Ở bậc Tiểu học, công tác chủ nhiệm quyết định rất lớn đến chất lượng giáo dục của giáo viên đối với học sinh.. Không những thế giáo viên chủ nhiệm còn phải thường xuyên theo dõi các hoạt
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP VỀ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP”
Họ và tên : Nguyễn Thị Hồng Thanh
Chức vụ : Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường tiểu học số 2 Liên Thủy
Lệ Thủy, tháng 04 năm 2019
Trang 2A PHẦN MỞ ĐẦU
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Giáo viên chủ nhiệm ở Tiểu học có một vị trí vô cùng quan trọng trong việc hình thành cho học sinh những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng sống cơ bản để học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở
Ở bậc Tiểu học, công tác chủ nhiệm quyết định rất lớn đến chất lượng giáo dục của giáo viên đối với học sinh Làm tốt công tác chủ nhiệm tức là người giáo viên đã hoàn thành tốt việc giảng dạy các bộ môn của mình Không những thế giáo viên chủ nhiệm còn phải thường xuyên theo dõi các hoạt động trong giờ chơi, trong các buổi sinh hoạt, giao lưu tập thể,… Trong trường Tiểu học, vai trò của người giáo viên chủ nhiệm hết sức quan trọng đối với học sinh Bởi vì giáo viên chủ nhiệm là người thay mặt nhà trường quản lí, điều hành lớp, trực tiếp giảng dạy nhiều tiết và giáo dục tư tưởng, đạo đức, hình thành nhân cách cho học sinh; là cầu nối giữa 3 môi trường giáo dục: gia đình - nhà trường - xã hội
Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, công tác chủ nhiệm lớp là một việc làm hết sức quan trọng và cần thiết ngày càng đòi hỏi sự dày công của người giáo viên bởi yêu cầu ngày càng cao của xã hội đang phát triển, bởi tình hình xã hội đang tồn tại những tác động xấu đến học sinh và bởi sự mưu sinh của gia đình nên không ít phụ huynh đã giao phó việc dạy dỗ, học hành của con cái mình cho nhà trường Là giáo viên chủ nhiệm lớp nhiều năm, đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong công tác giáo dục toàn diện cho học sinh thông qua làm tốt công tác
chủ nhiệm lớp nên tôi chọn sáng kiến: “Một số biện pháp làm tốt công tác chủ
nhiệm lớp 2 ở trường Tiểu học” Vấn đề mà chắc hẳn không chỉ riêng bản thân
Trang 3tôi mà rất nhiều đồng nghiệp khác cũng quan tâm suy nghĩ với mong muốn là làm sao để phát triển toàn diện về Kiến thức - kỹ năng, năng lực, phẩm chất của học sinh theo mục tiêu giáo dục tiểu học Đây cũng là vấn đề mà phụ huynh và xã hội hết sức quan tâm
II.ĐIỂM MỚI CỦA SÁNG KIẾN:
Sáng kiến kinh nghiệm đưa ra các biện pháp cụ thể giúp giáo viên thực hiện tốt công tác chủ nhiệm lớp với các nội dung cơ bản sau đây:
1 Xây dựng nề nếp lớp học
2 Xây dựng “lớp học thân thiện, học sinh tích cực”
Với mong muốn góp phần nhỏ bé công sức của mình vào sự nghiệp đào tạo những chủ nhân tương lai, nâng cao chất lượng dạy học và công tác chủ nhiệm ở trường tiểu học mà tôi đang giảng dạy nói riêng và trên địa bàn huyện nói chung,
cụ thể hoá định hướng đổi mới phương pháp dạy học ở Nhà trường tiểu học theo
mô hình trường học mới Đồng thời qua đó để đúc rút những kinh nghiệm thiết thực cho bản thân trong công tác giảng dạy và chủ nhiệm sau này
III.PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
Sáng kiến chỉ tập trung nghiên cứu một số biện pháp xây dựng công tác chủ nhiệm lớp 2 ở trường tiểu học.
B- PHẦN NỘI DUNG
Trang 4I- THỰC TRẠNG BAN ĐẦU:
Ngay từ đầu năm học, khi được phân công làm công tác chủ nhiệm, tôi đã tiến hành khảo sát và đã thu được kết quả như sau:
1 Ở lứa tuổi học sinh lớp 2, các em đã có nhiều thay đổi về nhận thức, về tâm sinh lí, tình cảm và cả các mối quan hệ xã hội Nhưng khả năng để tự bảo vệ mình còn hạn chế Vì vậy, các em rất cần được giáo dục và rèn luyện nhiều kĩ năng sống để tự tin trong học tập, trong cuộc sống
2 Năm học 2018 - 2019, lớp tôi có tổng số 23 học sinh Trong đó có 14 HS nam và 9 học sinh nữ Không có học sinh lưu ban
* Tôi tìm hiểu sơ lược về thành phần gia đình từng cá nhân học sinh:
- Cha mẹ làm nông: 18/23
- Cha mẹ làm công nhân: 04/23
- Cha mẹ là viên chức nhà nước: 04/23
* Hoàn cảnh gia đình:
- Số học sinh sống cùng với bố mẹ: 22/23
- Số học sinh cùng sống với ông, bà (người thân) do bố mẹ làm ăn xa: 01/23
* Sự quan tâm của mỗi gia đình đối với học sinh:
- 20 em có góc học tập riêng, số còn lại không có góc học tập riêng
- 20 em được bố, mẹ hoặc anh chị kiểm tra, nhắc nhở việc học ở nhà
- 23 em có đầy đủ sách vở và dụng cụ học tập
*Về tình trạng sức khỏe:
- Sức khỏe bình thường: 23/23 học sinh
3 Một số giáo viên bộ môn mới ra trường, khi xử lí các tình huống sư phạm còn lúng túng, bối rối nên thường xuyên phải kéo dài buổi học so với qui định,
Trang 5gây căng thẳng, mệt mỏi cho học sinh và làm một số phụ huynh bực bội vì phải chờ đợi lâu khi đi rước con em mình tan học Đã nhiều năm làm giáo viên chủ nhiệm lớp, phần nào đã có chút ít kinh nghiệm nhưng tôi vẫn thấy công việc của một giáo viên chủ nhiệm lớp ở tiểu học là rất nặng nhọc, rất phức tạp Mỗi giáo viên muốn làm tốt công tác chủ nhiệm thì phải vừa là một giáo viên giỏi về chuyên môn, vừa phải là một nhà tâm lí giỏi để hiểu học sinh, để xử lí các tình huống rắc rối sao cho khéo léo, tế nhị và đạt hiệu quả giáo dục cao Nếu giáo viên không tâm huyết với nghề, không có tinh thần trách nhiệm cao thì khó mà hoàn thành nhiệm vụ Chất lượng học tập của học sinh, nhân cách, đạo đức, lối sống… của học sinh rồi sẽ ra sao? Chính vì hiểu rõ điều đó nên trong những năm học qua, song song với việc giảng dạy tốt các môn học theo qui định, tôi luôn cố gắng phấn
đấu làm tốt vai trò, nhiệm vụ của một giáo viên chủ nhiệm lớp
II- BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
Từ thực trạng trên, ngay từ đầu năm học tôi đã mạnh dạn vận dụng các biện pháp tích cực trong công tác chủ nhiệm lớp như sau:
1) Xây dựng nề nếp lớp học:
a) Nắm thông tin về học sinh
Mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp, muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, muốn đề ra các biện pháp giáo dục học sinh phù hợp, đạt hiệu quả thì trước hết giáo viên phải hiểu học sinh, phải nắm được đầy đủ các thông tin cần thiết về từng học sinh Do vậy, ngay từ ngày đầu nhận lớp, tôi thực hiện ngay công tác điều tra lí lịch của từng học sinh cụ thể để ghi vào Sổ Chủ nhiệm Và quan trọng hơn cả là tôi đã hiểu một phần về học sinh của mình, điều đó rất có lợi cho tôi
trong công tác giảng dạy và giáo dục học sinh
Trang 6b) Tổ chức bầu Ban tự quản lớp học:
Việc bầu chọn và xây dựng Ban tự quản lớp là một công việc rất quan trọng
mà người giáo viên chủ nhiệm nào cũng cần phải làm ngay sau khi nhận lớp mới nên tôi tổ chức cho các em ứng cử và bầu cử để chọn lựa các ban của lớp Tiến trình bầu chọn Ban Cán sự lớp được diễn ra như sau:
- Ngay từ khi mới nhận lớp tôi đã giới thiệu ý tưởng về các Hội đồng tự quản trong học sinh phạm vi lớp học cho các đồng nghiệp biết Tôi xem đây là một biện pháp để khuyến khích sự tham gia của học sinh và phát triển các kĩ năng tham gia cho các em Sau đó tôi đã giới thiệu phương pháp học tập trên tinh thần hợp tác cho học sinh trong lớp và mong muốn dựa vào kinh nghiệm này để tiếp tục tăng cường các kĩ năng hợp tác Tôi đã tổ chức một cuộc họp phụ huynh học sinh để thảo luận về những thay đổi đang diễn ra trong phạm vi nhà trường Trong cuộc họp tôi đã giải thích cho phụ huynh biết rằng cách tốt nhất để học sinh học về quyền và trách nhiệm của các em là tổ chức cho các em sống một các dân chủ và chịu trách nhiệm một cách thực sự Tôi cũng cho PH biết là những nghiên cứu gần đây cho thấy quá trình học tập hợp tác đã tác động tích cực đến sự phát triển về tình cảm, xã hội của học sinh cũng như thành tích học tập của các em
- Xây dựng kế hoạch bầu cử hội đồng tự quản.: Tôi đã tạo cơ hội cho học sinh tham gia ý kiến về kế hoạch này, ví dụ như Chủ tịch hội đồng tự quản phải là người có năng lực lãnh đạo, gương mẫu trong các hoạt động, phải là người học giỏi…Hội đồng tự quản gồm có: 1 chủ tịch hội đồng tự quản, 2 phó chủ tịch hội đồng tự quản
- Đăng kí danh sách ứng cử, đề cử : Tôi đã cho các học sinh tự xung phong đăng kí danh sách ứng cử, để cử Sau đó ứng cử viên trình bày đề xuất hội
Trang 7đồng (Ví dụ như tôi tên là… tôi xin được ứng cử làm chủ tịch hội đồng tự quản của lớp, nếu được các bạn đồng ý tôi sẽ đưa phong trào của lớp ngày càng đi lên…)
- Học sinh và giáo viên cùng tổ chức bầu cử, Chủ tịch và hai Phó chủ tịch
đã được bầu Ai có số phiếu cao thì người đó là Chủ tịch hội đồng tự quản
Lần đầu tiên các em được bỏ phiếu, được thể hiện quyền “dân chủ’ của mình, tôi thấy các em rất vui, rất hào hứng Các được bầu chọn cũng cảm thấy tự hào
c) Giúp hội đồng tự quản, các thành viên trong ban nắm được chức năng nhiệm vụ của mình.
Học sinh phát triển toàn diện nhờ các hoạt động tự giáo dục của mình Hội
đồng tự quản là tổ chức của học sinh, vì học sinh và do học sinh thực hiện Các
em được làm chủ trong việc bầu ra Hội đồng tư quản, Chủ tịch, Phó chủ tịch và các Ban của Hội đồng tự quản
Sau khi đã thành lập được HĐTQ, tôi đã tổ chức tập huấn cho HĐTQ học sinh về nhiệm vụ cụ thể của từng ban và cách thức làm việc Từ những gợi ý mẫu, giáo viên yêu cầu học sinh của các ban tự đề xuất một số yêu cầu, nội dung và cách thức hoạt động để cả lớp bàn bạc, bổ sung và đi đến thống nhất Sau đó yêu cầu các thành viên trong lớp có trách nhiệm thực hiện các quy ước do mình xây dựng dưới sự giám sát của các thành viên ở mỗi ban
Ví dụ : CTHĐTQ cần phải làm những việc như: Vào đầu và cuối mỗi tiết học
hoặc khi có khách tới CTHĐTQ biết mời các bạn đứng lên chào Vào mỗi tiết học, CTHĐTQ bước ra khỏi chỗ ngồi đứng trước lớp mời Ban văn nghệ lên sinh hoạt văn nghệ, sau đó mời Ban học tập lên phát tài liệu và đồ dùng học tập Về lại chỗ ngồi học tập
Trang 8Ví dụ: Ban học tập: Chẳng hạn các nội dung sau:
- Đi học đều và đúng giờ
- Tham gia tích cực các hoạt động học trong nhóm
- Giữ gìn sách vở, dụng cụ học tập
- Tham gia xây dựng các góc học tập
- Hoàn thành các nhiệm vụ học tập
- Chia sẻ giúp đỡ bạn học tập
Các ban Văn nghệ, Học tập , Vệ sinh, cũng thống nhất một số nội
dung tương tự
* Ban văn nghệ : Tổ chức cho các bạn hát, múa, chơi trò chơi vào đầu tiết học và
cuối tiết học Có thể lồng ghép chơi trò chơi để ôn lại kiến thức cũ
Ví dụ: Ban văn nghệ có thể tổ chức cho các bạn chơi trò chơi Tìm từ nhanh để
tìm từ chỉ sự vật , …hoặc có thể chơi các trò chơi khác do các em sáng tạo hay nhờ sự tư vấn của phụ huynh Tôi luôn hướng dẫn và động viên các em trong ban văn nghệ vào những lúc rãnh rổi cùng nhau tìm kiếm những bài hát, những trò chơi tập thể như: cái trống, đếm sao, cá bơi, giành ghế số 1, tôi là vua, tôi bảo… vừa phù hợp với chủ điểm vừa tạo không khí vui vẻ, vừa tạo hứng thú cho
HS trước khi vào tiết học, cũng như giải tỏa sự căng thẳng mệt mỏi của các em sau mỗi tiết học
* Ban học tập: Có nhiệm vụ phát đồ dùng và mời các nhóm trưởng lên nhận tài
liệu và đồ dùng học tập Kiểm tra bài cũ, bài tập ứng dụng của các bạn, báo cáo với cô giáo vào đầu giờ Trong tiết học ngoài nhiệm vụ học tập của mình phải quan sát bao quát lớp để cuối mỗi tiết học nhận xét đánh giá tình hình học tập của lớp Ngoài ra, tùy từng bài mà đặc biệt là ở hoạt động làm việc cả lớp, giáo viên
Trang 9có thể để ban học tập thay cô giáo kiểm tra lại kiến thức mà các nhóm vừa thảo luận xong Muốn làm được tốt công việc đó, cuối mỗi buổi học, tôi thường mời ban học tập ở lại để giao nhiệm vụ trước cho các em
*Ban vệ sinh : Có nhiệm vụ theo dõi vệ sinh chung của cả lớp Đầu mỗi buổi
học phải phân công vệ sinh lần lượt cho các nhóm và kiểm tra nhóm nào chưa thực hiện hoặc thực hiện chưa tốt Cuối mỗi buổi học cũng phải kiểm tra lại xem nhóm nào thực hiện vệ sinh chưa tốt để kịp thời nhắc nhở các bạn thực hiện tốt
* Ban thể dục: Có nhiệm vụ theo dõi phần tập thể dục giữa giờ và các tiết học thể
dục xem bạn nào thực hiện tốt, bạn nào thực hiện chưa tốt
* Ban sức khỏe: Theo dõi về sức khỏe nếu trong lớp bạn nào có vấn đề về sức
khỏe thì đưa bạn đến phòng y tế của trường hoặc đi báo với cô y tế
* Ban thư viện: Ra chơi cho các bạn mượn truyện đọc, thu truyện và sắp xếp thư
viện gọn gàng ngăn nắp
* Ban đối ngoại: Có nhiệm vụ nếu lớp có khách đến thăm thì ra mời khách vào
và biết giới thiệu về trường, lớp các góc học tập, cô giáo, các bạn
Cuối mỗi tuần, vào tiết sinh hoạt lớp ngày thứ sáu, Ban tự quản báo cáo các mặt hoạt động của lớp Căn cứ vào báo cáo của từng em, tôi nắm được khả năng quản lí lớp của từng em Và cứ cuối mỗi tháng, tôi tổ chức họp Ban tự quản lớp 1 lần để tổng kết các mặt làm được của lớp, động viên khen ngợi những việc các em
đã làm tốt, đồng thời chỉ rõ những thiếu sót và hướng dẫn các em cách khắc phục
2) Xây dựng “lớp học thân thiện, học sinh tích cực”
“Xây dựng lớp học thân thiện” là tạo ra môi trường học tập thân thiện, an toàn, gần gũi với học sinh, làm cho học sinh cảm thấy “mỗi ngày đến trường là
Trang 10một niềm vui” Xây dựng được “lớp học thân thiện” thì sẽ có “học sinh tích cực” Xây dựng được lớp học thân thiện, học sinh tích cực thì sẽ hạn chế được tỉ lệ học sinh lưu ban, sẽ nâng cao được chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh
Công việc “xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực” được tôi tiến hành từng bước như sau:
a)Trang trí lớp học xanh- sạch- đẹp
Lớp học thân thiện phải có cây xanh, phải luôn sạch sẽ, ngăn nắp và được trang trí đẹp, đảm bảo tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao Do vậy, tôi hướng dẫn
và cùng với học sinh thực hiện các công việc sau đây:
- Ngoài trồng các cây trong bồn hoa, tôi còn hướng dẫn cho các em chăm sóc cây xanh trong các chậu cây cảnh để tạo một góc thiên nhiên tươi đẹp
- Trang trí lớp đẹp, hài hòa đảm bảo tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao Phần trang trí lớp, tôi giao trực tiếp cho từng nhóm: mỗi nhóm phải sưu tầm tranh ảnh liên quan đến các môn học và chọn các bài vẽ đẹp nhất cùng với các sản phẩm thủ công, mĩ thuật của các em để trưng bày
- Ngoài ra, tôi cùng với học sinh đề ra 10 nội quy đối với học sinh của một lớp học thân thiện, học sinh tích cực
10 NỘI QUY CỦA MỘT “LỚP HỌC THÂN THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC”
1 Không có học sinh bỏ học và nghỉ học không có lí do.
2 Lớp học phải được trang trí đẹp, phù hợp, có tính thẩm mĩ và tính giáo
dục cao
3 Phải sử dụng có hiệu quả và bảo quản tốt các thiết bị, đồ dùng dạy học; sử
dụng tiết kiệm điện, nước
Trang 114 Lớp học phải sạch sẽ trong suốt buổi học, bàn ghế phải ngay ngắn, không
có học sinh xả rác bừa bãi
5 Có tập thể bạn học thân thiện: không nói tục, chửi thề; không nói chuyện
riêng trong giờ học; phải luôn hòa nhã với bạn bè và giúp đỡ nhau trong học tập
6 Lớp học phải an toàn, không có nguy hiểm, không có tai nạn xảy ra.
7 Học sinh phải tích cực tham gia các hoạt động tập thể, rèn luyện kĩ năng
sống, giữ gìn vệ sinh môi trường, cam kết không vi phạm luật giao thông
8 Học sinh học đủ các môn học theo qui định, chất lượng học tập ngày càng
được nâng cao và vượt trội so với năm học trước
9 Lớp học là môi trường bình đẳng nam nữ, không phân biệt giàu nghèo,
không có hiện tượng học sinh bị phạt, bị kiểm điểm phê bình trước toàn trường
10 Học sinh tích cực tham gia các hoạt động từ thiện như: thăm hỏi bạn khi
đau ốm, ủng hộ HS nghèo vượt khó trong học tập; động viên chia sẻ với những bạn có hoàn cảnh khó khăn, tặng sách cũ cho thư viện trường,…
Hằng ngày, tôi nhắc nhở các em thực hiện 10 nội quy của “lớp học thân thiện, học sinh tích cực” Khi có học sinh vi phạm tôi yêu cầu em đó đọc lại nội quy và nêu rõ nội quy nào mình chưa làm được để sửa chữa, khắc phục Nhờ vậy, các em mới tự giác thực hiện, số lượng học sinh vi phạm nội qui của nhà trường, của lớp ngày càng giảm dần
- Số học sinh của lớp, tôi chia thành 6 nhóm, mỗi nhóm có một nhóm
trưởng Ban lao động phân công theo dõi các nhóm làm trực nhật hàng ngày Nhóm trưởng chịu trách nhiệm phân công, điều khiển các bạn trong nhóm làm trực nhật Nhưng một tuần đầu, tôi phải đi sớm để hướng dẫn các em làm vệ sinh lớp như: quét lớp từ trong ra ngoài, từ trên cửa sổ, trên bục giảng xuống dưới;