Đến với lớp nhà trẻ, các cháu được đắm mình trong những lời hát ru của cô, được nghe những âm thanh, nhịp điệu, những bài hát, những câu chuyện, bài thơ cô đọc, cô kể.. Trong những năm h
Trang 1BÁO CÁO KẾT QUẢ
NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1.
Lời giới thiệu:
Âm nhạc đối với trẻ là một thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc Như chúng ta đã biết
âm nhạc tác động vào con người ngay từ khi còn nằm trong nôi khi được nghe tiếng ru à ơi của bà, của mẹ Tâm hồn trẻ ngây thơ trong sáng, luôn luôn vui vẻ cho nên tiếp xúc với âm nhạc là nhu cầu không thể thiếu với trẻ Bởi chính ở đây âm nhạc được coi như 1 phương tiện giáo dục toàn diện nhân cách trẻ.
Mục đích của chăm sóc, giáo dục mầm non là nhằm hình thành ở trẻ những
cơ sở đầu tiên của nhân cách con người: Sự khoẻ mạnh, nhanh nhẹn, phát triển cân đối, hài hoà cả về thể chất, tinh thần Giáo dục cho trẻ lòng yêu thương, biết quan tâm, chia sẻ, nhường nhịn những người gần gũi, tính thật thà, lễ phép, mạnh dạn, hồn nhiên Đồng thời mục tiêu của giáo dục mầm non
là nhằm phát triển trí thông minh, tính ham hiểu biết, tính thích khám phá, tìm tòi một số kỹ năng sơ đẳng.
Các hoạt động trong trường mầm non có ý nghĩa rất lớn đối với sự phát triển của trẻ Đặc biệt là hoạt động làm quen với tác phẩm âm nhạc.
Đến với lớp nhà trẻ, các cháu được đắm mình trong những lời hát ru của cô, được nghe những âm thanh, nhịp điệu, những bài hát, những câu chuyện, bài thơ cô đọc, cô kể Thế giới âm nhạc ấy đã để lại trong tâm trí của trẻ từ những ấn tượng sâu sắc về những cái cò, cái bống Những âm hưởng ấy rất gần gũi, dịu hiền là nguồn nước trong lành, tưới mát tâm hồn trẻ Thông qua
sự giao tiếp với bạn bè trẻ được rèn luyện những kỹ năng, kỹ xảo đầu tiên mang tính tập thể Thông qua giao tiếp hàng ngày với người lớn, giáo viên giúp trẻ tiếp thu những tri thức ban đầu, hình thành những hành vi chuẩn mực, những phẩm chất đạo đức.
Âm nhạc có ý nghĩa rất lớn đối với trẻ, nhưng làm thế nào để thu hút được trẻ tích cực tham gia vào hoạt động này?
Trên thực tế hiện nay cho thấy, nhiều giáo viên còn hạn chế trong việc tổ chức cho trẻ tham gia vào hoạt động Cùng với sự thay đổi của các bậc học trong cả nước là sử dụng, đưa các phương pháp, hình thức đổi mới, phương pháp dạy học tích cực vào hoạt động để gây hứng thú, thu hút trẻ Qua đó trẻ tiếp thu bài một cách nhẹ nhàng, hiệu quả, không gò ép Làm tốt việc chăm sóc giáo dục trẻ ngay từ thời thơ ấu để trẻ phát triển đồng đều về tất cả các lĩnh vực cho trẻ Giáo dục trẻ biết yêu nghệ thuật, yêu cái đẹp, giàu ước mơ
và sáng tạo.
Trang 2Âm nhạc là bộ môn nghệ thuật hết sức gần gũi với trẻ là hoạt động mà trẻ yêu thích, là nguồn hứng thú mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật Thông qua các hoạt động âm nhạc phong phú như ca hát, vận động, nghe hát, múa, trẻ chơi trò chơi âm nhạc Tôi nhận thấy trẻ nhà trẻ 24- 36 tháng tuổi giáo dục
âm nhạc đã đem lại cho trẻ những ấn tượng tươi đẹp, dần hình thành trong tâm hồn trẻ, tạo điều kiện phát triển thị hiếu âm nhạc Đây là bước khởi đầu giúp trẻ biết lựa chọn đánh giá tác phẩm âm nhạc và biết cách biểu diễn Trong những năm học vừa qua, mặc dù ngành học đã đưa nội dung đổi mới hình thức giáo dục âm nhạc dạy cho trẻ mầm non, nhưng trên thực tế tôi thấy kỹ năng ca hát của trẻ lớp tôi còn có nhiều hạn chế Đặc biệt khi trẻ tham gia vào hoạt động âm nhạc, trẻ vẫn chưa phát huy được tính sáng tạo độc lập chủ động của mình, trẻ hát thuộc nội dung bài hát nhưng chưa có cảm xúc thực sự vì thế mà giờ học chưa thực sự sôi nổi, hấp dẫn Vì vậy là một giáo viên mầm non trực tiếp đứng lớp, tôi muốn được đóng góp một số kinh nghiệm nhỏ bé của mình để nâng cao chất lượng giảng dạy nên tôi đã
mạnh dạn chọn đề tài:“Một số biện pháp rèn kỹ năng ca hát cho trẻ nhà
trẻ 24 - 36 tháng tuổi”.
2 Tên sáng kiến:
Với những băn khoăn trên về thực tế công tác chăm sóc, giáo dục trẻ trong các
cơ sở giáo dục mầm non và với mong muốn cho trẻ mầm non được được thỏa sức tham gia khám phá một thế giới sinh động, hấp dẫn đang diễn ra trong mắt
trẻ thơ Tôi đã chọn đề tài“Một số biện pháp rèn kỹ năng ca hát cho trẻ nhà
trẻ 24 - 36 tháng tuổi” Để giúp được phát triển một cách toàn diện, phát huy
được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của trẻ.
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:
Báo cáo sáng kiến kinh nghiệm là do bản thân tự nghiên cứu và đề ra những giải pháp trong quá trình thực hiện công tác chăm sóc, giáo dục trẻ tại trường mầm non Hoa Sen, huyện Lập Thạch.
5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:
Báo cáo sáng kiến kinh nghiệm với đề tài: “Một số biện pháp rèn kỹ năng
ca hát cho trẻ nhà trẻ 24 - 36 tháng tuổi” Được áp dụng trong lĩnh vực
Trang 3phát triển dành thẩm mỹ cho trẻ mầm non ở bộ môn Phương pháp cho trẻ làm quen với kỹ năng ca hát.
Mặt khác, đây là một đề tài mang tính thực tiễn, được áp dụng vào quá trình giảng dạy không chỉ dành riêng cho lĩnh vực phát triễn thẩm mỹ mà còn có khả năng áp dụng cho tất cả các môn học khác để tạo hứng thú cho trẻ như môn: Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, Làm quen với toán, tạo hình,
âm nhạc…Hay khi tổ chức các hoạt động khác như: Hoạt động góc, hoạt động ngoài trời, ….
6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:
Sau khi đề ra những giải pháp nhằm rèn kỹ năng ca hát thì đề tài nghiên cứu đã được áp dụng đối với trẻ nhà trẻ 24 – 36 tháng tuổi tại trường mầm non Hoa sen, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc vào ngày 18/04/2019.
7 Mô tả bản chất của sáng kiến:
7.1 Về nội dung của sáng kiến:
7.1.1 Về cơ sở lý luận:
Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật, phản ánh hiện thực khách quan bằng những hình tượng có sức biểu thị của âm thanh Đặc biệt, âm nhạc còn có khả năng tác động đến con người ngay từ thuở còn nằm nôi, nghe tiếng hát ru của mẹ Những phản ứng cảm xúc từ rất sớm Những biểu hiện sinh động của trẻ khi nghe thấy nhạc âm đã khẳng định rằng có thể cho trẻ làm quen với
âm nhạc từ những tháng tuổi đầu tiên, rằng âm nhạc là phương tiện tích cực trong việc giáo dục trẻ em ở nhiều mặt như thẩm mĩ, đạo đức, trí tuệ, thể chất
Âm nhạc là phương tiện của giáo dục thẩm mỹ vì nó được coi là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để đưa vào ý thức của trẻ mối quan hệ thẩm mỹ với thế giới, với nghệ thuật.
Mục đích của giáo dục thẩm mỹ nhằm phát triển ở trẻ khả năng lĩnh hội, cảm thụ, hiểu cái đẹp, cái hay, cái dở, biết hoạt động độc lập và sáng tạo trong khi tiếp xúc với các hoạt động âm nhạc khác nhau.
Âm nhạc còn là phương tiện để hình thành những phẩm chất đạo đức ở trẻ Trong khi tác động đến tình cảm, thẩm mỹ, âm nhạc cũng đồng thời hình thành ở trẻ những tình cảm đạo đức Đôi khi tác động của âm nhạc còn mạnh hơn cả những lời khuyên hay ra lệnh nghiêm khắc Tiết học âm nhạc trong trường mầm non có ảnh hưởng tốt đến văn hóa trong hành vi ứng xử của trẻ Khi cùng múa, hát, cùng chơi trò chơi âm nhạc với cùng những cảm xúc, giữa các trẻ cũng xuất hiện sự cảm thông, quan tầm đến nhau hơn; trẻ biết kiềm
Trang 4chế, biết điều khiển vận động để cùng các bạn thể hiện bài hát, điệu múa, giáo dục ở trẻ ý chí, tính tổ chức, kiên trì.
Cảm thụ âm nhạc gắn bó chặt chẽ với sự phát triển trí tuệ, đòi hỏi trẻ phải chú ý, quan sát, nhạy bén.Trẻ tập trung nghe nhạc, so sánh âm thanh tiến hành theo các hướng khác nhau, làm quen với ý nghĩa biểu cảm của âm nhạc, ghi nhớ đặc điểm, tính chất hình tượng âm nhạc…đòi hỏi trí tuệ của trẻ phải hoạt động tích cực.
Âm nhạc còn là phương tiện thúc đẩy sự phát triển thể chất ở trẻ, là khả năng tốt nhất để luyện tai nghe âm nhạc.Tính chất đa dạng của âm nhạc tạo
ra phản ứng gắn với sự thay đổi nhịp đập của tim, sự trao đổi máu, hô hấp , giãn nở cơ…Hoạt động hát gắn với sự phát triển cơ thể trẻ, đẩy mạnh chức năng hoạt động của các cơ quan phát thanh, hô hấp, làm cho giọng nói, giọng hát của trẻ ổn định dần, tạo điều kiện phối hợp giữa nghe và hát.Tư thế hát đúng sẽ giúp trẻ điều hòa, đẩy mạnh hoạt động hô hấp, trẻ được thở sâu hơn, đồng thời cũng tạo cho trẻ dáng dấp uyển chuyển, phong thái đẹp, tao nhã Như vậy tổ chức dạy học âm nhạc ở trường mầm non tạo điều kiện phát triển chung cho trẻ Mối liên hệ giữa tất cả các mặt giáo dục, thể hiện trong các dạng và hình thức phong phú của hoạt động âm nhạc Sự nhạy cảm và tai nghe âm nhạc phát triển trong mức độ phù hợp sẽ giúp trẻ hưởng ứng với những tình cảm và hành vi tốt đẹp, đẩy mạnh hoạt động, trí tuệ, thường xuyên hoàn thiện mọi hoạt động,thể chất, phát huy những phẩm chất đạo đức đúng đắn cao cả, lối sống chân thực, lành mạnh…ở trẻ.
Âm nhạc vốn rất gần gũi với trẻ em nhưng ở những năm đầu tiên của cuộc sống, những phản ứng vui vẻ của trẻ khi nghe âm nhạc vẫn còn mơ hồ, thậm chí nhiều khi còn lẫn lộn giữa âm nhạc với các âm thanh khác nhau ở xung quanh Khi trẻ bước vào tuổi nhà trẻ thì trẻ đã cảm nhận được những bài hát
và những điệu nhạc này Tuy nhiên lòng yêu thích âm nhạc ở các cháu lại ở nhiều mức độ khác nhau Có cháu yêu đến độ say mê, có cháu lại rất thờ ơ khi nhạc vang lên Và mức độ yêu âm nhạc phần lớn do hoàn cảnh cuộc sống, giáo dục của người lớn xung quanh Vì thế cho nên giáo dục âm nhạc là phương tiện giáo dục thẩm mỹ, giáo dục đạo đức, góp phần phát triển trí tuệ
và có sự tác động lớn đến sự phát triển tâm sinh lí của trẻ Âm nhạc đối với trẻ là thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc.
Ca hát là một trong những nội dung của giáo dục âm nhạc có giá trị biểu cảm cao, vì nó tác động đến người nghe cả về âm nhạc và lời ca Tuy nhiên khi trẻ lớp tôi ca hát tôi thường nhận thấy đôi lúc có phần không chính xác về giai điệu và phù hợp với nộidung Mặt khác, kỹ năng hát của trẻ còn hạn chế về giọng, về hơi vì vậy nó giảm đi tính nghệ thuật của bài hát, vì trẻ còn nhỏ phát âm chưa chính xác, có trẻ còn nói ngọng.
Trang 5Tất cả những nội dung trên cần được tiến hành thường xuyên đối với trẻ Đặc biệt để nâng cao kĩ năng ca hát cho trẻ, sự yêu thích âm nhạc đối với trẻ
Vậy làm thế nào để trẻ hát hay, hát chính xác một tác phẩm âm nhạc?
Với tôi âm nhạc giống như một bí quyết riêng giúp tôi thu hút trẻ, tạo ấn tượng đẹp khi trẻ tới trường lớp.Tôi luôn mong muốn mình phải làm thế nào
để giúp trẻ học thật tốt bộ môn âm nhạc, Bằng tất cả sự nỗ lực, cố gắng đó, tôi cảm thấy một phần nào ý nguyện của mình đã thực hiện được Tôi đã không ngừng sáng tạo đổi mới trong hình thức, nội dung dạy học Đồ dùng dạy học phù hợp, tích hợp giáo dục âm nhạc với các hoạt động trong ngày, trong cuộc sống hằng ngày ở trường Mầm non một cách lôgic, có hiệu quả.
7.1.2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu:
a Thực trạng của việc tổ chức tiết học cho trẻ làm quen với âm nhạc:
* Thuận lơi :
Tôi là một giáo viên mầm non, rất tâm huyết với nghề dạy trẻ Tôi nhận thấy trẻ em bây giờ rất thông minh và lanh lợi Tôi luôn mong muốn truyền đạt thật nhiều kiến thức cho trẻ, giúp trẻ phát triển hết những khả năng vốn có Chính vì điều đó tôi đã không ngừng nghiên cứu tài liệu, học hỏi đồng nghiệp, tìm tòi và sáng tạo, để tìm ra những cách thức hay, những phương pháp tốt nhất cho việc rèn luyện kỹ năng ca hát cho trẻ lớp của mình Trong tất cả các môn học của trẻ tôi đặc biệt yêu thích bộ môn âm nhạc, có lẽ vì bản thân âm nhạc đã mang nhiều thế mạnh.
Là một giáo viên có trình độ trên chuẩn có tinh thần trách nhiệm và đầy lòng nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ, bản thân tôi xác định được mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng của việc rèn kỹ năng ca hát cho trẻ là hết sức quan trọng góp phần giúp trẻ phát triển nhân cách cũng như phẩm chất cho trẻ.
Tôi đã xây dựng kế hoạch đầy đủ theo hướng dẫn của Ban giám hiệu nhà trường theo chương trình giáo dục mầm non.
Nắm vững phương pháp trong môn học, dạy trẻ một cách sáng tạo.
Truyền thụ kiến thức chính xác, giảng dạy theo đúng chương trình kế hoạch Được sự quan tâm, giúp đỡ của Phòng giáo dục huyện Lập thạch; sự quan tâm, giúp đỡ của ban giám hiệu về chuyên môn, kịp thời bồi dưỡng cho giáo viên những nội dung, phương pháp cần thiết, sát thực với cô và trẻ.
Bản thân tôi đã tham gia đầy đủ các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn của trường, của Phòng giáo dục tổ chức.
Các ban ngành, đoàn thể trong xã hội, Phụ huynh đã quan tâm đến con em mình.
Trang 6Được cung cấp tài liệu, đồ dùng đồ chơi, trang thiết bị dạy học
* Khó khăn:
Năm học 2018- 2019 dưới sự điều động, phân công của ban giám hiệu trường mầm non Hoa sen tôi được phân công chủ nhiệm lớp 24 - 36 tháng tuổi A1 Sĩ số trong lớp là 28 cháu, trong đó 11 cháu nữ, 17 cháu nam, 100% các cháu là trẻ năm đầu ra lớp nên trong công tác tôi còn gặp những khó khăn như:
Đầu năm trẻ còn quấy khóc nhiều và chưa có nề nếp trong học tập cũng như trong thói quen vệ sinh Một số trẻ còn chưa biết nói, nói ngọng, phát âm chưa chính xác Trong lớp đa số là các cháu nam nên rất nghịch ngợm, hiếu động.
Đa số phụ huynh của lớp làm nghề nông, công việc bận rộn nên chưa có nhiều thời gian quan tâm đến con em mình Ít có thời gian trao đổi với cô giáo về tình hình sức khoẻ đặc điểm của trẻ, ít có thời gian dạy trẻ ca hát khi trẻ ở nhà.
Ngôn ngữ phát âm của trẻ chưa rõ ràng mạch lạc nên khi rèn kỹ năng ca hát cho trẻ tôi còn gặp nhiều khó khăn:
Đồ dùng đồ chơi được đầu tư : máy vi tính, loa vi tính còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu giảng dạy của cô cũng như nhu cầu học tập của trẻ.
b Khảo sát thực tế:
Qua thực tế khảo sát 28 trẻ lớp tôi phụ trách tôi nhận thấy: đầu năm học trẻ chưa thực sự hứng thú với bài hát cũng như trong kỹ năng thể hiện theo nhạc và kỹ năng ca hát Điều đó được thể hiện cụ thể qua bảng kết quả khảo sát trên trẻ đầu năm như sau:
Tổng hợp kết quả khảo sát trên trẻđầu năm:
Trang 7Ngôn ngữ trẻ chưa đa dạng phong phú chưa rõ ràng mạch lạc.
Trẻ chưa tích cực tham gia vào hoạt động ca hát.
Trẻ hát chưa đúng giai điệu bài hát và hát sai lời.
Trẻ chưa tạo được âm thanh hợp lý khi hát (hát nhỏ hoặc la hét )
Khi hát trẻ chưa hoà quyện giọng hát của mình vào giọng hát của tập thể
* Về phía giáo viên.
Tôi chưa gây được hứng thú với trẻ đến các tác phẩm âm nhạc.
Đồ dùng đồ chơi còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu dạy và học, chủ yếu là do cô tự làm nên chưa thực sự hiệu quả khi đưa vào tiết day.
Chưa nhận được sự nhiệt tình ủng hộ của phụ huynh, chỉ một số phụ huynh phối hợp cùng tôi trong việc rèn trẻ kỹ năng ca hát tại gia đình
Để khắc phục giải quyết thực trạng trên mà năm học này tôi đi sâu
nghiên cứu “Những biện pháp rèn kỹ năng ca hát cho trẻ 24- 36 tháng
tuổi” làm sáng kiến kinh nghiệm của mình, qua đó nâng cao trình độ chuyên
môn nghiệp vụ cho bản thân.
Trang 87.2 Về khả năng áp dụng của sáng kiến:
7.2.1 Biện pháp 1: Tạo hứng thú cho trẻ.
Tạo hứng thú là biện pháp không thể thiếu trong các môn học, tiết học Mục đích nhằm tạo cho trẻ sự chú ý, hứng thú vào bài.
So với những năm đầu tiên khi mới vào nghề tôi còn chưa thực sự coi trọng phương pháp tạo hứng thú cho trẻ nên chưa gây được hứng thú cho trẻ Nhưng qua học hỏi đồng nghiệp và nỗ lực phấn đấu của bản thân, tôi đã gây hứng thú cho trẻ bằng cách nghiên cứu, lựa chọn hiều hình thức khác nhau Các hình thức tôi chọn phù hợp với bài dạy, với chủ đề, phù hợp với lứa tuổi Hấp dẫn, lôi cuốn và có sự sáng tạo chuyển bước một cách liên hoàn.
Cũng như tất cả các bộ môn khác trong chương trình giáo dục mầm non, tôi luôn chú ý chuẩn bị chu đáo cho bài dạy của mình với mục đích thu hút được trẻ, giúp trẻ vào bài một cách tự nhiên, thoải mái, hứng thú, thông qua đó làm động lực để rèn kỹ năng ca hát cho trẻ.
Ví dụ 1: Dạy trẻ hát bài: "Thỏ con không ngoan" (Ở chủ đề Mẹ và gia đình
thân yêu của bé)
Tôi tạo hứng thú bằng cách kể tóm tắt cho câu chuyện "Thỏ con không vâng lời" sau đó dẫn dắt trẻ vào bài.
“ Một hôm thỏ mẹ dặn thỏ con là mẹ đi vắng, con phải ở nhà, không được đi chơi xa.Thỏ con rối rít vâng lời Nhưng rồi thỏ con lại quên lời mẹ dặn và đi chơi thật xa.Thế rồi bạn ấy quên cả lối về nhà và ngồi khóc:Hu…hu…mẹ ơi May là có bác Gấu nhìn thấy thỏ con và đưa bạn ấy về nhà.”
Bạn thỏ con có nghe lời mẹ dặn không ?
Bạn đã ngoan chưa ?
Có bạn nào hư giống như thỏ con không?
Câu chuyện cô kể còn được nhạc sĩ Bùi Anh Tôn phổ nhạc thành bài hát rất hay đó là bài: “ thỏ con không ngoan” Chúng mình cùng nghe cô hát nhé.
Ví dụ 2 : Ở chủ đề Thế giới động vật, khi dạy trẻ hát bài: " Là con Gà trống
" của Bùi Anh Tôn Tôi cho trẻ xem các con vật nuôi trong gia đình : Mèo, Lơn, Vịt, Gà trống qua hình ảnh trên băng đĩa, cho trẻ bắt chước tiếng kêu của chúng để tạo cảm không khí vui vẻ, dẫn trẻ vào bài.
Các con nhìn xem đây là con gì? ( Con mèo)
Con Mèo kêu như thế nào?
Cô con mình cùng làm những chú mèo kêu nhé.( cô vừa làm động tác mô phỏng mèo vuốt râu vừa nói: Meo…Meo…
Trang 9Tương tự với các con vật khác cô thực hiện như trên, đến hình ảnh con gà cô nói:
Con gì đây ?
Gà trống hay gà mái? ( Gà trống)
Gà trống gáy như thế nào? (ò ó…o )
Để biết gà trống gáy hay như thế nào các con nghe cô hát bài : “Là con gà trống ” sáng tác của chú Bùi Anh Tôn sẽ rõ nhé.
Ngoài ra, tôi có thể sử dụng tranh, vật thật, rối tay… để tạo hứng thú cho trẻ, tùy vào từng nội dung bài dạy mà cô có cách tạo hứng thú khác nhau tạo được kết quả cho bài dạy, giúp trẻ hứng thú vào bài.
Với cách dẫn vào bài của tôi, 100 % trẻ hứng thú chú ý vào bài.
7.2.2 Biện pháp 2: Rèn luyện nâng cao kỹ năng, nghệ thuật khi hát mẫu và dạy trẻ hát.
Việc tự rèn luyện nâng cao kỹ năng, nghệ thuật khi hát mẫu cho trẻ nghe
là việc làm rất cần thiết đối với tôi Mục đích của hát mẫu là trình bày bài hát
để trẻ có cảm xúc đầy đủ về bài hát: tính chất âm nhạc, giai điệu, tiết tấu, lời
ca, sắc thái tình cảm, phong cách… bài hát được thể hiện có chất lượng cao, gây được ấn tượng mạnh mẽ, tác động đến trẻ nhiều mặt như gợi ở trẻ hứng thú, yêu thích bài hát và nảy sinh nhu cầu học hát.
Trẻ không chỉ nhanh chóng nắm được giai điệu, tiết tấu, mà còn cảm thụ được hình tượng âm nhạc ngay sau lần nghe đầu tiên.
Phần hát mẫu có thể bằng nhiều cách như sau:
Tôi hát trọn vẹn bài hát thật điễn cảm, chuẩn xác.
Nếu dùng nhạc cụ, tôi vừa hát vừa đệm theo Điều đó càng hấp dẫn trẻ và giúp trẻ hình dung được hình tượng âm nhạc một cách đầy đủ, thú vị.
Có thể trình bài hát bằng nhạc cụ.Trẻ sẽ xác định được tính chất của bài hát vui, sôi nổi, buồn, êm dịu…sau đó cô giáo mới hát lại bài hát đó.
Để chuẩn bị dạy hát cho trẻ một bài hát nào đó Tôi tìm hiểu và phân tích bài hát, hát đúng giai điệu bài hát, luyện hát diễn cảm, thể hiện sắc thái tình cảm phù hợp nội dung bài hát phù hợp với chủ đề Từ đó tôi luyện kỹ năng ca hát thành thục bài hát mà mình muốn truyền đạt cho trẻ Trước khi tôi hát mẫu cho trẻ nghe nhiều lần kết hợp hợp nhạc.
Đặc biệt ở lứa tuổi này, trẻ chỉ có thể hát được những bài ca có âm vực vừa phải, câu hát đơn giản không luyến láy nhiều, vì vậy tôi phải lựa chọn bài hát
Trang 10có nội dung tính chất âm nhạc phù hợp với nhận thức và tâm lý của trẻ và phù hợp với chủ đề.
Ví dụ như chủ đề “ Trường mầm non” tôi chọn những bài hát “Cô và mẹ”,
“Chim mẹ chim con”, “Đi chơi với búp bê” …
Khi đã lựa chọn bài hát, bản thân tôi phải tìm hiểu kỹ nội dung bài hát, cảm thụ bài hát, tự luyện tập hát rõ lời, đúng nhạc thì mới có thể dạy trẻ hát và rèn luyện kỹ năng hát cho trẻ tốt được.
Ví dụ: Với những bài hát có giai điệu luyến láy, lên xuống và khó hát, tôi phải
tự rèn kỹ năng ca hát cho chính bản thân mình trước Khi tôi tự luyện tập, có những bài hát tôi phải truy cập qua mạng internet để nghe những ca sĩ nổi tiếng hát, qua đó tự rèn kỹ năng ca hát cho mình.
Chẳng hạn như với bài dạy hát “Đèn đỏ đèn xanh”, tuy lời bài hát ngắn nhưng tôi vẫn phải chuẩn bị, luyện tập chu đáo để truyền đạt cho trẻ một cách chính xác Với những bài cô hát cho trẻ nghe như: “ Ngồi tựa mạn thuyền”, dân ca quan họ Bắc Ninh Với bài hát này tôi cần hát chính xác cho trẻ nghe từ độ cao thấp đến độ luyến láy…thì trẻ mới cảm nhận được giai điệu trong trẻo, ngọt ngào, thiết tha của bài hát.Tôi đã sưu tầm đĩa DVD- đĩa CD Dân ca để được nghe những nghệ sĩ nổi tiếng hát qua đó luyện giọng, tập các động tác minh hoạ để khi hát cho trẻ nghe cô hát hay hơn, chính xác hơn, biểu diễn tự tin hơn để trẻ được nghe, luyện tai nghe âm nhạc cho trẻ.
Khi tiến hành trên lớp: Phần thực hiện hát mẫu của tôi phải hát đúng, hát rõ lời, đúng giai điệu bài hát Tôi hát tròn vành, rõ chữ, mở rộng khẩu hình cho trẻ nhìn và nghe tôi hát, có như vậy trẻ mới tri giác bài hát của tôi một cách trọn vẹn và chính xác được Bởi lứa tuổi này, trẻ đang bắt chước và làm theo người lớn nên mọi cử chỉ, việc làm của tôi phải chuẩn mực để làm gương cho trẻ học tập va noi theo Nếu tôi hát không chuẩn lời, giai điệu không đúng trẻ
sẽ bắt chước hát theo đúng như vậy vì thế sẽ rất khó yêu cầu trẻ sửa đúng lại giai điệu bài hát vì trong con mắt của trẻ của cô giáo là khuôn mẫu để mình học tập.
Trong khi tập hát, trẻ không chỉ tiếp thu đường nét, giai điệu, tiết tấu âm nhạc, mà lời ca giản dị, dễ hiểu, gần gũi với trẻ còn giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, phát âm chính xác, biểu cảm, mở rộng vốn từ.
Khi dạy trẻ hát những bài hát khó, những câu hát luyến láy, lên xuống, tôi cần đọc lại lời ca và nhấn mạnh cho trẻ biết trong câu hát đó từ nào là từ khó, sau đó cho các cháu hát từ đó hai đến ba lần Ví dụ: Bài “Nu na nu nống” của tác giả Phạm Thị Sửu Đây là bài hát ngắn, có nội dung gần gũi với trẻ nhưng giai điệu cao thấp khó hát, cụ thể như câu: “Nu na nu nống, mẹ bế em đi”, “Nu
na nu nống, mẹ dắt em đi”, ở đây từ “bế” và từ “dắt” có âm độ cao (khó hát) nên khi dạy trẻ hát, tôi phải chú ý: tôi đọc cả câu hát chậm, rõ ràngvà nhấn
Trang 11mạnh từ “dắt”, “bế” cho cả lớp nghe và đọc theo một đến hai lần Đối với những trẻ yếu, tôi lại tận nơi ngồi đối diện với trẻ, khuyến khích trẻ nhắc lại lời hát và hát hai đến ba lần bằng cách truyền khẩu Tôi mở rộng khẩu hình, hát tròn vành rõ chữ cho trẻ nhìn và hát theo Nếu trong tiết dạy, trẻ vẫn chưa thuộc thì tôi sẽ rèn trẻ ở mọi lúc, mọi nơi.
Tóm lại,các dạng hoạt động âm nhạc ở nhà trẻ phải tuỳ vào đặc điểm lứa tuổi của trẻ.Vì trẻ còn nhỏ nên phát âm chưa chính xác, có nhiều trẻ còn nói ngọng nên lời ca trong bài hát cần ngắn gọn dễ hiểu Tôi cần chọn bài hát có nội dung gần gũi với trẻ và phù hợp với chủ đề Sau đó mới lựa chọn cách thức trình bày cũng như hát mẫu cho trẻ nghe … Biện pháp rèn luyện nâng cao kỹ năng, nghệ thuật khi hát mẫu cho trẻ nghe đã giúp tôi có được những thành công trong việc rèn kỹ năng ca hát cho trẻ.
7.2.3 Biện pháp 3: Sửa sai cho trẻ:
Mục đích của việc sửa sai cho trẻ là giúp trẻ hát rõ lời, hát chính xác bài hát, biểu diễn được tự nhiên, diễn cảm các bài hát phù hợp với độ tuổi trên cơ
sở rung cảm thật sự với nội dung bài hát bằng những kỹ năng ca hát nhất định.
So với người trưởng thành, thanh quản của trẻ chỉ lớn bằng một nửa, các dây thanh mảnh dẻ, ngắn, vòm họng còn cứng, chưa linh hoạt, lưỡi còn chưa hoàn thiện, hơi thở yếu, hời hợt Vì vậy giọng của trẻ có đặc điểm khá cao và yếu.
Trẻ ở độ tuổi nhà trẻ còn đang tập nói, điều khiển lưỡi còn chưa thạo, nên thường tự thay đổi các từ như “Anh” hát thành “ăn”, “cánh” hát thành
“cắn”, “xinh” hát thành “xưn”, “mình” hát thành “mìn”, “ Sạch ” hát thành “ Sặt”
Các từ có dấu ngã trẻ thường hát bằng các từ có dấu sắc như: Ngựa gỗ hát thành ngựa gố, “cũng” hát thành “cúng”, “giữa” hát thành “giứa”
Ví dụ bài “ Nhong nhong nhong ” của tác giả Lý Thu Hiền Câu hát “ Ngựa gỗ xinh cùng em phi nhanh” , trẻ hát thành “ Ngựa gố xinh cùng em phi nhanh ” Hay với bài “ Chiếc khăn tay” của Văn Tấn có câu “ Lau bàn tay em giữ sạch hàng ngày” câu này trẻ hát thành “ Lau bàn tay em giữ sặt hàng ngày ”
Cô chú ý lắng nghe và chú ý sửa sai cho trẻ phát âm chính xác Rèn trẻ hát thuộc lời bài hát và hát đúng giai điệu bài hát Qua nhiều hình thức thi đua như cả lớp hát; Tổ; Nhóm; Cá nhân hát Cô chú ý lắng nghe sửa sai cho trẻ Nếu trẻ hát sai ở câu nào cô sửa sai cho vào đúng câu hát đó Nếu như có từ khó cô đọc lời ca rồi cho trẻ đọc lại lời ca đó rồi cho trẻ hát.
Trang 12Thông thường khi tôi tiến hành sửa sai cho trẻ một cách máy móc mà chưa nghĩ đến kỹ năng cho trẻ Vì vậy tôi sửa sai cho trẻ khi trẻ nắm được khái quát toàn bài, tôi chú ý sửa sai cho trẻ khi trẻ hát sai về một số lỗi sau:
Sai về tiết tấu giai điệu.
Sai về âm điệu luyến láy.
Sai về lời ca, ngôn ngữ.
Sai về âm thanh.
Sai về phong cách thể hiện.
Trong khi dạy trẻ hát, tôi luôn chú ý lắng nghe trẻ hát để phát hiện ra chỗ hát sai kịp thời sửa chữa, uốn nắn lại cho trẻ Tôi vận dụng nhiều hình thức sửa sai cụ thể:
Nếu trẻ hát sai lời ca của bài hát, tôi sửa bằng cách đọc mẫu lại lời ca để trẻ đọc theo, sau đó cho trẻ hát lại câu hát đó một vài lượt để trẻ khắc sâu lời ca
cô vừa sửa.
Ví dụ 1: Sửa sai về lời ca:
Tôi dạy trẻ bài hát: “Cô và mẹ” qua tiết dạy tôi thấy trẻ thường hát sai về lời
ca của câu hát “Cô là mẹ và các cháu là con”
Câu hát này các cháu thường hay hát thành "Cô và mẹ và các cháu là con" cho nên tôi đọc chậm câu hát đó và cho trẻ hát lại câu hát đó và cho trẻ hát lại nhiều lần Để tránh cho trẻ sự nhàm chán, tôi cho thi đua hát giữa các nhóm, các tổ xem nhóm nào, tổ nào hát đúng nhất, hay nhất, có như thế mới kích thích được trẻ tích cực rèn luyện và gây hứng thú cho trẻ trong học tập.
Ví dụ 2: Sửa sai về phong cách thể hiện:
Với bài " Chim mẹ chim con" của nhạc sĩ “ Đặng nhất Mai” Đây là một bài hát hay, có giai điệu nhẹ nhàng, trẻ cảm nhận được tình cảm thân thương của mỡnh đối với cô giáo, qua đó giáo dục lễ giáo cho trẻ.
Tôi trò chuyện với trẻ về nội dung bài hát để trẻ cảm nhận được giai điệu
êm dịu, tình cảm thân thương giữa cô và trẻ Từ đó giúp trẻ thể hiện được phong cách khi biểu diễn phải thể hiện tình cảm trìu mến vì đó là tình cảm
mà trẻ dành cho cô giáo của mình Vì vậy cô hát và thể hiện nét mặt âu yếm, dịu dàng qua bài hát cho trẻ bắt chước, qua đó trẻ có được phong cách thể hiện bài hát cho mình.
Ví dụ 1: Sửa sai về âm điệu luyến láy.
Với bài hát: “ Con Gà trống ” khi hát đến câu “ Gà trống gáy, ò ó o ”
