(SKKN mới NHẤT) SKKN một số biện pháp tạo hứng thú cho trẻ 5 6 tuổi làm quen với môi trường xung quanh

Vì kiến thức của môn học cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh có liên quan tới các môn học khác, mà trẻ ở độ tuổi mẫu giáo lớn càng cần phải cho trẻ nắm bắt kiến thức một cách đầy

Một số biện pháp tạo hứng thú cho trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với môi

trường xung quanh

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN 1.

Lời giới thiệu:

   Nhu cầu khám phá, tìm hiểu về thế giới xung quanh của con người đã xuất hiện ngay từ khi còn nhỏ, từ lúc mới sinh ra, khi cất tiếng khóc chào đời trẻ

đã có nhu cầu tìm hiểu, nhu cầu giao tiếp, nhu cầu khám phá về thế giới xung quanh và khi trẻ càng lớn thì nhu cầu đó ngày càng lớn hơn, trẻ muốn khám những điều mới lạ, thú vị đang diễn ra của một “xã hội người lớn” nhưng vì trẻ nhỏ chưa có vốn sống, vốn kinh nghiệm, trẻ chưa thể tự khám phá được

về thế giới xung quanh nên người lớn phải giúp đỡ trẻ, phải tổ chức, hướng dẫn trẻ tham gia vào các hoạt động nhằm cho trẻ làm quen, khám phá về môi trường xung quanh. Khi trẻ được làm quen với thế giới xung quanh sẽ giúp trẻ  tích luỹ được vốn  sống, vốn kinh nghiệm, trẻ tích luỹ được những kiến thức, kỹ năng về tự nhiên và xã hội, giúp trẻ khám phá ra những mối quan hệ

và lý giải được những câu hỏi: Vì sao? Tại sao? Sao lại như vậy?

      Thông qua việc cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh sẽ giúp trẻ được phát triển toàn diện về các mặt về đạo đức, nhận thức, thể lực, thẩm mỹ

và lao động, nhân cách của trẻ được hình thành, phát triển và đó là mục đích hàng đầu của ngành học mầm non nói riêng và ngành giáo dục nói chung       Mặt khác: Nhu cầu ham hiểu biết đã kích thích hứng thú nhận thức ở trẻ. Nó thể hiện ở mong muốn biết cái mới, làm rõ cái chưa biết về đặc điểm, tính chất của sự vật, hiện tượng xung quanh, muốn tìm hiểu bản chất của sự vật hiện tượng và mối quan hệ giữa chúng. Hứng thú nhận thức thôi thúc trẻ tìm cách thoả mãn, tạo ra khoái cảm, sự thích thú và có khả năng huy động sinh lực một cách tối đa để cố gắng đạt mục đích. Hứng thú nhận thức của trẻ thường được thể hiện trong các hoạt động đặc trưng của lứa tuổi như vui chơi, học tập, lao động, sinh hoạt hàng ngày.

Trong thực tế, việc cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh đã được nhiều giáo viên rất quan tâm, giáo viên đã biết cách tổ chức cho trẻ tham gia vào các hoạt động nhằm tìm hiểu về môi trường xung quanh và hiệu quả đạt được rất cao. Đó là: Trẻ đã có những kiến thức, những hiểu biết cơ bản về một số sự vật, hiện tượng xung quanh như: biết tên gọi, cấu tạo, đặc điểm, ích lợi, biết được sự giống và khác nhau của 2 – 3 đối tượng… của các sự vật và hiện tượng xung quanh.

Nhưng bên cạnh đó, vẫn còn hiện tượng là một số giáo viên chưa biết cách tổ chức hoạt động cho trẻ, chưa biết vận dụng những biện pháp linh hoạt, sáng tạo vào trong quá trình dạy trẻ và đặc biệt là chưa biết thu hút sự tập trung chú ý, chưa tạo được hứng thú, niềm say mê, sự tích cực tham gia vào các hoạt động của trẻ nên sự nhận thức của trẻ về thế giới xung quanh còn chưa chắc chắc, trẻ còn hay quên, hay nhầm lẫn, chưa rèn luyện được kỹ năng cho trẻ dẫn tới hiệu quả giáo dục chưa cao. Và đặc biệt nhận thức của trẻ về thế xung quanh còn đơn lẻ, những biểu tượng, những kiến thức, nhứng kỹ năng cũng như những thái độ của trẻ về thế giới xung quanh còn chưa chính xác Đứng trước vấn đề trên, tôi nghĩ rằng nếu tình trạng đó cứ diễn ra lâu dài thì

sẽ ảnh hưởng đến chất lượng học của trẻ, ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của trẻ. Vì kiến thức của môn học cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh có liên quan tới các môn học khác, mà trẻ ở độ tuổi mẫu giáo lớn càng cần phải cho trẻ nắm bắt kiến thức một cách đầy đủ, chính xác, chắc chắn để trẻ có cơ sở học tốt, chuẩn bị tâm thế cho trẻ sẵn sàng bước vào lớp một – môi trường học tập mới đối với trẻ, nên tôi đã nghiên cứu những nguyên nhân: Vì sao trẻ chưa hứng thú, chưa tập trung chú ý trong giờ làm quen với môi trường xung quanh?

2 Tên sáng kiến:

Với những băn khoăn trên về thực tế công tác chăm sóc, giáo dục trẻ trong các

cơ sở giáo dục mầm non và với mong muốn cho trẻ mầm non được được thỏa sức tham gia khám phá một thế giới sinh động, hấp dẫn đang diễn ra trong mắt

trẻ thơ. Tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ 5 – 6 tuổi

trong giờ làm quen với môi trường xung quanh” để giúp được phát triển

trường mầm non Hoa Sen, huyện Lập Thạch.

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:

Báo cáo sáng kiến kinh nghiệm với đề tài: “Một số biện pháp gây hứng thú

cho trẻ 5 – 6 tuổi trong giờ làm quen với môi trường xung quanh” được

áp dụng trong lĩnh vực phát triển nhận thức dành cho trẻ mầm non ở bộ môn Phương pháp cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh.

Mặt khác, đây là một đề tài mang tính thực tiễn, được áp dụng vào quá trình giảng dạy không chỉ dành riêng cho môn học Làm quen với môi trường xung quanh mà còn có khả năng áp dụng cho tất cả các môn học khác để tạo hứng thú cho trẻ như môn: Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, Làm quen với toán, tạo hình, âm nhạc…Hay khi tổ chức các hoạt động khác như: Hoạt động góc, hoạt động ngoài trời, ….

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:

      Sau khi đề ra những giải pháp nhằm giúp cho trẻ có thể lĩnh hội những kiến thức, kỹ năng và thái độ về thế giới xung quanh thì đề tài nghiên cứu đã được áp dụng đối với trẻ lớp mẫu giáo 5 – 6 tuổi A3 tại trường mầm non Hoa Sen, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc vào ngày 02/3/2017.

7 Mô tả bản chất của sáng kiến:

7.1 Về nội dung của sáng kiến:

7.1.1 Về cơ sở lý luận:

Để có thể đưa ra các giải pháp hữu hiệu và có những điều kiện áp dụng được những giải pháp thì bản thân tôi cũng đã đầu tư nghiên cứu về một số cơ sở

lý luận có liên quan đến vấn đề sự hứng thú và tập trung chú ý của trẻ để trẻ

có thể chủ động lĩnh hội, khám phá thế giới xung quanh. Đó là những khái niệm về hứng thú, về chú ý và sự chuyển hoá từ chú ý không chủ định sang chú ý có chủ định và ngược lại

a Khái niệm về hứng thú:

 Có rất nhiều các nhà nghiên cứu đã đưa ra các quan điểm, các khái niệm khác nhau về hứng thú. Nhưng tiêu biểu là nhóm tác giả: Phạm Minh Hạc –

Lê Khanh – Trần Trọng Thủy cho rằng: Khi ta có hứng thú về một cái gì đó, thì cái đó bao giờ cũng được ta ý thức, ta hiểu ý nghĩa của nó đối với cuộc sống của ta. Hơn nữa ở ta xuất hiện một tình cảm đặc biệt đối với nó, do đó hứng thú lôi cuốn hấp dẫn chúng ta về phía đối tượng của nó tạo ra tâm lý khát khao tiếp cận đi sâu vào nó.

Nguyễn Quang Uẩn trong tâm lý học đại cương đã cho ra đời một khái niệm tương đối thống nhất: Hứng thú là thái độ đặc biệt của cá nhân đối với đối tượng nào đó, vừa có ý nghĩa đối với cuộc sống, vừa có khả năng mang lại khoái cảm cho cá nhân trong quá trình hoạt động.

Xét về mặt khái niệm: Hứng thú là một thái độ đặc biệt của cá nhân đối với đối tượng, thể hiện ở sự chú ý tới đối tượng, khao khát đi sâu nhận thức đối tượng sự thích thú được thoả mãn với đối tượng.

      Trong đề tài nghiên cứu của tôi sử dụng khái niệm hứng thú của Trần Thị Minh Đức làm công cụ: Khái niệm được định nghĩa như sau: “Hứng thú là thái độ đặc biệt của cá nhân đối với đối tượng nào đó, vừa có ý nghĩa đối với cuộc sống, vừa có khả năng đem lại khoái cảm cho cá nhân trong quá trình hoạt động”.

      Trong các hiện tượng tâm lí, chú ý là một hiện tượng tâm lí độc đáo, luôn xuất hiện kèm theo các hoạt động, cũng như luôn có mặt trong các quá trình nhận thức của cá nhân, làm cho chúng diễn ra với những sắc thái khác nhau. Trong môi truờng xung quanh với vô vàn sự vật và hiện tượng tác động vào, ý thức con người phải biết lựa chọn, biết tập trung vào một số sự vật, hiện tượng nào đó của hiện thực hoặc một số thuộc tính của chúng, nhằm có sự phản ánh rõ ràng những sự vật, hiện tượng hoặc những thuộc tính của sự vật, hiện tượng đó, còn các sự vật hiện tượng khác ta không để ý tới, hoặc để ý tới một cách mơ hồ không rõ ràng. Sự tập trung tư tưởng để nhận thức một số đối tượng hay hiện tượng nào đó gọi là chú ý

Vậy, “Chú ý là sự tập trung của hoạt động tâm lý vào một hoặc một số đối tượng nào đó, nhằm phản ánh chúng một cách đầy đủ, rõ ràng nhất.”

c Sự chuyển hoá từ chú ý không chủ định sang chú ý có chủ định và ngược lại:

 Trong quá trình dạy học khi tổ chức hoạt động chú ý cho trẻ, giáo viên phải tạo ra sự chuyển hoá từ chú ý không chủ định sang chú ý có chủ định và ngược lại để đạt được hiệu quả cao hơn bằng cách: Trước hết, tạo ra một đối tượng mới lạ, hấp dẫn, sinh động để thu hút sự tập trung chú ý của trẻ ( chú ý không chủ định), tiếp theo giáo viên gợi ý, nêu rõ mục đích nhiệm vụ cần chú

ý và tổ chức sự chú ý để duy trì chú ý của trẻ được lâu hơn.

Như vậy là đã chuyển chú ý từ không chủ định sang chú ý có chủ định. Khi trẻ học căng thẳng vì trẻ tập trung chú ý quá lâu thì giáo viên phải tạo lại cho đối tượng đang được chú ý một sức hấp dẫn mới, cuốn hút sự chú ý của trẻ một cách tự nhiên, say mê mà vẫn không mệt mỏi ( chuyển chú ý từ có chủ định sang không chủ định)

7.1.2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu:

a Thực trạng của việc tổ chức tiết học cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh:

         Trong quá trình chăm sóc, giáo dục trẻ một số giáo viên đã thực hiện theo đúng chương trình giáo dục mầm non mà Ngành, Phòng giáo dục đã quy định đó là đã tổ chức cho trẻ tham gia đầy đủ các hoạt động làm quen với môi trường xung quanh theo các chủ đề. Khi tổ chức tiết học đã thực hiện theo đúng phương pháp bộ môn, thực hiện đầy đủ và đúng trình tự các bước, các phần, bài dạy có đầy đủ nội dung kiến thức. Trong tiết dạy cũng đã chuẩn

bị đủ đồ dùng dạy học nhưng tôi thấy giờ học đạt kết quả không cao. Trong giờ học, trẻ không tập trung chú ý, trẻ có vẻ mệt mỏi, chán nản, uể oải, không chú ý nghe cô giảng bài, lười suy nghĩ. Có rất ít trẻ tham gia tích cực vào các hoạt động, trẻ không hăng hái giơ tay phát biểu ý kiến dẫn tới khả năng ghi nhớ, khả năng quan sát, phân biệt và kỹ năng phân tích, so sánh của trẻ kém Trẻ không nắm bắt được kiến thức mà cô giáo truyền đạt và có nhiều trẻ kiến thức nắm bắt được không chắc chắn, hay quên, khi cô đặt câu hỏi thì trẻ không trả lời được, hoặc trả lời ấp úng, không chính xác, rõ ràng.

Với tình trạng trên, nên chất lượng giờ dạy của lớp rất thấp, các tiết dạy trẻ làm quen với môi trường xung quanh của lớp được nhà trường dự giờ chỉ đánh giá xếp loại Khá, thậm chí có những tiết dạy xếp loại Đạt yêu cầu.

b Khảo sát thực tế:

Trước khi thực hiện đề tài nghiên cứu để đề xuất ra một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ trong giờ làm quen với môi trường xung quanh ở lớp 5 – 6 tuổi A3 Trường Mầm Non Hoa Sen – Thị trấn Lập Thạch – Huyện Lập Thạch – Tỉnh Vĩnh Phúc tôi đã có những tiết cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh như “Tìm hiểu về lớp học của bé”, “Tìm hiểu về gia đình bé” “Tìm hiểu

về một số loại rau”…, tôi thấy trẻ chưa hứng thú, chưa tập trung chú ý, chưa hưng phấn, sự tham gia tích cực của trẻ còn ít. Nhiều trẻ mệt mỏi, không tập trung, không hứng thú, chưa lĩnh hội được các kiến thức của bài học, chưa đáp ứng được mục tiêu giáo dục.

Trước những băn khoăn đó, tôi đã tiến hành khảo sát thực tế của trẻ tại lớp 5

- 6 tuổi A3 trường Mầm non Hoa Sen – Huyện Lập Thạch – Tỉnh Vĩnh Phúc do tôi phụ trách về khả năng hứng thú, tập trung chú ý, sự tham gia tích cực của trẻ trên tổng số 38   cháu trong giờ làm quen với môi trường xung quanh như sau:

4 Loại yếu, kém 0 0

      Như vậy, có 10/38 trẻ = 26,3% trẻ đã hứng thú và chú ý tốt trong quá trình tôi tổ chức cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh, có 15/38 trẻ = 39,5% cháu hứng thú chưa nhiều chỉ ở mức độ Khá. Còn 13/38 = 34,2% trẻ hứng thú ở mức độ Trung bình, chưa tập trung chú ý nhiều, còn mệt mỏi trong quá trình học tập.

7.2 Về khả năng áp dụng của sáng kiến:

7.2.1 Biện pháp 1: Đồ dùng, đồ chơi phải đủ, đẹp, hấp dẫn, an toàn cho trẻ.

Yếu tố quan trọng đầu tiên để lôi cuốn được sự hứng thú của trẻ là đồ dùng,

đồ chơi phải đẹp, hấp dẫn, phong phú sinh động nhằm kích thích hứng thú, tò

mò lòng ham hiểu biết của trẻ và đồ dùng đồ chơi phải đảm báo an toàn cho trẻ trong quá trình sử dụng để tránh gây ra những thương tích cho trẻ. Có như vậy thì trẻ mới hứng thú học bài. Cụ thể : Khi sử dụng tranh ảnh để dạy trẻ thì tôi đã chọn những tranh còn mới, có màu sắc tươi tắn, đường nét rõ ràng, đẹp. Bức tranh vẽ phải giống với thực tế, có kích thước vừa phải để trẻ tri giác.

Ví dụ: Khi tổ chức cho trẻ “Tìm hiểu về một số di tích lịch sử của quê hương Lập Thạch” thì tôi đã sử dụng một số tranh vẽ về đền thờ Trần Nguyên Hãn –

là một di tích lịch sử nổi tiếng của Lập Thạch ở Xã Sơn Đông, tranh vẽ về đền Xuân Trạch là một di tích lịch sử ở Xã Xuân Hoà – Huyện Lập Thạch. Những bức tranh mà tôi lựa chọn là những bức tranh vẫn còn mới, có màu sắc tươi tắn, đường nét rõ ràng, đẹp và có kích thước vừa phải. Với những bức tranh đẹp như vậy trẻ rất hứng thú và ghi nhớ rất nhanh về nội dung giúp trẻ lĩnh hội kiến thức một cách sâu sắc.

Còn khi tôi sử dụng các loại đồ chơi để dạy trẻ thì tôi đã lựa chọn những đồ chơi còn mới, sạch sẽ, có hình dáng đẹp, giống với thực tế, có màu sắc hấp dẫn bởi chính màu sắc, hình dạng và tính thẩm mỹ của đồ chơi đã lôi cuốn sự chú ý của trẻ khiến trẻ tập trung chú ý quan sát để khám phá về đối tượng đó.

Ví dụ: Khi tìm hiểu về “Một số loại bánh trung thu” tôi đã chuẩn bị cho mỗi trẻ một hộp bánh nướng và bánh dẻo bằng đồ chơi. Những loại bánh mà tôi lựa chọn này là những đồ chơi còn mới, sạch sẽ, hình dáng, màu sắc giống với bánh thực tế. Do đó mà trẻ rất hứng thú và tập trung khám phá về đặc điểm,

ý nghĩa của các loại bánh đó.

Khi sử dụng vật thật thì tôi đã lựa chọn những vật có sẵn ở địa phương và còn tươi ngon có hình dạng đẹp, sạch sẽ, có màu sắc rõ ràng tươi tắn, có kích thước vừa phải, không độc hại, nguy hiểm cho trẻ.

Ví dụ: Trong giờ tổ chức “Cho trẻ làm quen với một số loại hoa” thì tôi đã chuẩn bị cho mỗi trẻ một giỏ hoa, trong đó có đầy đủ tất cả các loại hoa mà tôi sẽ cho trẻ tìm hiểu. Những bông hoa mà tôi đã lựa chọn là những loại hoa rất quen thộc gần gũi với trẻ như hoa hồng, hoa cúc, hoa đồng tiền và những bông hoa này còn tươi, có màu sắc đẹp, rõ ràng,…Khi cho trẻ tìm hiểu về đặc điểm của từng loại hoa, tôi đã cho trẻ được ngắm, được ngửi,…với những loại hoa tươi, đẹp như vậy trẻ rất hứng thú và tiếp thu bài một cách hiệu quả Khi sử dụng biện pháp này tôi thấy hiệu quả của giờ học đạt rất cao. Trước kia khi tổ chức cho trẻ tìm hiểu về môi trường xung quanh đồ dùng dồ chơi của tôi chưa đẹp, chưa phong phú về chủng loại, màu sắc không rõ nét,… thì tôi thấy trẻ nhàn chán, mệt mỏi, kiến thức trẻ lĩnh hội được rất thấp và sau khi áp dụng biện pháp này thì trẻ hưng phấn, phấn khởi, hứng thú, kích thích khả năng hứng thú, sự sáng tạo của trẻ.

7.2.2 Biện pháp 2: Sử dụng đồ dùng đồ chơi phải linh hoạt, phù hợp với nội dung của tiết dạy.

      Khi tổ chức các hoạt động giáo dục nói chung và tổ chức cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh nói riêng thì việc sử dụng các loại đồ dùng

đồ chơi cần phải linh hoạt, sáng tạo, không cứng nhắc, gò bó,…sẽ tạo hứng thú cho trẻ, kích thích khả năng ham hiểu biết của trẻ và đồ dùng đồ chơi phù hợp với nội dung của tiết học, phù hợp với chủ đề, phù hợp với độ tuổi.

Sử dụng đầy đủ đồ dùng trực quan phong phú về chủng loại, đó là tôi đã sử dụng các loại đồ dùng trực quan như tranh, ảnh, mô hình, đồ dùng, đồ chơi, vật thật,… bởi vì trẻ luôn thích cái mới, cái lạ, nếu trong giờ học tôi chỉ sử dụng một loại đồ dùng trực quan hoặc tranh ảnh, hoặc đồ chơi, hoặc mô hình thì sẽ gây cho trẻ sự chán nản, nhàm chán.

Ví dụ: Tổ chức cho trẻ “Tìm hiểu về một số loại rau” tôi đã sử dụng mô hình vườn rau để trẻ tham quan, sử dụng rau thật như rau bắp cải, xu hào, rau muống, rau ngót,…để trẻ quan sát về đặc điểm, hình dạng; sử dụng rau bằng

đồ chơi để cho trẻ chơi trò chơi luyện tập, củng cố. Kết quả là trẻ rất hứng thú và 100% trẻ trẻ nhận biết được tên gọi, đặc điểm của các loại rau đó Mặt khác, mỗi loại đồ dùng đồ chơi đều có một ưu điểm, hạn chế riêng. Tranh ảnh thì đẹp nhưng không sinh động, không thể hiện hết được những đặc điểm của sự vật, hiện tượng. Vật thật thì giúp trẻ nắm bắt được đầy đủ, chính xác các kiến thức về đối tượng và sinh động hơn tranh, ảnh nhưng không thể có đầy đủ các vật thật cho tất cả các tiết học và nhiều vật thật không thể cho trẻ chơi trò chơi được, cho nên tôi đã lựa chọn nhiều loại đồ dùng trực quan để đưa vào trong tiết dạy và phù hợp với nội dung tiết dạy của mình sao cho vừa

có thể thuận tiện cho việc truyền thụ kiến thức của cô, vừa có thể gây được hứng thú cho trẻ, giúp trẻ tập trung chú ý, quan sát đối tượng, tích cực hoạt

và chính xác.

Việc sử dụng các loại đồ dùng trực quan phải phù hợp với nội dung từng tiết dạy. Đối với những tiết chủ đề về môi trường xã hội thì tôi đã lựa chọn tranh, ảnh để dạy trẻ.

Ví dụ như: Tổ chức cho trẻ tìm hiểu về Thủ đô Hà Nội thì tôi không thể sử dụng được vật thật mà tôi đã sưu tầm những loại tranh ảnh và tôi đã tự vẽ những bức tranh có nội dung về Thủ đô Hà Nội như Lăng Bác Hồ, Chùa Một Cột, Hồ Gươm, cầu Thê Húc,…Thông qua các bức tranh trẻ được quan sát sẽ giúp trẻ nắm bắt được những kiến thức mà cô truyền đạt.

Còn có những tiết dạy tôi cũng không sử dụng vật thật hay tranh ảnh mà tôi

đã sử dụng các loại đồ dùng đồ chơi để tổ chức cho trẻ tìm hiểu về đặc điểm, cấu tạo, chất liệu, màu sắc của các đồ vật và các sự vật hiện tượng xung quanh.

Ví dụ: “Cho trẻ làm quen với một số đồ chơi của bé” thì tôi đã sử dụng những

đồ chơi đẹp, hấp dẫn và rất gần gũi với trẻ như: Búp bê, bóng nhựa, đồ chơi xếp hình,…Hay “Tìm hiểu về một số loại phương tiện giao thông đường bộ” thì tôi đã sử dụng những đồ dùng bằng đồ chơi có chất liệu an toàn, màu sắc đẹp, hấp dẫn cho trẻ như: Xe đạp, xe máy, ô tô, xích lô,…để cho trẻ tìm hiểu Hoặc “Cho trẻ tìm hiểu về một số con vật sống trong rừng” tôi đã sử dụng bộ

đồ chơi các con vật sống trong rừng được Sở giáo dục và đào tạo cấp như: Con hổ, con voi, con gấu, con sư tử,…Qua những đồ chơi được làm khéo léo, giống với thực tế sẽ giúp trẻ chú ý quan sát đồ chơi, chơi với đồ chơi để khám phá những kiến thức về đối tượng.

Đặc điểm của trẻ mẫu giáo là có sự tưởng tượng chưa phong phú, kinh nghiệm sống của trẻ còn ít nên tôi đã thường xuyên tận dụng các vật thật để dạy trẻ. Khi cho trẻ được tiếp xúc với vật thật thì trẻ sẽ thấy hấp dẫn và sinh động hơn vì vật thật là đối tượng cụ thể, chính xác nhất giúp trẻ nắm bắt kiến thức một cách rõ ràng, chính xác và toàn diện hơn.

Ví dụ: Tổ chức cho trẻ “Tìm hiểu về một số loại quả” tôi đã lựa chọn một số loại quả thật như: quả cam, quả bưởi, quả lê, quả táo, để dạy trẻ thì những vật thật đó đã gây được sự chú ý đối với trẻ vì trẻ được nhìn thấy đối tượng một cách toàn diện hơn, được ngắm nhình xung quanh vật một cách kỹ lưỡng. Mặt khác, trẻ còn được khám phá đối tượng bằng cách hành động như được sờ, được ngửi, được nếm,… với đối tượng để khám phá ra đặc điểm của đối tượng một cách dễ dàng, chính xác.

Hoặc khi cho trẻ làm quen với một số loại động vật thì tôi đã chuẩn bị những con vật quen thuộc, dễ tìm như chó, mèo, gà, vịt, cá, tôm…để cho trẻ quan sát Khi trẻ quan sát những con vật đó thì trẻ thấy nó sinh động, đáng yêu hơn vì

nó là đối tượng quan sát động chứ không phải là tĩnh như tranh. Trẻ có thể nhìn thấy con vật nó đi lại, vểnh tai, nghiêng đầu, kêu, ăn, bơi cho nên với tính chất động của đối tượng quan sát sẽ lôi cuốn trẻ, thu hút sự tập trung chú ý của trẻ vào việc quan sát và khám phá đối tượng.

Ví dụ: Cho trẻ tìm hiểu về “Một số con vật sống dưới nước”, tôi đã cho trẻ quan sát con cá vàng thật. Trẻ được trực tiếp nhìn thấy con cá vàng bơi tung tăng, nhìn thấy con cá bơi lên để đớp mồi,…trẻ rất thích thú và tập trung chú ý quan sát.

      Việc sử dụng các đồ dùng trực quan phải được giáo viên sử dụng một  cách linh hoạt sáng tạo. Trong một tiết dạy, cô không nên sử dụng một loại

đồ dùng từ đầu đến cuối mà cô phải biết phối hợp sử dụng nhiều loại đồ dùng trực quan sao cho phù hợp, linh hoạt theo từng phần để giúp trẻ không nhàm chán.

      Ví dụ : Trong tiết dạy “Cho trẻ làm quen với một số loại Quả” tôi đã sử dụng các loại đồ dùng như: Tranh lô tô, vật thật, màn hình, đồ chơi kết hợp với nhau sao cho linh hoạt và phù hợp như phần đầu giới thiệu bài cô có thể cho trẻ

đi thăm quan mô hình vườn cây ăn quả, phần cung cấp kiến thức cô cho trẻ làm quen qua các loại quả thật, phần luyện tập cô cho trẻ chơi trò chơi qua những

đồ chơi quả nhựa, tranh lô tô và cô có thể sử dụng màn hình đèn chiếu vào các phần trong tiết học sao cho phù hợp với nội dung tiết dạy và sự thiết kế giáo án của cô.

Khi sử dụng biện pháp này tôi thấy hiệu quả của giờ học đạt rất cao. Nếu không biết sử dụng đồ dùng, đồ chơi một cách linh hoạt, phù hợp với nội dung của bài học thì trẻ nhàn chán, mệt mỏi, kiến thức trẻ lĩnh hội được rất thấp và sau khi áp dụng biện pháp này việc kết hợp sử dụng các loại đồ dùng trực quan trong tiết học sẽ giúp cho trẻ có cảm giác mới lạ, hấp dẫn trẻ, lôi cuốn trẻ, thu hút sự chú ý của  trẻ, từ đó trẻ sẽ tham gia hoạt động để khám phá kiến thức một các tích cực và có hiệu quả hơn.

7.2.3 Biện pháp 3: Tạo cơ hội cho trẻ sử dụng các giác quan phù hợp.

Trẻ mẫu giáo có đặc điểm nhận thức là: Nhận thức cảm tính là chủ yếu, trẻ chỉ có thể nhận biết về các sự vật hiện tượng khi trẻ được tiếp xúc với đối tượng bằng các giác quan, cho nên trong quá trình dạy trẻ tôi đã tạo mọi cơ hội để trẻ có thể sử dụng nhiều giác quan như thị giác, xúc giác, vị giác, thính giác, khứu giác để tham gia vào việc khám phá đối tượng.

      Việc tạo cơ hội cho trẻ được sử dụng các giác quan trong quá trình giáo dục là rất cần thiết. Nhưng không phải tiết dạy nào mà tôi cũng có thể sử dụng cùng một lúc tất cả các giác quan, cho nên tôi đã phải lựa chọn các hình thức cho trẻ sử dụng những giác quan để khám phá và lĩnh hội những kiến thức sao cho phù hợp với nội dung dạy trẻ.

      Ví dụ 1: Đối với tiết dạy “ Một số loại quả” tôi đã cho trẻ sử dụng các giác quan như thị giác, xúc giác, vị giác, khứu giác để trẻ khám phá đối tượng. Trẻ sẽ dùng thị giác để quan sát quả từ đó khám phá ra quả có màu sắc, hình dạng, kích thước như thế nào? Trẻ sẽ dùng vị giác để nếm quả xem quả có vị gì chua hay ngọt? và khi trẻ được nếm trẻ sẽ rất thích thú, trẻ sẽ dùng xúc giác để sờ quả xem quả nhẵn hay sần sùi, trẻ dùng khứu giác để ngửi quả xem quả có thơm không?

      Ví dụ 2: Với tiết dạy “Tìm hiểu về một số phương tiện giao thông”, tôi đã cho trẻ sử dụng một số giác quan như thị giác, xúc giác, thính giác để khám phá kiến thức về các phương tiện giao thông đó là cho trẻ quan sát phương tiện giao thông ( xe đạp, xe máy bằng đồ chơi hoặc tranh ảnh…) qua thị giác

để trẻ phát hiện ra cấu tạo, hình dạng, màu sắc của phương tiện giao thông, trẻ sử dụng thính giác để để nghe tiếng kêu của phương tiện giao thông, được dùng xúc giác để sờ mó vào phương tiện giao thông để từ đó trẻ sẽ trẻ nắm bắt được những kiến thức về phương tiện giao thông, trẻ có thể dễ dàng

so sánh được sự khác nhau của một số phương tiện giao thông một cách đầy

đủ và chính xác nhất.

      Ví dụ 3: Tiết dạy “Cho trẻ tìm hiểu về một số loại hoa” tôi đã cho trẻ sử dụng khứu giác để ngửi xem bông hoa hồng có thơm không? Cho trẻ dùng xúc giác để sờ vào cánh hoa xem cánh hoa có mịn màng không? Cho trẻ sờ vào lá xem lá có răng cưa không?

Việc tạo cơ hội cho trẻ sử dụng các giác quan phù hợp là một biện pháp đạt hiệu quả rất cao để tạo hứng thú, tập trung sự chú ý của trẻ, việc trẻ được hành động với đối tượng là sờ mó, nếm, ngửi, nghe…sẽ giúp trẻ rất thú vị vì trẻ được trực tiếp hành động, trực tiếp tự mình khám phá - Đó chính là nhu cầu của trẻ  khiến trẻ sẽ có hứng thú, tích cực tham gia hoạt động để tìm hiểu, khám phá về đối tượng và trẻ được tự nói lên suy nghĩ, ý kiến, nhận xét của mình  về sự vật hiện tượng từ đó sẽ khắc sâu kiến thức cho trẻ, giúp trẻ nắm bắt kiến thức một cách chắc chắn hơn.

7.2.4 Biện pháp 4: Cho trẻ hành động với đối tượng.

      Trẻ mẫu giáo có tính hiếu động, thích tò mò, khám phá đó chính là nhu cầu thiết yếu của trẻ nên trong quá trình dạy trẻ bằng những đồ dùng trực quan  cô phải cho trẻ được hành động với đối tượng  thông qua những việc làm cụ thể với đối tượng để thoả mãn nhu cầu của trẻ giúp trẻ sẽ có hứng thú. Mặt khác, khi cho trẻ hành động với đối tượng sẽ giúp trẻ nắm bắt kiến thức một cách dễ dàng, nhanh chóng và khắc sâu kiến thức cho trẻ.

      Ví dụ: Tiết học “Cho trẻ làm quen với một số con vật”. Muốn cho trẻ nhận biết được về tập tính như sự đi lại, chạy, nhảy, cách ăn uống của con vật tôi

đã chuẩn bị một số thức ăn cho con vật. Tôi không cho con vật ăn mà tôi cho

trẻ tự tay đưa thức ăn cho con vật ( cho gà, cá ăn ). Khi trẻ được tự tay đưa thức ăn cho con vật  thì trẻ sẽ rất thích thú và chú ý quan sát xem con vật có

ăn những thức ăn đó không, nó ăn như thế nào và trẻ quan sát một cách kỹ lưỡng sẽ thấy con cá ăn cơm bằng cách đớp mồi, con gà ăn thóc, gạo bằng cách dùng mỏ mổ thức ăn, con chó ăn cơn bằng cách dùng lưỡi liếm thức ăn Những tập tính của con vật đã thể hiện ngay ra trước mắt trẻ, trẻ được quan sát một cách trực tiếp sẽ giúp trẻ ghi nhớ  một cách sâu sắc hơn.

      Hoặc đối với tiết dạy “Đồ dùng của bé”. Trong tiết học này tôi đã dạy cho trẻ biết cách mặc quần áo. Muốn trẻ nắm được các kỹ năng về sử dụng quần

áo và đồ dùng một cách dễ dàng và nhanh chóng thì tôi đã tổ chức cho trẻ tự mặc quần áo, lúc đó trẻ được tự tay cầm vào quần áo đẹp do cô chuẩn bị, được tự mình cho tay vào tay áo, cho chân vào ống quần, được tự cài cúc, chui đầu qua sự gợi ý, hướng dẫn của cô. Bằng các thao tác và hành động trẻ thấy thích thú vì trẻ nhỏ rất thích được mặc quần áo đẹp, trẻ thấy vui sướng khi được thực hiện nhiệm vụ do cô yêu cầu  từ đó trẻ sẽ cố gắng thực hiện tốt nhiệm vụ.

      Việc cho trẻ hành động với đối tượng sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái, thích thú, khích thích được tính tò mò ham hiểu biết ở trẻ từ đó trẻ sẽ dễ dàng nắm bắt được những kiến thức mà cô truyền đạt.

7.2.5 Biện pháp 5: Lựa chọn các thủ thuật để tạo hứng thú.

Trẻ ở độ tuổi mẫu giáo rất thích cái mới lạ, hấp dẫn sinh động, còn những cái

mà quen thuộc, lặp đi lặp lại nhiều lần gây cho trẻ sự nhàm chán cho nên trong quá trình dạy trẻ tôi đã lựa chọn những hình thức sao cho sinh động, hấp dẫn, sáng tạo và luôn có sự thay đổi để lôi cuốn sự chú ý của trẻ đặc biệt

là trong phần giới thiệu bài (vì đây là phần để gây hứng thú cho trẻ nhiều nhất trong tiết học )

Khi cho trẻ khám phá các đối tượng tôi không đưa luôn ra ngay đối tượng đó vì

nó sẽ mang tính chất khô cứng, dập khuôn, máy móc, không tạo được sự hấp dẫn cho trẻ mà tôi đã đưa ra những tình huống có vấn đề, những hình thức sinh động, sáng tạo để lôi cuốn sự tập trung, chú ý, khơi dậy trí tò mò, khám phá của trẻ

Phần giới thiệu bài cô có thể đưa ra những hình thức như cho trẻ chơi một trò chơi nhỏ, cho trẻ đi thăm quan một vườn rau, vườn hoa , cho trẻ đi tham

dự sinh nhật hoặc cô kể một câu chuyện ngắn hấp dẫn tạo ra tình huống có vấn đề để lôi cuốn trẻ, thu hút sự chú ý của trẻ.

Việc lựa chọn những hình thức thủ thuật để đưa vào trong phần giới thiệu bài phải phù hợp với nội dung dạy, sao cho sinh động, hấp dẫn với trẻ. Những hình thức giới thiệu bài phải luôn thay đổi trong các tiết học để cho trẻ khỏi

bị nhàm chán. Tôi đã sử dụng các loại hình thức sau:

tổ chức cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh hay bất cứ một tiết học nào khác trong chương trình Giáo duc mầm non thì hình thức mô hình được

sử dụng tạo hứng thú rất hiệu quả.

Ví dụ: Phần giới thiệu bài của tiết dạy “Làm quen với một số loại rau” cô tôi

đã tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi “Thi hái rau”. Tôi cho trẻ cùng nhau thi đua chạy ra vườn rau (mô hình vườn rau mà tôi chuẩn bị có rất nhiều loại rau như rau xu hào, bắp cải, cà rốt,…) để hái những cây rau rồi mang về và trẻ được thi đua như vậy trẻ sẽ rất thích thú, hăng hái muốn được kể về những cây rau mà trẻ mang về và mong muốn cùng cô và các bạn khám phá, tìm hiểu về những loại rau đó.

Hoặc đối với tiết dạy “Cho trẻ làm quen với một số loại hoa” hoặc “Cho trẻ làm quen với một số loại quả”….Tôi đã cho trẻ đi tham quan một vườn hoa, cây ăn quả,…( mô hình mà cô chuẩn bị có nhiều loại hoa, quả có màu sắc khác nhau, tươi, đẹp) trẻ sẽ được đi từ trong lớp ra ngoài sân, lúc đó, trẻ sẽ có hứng thú và mong muốn được quan sát vườn hoa, quả đẹp mà cô vừa giới thiệu. Mặt khác, trẻ được vận động, được đi ra ngoài trời sẽ tạo ra sự thay đổi, tạo không khí mới cho trẻ, khiến trẻ có cảm giác dễ chịu, thoải mái, sảng khoái và lúc tới nơi trẻ sẽ tập trung chú ý ngắm nhìn những cây hoa, vườn cây ăn quả thật vì màu sắc đẹp rực rỡ, tươi tắn từ đó tạo sự hứng thú cho trẻ, trẻ muốn khám phá về đối tượng.

* Kể chuyện: Để tạo hứng thú cho trẻ thì việc kể chuyện bằng giọng truyền cảm, kết hợp với những cử chỉ, điệu bộ với những tình tiết li kỳ, hấp dẫn sẽ tăng hứng thú, kích thích sự tập trung chú ý của trẻ.

Ví dụ: Đối với tiết dạy về “Một số loại hoa” tôi đã đưa ra hình thức là kể một câu chuyện ngắn hay một đoạn trong câu chuyện có liên quan đến các loại hoa như “Sự tích của các loại hoa”, “Sự tích hoa Dâm bụt”, “Sự tích hoa mào gà”, “Sự tích hoa hồng”…, sau đó dẫn dắt vào nội dung của bài.

* Hình thức Hội thi: Đây là một hình thức tạo hứng thú rất hiệu quả, qua các cuộc thi có “trao giải” sẽ làm tăng sự hưng phấn, kích thích sự tập trung, chú

ý của trẻ.

 Ví dụ: Đối với tiết dạy về “Brs tìm hiểu về một số loại hoa” thì tôi đã tổ chức một tình huống: Các con ơi! Ở ngoài kia có rất là nhiều các loại hoa, các loại hoa cùng đua nhau khoe sắc, nhưng Ban giám khảo không biết đó là loài hoa gì? Và Ban giám khảo đã nhờ lớp mình chọn hái giúp và xem đó là hoa gì đấy (Tôi đã chia lớp thành 3 đội và cho 3 đội thi đi hái hoa, mỗi đội chỉ được hái một loại hoa sau đó nói tên của các loài hoa đó). Khi đó trẻ sẽ rất vui vì được tham gia thi đua tranh tài và hiệu quả của tiết học đạt rất cao.