấm gương Hồ Chí Minh
2 Học sinh hứng thú, tích cực tham gia các hoạt động học tập , phongtrào,…
3 Học sinh có tiến bộ trong học tập cũng như rèn luyện đạo đức
4 Học sinh biết yêu thương, thân thiện với nhau
5 Học sinh được gần gũi, yêu thương và chia sẻ
6 Học sinh tự tin hơn trong học tập, rèn luyện và trong cuộc sống
7 Học sinh biết hiểu rồi thương và biết ơn những tấm lòng hảo tâm đãgiúp đỡ mình
III Đối tượng nghiên cứu:
Trang 4Các giải pháp thực hiện để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp học sinh cóhoàn cảnh đặc biệt.
IV.Đối tượng khảo sát,thực nghiệm:
- Học sinh có hoàn cảnh đặc biệt của nhà trường
V.Phương pháp nghiên cứu:
- Quan sát, tìm hiểu, đàm thoại, thuyết trình, đọc tài liệu, thực nghiệm.
VI.Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu:
- Hs lớp 4 có hoàn cảnh đặc biệt của nhà trường.
- Thời gian: 2 năm
Từ năm học 2016 - 2017 đến năm học 2017 - 2018.
B Nội dung:
I Thực trạng vấn đề:
1 Nội dung lý luận.
Như chúng ta đã biết đa số giáo viên tiểu học đều làm công tác giáo viênchủ nhiệm lớp Từ trước đến nay chưa sách vở, tài liệu nào định nghĩa rõ thế nào
là công tác chủ nhiệm và hướng dẫn cụ thể việc làm công tác chủ nhiệm mà chủyếu qua quá trình làm công tác này chúng ta ngầm hiểu với nhau : Công tác chủnhiệm lớp là hệ thống những kế hoạch, những biện pháp mà nguời giáo viên đưa
ra nhằm tổ chức hướng dẫn học sinh thực hiện tốt những nhiệm vụ của nhàtrường, của Đội, của giáo viên chủ nhiệm yêu cầu
Trong những năm gần đây , ngành giáo dục đang tập trung đổi mới phươngpháp giáo dục nên công tác chủ nhiệm lớp ngày càng được quan tâm hơn và cónhững đòi hỏi cao hơn Qua nhận thức về công tác chủ nhiệm, qua trao đổi thảoluận cùng đồng nghiệp và qua quá trình dạy học, bản thân tôi càng ý thức sâusắc hơn tầm quan trọng của công tác chủ nhiệm và nhiệm vụ cao cả của giáoviên chủ nhiệm lớp
2 Giới thiệu thực trạng.
Trong quá trình dạy và làm công tác chủ nhiệm lớp học sinh có hoàn cảnhđặc biệt, tôi nhận thấy trẻ đều có hoàn cảnh đáng thương : Mồ côi và nhiễmHIV Mỗi em là một mảnh đời, một hoàn cảnh: có em bị bỏ rơi ở Viện NhiTrung Ương, bị bỏ rơi ở cổng trại từ lúc mới sinh ra, có em lớn hơn vài 3 tuổihoặc 6, 7 tuổi mới bị mồ côi và được đưa về trung tâm chăm sóc, nuôi dưỡng, có
em còn người thân là cô,dì, chú, bác …, có em chẳng được ai thân thích đếnthăm bao giờ
Mỗi em là một tính cách: có em lầm lì, ít nói; có em tăng động, giảm chúý; có em ảnh hưởng của bệnh đao cứ nhớ nhớ, quên quên; và có em tự kỉ chẳngnói to bao giờ… Hầu như tất cả các em đều có ảnh hưởng của thuốc uống ARV
Trang 5( kháng vi rút HIV) hàng ngày, trí não không được “ nhạy bén” như trẻ bình
thường khỏe mạnh Các em đều thiếu sự gần gũi, quan tâm, chia sẻ của người
thân ruột thịt mặc dù đã được cán bộ nuôi dưỡng chăm sóc, giáo dục tận tình,
chu đáo
Các em đều thiếu đi sự hiểu biết về một gia đình bình thường như những
đứa trẻ khác như :gia đình có bố, mẹ, các con hay thêm ông bà, cô chú nữa…
Các kỹ năng sống cơ bản cũng khác với trẻ ở ngoài cộng đồng dân cư
Nhiều em bị tác động tâm lý rất nhiều vào mỗi dịp ngày lễ, hay Tết đến
xuân về khi nhìn thấy bạn được người thân đón về ăn Tết cùng gia đình còn
mình thì chẳng có ai Hoặc thấy bạn có người thân đến thăm mua quà bánh,
quần áo đẹp…nhiều em rất buồn không thích học chỉ ước mình cũng có gia đình
người thân.Có em bị bị khuyết tật chân tay hay thiểu năng trí tuệ việc dạy học
và giáo dục đạo đức cho các em cũng gặp nhiều khó khăn Như vậy việc người
giáo viên Chủ nhiệm làm thế nào để cho các em thực hiện nhiệm vụ học tập và
tích cực trong rèn luyện, học tập đó là điều không dễ chút nào
Tự tin, trách nhiệm
Trung thực,
kỷ luật
Đoàn kết, yêu thương Mức
đạt
Số lượng
Mức đạt
Số lượng
Mức đạt
Số lượng
Mức đạt Số
lượng
Mức đạt
Số lượng
Mức đạt
Số l ượng
Mức đạt
Số lượng
II Các biện pháp giải quyết vấn đề:
1 Khảo sát đối tượng học sinh để đưa ra phương pháp giáo dục phù hợp:
a - Tìm hiểu thông qua hồ sơ học bạ, qua giáo viên cũ,qua tiếp xúc giaolưu với học sinh trong lớp và qua cán bộ trực tiếp nuôi dưỡng các em theo mỗi
gia đình
b - Tiến hành phân loại đối tượng học sinh để đưa vào sổ kế hoạch côngtác chủ nhiệm, cụ thể:
- Học sinh bỏ rơi, học sinh không có ai là người thân ruột thịt
- Học sinh mồ côi nhưng vẫn còn người thân ruột thịt
- Học sinh khuyết tật
- Học sinh tự kỉ
Trang 6- Học sinh yếu, nhận thức chậm.
- Học sinh giỏi hoặc có năng khiếu đặc biệt
2 Đặt ra yêu cầu đối vớt học sinh:
- Nắm được ngôi nhà em đang sống ở đâu? Mang tên gì? gồm có những ai?
- Nắm được mối quan hệ giao tiếp, cách xưng hô với nhau khi ở chungmột nhà
Ví dụ: biết gọi anh lớn hơn bằng “ anh”, gọi chị lớn tuổi hơn là “chị”,gọi người bé tuổi mình hơn là “ em”…
- Biết cảm nhận ai gần gũi, yêu thương và quan tâm đến mình và ngượclại bản thân cảm thấy yêu quý ai , đã quan tâm đến ai?
- Hãy nói chuyện, chia sẻ với cô giáo chủ nhiệm với anh chị những điều
em băn khoăn , em thấy buồn hoặc vui… trong cuộc sống để niềm vui đượcnhân lên ,nỗi buồn sẽ vơi đi
- Hãy biết lắng nghe và nghe lời dạy bảo ,khuyên nhủ của thầy cô, các côchú cán bộ, quản lý
3- Đặt ra yêu cầu với giáo viên:
- Có tìm hiểu cơ bản về cuộc sống và gia đình của trẻ
- Đến thăm từng nhà nơi các em được chăm sóc, nuôi dưỡng để hiểu vềcuộc sống hiện tại của trẻ
- Khảo sát phân loại từng đối tượng học sinh
- Tiếp xúc, gần gũi, yêu thương học sinh ,khích lệ, đông viên để học sinhdám chia sẻ với thầy cô
- Đổi mới giáo dục phù hợp với từng đối tượng học sinh
- Đưa ra những hình thức động viên khen thưởng sáng tạo để khuyếnkhích các em
- Sử dụng tranh ảnh về các ngôi nhà để giáo dục các em yêu cuộc sốngnơi đây và yên tâm vui vẻ học tập, rèn luyện tiến bộ
4 Các biện pháp thực hiện.
4.1 Áp dụng các phương pháp giáo dục phù hợp với từng đối tượng.
a Đối với học sinh bị bỏ rơi ,học sinh không có ai là người thân ruột thịt:
- Giáo viên chủ nhiệm thường xuyên gần gũi, yêu thương là rất cần thiết vàtạo niềm vui cho em khi có người được trò chuyện Khi các em chia sẻ về nỗibuồn của mình, giáo viên chủ nhiệm sẽ lựa lời để “tâm sự” với học sinh sao chovơi đi nỗi buồn đó Chẳng hạn tết đến, bạn Nam có ông nội lên đón về quê ăntết cùng gia đình, Nam vui sướng lắm Còn quân nhìn theo Nam ngẩn ngơ,tôiđộng viên con: Ở đây tết vẫn còn nhiều bạn, các cô bác và trung tâm lo cho các
Trang 7con đầy đủ mọi thứ Con hãy vui lên ,tết cô sẽ xin lãnh đạo trung tâm cho con ranhà cô vui tết thoải mái nha con Thế là nét mặt con rạng rỡ hẳn lên “vâng ạ”.Như vậy dù chỉ là lời động viên nhưng kịp thời cũng làm con nhanh hết buồn vàtiếp tục công việc học tập hiệu quả hơn, không bị chán nản nữa.
- Kết hợp với lãnh đạo trung tâm, lãnh đạo nhà trẻ nơi các con đang đượcchăm sóc nuôi dưỡng cho các con không có người thân đón về vào các dịp tếtđược đến nhà cô giáo chúc tết và vui chơi , hoặc được đi chơi ở các khu vuichơi, các di tích lịch sử như Chùa Mía, làng cổ Đường Lâm- Sơn Tây… để cáccon cảm nhận không khí ngày tết và thấy vui vẻ Tính ưu việt của việc làm này
là vừa làm các con vui, thoải mái, vừa tạo động lực để học sinh phấn đấu họctập và rèn luyện tốt hơn Ở đây ,Trung tâm nuôi dưỡng đóng vai trò là gia đìnhcủa các con Sự kết hợp giữa gia đình và giáo viên chủ nhiệm mang lại hiệu quảgiáo dục cao
b Đối với học sinh mồ côi nhưng vẫn có người thân ruột thịt.
- Hiểu được tâm lý của các em vừa học tập vừa mong ngóng người thânthi thoảng đến thăm và được đón về gia đình chơi Khi nghỉ hè hoặc tết đến, tôiluôn động viên các em cố gắng học tập, ngoan ngoãn nghe lời thầy cô và các côchú cán bộ quản lý sẽ được cô giáo liên lạc với nguời thân đến thăm con
- Kết hợp với cán bộ trung tâm quan tâm, động viên, nhắc nhở các emtạo điều kiện liên lạc với người thân của học sinh để thăm hỏi các em, tạo chocác em có niềm vui trong cuộc sống, từ đó các em chú ý học và nghe lời thầy
cô hơn
- Giáo viên chủ nhiệm gần gũi để được nghe học sinh chia sẻ về nhữngniềm vui khi được gặp người thân, khi được về với gia đình ruột thịt Từ đóđộng viên học sinh để học sinh chăm chỉ, ngoan ngoãn
c Đối với học sinh khuyết tật.
- Giáo viên chủ nhiệm dành tình cảm ưu ái hơn Chú ý xếp chỗ ngồi phùhợp Tùy thuộc từng loại khuyết tật mà giáo viên có cách giáo dục hợp lý Vớihọc sinh thiểu năng trí tuệ cách đặt câu hỏi gợi mở khi tìm hiểu bài và sự đòihỏi yêu cầu về nội dung bài học sẽ khác hơn so với học sinh bình thường Vớihọc sinh có ảnh hưởng của bệnh đao ( lúc nhớ, lúc quên) thì một nội dung học
sẽ phải lặp đi lặp lại nhiều lần để tạo sự ghi nhớ Còn học sinh bị khuyết tật vềchân, tay sẽ được giáo viên ưu ái trong các hoạt động tập thể như miễn thamgia các trò chơi vận động, các hoạt động văn nghệ nhảy múa…
Trang 8- Thường xuyên gặp gỡ, trao đổi với cán bộ quản lý và nuôi dưỡng họcsinh để theo dõi sát sao diễn biến về sức khỏe và học tập của các em Từ đó cócách giáo dục hợp lý.
- Động viên, khuyến khích, hỗ trợ, giúp đỡ học sinh để các em không tự
ti, nhút nhát, mặc cảm mà tự tin hơn như: dám hát trước lớp trong giờ sinh hoạt,tham gia đội văn nghệ chào mừng 20-11; 8-3,…
d Đối với học sinh cá biệt về đạo đức.
- Tìm hiểu nguyên nhân qua gia đình là các nhà ở của các con ở trung tâmnhư nhà Hoa Mai, nhà Thỏ Đế, nhà Sóc Nhí, nhà Dế Mèn, nhà Hướng Dương,
…xem có sự mâu thuẫn giữa các thành viên trong gia đình không hay có thể bịbạn bè xấu lôi kéo, ảnh hưởng … hoặc trẻ em có những tính xấu mà bản thân giađình chưa giáo dục được
- Dùng phương pháp tác động tình cảm, gần gũi phân tích riêng để họcsinh thấy rõ cái đúng, cái sai và biết nhận lỗi, sửa lỗi Trong trường hợp này,giáo viên chủ nhiệm phải như một người bạn thân của học sinh, đồng thời nhưmột người mẹ, người thầy
- Nghiêm khắc với học sinh nhưng không cứng nhắc, chủ yếu gần gũi, sátsao và thường xuyên nhắc nhở, động viên kịp thời Giao cho các em đó mộtchức vụ trong lớp ( ví dụ tổ trưởng, lớp phó,…) nhằm gắn các em với tráchnhiệm để từng bước điều chỉnh mình, hay muốn khẳng định mình
e Đối với học sinh tự kỉ.
Tự kỉ có nhiều dạng nhưng ở đây tôi chỉ đề cập đến trường hợp tự kỉkhông nói, nói nhỏ, chỉ thích im lặng của học sinh lớp tôi
Mỗi giờ học hay mỗi hoạt động vui chơi của lớp để các em nói ra miệngmột câu tròn trịa theo đúng nghĩa thì quả là một khó khăn Ở mọi tình huống các
em chỉ làm thinh khi cô giáo hỏi hay yêu cầu điều gì đó Khi bị mọi người chú ý,các bạn chú ý thì học sinh tự kỉ càng không nói Với những trường hợp này, tôichọn cách giao tiếp riêng với học sinh, ân cần hỏi chuyện trong giờ ra chơi,những lúc đến lớp sớm, khơi gợi bằng những câu ngắn gọn, gần gũi : Chẳng hạn
“ Con mặc cái áo này rất đẹp, ai mua cho con thế?” Khi nhận được câu trả lờicộc lốc “ Bà”, tôi lại cười và nhẹ nhàng điều chỉnh : Con hãy nói đầy đủ “ Bàmua cho con ạ” xem nào Học sinh mới lí nhí “ Bà mua cho con ạ”, rồi tôi lạigợi mở uốn nắn để con hiểu hãy mạnh dạn nói to, rõ ràng hơn
Còn trong những lúc tham gia trò chơi,với đối tượng học sinh này phải thamgia chơi nhiều lần: lần 1 chưa đạt ,chơi lần 2, rồi lần 3…các em mới dần hòa đồngvào không khí chơi chung của các bạn ( mặc dù vẫn ở mức rụt rè hơn)…
Trang 9Mỗi tình huống là một phương pháp linh hoạt, tôi đã giúp được nhữnghọc sinh tự kỉ đã biết cười mỉm khi được cô khen, có nghĩa là các em đã chú ýđến điều cô nói, cô yêu cầu Đây cũng là bước đầu thành công của sự giáodục trẻ tự kỉ.
g Đối với học sinh yếu, nhận thức chậm.
- Tìm hiểu rõ nguyên nhân vì sao em đó học yếu, yếu những môn nào
Do gia đình chưa quan tâm nhắc nhở hay em bị “hổng” kiến thức nên chán nảnviệc học
- Giáo viên lập kế hoạch giúp đỡ, kèm cặp học sinh cụ thể như:
+ Giảng lại bài mà các em chưa hiểu hay còn hiểu mù mờ và những thờigian ngoài giờ Ví dụ lúc đến lớp sớm, lúc ra chơi hoặc ở lại thêm vào cuốibuổi học
+ Với học sinh yếu về đọc giáo viên kết hợp với cán bộ quản lý của mỗinhà – mỗi gia đình kèm đọc nhiều lần vào buổi tối Giáo viên chủ nhiệm kiểmtra thường xuyên các học sinh đó trong quá trình lên lớp.Cho các em mượnnhững cuốn truyện tranh của thư viện vào cuối tuần để các em hào hứng đọc,tìm hiểu và từ đó kĩ năng đọc dần tiến bộ
+ Tổ chức cho học sinh học theo nhóm để học sinh khá giúp đỡ bạn yếukém tiến bộ Hằng tuần có đánh giá các nhóm học tập vào tiết sinh hoạtlớp.Chú ý giảng giúp bạn hiểu chứ không giúp bằng cách cho bạn nhìn bài
+ Gặp gỡ ,đến nhà trao đổi với cán bộ quản lý nuôi dưỡng về tình hìnhhọc tập cũng như sự tiến bộ của học sinh để cán bộ giúp đỡ thêm, kịp thời đốnđốc việc học ở nhà của các em
+ Giáo viên đưa ra những câu hỏi phù hợp từ dễ đến khó dần, từ đơngiản đến phức tạp hơn một chút dể học sinh có thể trả lời được nhằm tạo hứngthú và củng cố niềm tin của các em
+ Chú ý tránh thái độ miệt thị, phân biệt đối xử làm cho các em nhụt chí,xấu hổ trước bạn bè Cần khen kịp thời dù sự tiến bộ chỉ rất nhỏ để động viêncác em có động lực cố gắng hơn ,không chán nản
g Đối với học sinh giỏi hoặc có năng khiếu đặc biệt.
- Học sinh giỏi sẽ có nhận thức nhanh, vì vậy giáo viên cần dành cho đốitượng học sinh này những câu hỏi khó hơn học sinh bình thường để khích lệcác em vận động tư duy, tránh những câu hỏi quá dễ khiến các em nhàm chán,chủ quan Giáo viên chủ nhiệm khuyến khích, động viên để các em phát huy sựnhanh nhạy của mình trong mọi mặt, ví dụ như : quản lý lớp, làm tốt công tácphong trào, nêu gương tốt trong các hoạt động tập thể
Trang 10- Học sinh giỏi trong số học sinh có hoàn cảnh đặc biệt thường chiếm sốlượng ít hơn so với học sinh của cộng đồng dân cư trong trường Cũng vì vậycác em là số ít nổi trội trong số các bạn cùng hoàn cảnh Các em rất tự hào vềmình và rất dễ mắc tính tự kiêu, tự đại, không khiêm tốn, coi thường bạn họcquá kém so với mình Người giáo viên chủ nhiệm phải luôn giáo dục các emrèn tính khiêm tốn ,luôn biết phấn đấu…vào các tiết sinh hoạt lớp, các tiết dạy
về kĩ năng sống, giáo dục nếp sống thanh lịch văn minh Tất cả trẻ có hoàncảnh đặc biệt đều thiếu thốn tình cảm của người thân yêu ruột thịt Nắm đượcđiều đó, giáo viên chủ nhiệm lớp gần gũi với học sinh, tạo cảm giác như ngườibạn, người mẹ để tâm sự, trò chuyện, khuyên bảo hiệu quả
- Với học sinh có năng lực đặc biệt về văn hóa nghệ thuật, thể dục thểthao hoặc hội họa,… giáo viên chủ nhiệm kết hợp cùng với nhà trường lập kếhoạch bồi dưỡng thường xuyên cho các học sinh này Bồi dưỡng khơi dậy ở các
em lòng say mê hứng thú học tập, phát huy được các năng khiếu vốn có củabản thân thông qua những hội thi văn nghệ, những buổi nói chuyện ngoại khóa,những cuộc thi vẽ do sở giáo dục tổ chức,… Hoặc giáo viên chủ nhiệm chú ýgiáo dục những học sinh này ngay trong tiết học chính khóa trên lớp, khơi gợi,hướng dẫn và khích lệ các em phát triển khả năng đặc biệt của mình, mang lạihiệu quả cao trong giảng dạy, giáo dục trẻ
- Giáo viên chủ nhiệm đưa học sinh về nhà vào một số những ngày nghỉ
để em được sống trong tình yêu thương gần gũi của gia đình, sinh hoạt ăn uốngcùng gia đình cô Từ đó có thời gian để dạy kèm ,bảo ban các em ở nhà khi các
em chuẩn bị tham gia thi viết chữ đẹp cấp trường, cấp huyện giống như bảo bancon em mình hàng ngày Điều đó làm các em thấy vui vẻ, hào hứng, không cảmthấy có áp lực khi rèn luyện chuẩn bị tốt cho kì thi Sự hòa đồng gần gũi, ấm ápyêu thương cũng giúp giáo viên chủ nhiệm nhận được những sẻ chia từ các em
và qua đó hiểu được tâm tư, suy nghĩ của học sinh và có cách giáo dục tốt nhất
* TÓM LẠI : Đối với đối tượng nào, bản thân giáo viên đều phải dùngphương pháp tác động tình cảm, gần gũi, yêu thương, chia sẻ để từ đó độngviên khích lệ kịp thời và phối hợp chặt chẽ với phụ huynh ( là cán bộ nuôidưỡng quản lý các em ) để giáo dục đạt kết quả như mong muốn
4.2.Thực hiện tốt tiết sinh hoạt.
- Đối với công tác chủ nhiệm lớp thì tiết sinh hoạt đóng vai trò quantrọng Trong giờ sinh hoạt, giáo viên chủ nhiệm tạo cho các em tâm thế thoảimái, không gây sức ép nặng nề với học sinh bằng những lời trách phạt, phê
Trang 11bình của giáo viên mà giáo viên tập cho các em biết phê và tự phê Trong tiếtsinh hoạt lớp, giáo viên chủ nhiệm cho học sinh tự nhận xét ưu, khuyết điểmtrong tuần vừa qua bằng nhiều hình thức khác nhau như : Cán bộ lớp nhận xét,các tổ viên nêu ý kiến Bên cạnh đó, giáo viên cũng khích lệ, tạo điều kiện chocác em bày tỏ những suy nghĩ của mình như: những điều em thích, những điều
em chưa thích, mong muốn của em qua một tuần học là gì? Qua đó giáo viênnắm được tâm tư, nguyện vọng của từng học sinh mà có biện pháp giáo dụcphù hợp
- Cũng trong tiết sinh hoạt lớp, giáo viên chủ nhiệm đưa ra những yêucầu, nội dung về rèn luyện đạo đức, học tập ,rồi tổ chức cho học sinh thảo luận,lập kế hoạch hành động cụ thể Giáo viên nhận xét và chọn những hành độngthiết thực để các em thực hiện Sau mỗi tuần học, hoặc cuối mỗi tháng, giáoviên cho học sinh tự nhận xét, đánh giá lại những việc đã làm được và chưa làmđược so với kế hoạch Từ đó rút kinh nghiệm để thực hiện tốt hơn
Ví dụ : Học sinh thảo luận lập kế hoạch hành động thực hiện tốt 5 điều
Bác Hồ dạy: Giữ gìn vệ sinh thật tốt Học sinh đã đưa ra một số hoạt động sau:
- Trực nhật lớp học sạch sẽ
- Quét sân trường sạch sẽ
- Vứt rác đúng nơi quy định
- Lau cửa kính lớp học vào cuối tuần
- Đi vệ sinh phải dội và xả nước
- Giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ
Từ việc học sinh tự đưa ra những hoạt động, các em sẽ có ý thức chủđộng: mình là chủ thể thực hiện các hoạt động đó.Không những thế ,các emcòn biết quan sát ,theo dõi việc làm vệ sinh của bạn để phản ánh với cô giáo.Giáo viên chủ nhiệm chỉ giám sát việc thực hiện công tác vệ sinh của học sinhnhư thế nào để có ý kiến tổng kết hay chỉ đạo vào tiết sinh hoạt của tuần sau
Bên cạnh đó, trong các tiết sinh hoạt, giáo viên chủ nhiệm lồng ghép một
số hoạt động giáo dục về an toàn giao thông, giáo dục bảo vệ môi trường, rènluyện kỹ năng sống, giáo dục nếp sống thanh lịch văn minh,… nêu những tấmgương tốt cho học sinh noi theo
Giáo viên đưa ra một số nội quy lớp học:
- Đi học đúng giờ
- Xếp hàng nhanh
- Chú ý nghe giảng
Trang 12- Làm bài cẩn thận, nhanh nhẹn.
- Học bài cũ ở nhà
- Giúp đỡ nhau cùng tiến bộ
- Lễ phép, vâng lời
- Giữ vệ sinh chung
Nhắc nhở các em có ý thức thực hiện nội quy của lớp đưa ra
Và cái chốt của mỗi tiết sinh hoạt là học sinh được bình bầu bằng hìnhthức phiếu khen thưởng ( nội dung cụ thể sẽ trình bày ở mục 8) và hình thứchoa khen thưởng nếu là tuần cuối tháng Chẳng hạn là học sinh giỏi, tốt về mọimặt tháng đó đạt hoa đỏ Học sinh có tiến bộ, cố gắng trong tháng đạt hoaxanh Bạn ngoan ngoãn, chăm chỉ trong tháng đạt hoa vàng Bạn nào chưa cóhoa cần cố gắng hơn trong tháng tới
Và song song với việc đạt hoa dán vào bảng thi đua trước lớp là nhữngphần thưởng tương ứng với hoa đó Ví dụ : sách vở, đồ dùng học tập hay nhữnggói bánh kẹo nhỏ, cái dây buộc tóc,…
Những phần thưởng tuy nhỏ nhưng nó mang lại niềm vui rất lớn cho trẻ
có hoàn cảnh đặc biệt này bởi vốn dĩ các em không có bố, không có mẹ đểthích mua thứ gì có thể nói với bố, với mẹ … mua cho như những học sinh bìnhthường khác Điều này có tác dụng khích lệ, động viên các em có động lựcphấn đấu học tập, rèn luyện trong tuần học, tháng học tiếp theo
Trang 134.3.Hướng học sinh đến những hoạt động đoàn kết, quan tâm giúp đỡ lẫn nhau.
- Ngay từ những ngày đầu năm học, giáo viên tổ chức các hoạt động chohọc sinh giao lưu, tìm hiểu về nhau Để giúp các em biết quan tâm, giúp đỡ nhauthì mỗi buổi học, giáo viên dành ra một khoảng thời gian dù là ít để trò chuyệncùng một học sinh ( hoặc một nhóm học sinh ) hỏi các em có gì vui, buồn hayđiều gì hay… chia sẻ với cô và các bạn Dần sau đó, giáo viên hướng các em tựbiết tìm hiểu, chia sẻ với nhau rồi kể lại với cô Qua những hoạt động đó tạo mốigắn kết các em lại thành một tập thể đoàn kết, yêu thương, quý mến nhau
- Giúp học sinh tìm hiểu về cuộc sống gia đình hiện tại của các em quahình ảnh những ngôi nhà các em đang ở như nhà Hoa Mai, nhà Thỏ Đế, nhà BíNgô, nhà Sóc Nhí… và những bữa cơm thân mật, đầm ấm bên gia đình Dùkhông cùng cha mẹ sinh ra nhưng các em cùng sống chung dưới một mái nhà ,cùng cảnh không có cha mẹ nữa , hãy biết yêu thương nhau như anh em ruộtthịt để cuộc sống này luôn vui vẻ và ý nghĩa.Hiểu được điều đó các em biết đoànkết,quan tâm đến nhau hơn
- Ngoài ra giáo viên còn tạo cho học sinh biết đối xử thân thiện, hòa nhãvới nhau, xưng hô lịch sự, biết dùng lời hay ý đẹp để nói với nhau
Ví dụ: Uốn nắn học sinh biết xưng hô “ bạn – mình”, “ cậu – tớ” hay
xưng hô bằng tên thay cho việc xưng hộ là “ mày – tao”
Khu chăm sóc nuôi dưỡng trẻ
