Là một giáo viên dạy lớp 5-6 tuổi tôi nhận thấy việc xây dựng môi trường trong lớp cho trẻ mầm non là việc làm đã được các giáo viên thực hiện từ lâu, nhưng nhìn chung việc xây dựng môi
Trang 1SÁNG KIẾN CẢI TIẾN KỸ THUẬT
Đề tài: “Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
trong lớp cho trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non”
1 Phần mở đầu
1 1 Lý do chọn đề tài:
Theo Tiến sĩ Phan Thị Thu Hiền: “Chương trình giáo dục mầm non tốt là một chương trình lấy trẻ làm trung tâm Có nghĩa là nó được xây dựng dựa trên hứng thú, nhu cầu, kinh nghiệm và khả năng của trẻ Chương trình này sẽ tạo cơ hội cho trẻ được phát triển toàn diện, không chỉ chú trọng tới sự phát triển trí tuệ mà còn nuôi dưỡng tâm hồn, phát triển thể chất và khả năng giao tiếp xã hội của trẻ”
Như vậy, lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non là một quan điểm tiến bộ
về vị trí của trẻ em và vai trò của giáo viên Quan điểm này định hướng cho giáo viên mầm non trong việc xây dựng, sử dụng hiệu quả môi trường giáo dục, lập kế hoạch giáo dục và tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ trong trường mầm non
Trong những năm gần đây, nhằm để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về nguồn lực con người phù hợp với sự phát triển của xã hội; giáo dục mầm non thường xuyên
có những đổi mới để cùng với toàn ngành thực hiện thành công nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị quyết số số 29-NQ/TW) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Một trong những điểm mới nổi bật của bậc học mầm non trong những năm qua đó là tiếp tục thực hiện ngày càng có chất lượng chương trình giáo dục mầm non
theo định hướng “Xây dựng trường MN lấy trẻ làm trung tâm”.
Là một giáo viên dạy lớp 5-6 tuổi tôi nhận thấy việc xây dựng môi trường trong lớp cho trẻ mầm non là việc làm đã được các giáo viên thực hiện từ lâu, nhưng nhìn chung việc xây dựng môi trường mới chỉ mang tính hình thức, chưa triệt để, chủ yếu trang trí theo đúng chủ đề đang thực hiện và việc xây dựng đó chưa xuất phát từ trẻ, chưa kích thích tính tò mò, khám phá của trẻ Do đó, khi học và chơi trẻ đang còn rất thụ động Vì vậy, tôi nhận thấy muốn giúp trẻ chơi mà học, học bằng chơi, đảm bảo tính cá biệt thì đòi hỏi giáo viên phải xây dựng được môi trường cho trẻ hoạt động trong lớp sao cho: Hứng thú, nhu cầu, khả năng, thế mạnh của mỗi trẻ đều được hiểu, được đánh giá đúng và được tôn trọng; mỗi trẻ đều có cơ hội tốt nhất có thể để thành công; mỗi trẻ đều có cơ hội để học bằng nhiều cách khác nhau, đặc biệt là thông qua vui chơi, để trẻ phát triển hết khả năng, năng lực của mình Hơn nữa, việc xây dựng môi trường học tập phù hợp cũng là một trong những nội dung tuyên truyền các bậc phụ huynh nuôi dạy trẻ theo khoa học
Bản thân tôi đã tìm hiểu tài liệu, học hỏi kinh nghiệm, suy nghĩ và tìm tòi để làm sao tìm ra nhiều biện pháp sáng tạo, đổi mới hình thức trong việc xây dựng và sử
Trang 2dụng môi trường trong lớp theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Những hiệu quả đạt được từ khi vận dụng sáng tạo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong việc xây dựng và sử dụng môi trường giáo dục trong lớp vào tổ chức thành công nhiều hoạt động học, hoạt động chơi, hoạt động hàng ngày trở nên hấp dẫn, phong phú và đạt hiệu quả cao hơn Trẻ tích cực, chủ động tham gia các hoạt động làm việc nhóm để được trải nghiệm, trao đổi, chia sẻ và trình bày ý kiến của mình; biết suy nghĩ và vận dụng những điều đã học vào thực tế cuộc sống, giải quyết các tình huống mà trẻ gặp phải Từ đó, giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, tích cực, chủ động; tư duy, sáng tạo, thích thú tìm tòi, khám phá trong quá trình tham gia các hoạt động giáo dục ở trường, ở lớp Quá trình thực hiện áp dụng việc xây dựng môi trường giáo dục trong lớp theo phương pháp lấy trẻ là trung tâm giúp tôi đã đúc rút được một số kinh
nghiệm và lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong lớp cho trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non”
1.2 Điểm mới và phạm vi áp dụng của đề tài:
1.2.1 Điểm mới của đề tài:
Đề tài đã nêu ra những biện pháp xây dựng, sử dụng môi trường giáo dục trong lớp cho trẻ 5-6 tuổi từ việc áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm có nghĩa: Xây dựng các góc hoạt động phong phú; có nhiều học liệu cho trẻ sử dụng theo nhiều cách sáng tạo khác nhau; có nhiều cơ hội cho trẻ lựa chọn học liệu và hoạt động để trẻ có thể: chủ động, vui chơi, tìm tòi khám phá, thực hành, trải nghiệm, sáng tạo, hợp tác với bạn
bè, trò chuyện và chia sẻ ý kiến Sử dụng môi trường giáo dục hợp lý tức là: Tổ chức nhiều hoạt động trong lớp; chia thành các nhóm và kiểm soát hoạt động của trẻ; phân công nhiệm vụ và phối hợp giữa các giáo viên phụ trách lớp; sắp xếp lại các góc trong lớp để lấy không gian thuận tiện cho trẻ chơi
1.2.2 Phạm vi áp dụng:
Đề tài này có thể áp dụng đối với lớp mẫu giáo 5-6 tuổi trong nhà trường trong năm học này và những năm tiếp theo Đề tài có thể áp dụng rộng rãi đối với các trường mầm non trên địa bàn huyện Lệ Thủy, các trường mầm non của tỉnh Quảng Bình
2 Phần nội dung
2.1 Thực trạng nội dung cần giải quyết:
Năm học 2018-2019 bản thân tôi trực tiếp giảng dạy lớp mẫu giáo 4-5 tuổi với tổng số là 35 cháu Bước vào thực hiện đề tài này lớp chúng tôi có được những thuận lợi và gặp một số khó khăn sau:
2.1.1 Thuận lợi:
Lớp tôi được sự quan tâm chỉ đạo chặt chẽ của Phòng GD-ĐT Lệ Thủy, ban giám hiệu nhà trường và tổ chuyên môn
Trang 3Nhà trường là một trong những đơn vị được đầu tư xây dựng cơ sở vật chất kiên
cố, trang thiết bị khá đầy đủ đảm bảo việc học tập và sinh hoạt của trẻ
Trẻ ở cùng một độ tuổi nên mức độ nhận thức tương đối đồng đều vì vậy việc dạy trẻ ở lớp rất thuận lợi Bản thân tôi cũng có nhiều cố gắng trong quá trình tự học,
tự rèn luyện, tìm tòi những nội dung mới để xây dựng môi trường và tạo hứng thú cho trẻ khi tham gia hoạt động
Tôi luôn luôn tận dụng những nguồn nguyên vật liệu phế thải rồi xử lý sạch để
có thể biến chúng thành những dụng cụ học tập và đồ chơi đơn giản giúp trẻ được học, được khám phá và khắc sâu kiến thức
Đa số phụ huynh nhận thức được tầm quan trọng đối với bậc học mầm non, tích cực hỗ trợ giáo viên, lớp về tinh thần cũng như vật chất để xây dựng môi trường trong lớp cho trẻ hoạt động
2.1.2 Khó khăn:
Trang thiết bị dạy học tuy đã được đầu tư mua sắm qua hàng năm khá đầy đủ song còn thiếu tính đồng bộ, ảnh hưởng phần nào đến sắp xếp bố trí sử dụng cho trẻ trong các hoạt động
Đa số trẻ trong lớp còn nhút nhát, không chủ động, mạnh dạn tham gia và đưa ra các nội dung chơi cho các hoạt động tập thể
Việc lựa chọn nguồn nguyên vật liệu, nơi cất giữ và bảo quản để đảm bảo sản phẩm có độ bền cao, sử dụng lâu ngày còn khó khăn
Việc xây dựng môi trường giáo dục là một việc làm đòi hỏi giáo viên phải sự sáng tạo, khoa học, khéo léo, đảm bảo tính thẫm mỹ cao mới kích thích sự chú ý của trẻ cho nên cần có sự kỳ công lâu dài Bên cạnh đó, ngoài các nguyên vật liệu tự kiếm giáo viên cũng cần một số nguyên vật liệu mua của các các công ty sản xuất giá thành cao
Phương pháp trang trí truyền thống đơn giản, không có độ mở không làm trẻ hứng thú
Kết quả trẻ tham gia vào các hoạt động tích cực còn hạn chế, chưa hứng thú vào môi trường trong lớp; cụ thể qua đợt khảo sát đầu năm như sau:
T
Chưa có
Tỷ lệ
%
Thỉnh thoảng
Tỷ lệ
%
Thường xuyên
Tỷ lệ
%
1
Trẻ hoạt động tích cực
vào môi trường đã tạo
trong lớp
15/35 42,9 16/35 45,7 10/35 28,5
2 Kỹ năng sử dụng môi
trường trong lớp 14/35 40 13/35 37,1 9/22 25.7
3 Hứng thú tham gia các
Trang 4Qua khảo sát thực tế nhận thấy kết quả tương tác giữa môi trường và chất lượng hoạt động của trẻ chưa cao, bản thân tôi luôn suy nghĩ để tìm ra những biện pháp, hình thức, đặc biệt là áp dụng quan điểm xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm để trẻ được hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm một cách tích cực, qua
đó kiến thức của trẻ được bổ sung và củng cố phong phú, giúp trẻ tham gia hoạt động tích cực hiệu quả hơn
2.2 Các giải pháp thực hiện:
2.2.1 Làm tốt công tác tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ:
Tự học hỏi để nâng cao năng lực, kỹ năng nghề nghiệp là điều đặt lên hàng đầu cho mỗi giáo viên Hiểu rõ điều đó, bản thân tôi đã tranh thủ mọi cơ hội, điều kiện có thể để tìm tòi, học hỏi, sáng tạo bằng nhiều cách khác nhau: Tham quan trường bạn,
dự giờ, tìm hiểu qua sách, báo, các phương tiện thông tin đại chúng đặc biệt mạng internet là một kênh thông tin phong phú để tôi khám phá tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm cho bản thân
Luôn nắm vững đặc điểm tâm sinh lý độ tuổi của trẻ để có các phương pháp tác động phù hợp, kích thích tính tò mò, hứng thú ở trẻ
Nghiên cứu chương trình GDMN mới để nắm vững mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục nhằm xây dựng môi trường cho trẻ phù hợp
Tham gia đầy đủ các buổi sinh hoạt chuyên đề của trường, của phòng, của sở, của Bộ GD&ĐT Tham gia lớp học nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ
Luôn có ý thức học hỏi chị em đồng nghiệp trong trường, trong cụm như dự giờ, tham quan để rút những kinh nghiệm cho bản thân trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ
Bám sát tài liệu “Hướng dẫn thực hành áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non” do bộ giáo dục đào tạo biên soạn Hơn nữa, năm học 2018-2019 là năm thực hiện chuyên đề trọng tâm “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong các cơ sở GDMN” Đây được xem như là kim chỉ nam để tôi mạnh dạn áp dụng trong việc xây dựng và sử dụng môi trường giáo dục trong lớp cho trẻ 5-6 tuổi tại trường
2.2.2 Tham mưu mua sắm cơ sở vật chất, trang thiết bị:
Bản thân tích cực tham mưu với BGH nhà trường và phối hợp với phụ huynh để mua sắm trang thiết bị phục vụ cho các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ và các loại
đồ dùng đồ chơi phục vụ học tập vui chơi của trẻ
Ví d ụ : Ngay từ đầu năm học, tôi rà soát các loại thiết bị phục vụ giảng dạy về các chủ đề trong năm học, các loại tranh môi trường xung quanh, các tập tranh truyện, các loại sách chương trình GDMN mới, các tuyển tập thơ chuyện bài hát
-bé tập làm nội trợ, sách hướng dẫn làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu mở, bì
Trang 5đựng sản phẩm cho trẻ để đề xuất nhà trường trang bị Rà soát các hạng mục đồ dùng,
đồ chơi cần học của trẻ trong năm như: (bút màu, đất nặn, bút chì, kéo, giấy tại hình, tranh lô tô các loại, bộ đồ dùng học toán cho cô và trẻ, vở toán ), đồ dùng cá nhân như: (dép đi trong nhà, khăn lau mặt, bàn chải răng, ca uống nước ) theo Thông tư
02 quy định để phối hợp với phụ huynh mua sắm đảm bảo cho trẻ học tập Trong quá trình thực hiện, còn thiếu những đồ dùng gì thì chúng tôi trực tiếp tham mưu đề xuất
để nhà trường có kế hoạch mua bổ sung cho lớp đảm bảo yêu cầu chăm sóc giáo dục trẻ trong nhà trường Vì vậy, đến thời điểm này lớp tôi được trang cấp đầy đủ tài liệu giảng dạy, thiết bị dạy học như: ti vi lớn 51 in thay cho việc sử dụng đèn chiếu, máy tính, bảng tương tác điện tử và còn đóng mới tủ nhôm kính đựng các đồ dùng cá nhân trẻ phù hợp với số lượng trẻ ở lớp
2.2.3 Phối kết hợp với phụ huynh.
Xã hội hóa giáo dục mầm non là một bài học thành công trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ tại trường và cũng là một chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài
Để phụ huynh giúp đỡ, hỗ trợ, hợp tác một cách tích cực, tự giác và có hiệu quả Vào buổi họp phụ huynh đầu năm học, tôi đã thông qua chương trình giảng dạy của lớp, đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng, mục đích, ý nghĩa, yêu cầu của công tác xây dựng môi trường học tập trong lớp đối với trẻ mầm non, thực trạng môi trường của lớp để phụ huynh có ý kiến đóng góp về ý tưởng, công sức, tiền của Vì vậy mà phụ huynh đã rất đồng thuận nhất trí ủng hộ kinh phí để trang trí các góc hoạt động trong lớp và mua các loại xốp màu, giấy đề can, bìa mika, giấy rô ki để trang trí tạo môi trường trong lớp học hấp dẫn trẻ
Ở bảng tuyên truyền của lớp, tôi thông báo rõ thời gian biểu, kế hoạch giảng dạy chủ đề lớn, chủ đề nhánh, trao đổi trực tiếp với phụ huynh trong các giờ đón và trả trẻ, mời phụ huynh tham quan lớp, tham quan triển làm đồ dùng đồ chơi tự làm, dự giờ một số tiết dạy để phụ huynh hiểu rõ sự cần thiết của việc trang trí môi trường và việc làm đồ dùng đồ chơi trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ ở trường mầm non
Từ đó, phụ huynh tự nguyện đóng góp nhiều loại sách báo, tranh ảnh, cây xanh ở góc thiên nhiên, các loại nguyên vật liệu trong gia đình có thể tái sử dụng được như chai nhựa các loại lon Trong từng chủ đề, nhiều phụ huynh còn sưu tầm trên mạng nhiều cách làm đồ dùng cho trẻ cho giáo viên tham khảo
Trong các phiên họp phụ huynh giữa năm, tôi thường nêu gương những phụ huynh có ý tưởng sáng tạo cùng với giáo viên làm đồ dùng đồ chơi, sưu tầm nguyên vật liệu để tạo thêm động lực cho phụ huynh trong việc phối kết hợp với giáo viên nhằm thực hiện tốt việc chăm sóc giáo dục các cháu
2.2.4 Xây dựng môi trường trong lớp
Trang 6Môi trường giáo dục có ảnh hưởng đến sự thành công trong học tập của trẻ và ảnh hưởng đến việc nội dung và kết quả mong đợi có đạt hay không Đặc biệt môi trường bên trong lớp học rất quan trọng bởi chúng cung cấp nhiều cơ hội học tập và vui chơi khác nhau cho trẻ
* Trang trí môi trường xung quanh lớp học:
Đối với trẻ mầm non, lớp học chính là mái nhà thứ hai của trẻ Cảm giác đầu tiên khi trẻ bước vào lớp đó là sự gần gũi, thân thiện giống nhà của mình Trong ngôi nhà ấy phải có sự tươi mới, hấp dẫn của những bức tranh, bức ảnh trang trí phù hợp theo chủ đề, phù hợp với lứa tuổi của trẻ
Vì vậy, để trẻ hứng thú khi đến lớp tôi đã mạnh dạn thay mảng tường các góc hoạt động bằng nội dung tranh vẽ phong phú về chủ đề và hình thức hấp dẫn đẹp mắt nhằm lôi cuốn trẻ tích cực tham gia các hoạt động
Khi trang trí mảng tường phía dưới, tôi chỉ dành 1/3 diện tích để dán các tranh ảnh có nội dung liên quan về chủ đề, 1/3 diện tích khác tôi dùng để tạo môi trường mở cho trẻ hoạt động ở các góc học tập, góc xây dựng, góc phân vai, 1/3 diện tích còn lại tôi dành để trưng bày sản phẩm huy động từ trẻ và từ phụ huynh trong việc trang trí môi truờng, như vậy vừa tiết kiệm thời gian vừa giúp trẻ hứng thú, tự tin khi sản phẩm của mình được trưng bày lên tường
Ví dụ : Chủ đề: “Thế giới động vật”
Góc xây dựng: Tôi chỉ dán một tranh mẫu về gợi ý nội dung xây dựng theo chủ
đề tuần đó, phần tường còn lại tôi miếng dán âm dương dán sẵn và dán chữ (Bé dùng nguyên vật liệu và dụng cụ gì để xây, công trình của bé) cùng với hình ảnh các nguyên vật liệu bằng bìa cứng do các cháu làm như xi măng, gạch, cây xanh, xô, xẻng, bay, cào để ở rỗ nhựa trong góc, các loại hình khối để trẻ lắp ghép thành công trình; khi chơi trẻ không chỉ được biết nội dung trong góc xây gì mà trẻ phải chọn được các nguyên vật liệu và dụng cụ để xây nên công trình đó, trẻ chọn các hình để gắn để gắn lên tường nói lên ý định trẻ sẽ lắp ghép công trình gì
Góc học tập: Để tạo ra sự lạ mắt và hấp dẫn nhằm thu hút sự chú ý của trẻ, tôi
đã ứng dụng các trò chơi thông minh của phần mềm kidrmart với ngôi nhà toán học của nàng bò MILLER gồm các căn phòng: Phòng lắp ghép, Máy đếm số, Trạm phân loại… với các hình ảnh ngộ nghĩnh khác nhau phù hợp với chủ đề trẻ đang thực hiện Với căn phòng Máy đếm số, trẻ sẽ được đếm các con vật, chơi trò chơi làm một con bọ với các loại đốm, đuôi, chân theo yêu cầu và theo ý thích; hay với “Trạm phân loại” trẻ sẽ được phân nhóm các con vật theo nơi sống, theo đặc điểm bằng cách dán lên các thùng trong trạm Để tăng thêm phần hấp dẫn của trẻ với sách, tôi đã tạo một khoảng không gian riêng với các loại hộp gắn tường để búp bê, rối tay và sách; phía dưới tôi sử dụng các lốp xe được trang trí với các loại trái cây như dưa hấu, trái
Trang 7wiki để làm bàn, ghế cho trẻ ngồi Như vậy, trẻ được xem sách trong không gian ngồi thoải mái vừa chơi với thú bông, vừa chơi với sách rất thích thú, như mời gọi trẻ đến Góc nghệ thuật: Tôi dành khoảng trống cho trẻ trưng bày các sản phẩm của mình theo từng chủ đề nhánh như các sản phẩm nặn, vẽ, xé dán, ghép hình.Và đặc biệt hơn, tôi đã thiết kế cho trẻ một sân khấu biểu diễn âm nhạc có các loại nhạc cụ phong phú được bố trí hợp lý như: đàn tơ rưng, đàn đá, đàn ogan, đàn ống được để hai bên sân khấu; những nhạc cụ khác như trống cơm, trống lắc, đàn ghi ta, song loan, thanh gõ, trống vỗ được gắn ở các móc trên tường vừa tiết kiệm diện tích, vừa mang tính chất trang trí mà vẫn hấp dẫn trẻ….Với cách bày trí như vậy trẻ sẽ dễ dàng lấy, sử dụng và cất sau khi chơi
Trang trí hình ảnh theo hình thức cuốn chiếu theo các chủ đề nhánh của từng tuần tức là mỗi tuần phải trang trí làm nổi bật nội dung chủ đề tuần đó
Hình ảnh sưu tầm phải rõ ràng, màu sắc đẹp, dưới mỗi bức tranh tôi dán các dòng chú thích với kiểu chữ vnAvant giúp trẻ luyện nhận biết, phát âm chữ cái Các hình ảnh được dán vừa tầm mắt của trẻ: Không quá cao, không quá thấp
Ở phòng đón trẻ, từ đầu năm học tôi đã thay đổi các mảng tuyên truyền với hình thức đẹp, nội dung phong phú cập nhật thông tin cần thiết gần gũi với trẻ, với phụ huynh như mảng dành góc sinh nhật bé trong tháng, mảng dành cho bản tin của lớp
về chương trình giảng dạy, lịch sinh hoạt, mảng dành cho gia đình và bé; các thông tin về phòng tránh đuối nước, an toàn trường học…
* Xây dựng góc hoạt động trong lớp.
Hoạt động góc là một hình thức hoạt động đặc biệt trong đời sống của trẻ mầm non, đó là nơi trẻ thỏa mãn sở thích, nhu cầu vui chơi, nhận thức và cảm nhận về thế giới xung quanh Hoạt động góc giúp trẻ rèn luyện, củng cố kiến thức đã học, là nơi trải nghiệm, trao đổi, chia sẽ và trình bày ý kiến của mình hay khám phá những cái mới và phát huy khả năng sáng tạo của trẻ Trong giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, các góc hoạt động chính được duy trì thường xuyên, trẻ không cần phải di chuyển hoặc đóng lại Vì vậy, tôi đã suy nghĩ cẩn trọng về việc bố trí, sắp xếp các góc rất linh hoạt phù hợp
Trong lớp tôi đã xây dựng một số góc cố định như: góc xây dựng, góc nghệ thuật, góc phân vai và một số góc di động có thể thay đổi cho nhau tùy từng chủ đề như góc học tập, góc dân gian, góc vận động, góc kỹ năng của bé, salon tóc, trung tâm thời trang Cách bố trí như vậy giúp tôi dễ dàng làm mới môi trường trong lớp qua từng chủ đề nhằm tạo sự mới lạ, kích thích hứng thú trẻ khám phá
Ví dụ:
+ Chủ đề “Bản thân” tôi đã xây dựng 3 góc cố định (góc xây dựng, góc nghệ thuật, góc phân vai) trong lớp và góc “Kỹ năng của bé” nhằm giúp trẻ trải nghiệm các
kỹ năng năng sống phục vụ bản thân như chải tóc, tết tóc, cột tóc, cải – mở cúc áo,
Trang 8xếp dép, cởi – mặc áo quần Đến chủ đề “Nghề nghiệp” tôi thay bằng góc “Trung tâm thời trang, salon tóc của bé” ở đó trẻ được hóa thân vào các nghề cắt tóc, thợ may bằng kinh nghiệm của trẻ Còn với chủ đề “Bé vui hội trung thu” trẻ được trải nghiệm với các trò chơi dân gian, cách làm đèn trung thu ở “Góc dân gian”
Như vậy, sự đa dạng các góc cho trẻ hoạt động trong lớp rất có ý nghĩa bởi: Trẻ
có thể “chơi mà học, học bằng chơi”; tạo ra nhiều cơ hội cho trẻ thực hành và học hỏi; trẻ có nhiều sự lựa chọn hơn để có thể thực hiện theo hứng thú của mình Hơn nữa, góc chơi còn giúp giáo viên có thể sử dụng để hỗ trợ cho kế hoạch dạy và học, đặc biệt là hỗ trợ từng cá nhân trẻ và từng nhóm nhỏ
Khi thiết kế các góc hoạt động, tôi luôn chú ý sắp xếp hợp lý sao cho:
Góc yên tĩnh xa góc ồn ào (góc phân vai xa góc học tập, góc sách) hoặc các góc
có thể sắp xếp cạnh nhau như góc xây dựng và góc phân vai kề nhau tạo sự liên kết các nhóm chơi ở trong hai góc, góc xây dựng tránh nơi đi lại; Góc thiên nhiên tôi đã tận dụng khoảng hiên ngoài lớp cho trẻ hoạt động thoải mái tránh sự ồn ào cho các góc khác
Bên cạnh việc sắp xếp phù hợp, tôi còn tạo ranh giới giữa các góc hoạt động như: Tận dụng các giá đồ chơi tạo thành ranh giới các góc, khoảng rộng ở các góc cách nhau hợp lý để đảm bảo an toàn và thuận tiện cho trẻ vận động Ranh giới ở các góc không che tầm nhìn của trẻ và không cản trở việc quan sát của giáo viên Đặt tên góc đơn giản, gần gũi, dễ hiểu phù hợp nội dung chủ đề đang thực hiện VD: Khi thực hiện chủ đề “Gia đình”, ở góc sách có thể đặt tên “Thư viện gia đình bé” nhưng ở chủ đề “Thế giới thực vật” có thể đặt tên “Vườn cổ tích” hay “Thư viện các loài cây”
* Học liệu và phương tiện trong góc hoạt động:
Học liệu và phương tiện trong góc hoạt động có vai trò hỗ trợ giáo viên lập kế hoạch học tập cho trẻ; kích thích trẻ tham gia, làm phong phú hoạt động chơi và học của trẻ Vì thế khi sử dụng học liệu và phương tiện trong góc hoạt động, tôi luôn chú ý:
Đồ dùng, học liệu trong các góc tôi không bày quá nhiều, tràn lan các chủ đề
mà ý định tôi muốn trẻ làm được gì, học được gì, ôn luyện kỹ năng gì hay khám phá điều gì thông qua chủ đề đó tôi mới bày ra Trong góc luôn có nhiều loại đồ dùng, học liệu khác nhau: vật thật, tranh ảnh, sơ đồ, mô hình, ký hiệu bao gồm cả nguyên vật liệu thiên nhiên, vật liệu tái chế, đồ dùng thường ngày; có thể dùng theo nhiều cách khác nhau và cung cấp những kiểu học khác nhau
Ví dụ:
Chủ đề “Tết cổ truyền”
Ở góc phân vai: Tôi vẫn để các đồ chơi nhóm bán hàng và nấu ăn nhưng tôi
Trang 9chuẩn bị nhiều hơn các đồ dùng đồ chơi về các loại bánh, mứt, hoa, quả và các món
ăn mang đậm tính đặc trưng của dân tộc, tính địa phương Qua đó, giáo dục trẻ biết
về cách chế biến các món ăn đặc trưng trong tết cổ truyền dân tộc
Góc nghệ thuật: Ngoài các loại nhạc cụ như: đàn đá, đàn tơ rưng, đàn ocgan, đàn ống; các loại trống và các loại nhạc cụ khác thì ở đó luôn có sắn các nguyên vật liệu tự kiếm từ thiên nhiên và tái chế: các loại hạt, vỏ sò, vở thạch dừa, các loại lá khô, rơm rạ, mo cau, chiếu lác, cát nhuộm màu để cho trẻ có nhiều học liệu sử dụng cho nhiều cách sáng tạo khác nhau, trẻ chủ động lựa chọn học liệu để sáng tạo theo ý tưởng của mình
Góc học tập: Ngoài những loại tranh ảnh lô tô, sách truyện thì còn có các loại họa báo, lịch treo tường với các hình ảnh đẹp mắt, phong phú về nội dung cho phép trẻ cắt dán thành các bộ sưu tập về các chủ đề động vật, thực vật, sản phẩm các nghề, các lễ hội, các danh lam thắng cảnh
Những đồ chơi nặng đặt ở dưới đất, những đồ chơi có nhiều bộ phận phải để rời đặt theo bộ nhằm phát huy các hoạt động tư duy ở trẻ
Đồ dùng đồ chơi để ở dạng mở, để theo từng loại, có ký hiệu riêng, vừa tầm với trẻ để trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ lựa chọn và dễ cất sau khi chơi xong
Ví dụ: Nơi để xếp gạch xây dựng tôi vẽ hình viên gạch, dưới có chữ, ép plactic dán ở kệ gỗ đó Chỉ cần nhìn vào hình ảnh minh họa trẻ sẽ dễ dàng cất đồ chơi đúng nơi trẻ đã lấy ra
- Màu sắc, hình dáng các đồ dùng đồ chơi đẹp, hấp dẫn trẻ, đảm bảo an toàn
- Thường xuyên vệ sinh các giá đồ cùng, đồ chơi sạch sẽ bằng cách huy động cùng làm vào thời điểm cuối ngày
- Các đồ dùng cá nhân của trẻ có nhãn, có ký hiệu riêng (hoặc có ảnh) đã được tôi làm ký hiệu từ đầu năm học, giúp trẻ làm quen với số đồng thời giúp trẻ tự lấy, cất
đồ dùng mà không cần sự trợ giúp của cô Qua đó giáo dục trẻ có ý thức tự bảo quản
đồ dùng của mình
Ví dụ: Tôi chuẩn bị cho mỗi trẻ mỗi bì hồ sơ, bên ngoài có dán chữ, ký hiệu và
ảnh của trẻ để trẻ để sản phẩm vẽ, vở toán, bút chì, bút màu Đến khi học trẻ sẽ tự lấy
đồ dùng cần học và cất theo đúng vị trí của mình
- Huy động sự tham gia của trẻ trong việc làm đồ dùng, đồ chơi, tranh ảnh từ các nguồn nguyên vật liệu mở (ưu tiên các nguyên vật liệu từ thiên nhiên, sẵn có ở địa phương và tái sử dụng) phù hợp với từng chủ đề nhưng có thể sử dụng cho nhiều hoạt động khác nhau, nhiều chủ đề khác nhau
Ví dụ: Góc nghệ thuật
Với những vỏ hộp thạch dừa nhỏ tôi xử lý sạch phun màu, trẻ có thể làm nhiều
đồ chơi như: làm chùm nho (Chủ đề: Một số loại quả); Làm thành các côn trùng như con sâu; ghép thành những bông hoa (Chủ đề: Một số loại hoa và Tết thiếu nhi 1/6)
Trang 10Hay những vỏ sò, vỏ hến xử lý sạch rồi phủ màu tôi hướng dẫn trẻ làm thành những con bướm, con cua, con gà (chủ đề: Thế giới động vật), xâu thành chuông gió (chủ đề trường MN) và những nguyên vật liệu đó có thể chơi ở góc xây dựng xây ao cá, học đếm, làm quen môi trường xung quanh Hay từ những vỏ gáo dừa tôi cùng trẻ làm thành những con rùa (Chủ đề: động vật sống dưới nước) rồi làm thành gáo dừa để chơi đong nước ở góc thiên nhiên
2.2.5 Hướng dẫn trẻ hoạt động:
* Ở hoạt động góc.
Hoạt động góc là hình thức tổ chức cho trẻ học hoặc chơi theo sở thích và cá nhân hoặc nhóm nhỏ để trẻ thực hiện mục tiêu và nội dung giáo dục Tại các góc hoạt động trẻ được trải nghiệm, củng cố, rèn luyện những kiến thức, kỹ năng đã được học trong hoạt động chung; được khám phá tìm tòi phát hiện những cái mới ở
xung quanh
Vậy muốn trẻ chơi hiệu quả, tích cực, sáng tạo, nghĩ ra nhiều cách chơi thì ngay
từ đầu tôi phải biết cách giới thiệu cho trẻ làm quen các góc chơi; quản lý tốt trẻ chơi trong các góc và hoạt động mọi lúc mọi nơi Biện pháp này giúp trẻ tự tin khi lựa chọn hoạt động, chủ động tìm kiếm đồ chơi khi cần, triển khai trò chơi, thu dọn và cất
đồ chơi đúng nơi qui định
Việc giới thiệu cho trẻ làm quen với các góc chơi tiến hành chủ yếu vào đầu năm học, khi trẻ còn bỡ ngỡ, chưa quen với đồ dùng đồ chơi trong lớp, chưa biết tên,
vị trí đồ chơi và các khu vực để chơi cụ thể: Cho trẻ lựa chọn góc mà trẻ muốn chơi hoặc thu hút trẻ vào các góc khác nhau; giúp trẻ ổn định tại các góc; nói chuyện với trẻ tại các góc và giúp trẻ tham gia các hoạt động trong góc như một người bạn- giúp
hỗ trợ việc học bằng chơi của trẻ; cùng với trẻ xây dựng những quy tắc đơn giản, rõ ràng và tôn trọn lẫn nhau Vì vậy, tôi phải giúp trẻ biết nơi để các để đồ chơi, các góc chơi bắt đầu từ đâu, kết thúc ở đâu
Khi trẻ quen dần với các góc chơi và vị trí các đồ chơi thì đầu giờ chơi tôi giới thiệu nội dung chơi của chủ đề nhánh
Khi chơi, tôi chú ý bao quát, động viên, hướng dẫn trẻ triển khai nội dung chơi, chú ý những trẻ rụt rè nhút nhát Có thể nhập vai cùng trẻ để gợi ý nội dung chơi khi trẻ lúng túng hay gợi ý trẻ sáng tạo nên các nội dung chơi mới dựa trên ý tưởng của trẻ
Ví dụ: Chủ đề: “Côn trùng”
Góc nghệ thuật: Các nguyên vật liệu tôi chuẩn bị sẵn như cánh hoa, vỏ sò, lá cây, cỏ, vỏ thạch dừa, keo dán, keo hai mặt, bìa đã phun màu nền Khi chơi, trẻ đến góc đã chọn nhưng còn lúng túng chưa biết làm gì với những nguyên vật liệu cô đã chuẩn bị sẵn Tôi đến và hỏi trẻ: Những cánh hoa hồng này con thấy giống cánh con côn trùng nào mà cháu từng thấy Nếu lấy cánh hoa làm cánh (bướm, chuồn chuồn )