(SKKN mới NHẤT) SKKN một số biện pháp rèn luyện kỹ năng đổi đơn vị đo độ dài cho học sinh lớp 2

Đó là nội dung tôi muốn đề cập tới trong đề tài “ Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng đổi đơn vị đo độ dài cho học sinh lớp 2”.. Trên cơ sở nghiên cứu lí luận về đổi mới phơng pháp dạy họ

Đề tài: một số biện pháp rèn luyện kĩ năng

đổi đơn vị đo độ dài cho học sinh lớp 2

A phần Mở đầu

I Lý do chọn đề tài:

Nhà Toán học thiên tài ngời Đức Gauxơ đã nói: “ Toán học là ông hoàng của các khoa học khác” Quả đúng nh vậy, môn Toán có tầm quan trọng to lớn Nó là bộ môn khoa học nghiên cứu có hệ thống, phù hợp với hoạt động nhận thức tự nhiên của con ngời Môn Toán còn là môn học rất cần thiết để học các môn học khác, nhận thức thế giới xung quanh để hoạt động có hiệu quả trong thực tiễn Bậc Tiểu học

là bậc học góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng cho việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh Môn Toán cũng nh những môn học khác là cung cấp những tri thức khoa học ban đầu, những nhận thức về thế giới xung quanh nhằm phát triển các năng lực nhận thức, hoạt động t duy và bồi dỡng tình cảm đạo đức tốt đẹp của con ngời Môn Toán ở trờng Tiểu học là một môn học độc lập, chiếm phần lớn thời gian trong chơng trình học của trẻ

Đại lợng và đo đại lợng là một trong bốn mạch kiến thức cơ bản của môn Toán ở Tiểu học Trong nhiều năm giảng dạy, tôi nhận thấy việc rèn kĩ năng đổi đơn vị đo lờng trong chơng trình Toán ở bậc Tiểu học nói chung và ở lớp 2 nói riêng là hết sức cần thiết Đối với nội dung giảng dạy về đo lờng, các bài tập về chuyển đổi đơn vị đo l-ờng mang tính khái quát cao, nó là một thuộc tính trừu tợng của các

sự vật và hiện tợng Đó là một trong những bài tập có tác dụng rèn luyện t duy tốt Song đối với lứa tuổi tiểu học, hoạt động nhận thức chủ yếu dựa vào hình dạng bên ngoài, cha nhận thức rõ thuộc tính

đặc trng của sự vật Do đó học sinh rất khó khăn trong việc nhận thức đại lợng Thực tế trong quá trình giảng dạy đổi các đơn vị đo

độ dài ở lớp 2, tôi thấy học sinh còn lúng túng nên kết quả học tập còn cha cao Việc rèn kĩ năng đổi đơn vị đo độ dài cho học sinh lớp 2 nh thế nào để đạt đợc hiệu quả cao nhất, làm thế nào để đại

bộ phận học sinh học tiếp lên lớp học cao hơn mà không bỡ ngỡ, lúng

túng Đó là nội dung tôi muốn đề cập tới trong đề tài “ Một số biện

pháp rèn luyện kỹ năng đổi đơn vị đo độ dài cho học sinh lớp 2”.

II Mục đích nghiên cứu của đề tài:

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận về đổi mới phơng pháp dạy học Toán ở Tiểu học nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, thông qua thực tiễn dạy vận dụng việc đổi mới phơng pháp dạy học nhằm rút ra những bài học về " Kỹ năng đổi đơn vị đo độ dài cho học sinh lớp

2 "

III Nhiệm vụ nghiên cứu

* Nghiên cứu trên cơ sở lí luận

* Thực trạng dạy đổi đơn vị đo độ dài cho học sinh lớp 2 ở Tr-ờng Tiểu học Thái Thuỷ

* Nội dung dạy đổi đơn vị đo độ dài cho học sinh lớp 2

* Quy trình dạy đổi đơn vị đo độ dài cho học sinh lớp 2

* Đề xuất những biện pháp nhằm tích cực hoá hoạt động của học sinh trong dạy đổi đơn vị đo độ dài cho học sinh lớp 2

IV Đối tợng, Phạm vi nghiên cứu.

* Đối tợng: Học sinh lớp 2A Trờng Tiểu học Thái Thuỷ.

* Phạm vi nghiên cứu: Nội dung, phơng pháp dạy đổi đơn vị

đo độ dài cho học sinh lớp 2

IV Phơng pháp nghiên cứu:

1 Phơng pháp nghiên cứu lý luận

- Đọc các tài liệu có liên quan đến vấn đề nghiên cứu

2 Phơng pháp quan sát: Thông qua dự giờ thăm lớp của đồng nghiệp

3 Phơng pháp điều tra: Tìm hiểu thực trạng việc dạy đổi đơn

vị đo độ dài của khối 2 trờng Tiểu học Thái Thuỷ

4 Phơng pháp thực nghiệm: Thông qua các tiết toán (có nội dung đổi đơn vị đo độ dài) đang dạy ở lớp 2A trờng Tiểu học Thái Thuỷ

B phần nội dung

I Khái quát về mục tiêu, nội dung và phơng pháp dạy đổi đơn

vị đo độ dài ở lớp 2.

1 Mục tiêu dạy đổi đơn vị đo độ dài ở lớp 2.

Dạy đổi đơn vị đo độ dài trong Toán 2 nhằm giúp học sinh:

- Nắm tên gọi và kí hiệu các đơn vị đo độ dài: mm, cm, dm, m

và km

- Nắm đợc quan hệ giữa các đơn vị đo độ dài: 1 m = 10 dm, 1

dm = 10 cm, 1m = 100 cm, 1 km = 1000 m, 1m = 1000 mm

- Tập chuyển đổi các đơn vị đo độ dài

2 Nội dung chơng trình đổi đơn vị đo độ dài ở lớp 2

Hệ thống các kiến thức trong nội dung chơng trình đo lờng ở Tiểu học đợc xây dựng theo cấu trúc đồng tâm nh các nội dung khác của Toán học nói riêng và các môn học khác nói chung Hệ thống các kiến thức đợc sắp xếp từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp Ngay từ lớp 1, học sinh đã đợc làm quen với đơn vị đo độ dài là cm, biết đọc, viết và đo các đoạn thẳng hoặc các vật có độ dài dới 20cm Lớp 2 các em dần dần làm quen lần lợt với các đơn vị đo độ dài và đổi một số đơn vị đo đã học Đổi đơn vị đo độ dài: gồm

5 tiết, trong đó học sinh đợc nắm quan hệ giữa các đơn vị đo độ dài và tập chuyển đổi các đơn vị đo độ dài đã học

3 Phơng pháp giảng dạy thờng đợc vận dụng.

Muốn nâng cao chất lợng đổi đơn vị đo độ dài cho học sinh lớp 2, giáo viên phải giúp học sinh:

- Nắm vững từng đơn vị đo độ dài Thuộc thứ tự đó từ nhỏ

đến lớn và ngợc lại từ lớn sang nhỏ

- Nắm vững đợc quan hệ giữa 2 đơn vị đo lờng liền nhau và giữa các đơn vị khác nhau

- Xác định loại bài và biết cách chuyển đổi đơn vị đo

Muốn vậy đòi hỏi giáo viên phải căn cứ vào đặc điểm nhận thức của học sinh tiểu học để lựa chọn phơng pháp phù hợp với nội dung và đối tợng học sinh, tạo hứng thú học tập cho học sinh, giúp các

em phát huy trí lực, chủ động lĩnh hội kiến thức, năng động, linh hoạt trong việc luyện tập đổi đơn vị đo

Các phơng pháp thờng vận dụng để dạy các bài toán về đổi

đơn vị đo độ dài là: trực quan, đàm thoại, thảo luận nhóm, trò chơi

* Ph ơng pháp trực quan:

Thờng vận dụng khi giảng bài mới và hớng dẫn bài tập mẫu về các dạng đổi đơn vị cho học sinh, nhằm giúp học sinh nắm đợc cái

cụ thể, trực tiếp, đó là bản chất của phép đổi đơn vị đo Với

ph-ơng pháp trực quan này đã giúp học sinh hiểu sâu, nhớ lâu phph-ơng pháp đổi đơn vị đo Để phục vụ cho việc giảng dạy nội dung này, tôi đã nghiên cứu làm 1 đồ dùng trực quan biểu thị các đơn vị đo

độ dài bằng 2 thanh nhôm (sử dụng 2 mặt) đợc gài vào bảng sắt, sử dụng tiện lợi và luyện tập đợc tổng hợp

*Ph ơng pháp đàm thoại:

Đây là phơng pháp đợc sử dụng kết hợp với các phơng pháp trực quan, luyện tập, nêu vấn đề Giáo viên phải lựa chọn hệ thống câu hỏi gợi mở, nêu đề để học sinh suy nghĩ tìm tòi vận dụng kiến thức

đã học vào việc xác định dạng bài tập đổi đơn vị đo nh thế nào?

*Ph ơng pháp thảo luận nhóm:

Đây là phơng pháp phát huy trí tuệ tập thể tạo điều kiện để học sinh khá giúp học sinh yếu, học sinh trung bình trao đổi, hỗ trợ nhau rèn luyện thành thạo kỹ năng đổi đơn vị đo lờng Có thể tổ chức thảo luận nhóm đôi, nhóm bốn Phơng pháp này thờng đợc sử dụng vào bớc đầu khâu luyện tập, giúp học sinh cùng nhau củng cố phơng pháp đổi đơn vị đo

*Ph ơng pháp trò chơi:

Đây là một trong những hình thức luyện tập đợc áp dụng rất dễ dàng trong loại bài tập rèn kỹ năng đổi đơn vị đo lờng Với nhiều cách chơi khác nhau sẽ giúp học sinh “ học mà chơi, chơi mà học” Học sinh thêm hứng thú học tập và tiếp thu bài tốt hơn Các trò chơi thờng đợc tổ chức là: tiếp sức, chọn kết quả đúng (có thể chơi đợc cả lớp, chỉ cần bộ số để học sinh giơ số có phép giải đúng), thử tài

toán học( hai đội có thể luân phiên đội này ra đề, đội kia giải và ngợc lại)

4 Phân loại bài tập đổi đơn vị đo độ dài ở lớp 2.

Để rèn luyện kỹ năng đổi đơn vị đo độ dài cho học sinh trớc hết giáo viên phải tìm hiểu kĩ nội dung, yêu cầu của sách giáo khoa

từ đó phân loại đợc các bài tập về đổi đơn vị đo Có thể chia các bài tập về đổi đơn vị độ dài ở lớp 2 thành 2 nhóm bài nh sau:

Dạng 1: Đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé

Dạng 2: Đổi từ đơn vị bé sang đơn vị lớn

II Thực trạng việc dạy đổi đơn vị đo độ dài cho học sinh lớp 2

1 Thuận lợi:

Việc rèn luyện kĩ năng đổi đơn vị đo độ dài ở lớp 2 có nhiều

điều thuận lợi về mặt kiến thức chuyển tải đều đợc trình bày một cách lôgic s phạm hợp lý trong sách giáo khoa lớp 2

Giáo viên thực hiện nghiêm túc chơng trình

2 Khó khăn:

Khi làm các bài tập về đổi đơn vị đo, nhiều học sinh còn lúng túng

Nguyên nhân:

- Do cha thuộc kỹ thứ tự các đơn vị đo đó

- Do còn nhầm lẫn quan hệ giữa các đơn vị đo độ dài

- Do khả năng tính toán còn hạn chế

- Lý thuyết cha đi đôi với thực hành

3 Khảo sát:

Từ đầu năm học, qua khảo sát những kiến thức có liên quan

đến đổi đơn vị đo độ dài ở lớp 2 tôi thấy:

Nắm bắt đợc thực trạng trên tôi đã đề ra một số biện pháp nhằm khắc phục những mặt yếu nh đã nêu ở trên nhằm nâng cao hiệu quả dạy học

III một số biện pháp rèn luyện kỹ năng đổi đơn vị đo độ dài

cho học sinh lớp 2

1 Dạng 1: Đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé.

*      Truyền thụ kiến thức:

Khi dạy các bài đêximét (dm), mét (m), milimet (mm), giáo viên cần cho học sinh:

a)     Nhận dạng đơn vị đo trên thớc một cách chắc chắn (học sinh

có thể dùng thớc đo một vật cụ thể và nêu kết quả đã đo đợc để khắc sâu kiến thức đã học)

b)     Nắm chắc và thuộc mối quan hệ giữa các đơn vị đo

1 m = 10 dm

1 dm = 10 cm

Học sinh phải tự rút ra 1 m = 10 dm = 100 cm ; mỗi đơn vị liền

kề nhau hơn kém nhau 10 lần

c)     Trong đầu óc non nớt của các em học sinh lớp 2 chỉ a tiếp thụ những kiến thức từ những trực quan cụ thể Nếu giáo viên chỉ cho học sinh quan sát thớc đo và nêu mối quan hệ các đơn vị đo mà không đợc trực tiếp cầm thớc đo cụ thể thì các em rất dễ quên và không hiểu bản chất của đơn vị đó

      Hiện nay, trong chơng trình sách giáo khoa không có phần thời gian nào cho học sinh thực hành kiến thức đã học về đơn vị đo để các em hiểu một cách chắc chắn kiến thức mà các em phải công

nhận Vì vậy trong các tiết dạy giáo viên nên bớt khoảng 5 phút để học sinh thực hành về đo

Ví dụ:

Khi dạy bài mét (m) mỗi bạn chuẩn bị một cái thớc dây tự đo độ dài, rộng chiếc bàn của mình theo hai đơn vị đo m và  dm Sau đó

tự đọc và viết kết quả Nh vậy các em sẽ rút ra mối quan hệ đơn vị

đo một cách chắc chắn

Cụ thể chiều dài bàn là: 1m 1dm = 11dm

-          Khi dạy bài khác cũng cho học sinh làm tơng tự nh vậy (Khi dạy bài dm cho học sinh đo kích thớc gạch lát nền lớp học Chẳng hạn kích thớc gạch mỗi chiều là 2 dm = 20cm)

-          Khi các em đã thành thạo về đo giáo viên có thể cho học sinh tập ớc lợng bằng mắt độ dài một số vật thể xung quanh nh độ dài bảng, lớp học Có nh vậy các em làm toán đổi mới dễ dàng

*     Hớng dẫn làm bài:

Đã nắm chắc nh vậy, nhng khi đổi và giải toán, nhiều em còn mắc lỗi, hay đổi sai Giáo viên cần hớng dẫn cho học sinh cụ thể:

 Ví dụ: Điền vào chỗ chấm:

        1 m = cm (1)

        1 m   = dm (2)

        3 m 5 cm = cm (3)

Mở rộng cho học sinh khá giỏi:

        2 m        =  cm (4)

        1m 2cm = cm ( 5)

Trớc khi làm bài, giáo viên hớng dẫn học sinh viết bảng đơn vị đo

độ dài ra nháp và tiến hành nh sau:

                    Cách thực hiện                        Nháp

* (1)       1m = cm

-     Viết số 1 vào hàng m Đơn vị cần đổi

là cm

ta viết số 0 vào hàng cm Nh vậy, hàng

dm nằm giữa m và cm cùng điền số 0,

nên nhìn vào nháp ta thấy:

       1m = 100 cm

 * (2)        1m = dm

-          Nh trên điền số 0 vào hàng dm

          m   dm  

cm   (1) 1     0      0  

Nhìn vào nháp ta thấy:

       1m = 10 dm

* (3)       3 dm 5cm = cm

Ta viết số 3 vào hàng dm; số 5 vào hàng

cm

Nh vậy:

       3 dm 5m = 35 cm

(2) 1     0  

(3)          3      5  

  (4) 2     0      0  

(5) 1     0      2  

     Với học sinh khá, giỏi mở rộng cho các em đổi theo cách viết nháp trên

    Ví dụ:

    * (4)       2m = cm

    Viết số 2 ở hàng mét, số 0 ở hàng cm, hàng dm ở giữa m và cm cùng điền số 0

Nhìn vào nháp:

                  2m = 200 cm

     *(5) Sau này với các số lớn hơn, nếu các em có gặp trong thực tế hãy làm nháp theo cách trên

                  1m 2cm = cm

    Viết số 1 vào hàng m số 2 vào hàng cm, hàng dm cha có, điền số

0 ta có:

                  1m 2 cm = 102 cm

2 Dạng 2: Đổi từ đơn vị bé sang đơn vị lớn

Ví dụ: 700cm = m

Cách 1: Bài này học sinh phải nắm vững quan hệ giữa các đơn

vị đo, nh vậy học sinh mới hiểu sâu, nhớ lâu và cũng từ đó học sinh suy ra cách nhẩm: Chữ số hàng đơn vị bao giờ cũng gắn với tên

đơn vị của nó và mỗi hàng tiếp theo gắn với 1 đơn vị liền trớc nó,

ta có 0(cm) 0(dm) 7(m) để đợc 700cm = 7m

Cách 2: Lập bảng.

Khi hớng dẫn học sinh lập bảng để đổi, giáo viên cần hớng dẫn kỹ:

- Xác định đúng yêu cầu bài tập cần đổi ra đơn vị nào

Đổi với bài tập đổi từ đơn vị nhỏ ra đơn vị lớn thì chữ số hàng đơn vị của nó luôn gắn với tên đơn vị đó trong bảng điền, sau đó cứ mỗi chữ số hàng tiếp theo gắn với 1 đơn vị liền trớc nó cho đến đơn vị cần đổi

IV Kết quả đạt đợc

Với các dạng bài tập mới và hớng dẫn cách làm bài nh trên, lớp tôi

đã khắc phục đợc lỗi cho học sinh hay sai Đó là một kinh nghiệm nhỏ tôi đã làm Tôi cho rằng lên lớp trên nhất là lớp 3, việc quy đổi theo cách trên sẽ không bị sai, là điều kiện tốt để khi lên lớp 4, lớp 5 khi

đổi đơn vị đo diện tích (S), thể tích (V) học sinh sẽ  làm tốt

Qua những năm trực tiếp giảng dạy, áp dụng việc đổi mới

ph-ơng pháp tôi đã đạt đợc một số kết quả sau:

1 Về nhận thức:

Học sinh có hứng thú, có thái đội tích cực trong học tập kỹ năng đổi đơn vị đo độ dài Các kiến thức lý thuyết về các đơn vị

đo các em đã nắm chắc Kỹ năng chuyển đổi đơn vị đo thành

thạo hơn, đặc biệt các em đã biết nhận dạng bài tập và xác định ngay phơng pháp làm bài

2 Về chất lợng: Chất lợng khá giỏi đợc nâng cao, đặc biệt những học sinh trung bình, yếu các em đã biết cách thực hiện và kết quả đạt khá

* Chất lợng cụ thể của lớp tôi giảng dạy nh sau:

Năm học

V Bài học kinh nghiệm

1 Giáo viên cần nắm chắc nội dung, chơng trình của từng đại lợng Làm tốt khâu soạn bài, chuẩn bị tốt hệ thống câu hỏi phân tích bài, phân định rõ dạng bài tâp

2 Trong quá trình dạy cần vận dụng linh hoạt các phơng pháp, rèn cho học sinh kỹ năng phân tích dạng bài tập Từ đó nắm đợc

ph-ơng pháp làm

3 Các dạng bài tập cần khái quát cách làm, khắc sâu đặc

điểm, phơng pháp

4 Việc đánh giá học sinh phải thờng xuyên, tăng cờng chấm chữa để đánh giá học sinh một cách chính xác và kịp thời Hớng dẫn học sinh tự đánh giá bài và kết quả của bạn, qua đó các em nắm chắc kiến thức

c Kết luận

Với kinh nghiệm cha phải là nhiều, tôi chỉ xin trình bày những

điều mà mình đã thực hiện trong quá trình giảng dạy về đổi đơn

vị đo độ dài Vì trình độ lý luận và thời gian giành cho nghiên cứu

có hạn nên đề tài này không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất

định Kính mong nhận đợc sự quan tâm, đóng góp của hội đồng khoa học để đề tài này đợc hoàn chỉnh hơn

Thái Thuỷ ngày 23 tháng 4 năm 2012

Đánh giá xếp loại của HĐKH nhà trờng Ngời viết

H

oµng ThÞ H¹nh