Từ những mục tiêu trên tôi đã có suy nghĩcần tổ chức cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh như thế nào và làm quennhững gì để tạo hứng thú kích thích sự chú ý của trẻ, góp phần nâng
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
"Một số giải nâng cao chất lượng cho trẻ 5-6 tuổi làm quen môi trường
xung quanh”
Họ và tên: Ngô Thị Nhung- GV MN Hưng Thủy
1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn sáng kiến:
Hồ Chí Minh từng nói: “Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không,dân tộc Việt Nam có trở nên sánh vai với các cường quốc năm châu hay không,chính là nhờ phần lớn ở công học tập của các cháu”
Đúng như thế, non sông Việt Nam có lớn mạnh hay không, xã hội Việt Nam
có phồn vinh hay không điều đó phụ thuộc phần lớn vào sự nghiệp giáo dục củanước nhà Trẻ em là người trực tiếp được giáo dục, là chủ nhân của tương lai đấtnước Do đó, sự nghiệp “trồng người” đã và đang được Đảng và Nhà nước ta quantâm, coi trọng hàng đầu Giáo dục Mầm non là khâu đầu tiên trong hệ thống giáodục Đây chính là nền tảng cho sự hình thành và phát triển nhân cách của conngười mới trong xã hội mới Hơn ai hết, bản thân tôi là một giáo viên Mầm non, tôirất hiểu vai trò của mình trong sự nghiệp “trồng người”, tôi nguyện đem hết khảnăng và tâm huyết của mình để chăm sóc, giáo dục và giúp trẻ phát triển hài hòa,cân đối về mọi mặt
Trang 2Thế giới xung quanh luôn là điều mới lạ, chúng luôn muốn được tìm tòi,được quan sát, tiếp xúc, được hiểu biết nhiều hơn về mối quan hệ đơn giản giữacác sự vật xung quanh từ đó vốn từ của trẻ ngày càng phong phú và phát triển nănglực hoạt động trí tuệ và tư duy của trẻ Từ những mục tiêu trên tôi đã có suy nghĩcần tổ chức cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh như thế nào và làm quennhững gì để tạo hứng thú kích thích sự chú ý của trẻ, góp phần nâng cao chất lượngchăm sóc giáo dục trẻ Chính vì thế ở trường Mầm non môn học Làm quen với môitrường xung quanh vô cùng quan trọng đối với trẻ 5 - 6 tuổi, nó là phương tiện rènluyện cho trẻ phát triển ngôn ngữ nói, nó có tác dụng to lớn trong việc hình thànhnhân cách cho trẻ Mầm non Đó là mục tiêu chính của việc cho trẻ làm quen vớimôi trường xung quanh là giúp trẻ phát triển về kỹ năng, thẩm mỹ, hình thành tìnhyêu đối với thiên nhiên cuộc sống con người xung quanh trẻ.
Môi trường xung quanh trong trường mầm non là quá trình cho trẻ nhậnthức về thế giới xung quanh, những quy tắc ứng xử với mọi người Hình thành chotrẻ những kiến thức về chính bản thân mình như: giới tính, tên, tuổi các thànhviên trong gia đình trẻ, một số nghề phổ biến trong xã hội và những danh lamthắng cảnh, di tích lịch sữ, các ngày lễ hội sự kiện văn hóa của quê hương đấtnước, hay các hiện tượng tự nhiên, các hiện tượng thời tiết mà trẻ cần nhớ để giúptrẻ chính xác hóa các biểu tượng mà trẻ thu nhận, lĩnh hội được Khi trẻ được làm quen với thế giới xung quanh sẽ giúp trẻ tích lũy được kiến thức, kĩnăng về tự nhiên và xã hội, giúp trẻ phát triển một cách toàn diện về Đức - Trí -Thể - Mĩ - Lao động
Trang 3Với tầm quan trong trong việc tổ chức cho trẻ làm quen với Môi trườngxung qanh (LQMTXQ) và xuất phát từ trách nhiệm và lòng nhiệt huyết với nghề,
từ mục tiêu giáo dục con người mới phát triển toàn diện đáp ứng nhu cầu của toàn
xã hội Đối với trẻ việc LQMTXQ đóng một vai trò quan trọng trong quá trình
hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ nên tôi chọn đề tài "Một số giải nâng
cao chất lượng cho trẻ 5-6 tuổi làm quen môi trường xung quanh” làm đề tài
nghiên cứu cho năm học này
1.2 Điểm mới và phạm vi áp dụng của đề tài:
* Điểm mới của đề tài.
Trên thực tế có rất nhiều đồng nghiệp đã viết về đề tài này, tuy nhiên mỗi đềtài đề cập đến những khía cạnh khác nhau của việc nâng cao chất lượng cho trẻ 5-6tuổi làm quen môi trường xung quanh, phù hợp với tình hình thức tế của từngtrường Đối với sáng kiến kỹ thuật của Tôi, điểm mới của đề tài là đã sử dụng một
số biện pháp mới có tính khả thi cao, phù hợp với tình hình của nhà trường, tácđộng và có hiệu quả rất lớn giải nâng cao chất lượng cho trẻ 5-6 tuổi làm quen môitrường xung quanh đối trẻ trong toàn trường
Đề tài tập trung vào những mặt đã làm được, đề xuất những quan điểm phùhợp cho quá trình hoạt động ở trường mầm non có hiệu quả
* Phạm vi áp dụng đề tài.
Nội dung đề tài viết trên tinh thần tập hợp những kinh nghiệm đúc kết đượccủa bản thân, chủ yếu là những giải pháp trong việc dạy trẻ khắc phục tật nói lắp,nói ngọng, tại trường mầm non nơi tôi đang công tác Đề tài này có thể áp dụng
Trang 4rộng rãi, có hiệu quả đối với các trường mầm non trên địa bàn huyện Lệ Thủy, tỉnhQuảng Bình nói riêng và có thể áp dụng rộng rãi đối với các trường mầm non trongtỉnh và trên toàn quốc nói chung.
2 PHẦN NỘI DUNG:
2.1 Thực trạng:
Thực tế trong quá trình chăm sóc các cháu hằng ngày với độ tuổi 5 - 6 tuổibản thân tôi ngoài việc nắm vững những kiến thức chuyên môn nghiệp vụ, xácđịnh những mục tiêu và nội dung chương trình về chương trình giáo dục mầm nonlàm cơ sở, tôi còn phải hiểu được tình hình thực tiễn của địa phương, của trường vàlớp mình đang công tác, để khai thác những cái hay, cái đẹp nhằm giáo dục tinhthần cho các cháu
Khi được khám phá xã hội trẻ sẽ phát triển khả năng về ngôn ngữ, tư duy, ócquan sát, tính tò mò, thích khám phá từ đó nhận thức của trẻ về xã hội xung quanh được phong phú, đa dạng, chính xác hơn Khi nhận thức được các sự vật hiện tượng trẻ muốn nói lên sự hiểu biết của mình bộc lộ những suy nghĩ, tình cảm của trẻ Từ đó ngôn ngữ của trẻ phát triển trẻ nói năng mạch lạc hơn, vốn từ của trẻ phong phú và đa dạng hơn, trẻ biết sử dụng từ chính xác, biết mạnh dạn hơn, nhằmphát triển ở trẻ tình cảm kỷ năng xã hội và kỷ năng giao tiếp tốt hơn Hình thành cho trẻ hành vi văn minh trong cuộc sống, trong quan hệ với mọi người Vì vậy, giáo viên là người đóng vai trò chủ đạo, người tổ chức, hướng dẫn trẻ khám phá xãhội một cách chủ động, sáng tạo Đồng thời giáo viên cũng cần hòa nhập với trẻ, tham gia các hoạt động với trẻ lôi cuốn trẻ tích cực, hứng thú tham gia vào các hoạt động, tổ chức tốt các hoạt động cho trẻ Để thực hiện được điều đó, giáo viên
Trang 5mầm non phải có kiến thức khoa học về nuôi dạy trẻ hiểu đặc điểm tâm sinh lý củatrẻ, có vốn kiến thức phong phú phải nắm được mục đích, yêu cầu về kiến thức, kỷ năng, giáo dục của từng bài để truyền thụ cho trẻ có hệ thống, chính xác, đảm bảo được yêu cầu của bài học và khả năng nhận thức của trẻ Trẻ sinh ra được sống trong nền văn minh nhân loại Môi trường xã hội vô cùng phong phú, đa dạng hấp dẫn trẻ, bao bộc quanh trẻ Trong khi đó khả năng vận động, hoạt động của trẻ còn nhiều hạn chế, ngôn ngữ của trẻ chưa phát triển, vốn từ của trẻ còn nghèo Vì vậy
cô giáo phải thường xuyên tổ chức cho trẻ khám phá xã hội xung quanh trẻ
Năm học 2016-2017, tôi được nhà trường phân công phụ trách lớp mẫu giáo 5-6 tuổi Trường nơi tôi đang đang công tác có bề dày truyền thống dạy và học Nhiều năm liền trường đạt danh hiệu: “ Tập thể lao động tiên tiến” Nhất là trong năm học này tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên của trường đang ra sức quyết tâmphấn đấu xây dựng nhà trường ngày càng phát triển Bản thân Tôi là một giáo viêndạy lâu năm nhất ở trường, Tôi xác định rõ vai trò, trách nhiệm của mình, cùng với
chị em phấn đấu để trường đạt được kết quả trên, mà trước hết là việc nâng cao
chất lượng cho trẻ 5-6 tuổi làm quen môi trường xung quanh cho trẻ Khi thực hiện
đề tài này, tôi gặp những thuận lợi khó khăn sau:
*Thuận lợi:
- Được sự quan tâm và chỉ đạo của các cấp lãnh đạo như Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT Lệ Thủy, đặc biệt là Ban giám hiệu nhà trường luôn bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên Hai giáo viên đứng lớp đều có trình độ Đại học, nhiệt tình, yêu trẻ, nắm được tâm lý của trẻ ở từng lứa tuổi mẫu giáo
Trang 6- Bản thân được tham dự lớp tập huấn, các tiết thao giảng của cụm, của trường
tổ chức nên nắm chắc phương pháp về MTXQ khá vững vàng, luôn trau dồi kiến thức học hỏi kinh nghiệm của chị em trong trường để nâng cao trình độ chuyên môn, có ý thức phấn đấu và rèn luyện tác phong sư phạm của một người giáo viên
- Các cháu ở lớp khoẻ mạnh, nhanh nhẹn có tính tìm tòi khám phá
- Phụ huynh ở đây luôn quan tâm đến con em mình đưa đón trẻ thường xuyên tạo điều kiện cho việc tuyên truyền phối kết hợp với gia đình-nhà trường trong việcchăm sóc giáo dục trẻ tốt hơn Luôn ủng hộ nhiệt tình các hoạt động, phong trào của trường, lớp Kết hợp với giáo viên để giúp trẻ học tập tốt
Trang 7- Một số cháu có bố mẹ đi làm ăn xa, sống với ông bà nên việc đến lớp còngặp nhiều trở ngại.
Xuất phát từ những thực tế trên tôi đã khảo sát thực trạng của lớp mình nhưsau:
* Khảo sát thực trạng của lớp trước khi thực hiện sáng kiến:
2.2 Các giải pháp thực hiện:
2.2 1: Tìm hiểu đặc điểm, điều kiện của trẻ.
Trong cùng một lứa tuổi nhưng có trẻ nhanh nhẹn hoạt bát, có trẻ mạnh dạn
tự tin có trẻ thì e dè nhút nhát Có trẻ sống trong gia đình có điều kiện , có trẻnghèo khổ Chính vì vậy, mà cô giáo cần phải tìm hiểu nắm rõ đặc điểm tâm sinh
lý và nhận thức của từng trẻ để xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp cho độ tuổicủa lớp mình phụ trách
Việc đầu tiên tôi làm là tìm hiểu về hoàn cảnh gia đình trẻ như: điều kiệnkinh tế, là con thứ mấy trong gia đình , địa lý nhà trẻ sống để biết được trẻ thuộc
Trang 8diện hộ gia đình như thế nào, trẻ nào được bố mẹ quan tâm, trẻ nào bị thiệt thòi Từ
đó cần cung cấp cho trẻ những gì, bù đắp cho trẻ những gì
Tiếp theo là khảo sát kết quả trên trẻ về Lỉnh vực phát triển nhận thức môitrường xung quanh, đồng thời thường xuyên theo giỏi mọi hoạt động của trẻ đểnắm bắt tình hình thực tế của lớp, đặc điểm tâm sinh lý và nhận thức của từng trẻ,trẻ nào tốt, khá, trẻ nào Trung bình, yếu Tốt mặt nào, yếu về mặt nào để tôi lựachọn hình thức giáo dục cho phù hợp
Ví dụ: Khi cho trẻ trò chuyện về tên, tuổi, giới tính của trẻ tôi cần lựa chọn
hệ thống câu hỏi phù hợp với độ tuổi của lớp tôi, câu hỏi từ dễ đến khó, từ đơngiản đến phức tạp và câu hỏi dễ hiểu, gần gủi sát với đề tài đang truyền tải cho trẻ.Với những câu hỏi khó và trừu tượng hơn tôi thường gọi những trẻ tốt và khá trảlời, còn những trẻ nhận thức, ngôn ngữ có phần hạn chế tôi lựa chọn hệ thống câuhỏi đơn giản hơn, ít từ hơn
Chẳng hạn: với trẻ tốt và khá tôi đặt câu hỏi: Con hãy tự giới thiệu về bảnthân mình nào? Như vậy trẻ sẽ giới thiệu về họ và tên của trẻ, ngày sinh, giới tính
và sở thích của trẻ Nhưng với trẻ nhận thức, ngôn ngữ còn hạn chế tôi đặt câuhỏi: Họ tên con là gì? Con sinh ngày tháng năm nào?
Ngoài ra, tôi còn phân nhóm cho trẻ hoạt động nhanh nhẹn - chơi với trẻyếu, để trẻ giúp đỡ nhau Trong quá trình chơi cùng nhau trẻ có điều kiện để giaolưu, trao đổi thúc đẩy nhau hoạt động tốt hơn, đồng thời trẻ được trải nghiệm mình
từ đó trẻ tích cực hoạt động và hoạt động tốt hơn
Như vậy việc tìm hiểu đặc điểm nhận thức của trẻ đã thực sự giúp trẻ học tốthơn
Trang 92.2.2 Tạo điều kiện cho trẻ tìm tòi, khám phá, trải nghiệm, học hỏi
Môi trường xã hội luôn thay đổi, vận động không ngừng Tuy nhiên sự vậnđộng, thay đổi đó có chu kỳ, có tính quy luật đòi hỏi có thời gian Vì vậy, để chotrẻ tận mắt nhìn thấy sự thay đổi của xã hội đòi hỏi giáo viên cần có sự linh hoạt,nhạy bén, biết tận dụng mọi cơ hội để tổ chức cho trẻ tìm tòi, khám phá thửnghiệm giúp cho sự hiểu biết của trẻ được chính xác sâu sắc hơn
Ví dụ: Trong tiết dạy cho trẻ "Trò chuyện về ngày 20/11", cô sưu tầm cácloại tranh ảnh về ngày 20/11, Ngoài ra cô còn sử dụng các hình ảnh về ngày20/11 trình chiếu trên máy tính cho trẻ được trực tiếp trò chuyện về nội dung củacác hình ảnh đó Qua đó trẻ được khắc sâu về ý nghĩa của ngày nhà giáo Việt Namnhằm giáo dục ở trẻ sự biết ơn, lòng kính trọng đối với các cô giáo thầy giáo Hoặc tiết “Trò chuyện về nghề nghiệp của bố mẹ” tôi giao nhiệm vụ cho trẻ
về nhà hỏi bố mẹ mình làm nghề gì, làm việc ở đâu? nghề đó tạo ra sản phẩmgì? Trong tiết học tôi cho trẻ được trải nghiệm những gì mà trẻ biết, trẻ thấy đểtrẻ tự nói lên được nghề nghiệp của bố mẹ mình, để trẻ khắc sâu kiến thức hơn tôilựa chọn một số hình ảnh các nghề mà bố mẹ trẻ làm cho trẻ xem nhằm kích thích
sự hứng thú của trẻ vào tiết học hơn
Tổ chức ngày hội ngày lễ như" Tết trung thu” tôi cho trẻ biết ý nghĩa củangày tết trung thu là ngày rằm tháng tám, ngày tết trung thu của thiếu nhi , tập cáctiết mục văn nghệ có nội dung về tết trung thu như bài “ Chú cuội chơi trăng,Vầng trăng cổ tích, Rước đèn dưới trăng Chuẩn bị sân khấu, hóa trang, mâm
cổ Tạo điều kiện cho trẻ cùng cô trang trí, sắp xếp trong buổi lễ như tự mặc trangphục, bày mâm quả, sắp xếp nghế ngồi Tất cả thể hiện một niềm thích thú dâng
Trang 10trào ở trẻ thơ khi hòa mình vào các ngày lễ hội lớn Qua đó trẻ hiểu được ý nghĩa,tầm quan trọng của các ngày lễ hội và luôn biết trân trọng nó.
Ví dụ: “Tìm hiểu về trường mầm non “ tôi cho trẻ thường xuyên quan sátcác hoạt động của trường như Trong trường có những ai? Công việc của từngngười trong trường làm gì? trong khi tổ chức trên tiết học tôi cho trẻ cùng nhaukhám phá những gì mà trẻ biết trẻ nhìn thấy ở trường mầm non như vậy kích thíchtrẻ tìm tòi, khám phá và trải nghiệm, trẻ hứng thú kể cho cô và các bạn biết vềnhững gì mà trẻ biết về trường mầm non nơi trẻ đang học, trẻ tự hào về trường vàyêu trường, yêu lớp
Hoặc trong khi tổ chức cho trẻ chơi ở góc phân vai tôi tổ chức cho trẻ đóngvai cô giáo- học sinh, gia đình, bác sĩ - bệnh nhân, cô bán hàng tôi dẩn dắt trẻ vềnội dung của chủ đề chơi nhằm giúp trẻ tái tạo và nhập vai chơi phù hợp, từ đóphát huy tính tích cực của trẻ, trẻ thể hiện vai chơi của mình như cách ứng xử, giaotiếp đúng mực
Các buổi sinh hoạt chiều tôi thường tổ chức cho trẻ cũng cố hóa kiến thứcvừa trích được ở trên tiết học hoặc mở rộng kiền thức cho trẻ về những nội dungsắp cho trẻ được làm quen nhằn tích lũy kiến thức, khơi gợi tính tò mò ham hiểubiết của trẻ bằng cách trò chuyện, cho trẻ xem hình ảnh, tổ chức các trò chơi, tổchức các hoạt động tạo hình như vẽ, nặn, làm alun về các đề tài khám phá xã hội
Tổ chức cho trẻ tham quan di tích lịch sữ ở quê hương qua đó đã khơi dậy sựtìm tòi, khám phá, trải nghiệm của trẻ, trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động hơn,những hoạt động đó giúp trẻ có lòng yêu quê hương, đất nước, yêu quý những
Trang 11người thân trong gia đình, yêu trường, yêu lớp, yêu bạn bè trẻ cảm cuộc sốngquanh trẻ thú vị rất nhiều.
Chính nhờ những hoạt động ấy mà trẻ nhớ rất lâu kiến thức trẻ tích lũy đượcđồng thời trẻ ham thích tìm tòi, khám phá, hứng thú tham gia vào các giờ học cáchoạt động của lớp
2.2 3 Sử dụng đồ dùng trực quan.
Sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học chiếm một vị trí rất quan trọngtrong việc giúp trẻ tiếp thu những kiến thức Bởi lẽ trực quan trong dạy học huyđộng được tất cả các giác quan tham gia vào quá trình nhận thức của trẻ
Nhận thức rõ tầm quan trọng của đồ dùng trực quan đối với tiết môi trườngxung quanh cho nên ngay từ đầu năm học tôi mạnh dạn đề xuất với ban giám hiệunhà trường trang bị thêm cho các lớp các thiết bị đồ dùng dạy học như ti vi, bảng,tranh ảnh lô tô, và một số các mô hình mô phỏng để phục vụ dạy học
Khi lập kế hoạch cho mỗi tiết học tôi đã rất chú ý tới cách thức truyền tảikiến thức với trẻ đặc biệt đồ dùng trực quan vừa phải mang tính thẩm mỹ, tínhchính xác và sự sáng tạo từ đó kich thích được sự hứng thú, ham hiểu biết ở trẻ
Phương tiện trực quan trong các hoạt động dạy và học rất đa dạng như: Đồdùng trực quan bằng vật thật: cốc,chén, con cá, các loại rau-quả, …Các loại môhình: Mô hình máy bay, Tàu hỏa Các loại tranh ảnh, lô tô.Tôi luôn lưu ý tới việc
sử dụng đồ đùng trực quan phải phù hợp với nội dung từng tiết dạy ngay từ khi lập
kế hoạch cho mỗi tiết môi trường xung quanh tôi luôn suy nghĩ và lựa chọn những
đồ dùng trực quan sao cho trẻ dễ hiểu và thích thú đối với những tiết chủ đề về môitrường xã hội thì tôi lựa chọn tranh, ảnh để dạy trẻ Đối với những đồ dùng trực