GVCN là người chủ chốt của nhà trường làm công tác giáo dục đạo đức, lốisống cho HS lớp mình chủ nhiệm GVCN là cầu nối giữa lớp với các GV bộ môn, Ban giám hiệu, Tổ CM, các tổ chức đoàn
Trang 1BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
I Lời giới thiệu
Trong giáo dục kỹ năng sống luôn cần có sự quan tâm chú ý của nhà trườngcùng sự phối hợp giáo dục của gia đình Đây cũng chính là một nhu cầu không thểthiếu dành cho các bé khi đã bước vào tuổi học tiểu học
1 Giáo dục kỹ năng sống là nhu cầu quan trọng hiện nay
Giáo dục kĩ năng sống là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ, bởi vì: Các emchính là những chủ nhân tương lai của đất nước, là những người sẽ quyết định sựphát triển của đất nước trong những năm tới Nếu không có kĩ năng sống, các em
sẽ không thể thực hiện tốt trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và đấtnước
2 Những thách thức của trẻ và vai trò của kỹ năng sống
Lứa tuổi học sinh là lứa tuổi đang hình thành những giá trị nhân cách, giàuước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá song còn thiếu hiểu biết sâu sắc về
xã hội, còn thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị lôi kéo kích động Đặc biệt trong giaiđoạn hiện nay, thế hệ trẻ thường xuyên chịu tác động đan xen của những yếu tốtích cực và tiêu cực, luôn được đặt vào hoàn cảnh phải lựa chọn những giá trị, phảiđương đầu với những khó khăn, thử thách, những áp lực tiêu cực Nếu không đượcgiáo dục kĩ năng sống, nếu thiếu kĩ năng sống, các em dễ bị lôi kéo vào các hành vitiêu cực, bạo lực, vào lối sống ích kỉ, lai căng, thực dụng, dễ bị phát triển lệch lạc
về nhân cách Một trong các nguyên nhân dẫn đến các hiện tượng tiêu cực của một
bộ phận học sinh phổ thông trong thời gian vừa qua chính là do các em thiếunhững kĩ năng cần thiết như: kĩ năng xác định giá trị, kĩ năng từ chối, kĩ năng kiênđịnh, kĩ năng giải quyết mâu thuẫn, kĩ năng thương lượng, kĩ năng giao tiếp Vìvậy, việc giáo dục kĩ năng sống cho các em là rất cần thiết, giúp các em rèn luyệnhành vi có trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và Tổ quốc; giúp các
em có khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống, xây dựngmối quan hệ tốt đẹp với gia đình, bạn bè và mọi người, sống tích cực, chủ động, antoàn, hài hoà và lành mạnh
Giáo dục kĩ năng sống nhằm thực hiện yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông
Vì Đảng ta đã xác định con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự pháttriển xã hội Để thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đấtnước, cần phải có những người lao động mới phát triển toàn diện, do vậy cần phảiđổi mới giáo dục nói chung và đổi mới giáo dục phổ thông nói riêng Giáo dục kĩnăng sống cho học sinh là xu thế chung của nhiều nước trên thế giới
Tầm quan trọng của giáo dục kỹ năng sống cho trẻ em
Vì sao trẻ em ngày càng thiếu các kỹ năng sống?
Có một thực tế là nhiều học sinh thành phố, đô thị hiện nay được bố mẹchăm ăn, chăm mặc kỹ quá, chẳng thiếu thứ gì và được bao cấp đến “tận răng” Cónhững em đã học lớp 11, lớp 12, mà bố mẹ vẫn đưa đón hàng ngày, không dám
Trang 2cho tự đi học Ở nhà, nhiều trẻ được miễn việc giúp đỡ bố mẹ làm công việc nhà,
dù là nhỏ nhất với lý do là để dành thêm thời gian cho con học, hoặc đã có “bácgiúp việc” Có rất nhiều lời giải thích, biện minh cho việc chăm sóc, nuông chiềucon cái quá mức ở các bố mẹ Hệ lụy của việc nuông chiều ấy là sẽ làm mất đi tính
tự lập của trẻ, làm cho trẻ trở nên lười nhác, ỷ lại cho người khác những việc có thểthực hiện trong tầm tay
Bên cạnh đó, mặc dù điều kiện sống của lớp trẻ ngày càng tốt hơn, nhưngviệc giao lưu, chia sẻ, kết bạn…của trẻ dường như lại thu hẹp lại Đầu tiên là việctạo ra các kết nối trong gia đình, giữa bố mẹ và con cái Thời gian bố mẹ dành chocon trẻ ngày càng eo hẹp Do mải làm kinh tế, nên hầu hết các bố mẹ không cónhiều thời gian dành cho gia đình nhỏ của mình Những chuyến đi công tác dàingày, việc đi làm về muộn là chuyện bình thường trong xã hội hiện đại ngày nay.Ngay cả khi có mặt ở nhà, nhiều cha mẹ cũng không thể sắp xếp thời gian, để cóthể tâm sự, trò chuyện cùng con trẻ Hình ảnh một gia đình với bố mẹ ôm máytính, nghe điện thoại, con cái chúi đầu chơi game trên ipad không còn hiếm thấy vàngày càng phổ biến Có một nghịch lý là: công nghệ ngày càng phát triển, mạng xãhội ngày càng phổ biến để giúp con người có thể trao đổi với nhau thuận lợi nhất,thì ngược lại việc trao đổi thông tin bằng ngôn ngữ giữa người với người, sự quantâm tới nhau trong các gia đình sử dụng công nghệ ngày càng kém đi Cuối cùngnhững đứa trẻ cảm thấy cô đơn ngay trong chính ngôi nhà của mình
Trẻ em không chỉ cần người lớn cho ăn ngon, mặc đẹp Trong quá trình pháttriển và hình thành nhân cách của trẻ, việc được quan tâm, bồi dưỡng về mặt tinhthần đôi khi quan trọng hơn nhiều so với vật chất Ngay cả khi bạn có thể thuê chocon mình những gia sư, giáo viên tốt nhất, thì việc có bố mẹ quan tâm, chia sẻ,định hướng là không thể thiếu đối với sự trưởng thành của trẻ Việc định hướngnày sẽ quyết định 60-70% sự thành công và tính cách của trẻ sau này
Ngoài ra một nguyên nhân nữa dẫn đến việc trẻ em thành phố rất thiếu các
kỹ năng sống cần thiết, đó là việc trẻ thực sự thiếu một môi trường để có thể họchỏi, giao lưu, tương tác và trải nghiệm các trường học và chương trình giáo dụccủa nước ta dù đã có nhiều cố gắng cải cách, nhưng thực tế cho thấy phương phápgiảng dạy vẫn còn theo lối mòn cũ, lý thuyết vẫn được coi trọng hơn thực hành Là
Trang 3một quốc gia thường có các học sinh đoạt nhiều giải thưởng toán, lý, hóa quốc tế,nhưng nước ta lại là một nước công nghệ “đi mua”, các sáng chế hầu như chỉ làcác công trình trên giấy Các sinh viên ra trường hàng năm rất khó tìm kiếm đượcviệc làm và có khi tốt nghiệp loại giỏi càng dễ thất nghiệp Thật tiếc khi nhà trườngchỉ chú trọng dạy văn hoá mà không quan tâm nhiều đến việc dạy kỹ năng sốngcho trẻ Trẻ dù học giỏi nhưng thụ động, không dám giao tiếp trước đám đông cònnguy hiểm hơn cả việc học dốt.
Đến giờ nhiều gia đình và phụ huynh mới giật mình khi phát hiện ra một lỗhổng trong việc giáo dục trẻ Chúng ta đã quá nặng việc quan tâm cho trẻ đượcsung sướng, ăn ngon, mặc đẹp, mà quên đi mất việc giáo dục cho trẻ một cáchnghiêm túc các kỹ năng để giúp trẻ có nền tảng cơ sở để tự lập sau này Việc thiếuđược trang bị các kỹ năng sống cần thiết để giúp cho trẻ từ nhỏ đã hình thành cácthói quen tốt, các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống sau này khi tham gia vào xã hộinhư: sự tự tin, tư duy sáng tạo, khả năng tập trung, niềm đam mê học tập suốtđời…
3 Lựa chọn của bố mẹ khi cho con tham gia các lớp học KNS.
Hiện nay, có nhiều trung tâm đào tạo kỹ năng sống tại Hà Nội, nhưng chấtlượng rất khó kiểm nghiệm Cách dạy kỹ năng sống chủ yếu là cho trẻ xem videoscác tình huống và hướng dẫn làm theo hay tổ chức một số hoạt động thực hành, vuichơi Phương pháp tổ chức lớp học vẫn theo mô hình truyền thống, trong đó giáoviên đóng vai trò trung tâm, trẻ tiếp thu kiến một cách thụ động Đặc biệt, do thiếugiáo viên, nhiều trung tâm nhận thầy cô giáo “tay ngang” nên không đủ chuyênmôn dạy kỹ năng sống cho trẻ
Việc phụ huynh đổ xô đi tìm lớp kỹ năng sống cho con là điều dễ hiểu Ngàytrước, trẻ chủ yếu được chăm sóc, vui chơi trong môi trường tự nhiên, nên dầnhình thành những kỹ năng sống cần thiết Ngày nay, trẻ đi học bán trú ở trường, rồi
đi học thêm, thời gian rảnh rỗi thì ngồi chơi game, xem tivi…, nên trẻ em ít có cơhội trải nghiệm từ cuộc sống xung quanh Thời gian bố mẹ tiếp xúc với con cáicũng rất hạn chế, nên việc chia sẻ và dạy dỗ, định hướng của bố mẹ cũng giảmxuống Thực tế cho thấy, nhiều em học ở trường có thể rất giỏi nhưng ra ngoài lạithành “gà công nghiệp”
Tuy nhiên, thật không dễ dàng để phụ huynh tìm được một khóa học kỹnăng sống chất lượng và phù hợp về thời gian, học phí cho trẻ Rất nhiều các trungtâm đào tạo kỹ năng sống đưa ra những lời quảng cáo như: “Ngay lập tức giúp conbạn trở nên tự tin”; “Giúp trẻ khai phá tài năng” … Để thu hút học sinh, nhiềutrung tâm chia nhỏ khoá học thành 1 tuần đến 1 tháng, kinh phí từ 1 triệu đến vàichục triệu đồng Với thời lượng như vậy, có thể khẳng định chất lượng cũng nhưhiệu quả mang lại không thể làm thay đổi được trẻ Việc rèn luyện để hình thànhcác kỹ năng cần một quá trình lặp đi lặp lại và lâu dài, không thể có lớp học vàibuổi mà có được kỹ năng sống Phụ huynh không nên chạy theo phong trào vàcũng đừng quá kỳ vọng vào sự thần kỳ của các khóa học kỹ năng sống “siêu tốc”
Việc lựa chọn cho trẻ tham gia khóa học Kỹ năng sống đôi khi còn gặp trởngại đến từ chính các thành viên trong gia đình Rất nhiều bố mẹ hiện đại nhưng tưduy và tầm nhìn lại tương đối lạc hậu theo kiểu “trời sinh voi, trời sinh cỏ”, các bố
mẹ này tự an ủi rằng con trẻ sẽ tự học khôn, lớn rồi sẽ biết Nhóm bố mẹ mang tư
Trang 4duy này sẽ tự tay đánh mất đi cơ hội quý giá của con trẻ được học hỏi, tiếp thu, rènluyện những kiến thức sống quý báu cho việc trưởng thành.
Nhiều bố mẹ khác lại lựa chọn khóa học cho con theo hướng phong trào,thấy bạn bè cho con đi học thì cũng đăng ký cho con đi học cùng, mà không có sựsuy xét, lựa chọn cẩn thận Việc học cho vui, đi cho biết theo hướng phong trào sẽkhông mang lại hiệu quả, thậm chí sẽ làm phí đi thời gian, tiền bạc của gia đình
Việc chọn lựa ngôi trường hay một trung tâm chuyên nghiệp về đào tạo kỹnăng sống là rất quan trọng cho trẻ Nên nhớ thời gian trẻ được tham gia, tươngtác, rèn luyện tại trường không nhiều Các buổi học về kỹ năng sống thường chỉkéo dài từ 1-2 tiếng Các lớp học tiêu chuẩn chỉ nên có tối đa 15 trẻ Các phụhuynh cũng nên tham khảo, trao đổi, nghe tư vấn cụ thể trước khi đăng ký học chocon Đặc biệt phụ huynh nên quan tâm đến các vấn đề như nội dung học có phùhợp với con trẻ, chất lượng giáo viên, thời gian học Một chương trình học đạtchuẩn phải có sự giao lưu giữa giáo viên và phụ huynh chặt chẽ Cụ thể sau cácbuổi học, phụ huynh nên dành thời gian trao đổi với giáo viên để biết về nội dungbài học, biểu hiện của trẻ và trao đổi với giáo viên về cách tương tác với trẻ tạinhà
Cho con học Kỹ năng sống, khi nào là tốt nhất?
Học tập không bao giờ là muộn, tuy nhiên việc cho trẻ học Kỹ năng sống thìkhông nên chờ hay trì hoãn Các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng từ 3-6 tuổi làgiai đoạn “cửa sổ vàng” cho trẻ học tập Giai đoạn này não bộ của trẻ phát triển rấtmạnh, khả năng ngôn ngữ, sáng tạo, ghi nhớ của trẻ rất cao Tại thời điểm trẻ đang
tò mò, khao khát tìm hiểu thế giới xung quanh là thời điểm tốt nhất để dạy trẻ biếtcách cư xử đúng mực, tự tin giao tiếp, tư duy sáng tạo, … và hình thành các kỹnăng sống cơ bản Các nghiên cứu cũng cho thấy, trẻ trong giai đoạn này, nếu đượcquan tâm nghiêm dạy dỗ nghiêm túc, sẽ hình thành những thói quen tốt giúp ích rấtnhiều cho trẻ khi bước vào giai đoạn tiểu học
Trong quá trình làm việc, tiếp xúc với trẻ và qua tham khảo ý kiến của nhiềuđồng nghiệp trong ngành, chúng tôi thấy có một thực trạng đáng lo ngại hiện nay,
đó là việc các em học sinh đại đa số mệt mỏi, căng thẳng với việc học tập Rấtđông các em phát triển không đều, nhút nhát, hạn chế về giao tiếp, kém sáng tạo,thông minh nhưng làm việc máy móc, không biết làm việc nhóm, …
Đầu tư cho con trẻ, đặc biệt là đầu tư giáo dục luôn là cách đầu tư khônngoan nhất Kiến thức và kỹ năng là hàng hóa đặc biệt, không nên định giá giốngnhững hàng hóa khác Giá trị khóa học kỹ năng sống mang lại không thể đánh giáqua số tiền đắt hay rẻ Những giá trị thực nhận được từ khoản đầu tư ấy sẽ xứngđáng với công sức chúng ta bỏ ra vì đã góp phần trang bị cho con trẻ hành trang đểbước vào cuộc sống tương lai
Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ là việc rất quan trọng, ảnh hưởng tới quá trìnhhình thành nhân cách của trẻ cho đến tuổi trưởng thành Giáo dục kĩ năng sốngphải được bắt đầu từ khi trẻ còn rất nhỏ, đặc biệt ở lứa tuổi Tiểu học Bởi vì lửatuổi này đã hình thành những hành vi các nhân, tính cách và nhân cách Việc làmquen với các môn học để hình thành và xây dựng cho các em các kĩ năng sốngnhư: Giao tiếp, thuyết trình, làm việc theo nhóm,… sẽ giúp các em tự tin, chủ động
Trang 5biết cách xử lí mọi tình huống trong cuộc sống và quan trọng hơn là khơi gợinhững khả năng tư duy sáng tạo, biết phát huy thế mạnh của các em Việc giáo dục
kĩ năng sống cho học sinh sẽ hình thành và tập dượt cho các em những hành vi,thói quen, kĩ năng xử lý các tình huống diễn ra trong cuộc sống Học sinh Tiểu học
là những học sinh đang ở độ tuổi 6 - 11 tuổi, độ tuổi có nhiều biến động về tâmsinh lý rất nhạy cảm dễ bị ảnh hưởng bởi môi trường sống bên ngoài tác động
4 Vị trí, vai trò của người GVCN:
GVCN là người được hiệu trưởng bổ nhiệm trong số những giáo viên cókinh nghiệm và có uy tín Giáo viên chủ nhiệm lớp được thay mặt Hiệu trưởngquản lý và tổ chức học tập, rèn luyện đạt mục tiêu đào tạo GVCN vừa đóng vai tròquản lý hành chính Nhà nước, vừa đóng vai trò người thầy giáo, đồng thời cònđóng vai trò người đại diện cho quyền lợi của tập thể lớp
GVCN là người chủ chốt của nhà trường làm công tác giáo dục đạo đức, lốisống cho HS lớp mình chủ nhiệm
GVCN là cầu nối giữa lớp với các GV bộ môn, Ban giám hiệu, Tổ CM, các
tổ chức đoàn thể trong nhà trường (Công đoàn, Đoàn thanh niên, Nữ công ) vàCha mẹ học sinh
GVCN là người tổ chức các HĐGD trong lớp, các HĐTT và chịu tráchnhiệm trước hiệu trưởng về công tác GD ĐT, lối sống và chuẩn KTKN cần đạt củalớp mình được quy định tại QĐ số 16/QQD-BGD ĐT ngày 5/5/2006 của BGD và
ĐT về việc ban hành chương trình GDPT
GVCN lớp là người đại diện quyền lợi, nguyện vọng chính đáng của tập thểhọc sinh, là cầu nối giữa gia đình, nhà trường và xã hội
4.1 Những vấn đề cơ bản về công tác chủ nhiệm trong giai đoạn hiện nay:
4.1.1 Nhiệm vụ, chức năng của người giáo viên chủ nhiệm trong trường tiểu học:
Liên hệ với gia đình HS để phối hợp giáo dục HS khi cần thiết
Ghi nhận xét, xác nhận các vấn đề thuộc về quản lý hành chính Nhà nướctrong phạm vị hoạt động của lớp (như các đơn từ của HS, các báo cáo của lớp )
Kết thúc thời gian năm học, chủ nhiệm lớp phải bàn giao hồ sơ công tác chủnhiệm lớp cho cán bộ văn phòng và bàn giao tình hình lớp cho giáo viên chủnhiệm mới
Trang 6Được quyền cho học sinh nghỉ học (khi HS có đơn với lý do chính đáng)một ngày trong phạm vi gần trường (25 km).
Được gọi HS cá biệt đến nơi làm việc để giáo dục HS
Được mời phụ huynh HS đến trường để phối hợp giáo dục khi cần thiết.Giáoviên chủ nhiệm là người chủ chốt của nhà trường làm công tác giáo dục đạo đức,lối sống cho HS
+ Ngoài các nhiệm vụ như giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm còn cónhững chức năng, nhiệm vụ sau đây:
+ Tìm hiểu và nắm vững học sinh trong lớp về mọi mặt để có biện pháp tổchức giáo dục sát với đối tượng nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của từng học sinh và của
cả lớp
+Xây dựng kế hoạch các hoạt động giáo dục thể hiện rõ mục tiêu, nội dung,phương pháp giáo dục bảo đảm tính khả thi, phù hợp với đặc điểm HS, với hoàncảnh và điều kiện thực tế nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của cả lớp và của từng họcsinh;
+ Thực hiện các hoạt động giáo dục theo kế hoạch đã xây dựng; Tham giahướng dẫn hoạt động tập thể, HĐGD và RLHS do nhà trường tổ chức
+ Nhận xét, đánh giá và xếp loại học sinh cuối kỳ và cuối năm học; đề nghịkhen thưởng và kỷ luật học sinh; đề nghị danh sách học sinh được lên lớp thẳng,phải kiểm tra lại, phải rèn luyện thêm về hạnh kiểm trong kỳ nghỉ hè, phải ở lạilớp; hoàn chỉnh việc ghi sổ điểm và học bạ học sinh;
+ Báo cáo thường kỳ hoặc đột xuất về tình hình của lớp với Hiệu trưởng,hoặc phó hiệu trưởng khi được uỷ quyền
+ Giáo viên chủ nhiệm là người trực tiếp, thường xuyên hướng dẫn học sinhtạo dựng môi trường thân thiện trong mỗi lớp học; là thành viên tích cực trongphong trào thi đua xây dựng "Trường học thân thiện – Học sinh tích cực"
Giáo viên chủ nhiệm có một vai trò hết sức quan trọng trong việc thực hiện cácnhiệm vụ giáo dục của nhà trường.Vì vậy đề nghị các giáo viên chủ nhiệm nêu cao
Trang 7tinh thần trách nhiệm, với mục đích "Tất cả vì học sinh thân yêu" tích cực tổ chứcthực hiện các nhiệm vụ, góp phần giáo dục nhân cách học sinh có hiệu quả và nângcao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường.
4.1.2 Yêu cầu đối với giáo viên chủ nhiệm trong công tác giáo dục địa phương trong giai đoạn hiện nay:
- Về đạo đức nghề nghiệp
- GVCN cần quán triệt đường lối, chính sách, mục tiêu, nguyên lý giáodục
- Thu thập và xử lý thông tin đa dạng về lớp CN
- GVCN phải biết lập kế hoạch năm học và các kế hoạch giáo dục ngắn
hạn
- Xây dựng tập thể HS lớp CN
- Tổ chức các hoạt động giáo dục và các hình thức giao lưu đa dạng
- Phát hiện kịp thời và ngăn ngừa những xung đột trong lớp.
- Đánh giá kết quả tu dưỡng, học tập và sự tiến bộ của HS về các mặt giáodục
- Phối hợp với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường
- Cập nhật hồ sơ công tác GVCN và hồ sơ học sinh
Hiện có những thay đổi và tác động của môi trường kinh tế xã hội cũng nhưmôi trường giáo dục đối với nhà trường phổ thông và các hoạt động GD trong nhàtrường, trong đó có các hoạt động thuộc công tác GV chủ nhiệm lớp Theo đó, cầnthiết phải chú trọng hơn nữa đến công tác GV chủ nhiệm lớp và đề cao vai trò của
GV chủ nhiệm lớp
Ngoài việc tực tiếp giảng dạy ở lớp chủ nhiệm, GV chủ nhiệm trước hết phải
là nhà GD, là người tổ chức hoạt động GD, quan tâm tới từng học sinh, chăm lođến việc rèn luyện đạo đức, hành vi, những biến động về tư tưởng, nhu cầu,nguyện vọng của các em Đồng thời, người GV chủ nhiệm lớp bằng chính nhâncách của mình, là tấm gương tác động tích cực đến việc hình thành các phẩm chấtđạo đức, nhân cách của HS Mặt khác, họ còn là cầu nối giữa tập thể HS với các tổchức – xã hội trong và ngoài trường, là người tổ chức phối hợp các lực lượng GD.Người GV chủ nhiệm lớp là người đại diện cho quyền lợi chính đáng của HS, bảo
vệ HS về mọi mặt một cách hợp lý, phản ánh trung thành mọi nhu cầu, tâm tư,nguyện vọng của HS với Ban giám hiệu nhà trường, với các GV bộ môn, với giađình HS, với cộng đồng và với các đoàn thể xã hội khác
Trên cơ sở xác định phẩm chất và năng lực của GV chủ nhiệm lớp, cần chú
ý đến các điều kiện để người GV có thể làm công tác chủ nhiệm hiệu quả Các điềukiện này rất đa dạng Bên cạnh đó, trong quá trình lao động nghề nghiệp, GV phảiđược bồi dưỡng về công tác chủ nhiệm lớp với nội dung như: phương pháp xâydựng hồ sơ công tác chủ nhiệm, kỹ năng làm công tác chủ nhiệm, kỹ năng tổ chứccác hoạt động xã hội
Kinh nghiệm của các GV chủ nhiệm lớp cũng chỉ rõ: Thành công của phongtrào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" ở mỗi nhà trường phụthuộc rất nhiều vào người GV chủ nhiệm lớp Điều này khẳng định, hơn những GVkhác, người GV chủ nhiệm lớp không chỉ nắm vững mục tiêu, nội dung của phongtrào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, HS tích cực" mà còn thuần thục
Trang 8trong phương pháp triển khai phong trào thi đua này, có kỹ năng tích hợp nội dungcủa phong trào thi đua với nội dung của công tác chủ nhiệm lớp.
4.1.3 Quan hệ giữa giáo viên chủ nhiệm đối với BGH, Đồng nghiệp, phụ huynh, cha mẹ học sinh và cộng đồng:
* Quan hệ giữa giáo viên chủ nhiệm đối với BGH:
Mối quan hệ giữa GVCN lớp với BGH và HĐGD nhà trường là mối quan hệcủa người bị quản lý đối với lãnh đạo, vì thể nó cần thiết phải thực hiện nhữngcông việc sau:
+ Tiếp nhận chủ trương, kế hoạch và những định hướng cho từng hoạt động
cụ thể của BGH và HĐGD nhà trường
+ Xây dựng kế hoạch và chỉ đạo triển khai thực hiện kế hoạch cho phù hợpvới tình hình của lớp chủ nhiệm Trong quá trình xây dựng và triển khai kế hoạch,nếu xuất hiện những khó khăn hoặc những tình huống đột biến không thể hoặckhông thuộc quyền xử lý thì cần báo cáo kịp thời với BGH và HĐGD để lấy ý kiếnchỉ đạo, bổ xung, điều chỉnh kế hoạch hoặc thay đổi phương pháp, hình thức tổchức hoạt động tận dụng sự hỗ trợ về tinh thần và vật chất của cấp trên
Báo cáo kế hoạch hoạt động chủ nhiệm lớp theo định kỳ (cuối học kỳ, cuốinăm học) hoặc đột xuất nếu có với BGH và HĐGD theo hướng dẫn chung của nhàtrường (đánh giá, xếp loại học tập, rèn luyện đạo đức và các mặt hoạt động kháccủa từng học sinh và của cả lớp)
+ Đề đạt nguyện vọng chính đáng của học sinh lớp chủ nhiệm với BGH vàHĐGD nhà trường, đề xuất các phương án giải quyết với sự suy nghĩ thấu đáo, cẩntrọng
+ Phản ánh những ý kiến nguyện vọng của gia đình học sinh về sự đồng tìnhhay phản bác đối với những chủ trương, quy định của trường trong các mặt hoạtđộng giáo dục để cấp trên có sự xem xét, giải đáp hoặc sửa đổi cho phù hợp vớithực tế
Quan hệ giữa giáo viên chủ nhiệm đối với Đồng nghiệp:
Trong nhà trường các em được học tốt tất cả các môn theo qui định Ngoàicông tác chủ nhiệm, GVCN còn phải phụ trách các bộ môn chuyên môn vì thế viếcphối hợp với giáo viên bộ môn là hết sức quan trọng và cần thiết
Phối hợp với các lực lượng khác như: bảo vệ, thư viện, y tế, đặc biệt là các
tổ chức đoàn thể và bộ phận giám thị để giáo dục học sinh GVCN cần phản ánhnguyện vọng của học sinh, đề xuất yêu cầu và đề nghị các lực lượng này cùng phốihợp tác động tới học sinh, hỗ trợ các hoạt động của lớp khi cần thiết
Quan hệ giữa giáo viên chủ nhiệm đối với Phụ huynh, cha mẹ học sinh vàcộng đồng:
Giáo viên chủ nhiệm phải thường xuyên liên lạc, trao đổi với phụ huynh vềtình hình học tập của các em trong nhà trường (qua số điện thoại, liên lạc trựctiếp )
Vậy khi đặt mình vào vị trí của người phụ huynh, thì hãy suy nghĩ họ mongmuốn điều gì ở người giáo viên chủ nhiệm? Chính vì thế giáo viên chủ nhiệm phảithật sự quan tâm phối hợp chặt chẽ với phụ huynh để cùng nhau tìm ra phươngpháp hiệu quả nhất nhằm hạn chế những tiêu cực làm sa sút về nhân cách đạo đứccon người mà trong đó có con em chúng ta Hãy đến nhà của các em thường xuyên
Trang 9vi phạm để có thể nắm tình hình một cách chính xác nhất, đừng ngồi chờ PHHSđến rồi mới phản ánh ý kiến, khi thấy sự việc là cần thiết!
4.2 Hồ sơ về công tác chủ nhiệm lớp:
- Sổ chủ nhiệm lớp
- Kế hoạch công tác chủ nhiệm hàng tháng
- Sổ ghi các nội dung thu chi quỹ lớp và các khoản thu khác
- Sổ liên lạc với gia đình học sinh
- Nội quy của học sinh
- Sổ thi đua của lớp
- Các văn bản liên quan đến công tác chủ nhiệm
- Sổ theo dõi kết quả học tập của HS để phối hợp với GV dạy lớp lên kếhoạch nâng HS kém hoặc bồi dưỡng HS giỏi, Sổ điểm
- Giáo án lên lớp tiết chủ nhiệm và sinh hoạt dưới cờ: dùng thuật ngữ giáo
án để thể hiện tính nghiêm túc về mặt trách nhiệm chứ thật ra sự cần thiết ở đâychính là phải chắt lọc thông tin rõ ràng khúc chiết và tuyệt đối không được cháygiáo án
- Các bài kiểm tra chuyên môn
- Các bài báo cáo, bài tập về nhà để kiểm tra
- Sổ cập nhật những thông tin khẩn cấp
- Sổ họp phụ huynh học sinh, Biên bản các cuộc họp phụ huynh học sinh
- Sổ theo dõi những các hoạt động ngoài giờ lên lớp, chương trình phụ đạo
và bồi dưỡng HS giỏi
Kết luận
Khác với trung học, giáo viên (GV) dạy các môn học ở tiểu học cũng là GVchủ nhiệm Chính vì tập trung đầu tư công sức vào bài dạy của nhiều môn mà đa sốthầy cô ở tiểu học gần như chỉ thực hiện công tác chủ nhiệm trên sổ chủ nhiệm và
sổ liên lạc theo quy định
Thực tế, công tác chủ nhiệm ở tiểu học rất quan trọng, nếu làm tốt, nó sẽ hỗtrợ rất nhiều cho thầy cô trong việc giảng dạy, giáo dục học sinh (HS) GV tiểu họcthường có thời gian gần gũi các em rất nhiều, một số trường hợp thầy cô tiếp xúcvới HS còn nhiều hơn cha mẹ Vì vậy, thầy cô chủ nhiệm không chỉ là người dạychữ mà còn dạy HS nhiều điều tốt đẹp khác và cũng là người hiểu được tâm tư,tình cảm của trẻ nhiều nhất Làm tốt công tác chủ nhiệm, GV có thể ngăn chặnđược trẻ bỏ học, trẻ chán học, trẻ trầm uất vì gia đình, trẻ bỏ nhà đi hoang, trẻ giảiquyết bất đồng bằng bạo lực đồng thời phát huy được những năng khiếu tiềm ẩn
ở các em, từ đó các em cũng thích đi học và thích học hơn
Thầy cô chủ nhiệm không chỉ là người dạy chữ mà còn dạy HS nhiều điều tốt đẹpkhác và cũng là người hiểu được tâm tư, tình cảm của trẻ nhiều nhất
Để làm tốt công tác chủ nhiệm, việc đầu tiên khi nhận lớp, GV phải nắmđược thông tin cá nhân từng em Lưu ý các trường hợp HS mồ côi, cha mẹ ly hôn,cha mẹ làm ăn xa (hoặc lý do khác) phải ở với người thân, gia đình quá khó khăn
về kinh tế, bản thân các em bị bệnh mãn tính, bệnh phải điều trị dài hạn Kế tiếp
là các em được phụ huynh quá cưng chiều, các em học yếu, các em thường nghịchphá chọc ghẹo bạn bè Các trường hợp này thường nảy sinh nhiều vấn đề trongnăm học, bởi ở tuổi tiểu học, trẻ rất nhạy cảm, hành động theo bản năng, dễ bi
Trang 10quan trước những điều không tốt đẹp từ gia đình hay từ bạn bè trường lớp Từnhững thông tin này, GV nên gần gũi trò chuyện tiếp xúc các em nhiều hơn, tạocho các em sự thân thiết, tin tưởng để có thể dễ dàng bộc lộ tâm tư tình cảm, điềumong muốn của chính mình khi cần thiết Qua đó, thầy cô hiểu các em hơn và kịpthời ngăn chặn những suy nghĩ nông cạn, sai lầm, các hành vi không hay hướngcác em vào điều tốt đẹp, lạc quan hơn.
Quan hệ mật thiết với phụ huynh HS cũng là điều hết sức quan trọng trongcông tác chủ nhiệm Đừng đợi đến các kì họp phụ huynh hay khi các em vi phạmnội quy trường lớp mới mời phụ huynh lên để trao đổi GV có thể thăm hỏi chuyệngia đình, trao đổi cách dạy dỗ con em khi có dịp gặp mặt nhau như lúc phụ huynhđưa đón con em Thầy cô cũng đừng để các cuộc họp phụ huynh là lúc phê phán,chê bai việc học tập, hạnh kiểm của HS Hãy làm cho cuộc họp trở thành buổi traođổi thân mật giữa người giáo dục trẻ em được đào tạo bài bản ở trường sư phạm vànhững người giáo dục trẻ theo bản năng, theo vốn hiểu biết của bản thân Cả haibên đều học hỏi, trao đổi kinh nghiệm cho nhau Làm được như thế, chắc chắn cácthầy cô sẽ được sự tin yêu ở phụ huynh và họ sẵn sàng hỗ trợ cho GV trong mọihoạt động học tập, sinh hoạt mà GV đề ra, cũng như dễ dàng cung cấp mọi thôngtin về trẻ ở gia đình
Ngoài ra, công tác chủ nhiệm còn phải làm cho lớp học đoàn kết, yêuthương nhau, luôn quan tâm gắn bó với nhau Để tạo được một lớp học như thế,người GV cần phải tạo điều kiện cho HS thể hiện sự quan tâm của mỗi thành viêntrong lớp, chẳng hạn như cho các em tự làm thiệp chúc mừng bạn trong lớp nhânngày sinh nhật, bạn trai làm thiệp chúc mừng bạn gái nhân ngày 8-3, thăm các bạn
bị bệnh, viết nhật ký lớp (mỗi HS viết 1 ngày, nêu tất cả những vui buồn của lớptrong ngày mà mình cảm nhận được), động viên các em tham gia tất cả các phongtrào của trường, của đội, nhất là các phong trào đòi hỏi sự tham gia tập thể
Có thể nói để vừa phải đảm bảo tốt việc truyền thụ kiến thức văn hóa ởnhiều môn học cho HS, vừa phải làm tốt công tác chủ nhiệm, đó là việc không dễdàng nhưng "Chính sự quan tâm, lòng yêu thương và sự chia sẻ của người thầy đãgiúp những đứa trẻ phát huy hết khả năng của chúng" – theo John O'brien Mongrằng các thầy cô giáo tiểu học đừng quên điều đó
Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng nguồn nhânlực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đáp ứng yêu cầuhội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển của người học, giáo dục phổ thông đã vàđang được đổi mới mạnh mẽ theo bốn trụ cột của giáo dục thế kỉ XXI, mà thựcchất đó là cách tiếp cận kĩ năng sống, đó là: Học để biết, Học để làm, Học để tựkhẳng định mình và Học để cùng chung sống Cùng với các biện pháp để nâng caochất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh trong nhà trường, giáo dục kỹ năngsống cho học sinh là yêu cầu vô cùng quan trọng, một nội dung không thể tách rờicủa quá trình giáo dục Mục đích của quá trình giáo dục kỹ năng sống là nhằmtrang bị cho học sinh những kỹ năng cơ bản, cần thiết nhất để các em có thể thíchứng với cuộc sống của xã hội thời hiện đại, luôn có những thay đổi trong điều kiệncủa một xã hội đang trên đà phát triển và hội nhập Đặc biệt rèn luyện kĩ năng sống
Trang 11cho học sinh được xác định là một trong những nội dung cơ bản của Phong trào thiđua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổthôn Từ thực tiễn trên, qua quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy việc rèn kĩ năngsống cho học sinh lớp 2 nói riêng và học sinh tiểu học nói chung là một vấn đề cần
thiết nên tôi đã chọn và viết đề tài: “Một số biện pháp nhằm nâng cao kĩ năng sống cho học sinh lớp 2”.
II Tên sáng kiến: “Một số biện pháp nhằm nâng cao kĩ năng sống cho
học sinh lớp 2”
III Tác giả sáng kiến
Họ và tên: Nguyễn Thị Giang
Địa chỉ : Đồng Tĩnh – Tam Dương – Vĩnh Phúc
Vấn đề mà sáng kiến cần giải quyết:
Đề tài này nghiên cứu nhằm giúp các em học sinh :
Rèn luyện kỹ năng sống sẽ giúp học sinh nhanh chóng hoà nhập và khẳng
định vị trí của mình trong tập thể, mà xa hơn là một cộng đồng, xã hội Do đó, cho
dù các em có tài giỏi, thông minh đến đâu nhưng thiếu kỹ năng sống, các em cũng không thể tiếp cận với môi trường xung quanh, hòa nhập cũng như khẳng định mình
Chính vì vậy, việc rèn luyện kỹ năng sống cho các em là điều rất cần thiết.Việc hình thành các kỹ năng cơ bản trong học tập và sinh hoạt là yếu tố quyết địnhđến quá trình hình thành và phát triển nhân cách sau này của các em Khi xảy ravấn đề nào đó, nếu không được trang bị kỹ năng sống, các em sẽ không đủ kiếnthức để xử lý các tình huống bất ngờ Vì thế, rèn luyện kỹ năng sống sẽ giúp các
em sớm có ý thức làm chủ bản thân, sống tích cực và hướng đến những điều lànhmạnh cho chính mình cũng như xã hội
VI Ngày áp dụng sáng kiến lần đầu
Được áp dụng từ năm học 2016-2017 đến năm học 2017-2018 (từ 9/2016
đến 5/2017)
Trang 12VII Mô tả bản chất của sáng kiến
1 Nội dung sáng kiến
1.1 Những nội dung được đề cập trong Sáng kiến kinh nghiệm
a) Đối với học sinh:
Học sinh Tiểu học nói chung và học sinh lớp 2 nói riêng hiện nay kĩ năngcủa các em còn rất nhiều hạn chế Trong quá trình giáo dục chúng ta thường mớichỉ quan tâm tới việc dạy chữ và chưa quan tâm nhiều tới việc dạy làm người chohọc sinh Vì vậy việc thích ứng với xã hội, với cuộc sống xung quanh là một vấn
đề khó với các em Qua điều tra cho thấy tình trạng học sinh nói tục, chửi bậy,đánh nhau vẫn xảy ra Trong đó các kĩ năng như tương trợ nhau, giao tiếp, diễn đạttrước đám đông được các thầy cô giáo tích cực hình thành và củng cố nhưng chưathể hiện được Học sinh ngày càng thực dụng, ích kỉ và lười hoạt động hơn
b) Đối với giáo viên:
Hiện nay, công tác chủ nhiệm lớp ở trong nhà trường đôi lúc chưa được quan tâmđúng mức Giáo viên mỗi người hiểu, tiếp cận và thực hiện một cách khác nhau.Nhiều giáo viên vẫn coi nhẹ công tác chủ nhiệm lớp từ đó cũng coi nhẹ việc rèncác kĩ năng sống cho học sinh
c) Đối với môi trường địa phương:
Trường nằm trong địa bàn khu vực gần chợ Đa số người dân làm nghề buônbán và lao động là chính vì vậy điều kiện kinh tế gia đình gặp nhiều khó khăn.Nhiều học sinh phải ở nhà với ông bà vì bố mẹ đi làm ăn xa, nên thiếu sự quan tâmdạy dỗ của bố mẹ Đây chính là điều kiện tốt để các tệ nạn xã hội xâm nhập vàocác em nếu không có sự quản lý tốt của nhà trường - gia đình – xã hội
Vậy làm thế nào để hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho các em học sinhđược hiệu quả?
1.2.1 Những thuận lợi
- Giáo viên được gần gũi và tiếp xúc trực tiếp với học sinh nên tìm hiểu vànắm bắt được những khó khăn và tồn tại của các em khi học tập và giao tiếp rấtthuận lợi
- Những buổi tham dự hội thảo chuyên đề, hội thi giáo viên giỏi của trường,của Phòng giáo dục đã góp phần cho giáo viên được học hỏi, phấn đấu tìm tòi nâng
