(SKKN mới NHẤT) SKKN một số biện pháp rèn chữ viết cho học sinh lớp 1b

Người giáo viên trong quá trình dạy học cần phải có sự tìm tòi sáng tạo và tích cực tìm ra những biện pháp thích hợp giúp học sinh rèn luyện chữ viết một... Với mong muốn giảng dạy môn T

1- PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Hạnh phúc lớn nhất của trẻ thơ là được cắp sách đến trường, được học, được chơi trong môi trường lành mạnh Với đặc thù là lớp đầu cấp Tiểu học, đó là nơi hình thành nền tảng, là cơ sở hình thành cho học sinh những kiến thức kĩ năng, tinh thần

kỷ luật, tính cẩn thận và thẩm mĩ Những năm đầu bước vào môi trường tiểu học, trẻ còn bỡ ngỡ từ việc chuyển hoạt động chủ đạo vui chơi sang học tập bởi vậy việc dạy cho học sinh cách học nói chung và rèn luyện chữ viết cho học sinh lớp 1 là vấn đề

vô cùng quan trọng

Chữ viết là một công cụ dùng để giao tiếp và trao đổi thông tin, là phương tiện

để ghi chép và tiếp nhận những tri thức văn hóa, khoa học và đời sống Bởi vậy, ở trường Tiểu học việc dạy học biết chữ và từng bước làm chủ được công cụ chữ viết

để phục vụ cho học tập và giao tiếp là yêu cầu quan trọng hàng đầu của môn Tiếng Việt Thông qua việc dạy chữ để hình thành dần những đức tính của con người mới, hoàn thiện nhân cách cho các em Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã dạy chúng ta

rằng: "Chữ viết cũng là một biểu hiện của nết người Dạy cho học sinh viết đúng, viết

cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn cho các em tính cẩn thận, tính kỉ luật, lòng tự trọng đối với mình cũng như đối với thầy và bạn khi đọc bài, xem vở của mình".

Dạy Tiếng Việt ở lớp Một đóng vai trò quan trọng bậc nhất đối với các em Với yêu cầu học sinh không chỉ đọc được, viết được mà đòi hỏi phải viết đúng, viết đẹp Người giáo viên trong quá trình dạy học cần phải có sự tìm tòi sáng tạo

và tích cực tìm ra những biện pháp thích hợp giúp học sinh rèn luyện chữ viết một

một giáo viên dạy lớp 1, tôi nhận thấy Tập viết, chính tả là một trong những phân môn có tầm quan trọng đặc biệt Việc rèn luyện kỹ năng viết chữ cho học sinh, nhất

là học sinh lớp 1 lại càng quan trọng hơn Với mong muốn giảng dạy môn Tập viết thật tốt để học sinh viết đúng, đảm bảo tốc độ, đẹp hơn, sạch hơn và cẩn thận hơn đồng thời cũng nhằm nâng cao chất lượng dạy - học ở Tiểu học nói chung và dạy –

học chữ viết cho học sinh lớp 1 nói riêng, vì vậy tôi chọn đề tài nghiên cứu: "Một số biện pháp rèn chữ viết cho học sinh lớp 1

1.2 ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI:

- Thông qua dạy phân môn Tập viết, chính tả góp phần hình thành và phát triển

ở học sinh kỹ năng viết đúng, đảm bảo tốc độ theo chuẩn, viết đẹp, góp phần rèn tính cẩn thận cho học sinh

- Đề tài này đã phối hợp các giải pháp để góp phần nâng cao chất lượng chữ viết cho học sinh lớp 1

- Đề tài đề cao vai trò làm mẫu của giáo viên, muốn nâng cao chất lượng chữ viết cho học sinh thông qua mẫu chữ và chữ mẫu của giáo viên khi viết bảng, ghi nhận xét ,chữa bài cho học sinh

2 PHẦN NỘI DUNG

2.1 THỰC TRẠNG CHỮ VIẾT CỦA HỌC SINH LỚP 1B

Thực tế chữ viết của học sinh lớp 1B đầu năm học không đồng đều, một số em chữ viết tương đối đẹp,còn lại các em viết sai quy trình nhiều, chữ viết chưa đẹp, viết cẩu thả đã ảnh hưởng lớn đến kết quả học tập của các em

a- Thuận lợi

- Học sinh lớp 1 là lớp đầu tiên của cấp tiểu học nên các em rất thích học, ham học, ham viết

- Phụ huynh rất quan tâm đến việc học tập của con em mình

- Ban Giám hiệu nhà trường đặc biệt quan tâm đến học sinh lớp 1 Nhà trường

đã đầu tư cơ sở vật chất, bàn ghế ngồi học đạt chuẩn

- Thư viện cung cấp đủ đồ dùng: như bảng phụ kẻ sẵn ô ly giống vở tập viết, chính tả, bộ chữ dạy tập viết chữ thường và chữ hoa, mỗi lớp đều có bảng chữ cái theo mẫu chữ quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo

b- Khó khăn:

- Hầu hết các em tư thế ngồi viết, cách cầm bút, khoảng cách giữa mắt và vở chưa đảm bảo nên ảnh hưởng đến chất lượng chữ viết

- Nhìn chung học sinh viết chữ chưa đẹp, các nét chữ chưa đều, sự kết hợp giữa các con chữ chưa thật hài hoà

- Một số học sinh viết chữ chưa đúng mẫu Các em chưa xác định được điểm đặt bút, điểm dùng bút khi viết chữ, qui trình nối nét giữa các con chữ thường bị gãy hoặc rời nét Các chữ cái ghi âm, vần, tiếng, viết không đúng cỡ chữ (độ cao, khoảng cách giữa các con chữ và giữa các chữ thường quá rộng hoặc quá hẹp); ghi dấu thanh chưa đúng vị trí qui định, viết cẩu thả, thế chữ không ổn định Trình bày bài viết chưa khoa học và thiếu sáng tạo trong trình bày

- Viết nối giữa các con chữ (ch, tr, nh, ph, ng, ngh, gh, gi) chưa đẹp

- Một số học sinh chưa nắm chắc luật chính tả nên còn viết sai chính tả

c- Nguyên nhân:

- Một số phụ huynh chưa quan tâm đến chữ viết của con em mình

- Học sinh thường mắc nhiều lỗi chính tả khi viết, viết sai quy trình do cá em chưa nắm quy trình, kĩ thuật viết chữ các em chưa có những khái niệm về, độ cao, khoảng cách giữa các nét chữ và giữa những chữ cái, chữ ghi tiếng, cách viết các chữ thường, dấu thanh

- Các em phát âm không chuẩn, không phân biệt được các tiếng có phụ âm đầu, vần đọc lên nghe na ná giống nhau Mặt khác các em không nắm được nghĩa của từ, luật chính tả, luật viết chữ hoa và cách viết hoa nên dẫn đến viết sai

- Khi nhận xét đánh giá giáo viên bắt lỗi quy trình, kĩ thuật viết chưa thật nghiêm khắc, chưa quan tâm đến việc nhận xét, đánh giá một cách kĩ lư ỡng bài viết của học sinh nhận xét còn chung chung học sinh chưa nhận ra lỗi để chữa

- Chữ viết của giáo viên chưa mẫu mực nên đã ảnh hưởng đến việc rèn chữ viết của học sinh

- Các em chưa có ý thức luyện chữ, giữ vở thường xuyên

Từ thực trạng chữ viết của học sinh đã nêu ở trên, trong những năm qua được phân công dạy lớp 1 tôi đã tập trung thực hiện một số biện pháp để giảng dạy tốt môn tập viết, chính tả cho học sinh lớp 1

2.2 NHỮNG BIỆN PHÁP CƠ BẢN ĐỂ RÈN CHỮ CHO HỌC SINH LỚP 1

Để phát huy thuận lợi và khắc phục những khó khăn và tồn tại nêu trên, qua những năm dạy học và học hỏi kinh nghiệm của các đồng chí giáo viên trong trường

và tham khảo ý kiến của chuyên môn, bản thân tôi đã rút ra một số kinh nghiệm về

"Biện pháp rèn chữ viết cho học sinh lớp 1" như sau:

2.2.1 TĂNG TRƯỞNG ĐIỀU KIỆN CƠ SỞ VẬT CHẤT PHỤC VỤ CHO DẠY TẬP VIẾT:

Rèn kĩ năng viết cho học sinh là một quá trình lâu dài, phức tạp và đòi hỏi sự

nỗ lực cố gắng của cả giáo viên và học sinh Đặc biệt là kĩ năng tập viết, chính tả Đây là một trong những kĩ năng không phải tự nhiên mà có, đòi hỏi sự chăm lo rèn luyện thường xuyên cho các em, phải dạy cho các em một cách có định hướng và có

kế hoạch

Biện pháp rèn chữ viết học sinh còn cần có những điều kiện hỗ trợ cơ sở vật chất

* Đối với nhà trường: Phòng học có đủ ánh sáng cho mọi học sinh ngồi học theo quy định

Bàn ghế đúng quy cách, vừa tầm với học sinh, mỗi bàn chỉ có hai chỗ ngồi Bảng lớp đạt tiêu chuẩn chống loá, treo ở độ cao vừa phải, cạnh dưới của bảng ngang tầm đầu của học sinh ngồi trong lớp Bảng phụ có kẻ sẵn ô li như bảng con của học sinh, vở tập viết, chính tả

* Đối với giáo viên: Có bảng mẫu chữ viết theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, có bộ chữ mẫu để giáo viên minh hoạ

* Đối với học sinh: Đồ dùng học tập phải đầy đủ như giấy, vở, bút, bảng con, phấn, thước đạt tiêu chuẩn quy định Thống nhất sử dụng một loại mực ; một loại bút viết bút máy (bút viết chữ A) chất lượng cao, vở không bị nhoè khi viết., mỗi học sinh có một bảng chữ mẫu

2.2.2 NÂNG CAO NHẬN THỨC CHO HỌC SINH VÀ PHỤ HUYNH

- Họp phụ huynh đầu năm tôi phổ biến kế hoạch hoạt động của lớp trong năm

học mới, đồng thời kết hợp tuyên truyền trong phụ huynh về việc cần phải quan tâm rèn chữ viết cho học sinh về vai trò của chữ viết, vị trí, tầm quan trọng của việc rèn chữ viết đối với việc hình thành nhân cách, tính kiên trì, tính kỉ luật, chịu khó của các

em trong quá trình học tập Chữ viết đẹp sẽ tạo hứng thú cho học sinh trong việc học các môn học khác Phụ huynh luôn nhắc nhở các em khi luyện viết ở nhà cũng như giữ vở sạch khi ở nhà

-Yêu cầu phụ huynh mua sắm đủ các loại học cụ có chất lượng cho học sinh trong quá trình học tập như: bút, vở, mực, thước kẻ Vở chính tả là loại vở Hồng Hà (4 ô ly), vở tập viết in sẵn Hướng dẫn phụ huynh dựa vào mẫu chữ ở vở tập viết để kiểm tra và thường xuyên quan tâm sửa chữa các sai sót cho con em mình

- Học sinh thấy tầm quan trọng của việc rèn luyện chữ viết đối với chất lượng các môn học khác để học sinh thường xuyên có ý thức rèn chữ viết, viết cẩn thận, giữ

vở sạch sẽ

2.2.3 RÈN TƯ THẾ NGỒI VIẾT - CÁCH CẦM BÚT

Hoạt động viết thuận lợi phụ thuộc rất nhiều vào tư thế ngồi và cách cầm bút:

- Muốn rèn chữ cho học sinh trước hết giáo viên phải rèn cho các em tư thế ngồi viết đúng: Lưng thẳng, không tỳ ngực vào bàn, đầu hơi cúi, mắt cách vở khoảng

25 đến 30cm Hai chân đặt vuông góc dưới bàn, tay trái tì nhẹ nhàng mép vở để giữ

vở

- Cầm bút bằng 3 ngón tay: Ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa của bàn tay phải Khi viết di chuyển bút từ trái sang phải, cán bút nghiêng về phía bên phải cổ tay, khuỷu tay và cánh tay cử động theo mềm mại thoải mái

Việc giúp học sinh ngồi viết đùng tư thế và cầm bút đúng sẽ giúp các em viết đúng và viết nhanh được

2.2.4 RÈN CÁCH ĐỂ VỞ KHI VIẾT:

- Ở lớp 1, học sinh chủ yếu rèn viết chữ đứng nên học sinh cần để vở ngay ngắn trước mặt

- Khi viết chữ về bên phải, quá xa lề vở, cần xê dịch vở sang trái để mắt nhìn thẳng nét chữ, tránh nhoài người về bên phải để viết tiếp

2.2.5 RÈN GIỮ VỞ SẠCH VÀ TRÌNH BÀY

- Vở phải luôn giữ sạch, có đủ bìa nhãn, không bỏ vở, xé trang Không bôi

mực ra vở, không làm quăn mép vở Vở viết của học sinh chọn cùng một loại giấy trắng, không nhoè mực

- Khi học sinh chuyển viết bút mực, giáo viên thường xuyên nhắc nhở để các

em nhớ và trình bày vở đúng, sạch, đẹp

2.2.6 RÈN VIẾT ĐÚNG CÁC NÉT CƠ BẢN, ĐỘ CAO CÁC CON CHỮ Nắm cách gọi tên các nét cơ bản:

- Giáo viên cần nắm chắc tên gọi các nét cơ bản để khi dạy phải giúp cho học sinh nắm chắc thống nhất tên gọi các nét cơ bản và luyện cho học sinh viết đúng :

+ Nét sổ (nét sổ thẳng, nét ngang, nét xiên trái, nét xiên phải)

+ Nét cong (cong kín, cong hở trái, cong hở phải, cong trái);

+ Nét móc (móc xuôi , nét móc ngược , nét móc hai đầu);

+ Nét khuyết (khuyết trên, khuyết dưới ) và nét hất

+Nét xoắn và nét thắt

Đầu tiên giáo viên luyện cho học sinh viết đúng nét sổ Viết đúng cơ bản nhóm nét trên nó giúp học sinh sau này viết có dạng chữ viết thẳng, ngay ngắn từ đầu Sau khi rèn kỹ nét trên, giáo viên mới tiến hành dạy các nhóm nét cong, nhóm nét móc, nhóm nét khuyết Làm tốt phần này là tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh khi viết chữ được đúng đẹp theo mẫu

- Nắm chắc về độ cao của từng con chữ: (cở chữ nhở ,chữ nhỏ)

Ví dụ :Độ cao cỡ chữ nhở :

Các con chữ được viết trong hai li như: a,ă,ă,o,ô,ơ,u,ư,n,m,v,x,i ,

Các con chữ được viết trong hai li rưỡi: chữ s,r

Các con chữ được viết trong 3 li như: t

Các con chữ được viết trong bốn li như: d.đ,p,q

Các con chữ được viết trong năm li như: b,l,h,,g,k,y,

Làm tốt phần luyện nét và nắm chắc độ cao của con chữ khi viết chữ mới đúng đẹp theo mẫu

2.2.7.RÈN HỌC SINH VIẾT ĐÚNG MẪU CHỮ TRONG VỞ TẬP VIẾT:

Mỗi thầy, cô giáo được xem như là một tấm gương sáng để học sinh noi theo Lứa tuổi của học sinh tiểu học là lứa tuổi hay “bắt chước” và làm theo mẫu, giáo viên viết như thế nào thì học sinh viết như thế đó, đặc biệt là ở lứa tuổi học sinh lớp Một Người giáo viên phải coi trọng việc trình bày trên bảng là trang viết mẫu mực của

mình cho học sinh noi theo Do vậy mỗi giáo viên cần rèn luyện viết đúng, viết đẹp, viết rõ ràng và ngay ngắn đúng mẫu là tiêu chí mà mọi giáo viên phải đặt ra và thực hiện bằng được trong từng giờ học

Việc viết mẫu của giáo viên là một thao tác trực quan trên bảng lớp giúp học sinh nắm bắt được quy trình viết từng nét của từng chữ cái Do vậy, giáo viên phải viết chậm, đúng theo quy tắc viết chữ vừa giảng giải, phân tích cho học sinh Khi viết mẫu, giáo viên cần tạo điều kiện để học sinh nhìn thấy tay của giáo viên viết từng nét chữ Giáo viên cần chấm, chữa lỗi để học sinh phát hiện ra lỗi sai của mình và dửa kịp thời

Để giúp học sinh viết đúng mẫu trong giờ tập viết, giáo viên hướng dẫn các em viết qua hai giai đoạn

+ Giai đoạn quan sát mẫu trên bảng và viết ra bảng con: giáo viên cho các em quan sát kĩ chữ mẫu trên bảng Qua phân tích, giảng giải các em nắm được cấu tạo chữ viết và nắm được quy trình viết

Sau đó giáo viên cho học sinh viết bảng và sửa chữa lỗi sai cho các em trực tiếp ở bảng con Giáo viên lưu ý sửa cho các em học sinh về độ cao, độ rộng khoảng cách các con chữ đã đúng mẫu chưa

- Cho nhận xét bài viết của bạn trên bảng, GV yêu cầu học sinh nhận xét: độ cao và khoảng cách

+ Giai đoạn quan sát chữ mẫu và viết vào trong vở tập viết Giáo viên cho học sinh quan sát kĩ chữ mẫu đầu dòng xem chữ cần viết, từ cần viết cao bao nhiêu, khoảng cách các con chữ trong một chữ, khoảng cách các chữ trong từ là bao nhiêu,

sau đó mới đặt bút viết.Giáo viên cần hướng dẫn kỹ để các em nắm được cấu tạo chữ viết theo đúng quy trình mẫu

* Khi viết chữ cần khắc sâu cách nối nét chữ cái trong một chữ ,cách nối từ âm đầu với vần, cách rê bút khi viết các chữ cái trong vần, cách lia bút chuyển từ vị trí nét hất sang vị trí của các con chữ có nét cong

* Khoảng cách giữa các con chữ trong một chữ là nửa thân con chữ 1 li, các nét trong một chữ phải viết liền nét

* Ghi dấu thanh:khi viết các chữ có dấu thanh quy trình viết liền mạch bằng cách lia bút theo chiều từ trái qua phải, từ trên xuống dưới, đánh dấu nguyên âm trước, đánh dấu thanh sau

+ Nếu cấu tạo chữ cái chỉ có phụ âm đầu, vần và thanh thì dấu thanh bao giờ cũng ở trên hoặc dưới âm chính của vần ( bạ, má, nhớ )

+ Nếu trong vần có chứa âm chính và âm cuối, nguyên âm chính là nguyên âm đôi( uô, iê, ie,ươ) thì dấu thanh nằm ở vị trí thứ hai của nguyên âm đôi đó( bưởi, chuối, hiếu)

+ Nếu vần chứa âm chính là nguyên âm đôi không có âm cuối thì dấu thanh nằm ở trên hoặc dưới chữ cái thứ nhất của nguyên âm đôi đó (ví dụ tỉa, của, mùa)

+Các dấu huyền, sắc, hỏi, ngã đặt phía trên con chữ viết vừa phải các dấu thanh không viết dài quá, to quá hoặc nhỏ quá

Ví dụ - Khi hướng dẫn viết từ: hoạ sĩ, giáo viên nêu câu hỏi

Nhận xét vị trí thanh nặng (.) và thanh ngã (~) trong từ họa sĩ? (thanh nặng viết dưới con chữ a, thanh ngã viết trên con chữ i)

*Luyện viết phải gắn với sửa sai cụ thể, triệt để, sai đâu thì sửa đó

- Khi nhận xét bài giáo viên không chỉ chú ý đến việc chữa lỗi cho học sinh mà giáo viên cần phải kết hợp với lời phê chính xác mang tính khích lệ, chỉ bảo, luôn chứa đựng tình cảm và sự động viên để học sinh tự tin vào bản thân khi viết bài và nhận ra những tồn tại cần khắc phục

Ví dụ : Đối với những bài học sinh viết đúng, đẹp:

- “ Bài của em viết đúng, nét chữ mềm mại cô khen

- “Chữ đều đẹp,em phát huy nhé!”

- Em viết đúng chữ mẫu, đều nét, cô khen.

Hay đối với những bài học sinh viết chưa đúng nhưng đã có tiến bộ : “Chữ viết

của em đã có tiến bộ Cô khen Em cần cố gắng đều nhé.”

- Những em viết chữ chưa đều còn cẩu thả, bẩn : “Em cần viết nắn nót hơn, chú

ý giữ gìn vở nhé.”

2.2.8 RÈN CHỮ VIẾT QUA PHÂN MÔN CHÍNH TẢ VÀ CÁC MÔN HỌC :

Qua thực tế dạy học cho thấy, nếu chỉ dạy rèn chữ viết qua các giờ học Tập viết thì mới chỉ dừng lại ở mức độ rèn học sinh viết đúng nhưng khó được duy trì được chữ viết khi viết bài ở các môn học khác Muốn học sinh có chữ viết đúng, viết đẹp, duy trì được chữ viết, giáo viên cần phải rèn học sinh qua phân môn Chính tả, đồng thời cần sử dụng thời gian ngoài giờ lên lớp để tổ chức cho học sinh tự rèn luyện chữ viết của mình Khi viết vở Tập viết các em nhìn chữ mẫu để viết nên dễ viết đúng mẫu chữ, quy trình viết chữ hơn và ít sai lỗi; Khi viết chính tả giúp học sinh được củng cố về cách viết chữ đồng thời rèn luyện các em kĩ năng nghe, phân tích