Hiện nay, nếu giáo viên tạo được môi trường cho trẻ hoạt động tốt thì sẽ kích thích trẻ phát triển ngôn ngữ, tham gia vào các hoạt động và sẽ đạt được kết quả cao.Vì thế ngay từ đầu năm
Trang 1ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến Huyện Bình Xuyên
a) Tác giả sáng kiến: Tạ Thị Hưng
- Ngày tháng năm sinh: 02/05/1984 Nam, nữ: Nữ
- Đơn vị công tác (hoặc hộ khẩu thường trú): Trường Mầm non Quất Lưu
- Chức danh: Giáo viên
- Trình độ chuyên môn: Trung cấp sư phạm
- Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến: 100 %
b) Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Tạ Thị Hưng
c) Tên sáng kiến: “Một số giải pháp giúp trẻ 3-4 tuổi kể chuyện ”
- Lĩnh vực áp dụng: Phát triển ngôn ngữ trẻ 3- 4 tuổi
- Mô tả sáng kiến:
+ Về nội dung của sáng kiến:
Trang 2Ngôn ngữ giữ vai trò quyết định sự phát triển của trẻ Bên cạnh đó ngôn ngữ còn là phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàn diện, Đối với giáo dục mầm non việc truyền thụ ngôn ngữ nói, ngôn ngữ viết cho trẻ là rất quan trọng, nó đòi hỏi mỗi giáo viên phải có những kiến thức , kỹ năng nhất định để có thể truyền đạt cho trẻ một cách tốt nhất.
Cho trẻ làm quen với văn học là một trong những nhiệm vụ quan trọng của trường mầm non Bởi đây là sự dẫn dắt và mở cửa cho trẻ ngay từ những bước chập chững đầu tiên đi vào thế giới của các giá trị phong phú chứa đựng trong văn học Sự tiếp xúc thường xuyên với văn học có chọn lọc sẽ kích thích sự nhạy cảm thẩm mĩ đồng thời phát triển thái độ sử dụng ngôn ngữ nghệ thuật cũng như hội họa ở trẻ Văn học còn góp phần vào phát triển trí tuệ, tình cảm, đạo đức, hình thành phẩm chất nhân cách đầu tiên cho trẻ.
Do đó để giúp trẻ 3-4 tuổi làm quen tốt với môn văn học, tôi đã
nghiên cứu tài liệu, sách báo và học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp và áp dụng thực tế trên trẻ Từ kết quả nghiên cứu đó, tôi
Trang 3đưa ra một số giải pháp giúp trẻ 3-4 tuổi kể chuyện trong giờ làm quen với văn học tại trường mầm non như sau:
1 Các giải pháp chính
*Giải pháp 1: Tạo môi trường hoạt động cho trẻ kể chuyện
Tạo môi trường cho trẻ hoạt động là rất cần thiết trong chương trình đổi mới Hiện nay, nếu giáo viên tạo được môi trường cho trẻ hoạt động tốt thì sẽ kích thích trẻ phát triển ngôn ngữ, tham gia vào các hoạt động và sẽ đạt được kết quả cao.Vì thế ngay từ đầu năm học tôi đã đi sâu vào tạo môi trường bằng cách đưa hình ảnh nhân vật của các câu chuyện nổi bật vào góc văn học và một số góc trong và ngoài lớp học thể hiện trên các mảng tường Vẽ và sưu tầm một số bộ truyện tranh ngoài chương trình để đưa vào giảng dạy, vận động phụ huynh đóng góp truyện tranh đưa vào góc văn học cho trẻ hoạt động thường ngày Những câu chuyện được thể hiện trên các mảng tường trong không gian phù hợp đã giúp trẻ dễ tri giác, trẻ được thảo luận, bàn bạc về câu chuyện đó Từ đó trẻ biết vận dụng những kiến thức đó vào kể chuyện sáng tạo một cách
dễ dàng Ngoài việc tạo những bức tranh trên mảng tường, những
Trang 4tập truyện tranh tôi còn đi sâu làm một số đồ dùng trực quan cho trẻ hoạt động như: một số con rối dẹt, và tận dụng những truyện tranh cũ, những sản phẩm vẽ của trẻ, cắt dán bồi bìa cứng cho trẻ ghép tranh kể chuyện sáng tạo hoặc cắt dời các con vật cho trẻ tự chọn các con vật đó để kể chuyện sáng tạo theo ý tưởng của mình.
a, Môi trường trong lớp :
Để trẻ có được môi trường hoạt động phong phú, đa dạng, thẩm mỹ, thoáng mát giúp trẻ kích thích phát triển khả năng kể chuyện tôi đã cố gắng tạo góc hợp lý Trẻ kể chuyện qua sử dụng các loại rối.
Điều đặc biệt hơn tôi làm ra các loại rối tay cho trẻ hoạt động Tôi tìm tòi trên mạng và thấy hình ảnh về các con vật, đồ dùng… rất là ngộ nghĩnh, đáng yêu Tôi đã sao lưu lại và tiến hành thực hiện Qua cách suy nghĩ tìm tòi và làm như vậy tôi đã tạo ra một góc văn học với đầy đủ về đồ dùng trực quan đa dạng phong phú, đã giúp trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động và nhiều ý tưởng hay khi trẻ kể chuyện
Trang 5+ Làm rối que: nguyên liệu bằng thảm, in vẽ hình các nhân vật sau
đó nhồi
bông thật chặt và cài que khâu lại.
+ Làm rối ngón tay: Lấy thảm, vải vẽ hình làm đầu nhân vật,
vẽ mắt, mũi, tai… Sau đó lấy bìa cứng cuộn lại làm thân lồng vào ngón tay.
+ Làm rối dẹt: Vẽ hình nhân vật vào giấy rồi in lên tấm thảm, phối màu đẹp mắt từng bộ phận rồi cắt ra khâu
b, Môi trường ngoài lớp:
Bên cạnh môi trường trong lớp tôi còn tận dụng những bức tranh tường ở trong trường như “ vườn cổ tích” bằng cách gợi mở cho trẻ cùng nhau kể chuyện về những bức tranh đó Tôi cũng gợi mở cho trẻ thi kể chuyện về các nhân vật , con vật đó, hình thức này đã giúp trẻ có nhiều ý tưởng hay và có ý thức thi đua để đạt kết quả tốt Bởi tôi hiểu hướng dẫn trẻ kể chuyện ở mọi lúc mọi nơi là biện pháp rất quan trọng giúp trẻ nâng cao kỹ năng kể chuyện
Trang 6Hình ảnh câu chuyện “Nàng Bạch Tuyết và bảy chú
lùn”
Như vậy, tạo môi trường cho trẻ kể chuyện là một việc làm vô cùng quan trọng bởi nó là chỗ dựa, là cơ sở vững chắc cho trẻ kể chuyện Đòi hỏi cô giáo phải biết tạo cảm xúc cho trẻ bằng các con vật ngộ nghĩnh, đáng yêu, đồng thời cũng phải biết hướng lái, gợi
mở cho trẻ có cảm xúc tích cực khi tham gia hoạt động kể chuyện Qua nội dung các bức tranh, các nhân vật trẻ được xem và nói lên nhận xét của mình về các câu chuyện đó Như vậy ngôn ngữ cuả trẻ mới được phát triển một cách phong phú và đa dạng.
*Giải pháp 2: Dạy trẻ biết cách kể chuyện :
Muốn dạy trẻ biết cách kể chuyện để người nghe có sức lôi cuốn
và hấp dẫn thì người giáo viên cần phải hướng dẫn trẻ cụ thể như sau:
a) Về ngắt giọng:
Trang 7Giáo viên phải hướng dẫn trẻ nhập vai và nhân vật trong chuyện, ngắt nghỉ giọng đúng chỗ, sử dụng ngữ điệu, cường độ giọng điệu, cử chỉ, tư thế, nét mặt Vì vậy người giáo viên cần rèn luyện cho trẻ như sau: Khi vào nhân vật nào thì phải nhập vai vào nhân vật đó có nghĩa là đứng trên quan điểm của nhân vật đó, suy nghĩ , tình cảm của nhân vật đó Đặc biệt phải hiểu nhân vật mình đang kể như thế nào
Khi kể chuyện, ngắt giọng chiếm vị trí đáng kể Ngắt giọng là một phương tiện để bộc lộ ý tứ của câu chuyện(như để thể hiện được tình cảm chứa đựng biểu tượng, suy nghĩ và tình cảm của người kể) Chính vì vậy ngắt giọng sao cho có tính chất hoàn toàn tự nhiên Có nhiều hình thức ngắt giọng như: ngắt giọng tâm lý, ngắt giọng logic, ngắt giọng thi ca.
b) Về nhịp điệu trong khi kể:
Nếu kể chuyện mà giọng của người kể cứ đều đều thì câu chuyện sẽ không có hứng thú.Vì vậy phải xác định cho từng nội dung chuyện, đoạn chuyện, tình huống chuyện để sử dụng nhịp điệu.
Trang 8Nhịp điệu chậm rãi thường phù hợp để kể lời của hình tượng thần thoại hay điều nghi ngại.
Ví dụ: câu chuyện “Dê con nhanh trí” khi Dê con nói với mẹ thì nũng nịu, nhẹ nhàng, chậm dãi nhưng khi nói với chó sói rất dứt khoát và dõng dạc.
c) Về cường độ của giọng khi kể chuyện:
Nói đến kể chuyện thì chúng ta đã biết trong số những thủ thuật đọc và kể chuyện văn học phải kể đến cường độ của giọng Cường
độ của giọng thường được hiểu nhầm là độ to, độ nhỏ của giọng nhưng thực sự nó là độ vang, độ hoàn chỉnh của giọng, là khả năng điều chỉnh giọng từ to sang nhỏ, từ nhỏ sang to Vì thế mà người giáo viên cần phải dạy trẻ điều chỉnh cho phù hợp.
Ví dụ: Câu chuyện “Bông hoa cúc trắng” khi ông cụ nói với em bé
“Mỗi cánh hoa trên bông hoa là mỗi ngày mẹ cháu được sống thêm”
độ vang của giọng nói
làm cho người nghe hết sức lôi cuốn.
d) Về nét mặt, cử chỉ:
Trang 9Nét mặt của trẻ khi kể hoặc đọc cũng là yếu tố rất quan trọng góp phần giúp người nghe hiểu hơn về câu chuyện Nét mặt phải phù hợp với ngữ điệu giọng Bộc lộ cảm xúc vui, buồn, ngạc nhiên, phấn khởi.
Ví dụ: Câu chuyện “Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn” khi kể đến Nàng Bạch Tuyết bị ăn quả táo độc của mụ phù thủy bị chết thì nét mặt của người kể cũng phải buồn theo.
đ) Thể hiện vai các nhân vật thông qua đóng kịch:
Đây là hoạt động giúp trẻ phát triển trí nhớ và giáo dục trẻ tinh thần tập thể Qua hoạt động đóng kịch trẻ truyền đạt lại nội dung câu truyện, làm sống lại tâm trạng, hành động ngôn ngữ hội thoại của các nhân vật trong truyện, đồng thời trẻ biết thể hiện tình cảm và đánh giá các nhân vật trong truyện Khi đóng kịch trẻ dễ dàng nắm được nội dung, ý nghĩa của tác phẩm, nắm được tính liên tục của câu truyện, điều này góp phần đẩy mạnh sự phát triển tư duy, cảm thụ tác phẩm một cách sâu sắc ở trẻ.
Trang 10Ví dụ: Câu chuyện “Cáo, thỏ và gà trống” khi cho trẻ đóng kịch trẻ rất thích đồng thời trẻ được nhập vai nhân vật như trong truyện trẻ nhớ rất lâu nội dung truyện
* Giải pháp 3: Giúp trẻ mạnh dạn kể lại chuyện :
Là một người giáo viên tôi thấy trẻ thường hay rụt rè, thiếu tự tin khi cô mời trẻ kể về một chuyện gì đó.Vì thế để giúp trẻ tự tin và mạnh dạn khi kể lại chuyện của mình cho người khác nghe thì điều đầu tiên giáo viên cần tạo tâm lý thoải mái nhất cho trẻ, khơi gợi một cách tự nhiên, nhẹ nhàng, không bắt buộc trẻ phải kể nếu như trẻ không muốn Nhưng để kích thích trẻ đó là cả một nghệ thuật của giáo viên Đồng thời khi trẻ đã mở lời, đã kể giáo viên phải giúp trẻ nhớ và kể theo trình tự bằng những câu hỏi gợi mở Từ đó trẻ sẽ mạnh dạn, tự tin và tự giác kể lại chuyện của mình cho người khác nghe khi có chuyện Cứ như vậy, vốn từ của trẻ được giàu lên, trẻ sẽ diễn đạt ngày càng mạch lạc và biết dùng lời kể phù hợp với nội dung câu chuyện một cách tự tin hơn.
Trang 11
Đối với lĩnh vực phát triển ngôn ngữ là một vấn đề có tầm
quan trọng rất lớn, đặc biệt là thông qua hoạt động kể chuyện Vì vậy là một người giáo viên muốn truyền đạt được kiến thức cho trẻ thì cần phải kêt hợp tuyên truyền với phụ huynh , về các câu chuyện trẻ được học ở lớp Qua đó phụ huynh thấy được sự phát triển ngôn ngữ của trẻ cần thiết như thế nào và có những giải pháp hữu hiệu kích thích sự phát triển ngôn ngữ cho trẻ Ngoài việc trao đổi gặp mặt trực tiếp với phụ huynh tôi còn có thể xây dựng một trang mạng để trao đổi với phụ huynh qua cổng thông tin điện tử Từ đây phụ huynh có thể đưa ra những ý kiến, câu hỏi đối với cô giáo Và ngược lại thì giáo viên có nhiệm vụ giải đáp và những yêu cầu đối với trẻ mà phụ huynh cần thực hiện giúp trẻ.
Môi trường tiếp xúc của trẻ chủ yếu là sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường Do vậy việc kết hợp giữa gia đình và nhà trường là một giải pháp không thể thiếu được Phụ huynh chính là nhân tố quyết định trong việc tạo nguồn nhiên liệu của góc văn học để phát triển ngôn ngữ cho trẻ mỗi giờ đón và trả trẻ bản thân tôi luôn dành thời gian để trao đổi trực tiếp với phụ huynh, phô tô các câu chuyện
Trang 12đã học, sắp học để phụ huynh biết và kết hợp dạy trẻ kể lại chuyện khi trẻ ở nhà.
Có thể nói công tác tuyên truyền với phụ huynh là một việc làm rất quan trọng trong việc dạy trẻ kể chuyện để phát triển ngôn ngữ cho trẻ mà giáo viên cần hết sức quan tâm.
+ Về khả năng áp dụng của sáng kiến:
Với các giải pháp trên tôi đã giúp trẻ 3-4 tuổi kể chuyện trong hoạt động làm quen với văn học tại lớp 3 tuổi D trường mầm non Quất Lưu, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh phúc Sáng kiến còn có thể áp dụng tại các trường mầm non trong toàn huyện.
Sau khi đã áp dụng các giải pháp giúp trẻ 3-4 tuổi kể chuyện
trong hoạt động làm quen với văn học, tôi nhận thấy các giải pháp mang lại hiệu quả thiết thực:
Lợi ích về kinh tế:
Từ việc sử dụng sáng kiến "“Một số giải pháp giúp trẻ 3-4 tuổi kể chuyện ” tại lớp 3 tuổi D tại trường Mầm Non Quất Lưu năm học
Trang 132018- 2019 tôi đã thu được giá trị kinh tế mà sáng kiến mang lại như sau:
Giáo viên có thêm phương pháp phát triển ngôn ngữ, tư duy cho trẻ một cách hiệu quả.Đồng thời giúp giáo viên có nhiều thời gian hơn
để thực hiện các hoạt động khác , tiết kiệm được nhiều thời gian trong quá trình chăm sóc, giáo dục trẻ.
Lợi ích xã hội:
Qua một thời gian áp dụng sáng kiến trên học sinh lớp 3 tuổi D, tôi được nhà trường đánh giá tốt về các hoạt động ứng dụng “ Một số giải pháp giúp trẻ 3-4 tuổi kể chuyện ”.
Với việc thường xuyên lồng ghép một số giải pháp giúp trẻ kể chuyện , học sinh trong lớp đã có ngôn ngữ mạch lạc, trẻ đã mạnh dạn và tự tin hơn khi kể chuyện Do vậy mà được phụ huynh và cộng đồng cũng tin tưởng vào chế độ chăm sóc, giáo dục trẻ của cô giáo nói riêng và của nhà trường nói chung.
- Gía trị làm lợi: Không
+ Các thông tin cần được bảo mật: Không
Trang 14d) Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
Để phát huy hiệu quả sử dụng của các giải pháp nêu trên, nhà trường cần tạo điều kiện về cơ sở vật chất như: Trang bị đầy đủ trang thiết bị, đồ dùng, dụng cụ cho việc phục vụ các hoạt động của trẻ.
Giáo viên cần thường xuyên tự học, tự bồi dưỡng nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, đồng thời nâng cao nhận thức, phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
đ) Về khả năng áp dụng của sáng kiến:
Sáng kiến đã được áp dụng cho trẻ lớp 3 tuổi D tại trường mầm non Quất Lưu và có thể nhân rộng cho trẻ 3-4 tuổi trong toàn trường và các đơn vị trường mầm non trong toàn huyện.
Trên đây là “Một số giải pháp giúp trẻ 3-4 tuổi kể chuyện ”.
Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi không tránh khỏi những thiếu sót Tôi kính mong các cấp lãnh đạo, các bạn đồng nghiệp quan tâm, tạo điều kiện giúp đỡ và góp ý kiến để bản sáng kiến kinh nghiệm của bản thân tôi được hoàn thiện hơn.
Trang 15Quất Lưu, ngày 15 tháng 01 năm 2019
NGƯỜI VIẾT ĐƠN
(Ký và ghi rõ họ tên)
Tạ Thị Hưng