Xuất phát từ nhận thức của trẻ từ trựcquan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng quay trở về thực hiễn.Thông qua hoạt động làm quen với toán giúp trẻ nhận thức tốt về thế
Trang 1BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN 1.Lời giới thiệu:
Trẻ em là thế hệ tương lai của đất nước Để đất nước giàu mạnh thì nhữngchủ nhân tương lai phải được chuẩn bị một cách đầy đủ về thể chất, tâm lý, nhâncách và nhận thức
Trong các hoạt động giáo dục trẻ trong trường mầm non, hoạt động vui chơi
là hoạt động chủ đạo, song hoạt động học tập có chủ định trong các giờ hoạt độngchung đó là hoạt động cung cấp chủ yếu có hệ thống cần trang bị cho trẻ ngay từkhi còn nhỏ
Giáo dục mầm non của chúng ta đang từng bước hoàn thiện mình hơn
cả về nội dung và phương pháp Trong mỗi một lĩnh vực điều có sự thay đổi
để phù hợp hơn với tâm sinh lý của trẻ theo từng thời kì, theo từng bước pháttriển của trẻ Đối với lĩnh vực phát triển nhận thức, là lĩnh vực được chú trọngnhất trong giáo dục trẻ, đặc biệt với trẻ 5 tuổi Trong lĩnh vực nhận thức trẻđược lĩnh hội về tri thức để hoàn thiện mình Nhưng trong thực tế cho thấyrằng, giáo dục mầm non chưa chú trọng dạy trẻ định hướng về thời gian vàkhông gian, hoạt động định hướng trong không gian tuy là một nội dung nhỏtrong việc cho trẻ mầm non làm quen với toán nhưng nó có vai trò quan trọngtrong việc hình thành nhân cách của trẻ Trong chương trình mới chú trọngdạy trẻ về số lượng, kích thước, hình dạng, còn riêng về thời gian và khônggian thì đã được đề cập đến tuy nhiên chưa được quan tâm nhiều và đi sâu,trong kế hoạch có đưa nội dung dạy trẻ nhưng hình thức và phương phápchưa được đổi mới, chưa có nhiều hoạt động đa dạng được đưa vào trongchương trình nên chưa thu hút được trẻ
Trong chương trình giáo dục mầm non mới hiện nay việc dạy trẻ làm quenvới toán đóng vai trò trong việc cung cấp kiến thức ban đầu cho trẻ Làm quen vớitoán ngay từ tuổi mầm non là việc hoàn toàn đúng đắn và cần thiết giúp trẻ tìm tòi,quan sát, so sánh, khám phá, phân loại Xuất phát từ nhận thức của trẻ từ trựcquan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng quay trở về thực hiễn.Thông qua hoạt động làm quen với toán giúp trẻ nhận thức tốt về thế giới xungquanh, hình thành hệ thống hóa kiến thức một cách chính xác, khoa học, hình thànhcác biểu tượng ban đầu về toán như: Số lượng, kích thước, hình dạng, bên cạnh đóthì việc xác định vị trí trong không gian giúp trẻ xác định đúng các vị trí trên -dưới, trước - sau, phải - trái của bản than mình và của đối tượng khác trong không
Trang 2gian, không những thế mà còn giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, biết sử dụng chuẩn vàchính xác các từ ngữ toán học như phía phải, phía trái, phía trên, phía dưới, phíatrước phía sau Từ đó tạo tiền đề cho trẻ tự tin vững vàng bước vào lớp 1 với hoạtđộng chính là hoạt động học Để làm được điều đó đòi hỏi giáo viên cần có sự yêunghề, say sưa, tâm huyết, chu đáo tỉ mỉ, sáng tạo hướng dẫn trẻ tham gia vào cáchoạt động một cách khoa học, cô giáo cần phải đầu tư thời gian công sức một cáchcông phu để chuẩn bị đồ dùng cho tiết học mới, có như vậy tiết học sẽ đạt đượchiệu quả cao và thu hút các cháu hứng thú tham gia.
Trên thực tế khả năng định hướng trong không gian của trẻ còn hạn chế,nhiều trẻ tới cuối độ tuổi vẫn còn nhầm lẫn các phía của bản thân và các phía củađối tượng khác (có sự định hướng) và sử dụng các từ ngữ toán học chưa chuẩn xác
vẫn còn lẫn lộn Chính vì vậy mà tôi chọn đề tài “ Một số biện pháp phát huy tính
tích cực trong hoạt động định hướng không gian cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non”
2 Tên sáng kiến:
Một số biện pháp phát huy tính tích cực trong hoạt động định hướng không gian cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non
3 Tác giả sáng kiến:
- Họ và tên: Tô Thị Lan Anh
Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường mầm non Thanh Vân Xã Thanh Vân Huyện Tam dương - Tỉnh Vĩnh Phúc
Số điện thoại: 0967639318 E_mail: saonhi2007@gmail.com
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:
Nhà giáo: Tô Thị Lan Anh - Giáo viên trường mầm non Thanh vân - TamDương - Vĩnh Phúc
5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:
- Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Phát triển nhận thức, cụ thể là các biện pháp
sư phạm giúp trẻ phát huy mọi khả năng, tiềm lực trong hoạt động định hướngtrong không gian cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non
- Vấn đề mà sáng kiến giải quyết: Khảo sát thực trạng tình hình của việc pháthuy tính tích cực nhận thức trong hoạt động học định hướng trong không gian
6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:
- Sáng kiến được áp dụng lần đầu: Ngày 20 tháng 02 năm 2018
Trang 37 Mô tả bản chất của sáng kiến:
7.1 Nội dung của sáng kiến:
7.1.1 Cơ sở lí luận
Mọi sự vật xung quanh chúng ta đều có vị trí, hình thức kết cấu, có độ dàingắn, cao thấp khác nhau Tất cả những cái đó được gọi là không gian và khi taquan sát không gian mang tính chất ba chiều: Chiều dài, chiều rộng và chiều sâu.Mọi sự vật, hiện tượng và bản thân đứa trẻ đều tồn tại trong không gian và thời gian Trong không gian có những vật thể cố định với những vị trí
và thuộc tính nhất định như: Có phía trên, có phía dưới, có phía trái, có phía phải,
có phía trước, có phía sau, có chỗ gần, có chỗ xa
Như vậy không gian cũng là đối tượng của hoạt động tư duy và hoạt độngthực tiễn của bản thân trẻ Vì thế cần kịp thời phát triển khả năng định hướng trongkhông gian ở trẻ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho trẻ thực hiện có hiệu quả các hoạtđộng khác nhau trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày Vì vậy vấn đề dạy trẻ địnhhướng trong không gian đã được các nhà khoa học trên thế giới cũng như Việt Namquan tâm nghiên cứu
Nhấn mạnh vai trò của định hướng trong không gian trong việc lĩnh hội trithức, B.G Ananhiep cũng khẳng định rằng: “Không có hình thức hoạt động nàocủa trẻ trong quá trình học tập mà trong đó sự định hướng trong không gian không
là điều kiện quan trọng để lĩnh hội các tri thức cũng như hình thành và phát triển kĩnăng, kĩ xảo” Các tác giả như: A.A.Liublinxkaia, V.X.Mukhina… nghiên cứu đặc điểm phát triển sự định hướng trong không gian của trẻ em lứa tuổi mầm non Các tác giả đã vạch ra những đặc điểm phát triển biểu tượng về các hướng không gian và sự định hướng không gian của trẻ ở các độ tuổi khác nhau Họ khẳng định, ở giai đoạn đầu của lứa tuổi mẫu giáo trẻ định hướng được trong không gian trên cơ sở hệ thống cảm giác quy chiếu tức là trên chính cơ thể trẻ Định hướng “trên chính mình” là nguồn gốc để trẻ nhỏ định hướng vị trí các vật khác so với trẻ Dần dần trẻ biết sử dụng hệ toạ độ tự do với chuẩn là vật bất kì để định hướng trong không gian Nhưng để định hướng “từ các vật” trẻ phải biết phân chia các hướng khác nhau (phía trên, phía dưới, phía trước, phía sau, phía phải, phía trái) của vật, sử dụng nó làm vật quy chiếu để định hướng vị trí của các vật khác trong không gian
Tác giả A.M.Lêusia đã đi sâu nghiên cứu đặc điểm phát triển các biểu tượng về không gian và sự định hướng trong không gian của trẻ mẫu giáo Bà cho rằng các biểu tượng không gian xuất hiện ở trẻ rất sớm và sự hình thành,
Trang 4phát triển của nó có sự tham gia của tất cả các cơ quan phân tích khác nhau như xúc giác, thị giác, khứu giác Bà cũng nghiên cứu đặc điểm phát triển nhận thức của trẻ mẫu giáo về không gian, về mối quan hệ không gian của các vật “so với mình”, và “các vật so với nhau” Bà cho rằng: để xác định vị trí các vật xung quanh, trước tiên trẻ phải định hướng được trên chính mình (lấy mình làm gốc toạ độ) sau đó mới xác định được vị trí của đối tượng
Sự định hướng trong không gian của con người được thực hiện trên cơ sở trigiác trực tiếp không gian và biểu thị bằng lời phạm trù không gian Ví dụ: Vị trí, độ
xa, mối quan hệ không gian giữa các vật Đối với trẻ mầm non thì sự định hướngkhông gian được hiểu theo nghĩa hẹp là xác định vị trí Xác định điểm đứng vị trícủa bản thân so với các vật xung quanh Xác định vị trí và diễn đạt vị trí các vật sovới đối tượng khác có sự định hướng hay vị trí các đối tượng so với nhau
Khi trẻ xác định đúng vị trí của mình của bạn khác, của đồ vật giúp trẻ địnhhướng tốt khi di chuyển, định hướng các mối quan hệ trong không gian của thế giớixung quanh trẻ, góp phần làm chính xác và phong phú hơn vốn ngôn ngữ của trẻ,phát triển tốt hơn tư duy trực quan hình tượng và tư duy trực quan sơ đồ
Việc phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ 5-6 trong hoạt động học định
hướng trong không gian cho trẻ có vai trò quan trọng trong giáo dục toàn diện(Đức, trí, thể, mĩ, giáo dục lao động) cho trẻ Rèn luyện phản xạ cho trẻ nhanh nhẹnkhéo léo để nhận thức được thế giới xung quanh Hình thành cho trẻ kỹ năng địnhhướng mọi vật trong không gian chính xác và rõ ràng hơn Nó là phương tiện gópphần giáo dục cho trẻ ý thức kỷ luật, tính kiên trì, lòng ham hiểu biết, sáng tạo, biếtđoàn kết giúp đỡ lẫn nhau, hình thành ý thức tập thể lao động Ngoài ra nó giúp trẻphát triển khả năng quan sát có mục đích và phát triển các thao tác tư duy Bêncạnh đó việc học định hướng trong không gian giúp phát triển ngôn ngữ cho trẻ,đặc biệt là giúp trẻ hiểu và sử dụng đúng các thuật ngữ toán học trong các trườnghợp cụ thể, diễn đạt mạch lạc các yếu tố và mối tương quan toán học
Trang 5Để việc dạy trẻ định hướng trong không gian đạt hiệu quả cao, giáo viên cũng cần xác định các phương pháp, biện pháp dạy học sao cho phù hợp với trẻ, phù hợp với sự đa dạng của nội dung chương trình giáo dục mầm non
- Trẻ 5-6 tuổi có thể hình dung không gian là một thể thống nhất
- Đã phân biệt được các vùng không gian khác nhau và các phần trong mỗivùng đó, hiểu được tính tương đối khi định hướng trong không gian
- Trẻ thực hiện được định hướng trong không gian mà không phụ thuộc vào
vị trí của bản thân, trẻ đã biết thay đổi vật chuyển trong quá trình định hướng Trẻxác định được mối quan hệ trong không gian giữa chúng khi chuẩn là các vật khácnhau và diễn đạt bằng lời các mói quan hệ đó
b) Lựa chọn nội dung phù hợp với khả năng
Đối với trẻ 5-6 tuổi xác định vị trí của đồ vật (phía trên, phía dưới, phíatrước, phía sau, phía phỉa, phía trái) so với bản thân trẻ, với bạn khác, với một vậtnào đó Bên cạnh đó còn hướng dẫn trẻ định hướng di chuyển và định hướng trênmặt phẳng
Nội dung dạy trẻ MG 5-6 tuổi định hướng trong không gian Trẻ mẫu giáolớn 5-6 tuổi đã có khả năng xác định các hướng không gian cơ bản như phía trên –phía dưới, phía trước – phía sau, phía phải – phía trái của bản thân trẻ, không gianđịnh hướng đã được mở rộng hơn Tuy nhiên giáo viên cần tác động để tiếp tụcphát triển cho trẻ khả năng xác định vị trí của những đối tượng xung quanh so vớitrẻ và vị trí của bản thân trẻ giữa những đối tượng xung quanh, mở rộng hơn nữakhông gian định hướng cho trẻ Trẻ 5 – 6 tuổi còn có khả năng xác định các hướngkhông gian cơ bản như phía trên – phía dưới, phía trước – phía sau của người khác
Một mặt giáo viên cần phát triển hơn nữa khả năng này của trẻ, khác cần dạytrẻ xác định phía phải – phía trái của người khác dựa trên sự xác định tay phải vàtay trái của người đó Đến cuối lớp mẫu giáo lớn giáo viên cần chú ý dạy trẻ họccách xác định vị trí đồ vật so với đồ vật khác nhằm hình thành cho trẻ kĩ năng xácđịnh và diễn đạt bằng lời nói mối quan hệ không gian giữa các vật Điều đó có tácdụng giúp trẻ dễ dàng thực hiện sự định hướng trong không gian với việc sử dụng
hệ toạ độ tự do với chuẩn là vật bất kì
Trong thời gian trẻ học ở lớp mẫu giáo lớn, giáo viên cần tiếp tục pháttriển cho trẻ kĩ năng định hướng trên mặt phẳng như: tờ giấy, tấm bảng, trang sách… với việc xác định một cách chi tiết hơn các vị trí trên mặt phẳng như: góc trên bên phải, góc trên bên trái, góc dưới bên phải, góc dưới bên trái Tiếp tục dạy trẻ định hướng và thay đổi hướng khi di chuyển
Trang 6c) Quy trình tổ chức hướng dẫn cho trẻ hoạt động định hướng trong không gian
Để hình thành kiến thức định hướng trong không gian cho trẻ ta cần đượctiến hành qua các giai đoạn:
+ Tổ chức cho trẻ làm quen với các định hướng trong không gian
+ Tổ chức hoạt động để trẻ lĩnh hội được kiến thức về định hướng trongkhông gian
+ Tổ chức các hoạt động thực hành, củng cố thông qua hệ thống trò chơi
7.1.2 Thực trạng hoạt động định hướng không gian của trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non Thanh Vân- Tam Dương- Vĩnh Phúc
a) Thuận lợi
Nội dung định hướng trong không gian là một nội dung khó cho cả giáo viên
và trẻ do mang tính trừu tượng đòi hỏi trẻ phải tập trung chú ý định hướng, việc xácđịnh vật chuẩn, lời nói diễn đạt các mối quan hệ trong không gian phải mạch lạc,chính xác dẫn tới tiết học dễ bị nặng nề, trẻ nhàm chán nên giáo viên rất ngại dạynội dung này Việc đầu tư nghiên cứu phương pháp giảng dạy, tổ chức các hoạtđộng định hướng trong không gian cho trẻ chưa thực sự được quan tâm đúng mức
Từ những yếu tố trên khi nghiên cứu trường mầm non Thanh vân gặp những thuậnlợi và khó khăn sau:
Năm học 2018-2019 nhà trường có 2 khu một khu lẻ và một khu trung tâmvới tổng diện tích là 19.000m2, tổng số phòng học cho cả hai khu là 17 phòng học,Trong đó có 5 lớp 5 tuổi Các lớp học có nhà vệ sinh khép kín sạch sẽ, thoáng mát,
có đủ diện tích cho trẻ hoạt động Khuân viên rộng rãi có tường bao quanh, sânchơi được lát gạch, đổ bê tông và có mái che với diện tích rộng, hệ thống bồn hoacây cảnh được bố trí đẹp mắt đảm bảo đúng tiêu chí môi trường giáo dục lấy trẻlàm trung tâm, năm học 2017-2018 nhà trường tham dự hội thi xây dựng trườngmầm non lấy trẻ làm trung tâm với hệ thống các khu vực vui chơi đảm bảo an toàncho trẻ hoạt động
Hàng năm nhà trường được SGD&ĐT, PGD&ĐT cấp phát hệ thống đồ chơingoài trời và một số đồ dùng phục vụ cho các hoạt động của cô và trẻ phục vụ cholĩnh vực phát triển nhận thức đặc biệt là hoạt động định hướng trong không gian.Ngoài ra nhà trường đôn đốc giáo viên làm bổ sung thêm rất nhiều đồ dùng đồ chơibằng các nguyên vật liệu sẵn có, đồ dùng đồ chơi làm ra đảm bảo đẹp mắt và bềnnhằm phục vụ các hoạt động hàng ngày cho cô và trẻ
Trang 7Ngoài ra nhà trường được sở giáo dục đầu tư, xây dựng thêm hai dãy nhàlớp, học với diện tích rộng rãi thoáng mát ở cả khu trung tâm có 6 lớp và khu lẻthôn Đình có 4 lớp đã đi vào sử dụng
- Đối với đội ngũ giáo viên
Nhà trường có tổng số 6 giáo viên 5 tuổi trong đó
+ Cao đẳng, đại học: 6/6 = 100 %
Đội ngũ giáo viên trẻ tuổi, năng động nhiệt tình say mê yêu nghề mến trẻ,tích cực học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Nhà trường tạo điều kiệnthuận lợi cho giáo viên đi học nâng cao trình độ chuyên môn Vào các dịp hè đượctham gia học bồi dưỡng chuyên môn của Sở GD&ĐT, phòng giáo dục và đào tạo
và của trường mở Dự và dạy các hoạt động chuyên môn của phòng, chuyên đề củatrường, dự giờ đồng nghiệp tạo điều kiện cho giáo viên được học tập nâng cao kiếnthức chuyên môn nghiệp vụ Bản thân đã được bồi dưỡng về các nội dung giáo dụccho trẻ đặc biệt là lĩnh vực phát triển nhận thức – cho trẻ làm quen với định hướngtrong không gian nên đã cơ bản có kiến thức để giáo dục trẻ
- Đối với phụ huynh
Nhiều phụ huynh quan tâm đến việc tổ chức các hoạt động giáo dục pháttriển nhận thức của cô và trẻ, chủ động phối hợp với giáo viên cùng giáo dục trẻ
Đã có nhiều phụ huynh nhiệt tình ủng hộ nguyên vật liệu để cô giáo cùng trẻ làm
đồ dùng phục vụ cho các hoạt động trên lớp, chủ động trao đổi với cô giáo nhữngnội dung cần dạy trẻ ở gia đình
Khi làm đồ dùng đồ chơi giáo viên phải tính toán đến kinh phí, nguyên vậtliệu khó tìm, số lượng đồ dùng đồ chơi phục vụ cho tiết học còn ít, đơn sơ và giáthành cao
- Về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ hoạt động giáo dục phát triển nhận thức nội dung định hướng trong không gian cho trẻ
Trang 8Nhà trường chưa tổ chức được nhiều hoạt động ngoại khóa, các nội dung thựchành dạy trẻ định hướng trong không gian chưa được chú ý, đôi khi thực hiện còn mangtính hình thức
Đồ dùng phục vụ cho hoạt động chưa nhiều, còn sơ sài và chưa phong phú chưathu hút được sự tham gia của trẻ
- Đối với đội ngũ giáo viên
Hoạt dộng định hướng trong không gian yêu cầu giáo viên phải đầu tư vềthời gian nghiên cứu tài liệu Bên cạnh đó giáo viên phải tìm hiểu về tính cách tâmsinh lý của trẻ từ đó biết được trẻ đang thiếu hụt vấn đề gì mới có biện pháp dạy trẻmột cách cho phù hợp
- Đối với phụ huynh
Một số phụ huynh còn mải làm kinh tế nên không có nhiều thời gian quantâm đến con và chưa hiểu tầm quan trọng của việc giáo dục định hướng không giancho trẻ Một số phụ huynh có quan điểm sai về giáo dục phát triển nhận thức chotrẻ, cho rằng nội dung đó là không cần thiết trẻ còn nhỏ chưa cần cung cấp, khi nàolớn trẻ sẽ tự biết
- Đối với trẻ
+ Khả năng nhận thức của trẻ chưa đồng đều, hầu hết trẻ là con em nông thônnên việc được tiếp cận với các hướng trong không gian qua nhiều hình thức là hạn chếchủ yếu là cô giáo cung cấp kiến thức còn thực tế ở gia đình phụ huynh chưa để ý đến
+ Một số trẻ suy dinh dưỡng yếu về thể lực nên ít vận động không hòa đồng cùngcác bạn Ngược lại một số trẻ lại quá hiếu động, hay đùa nghịch, thường xuyên nóichuyện trong giờ học
+ Trẻ bị ảnh hưởng nhiều bởi cuộc sống hiện đại như mạng Internet, chơigame, hoạt hình không có nội dung giáo dục, trong khi các bậc phụ hynh quánuông chiều và cho trẻ xen thường xuyên
Từ những thuận lợi khó khăn trên tôi tiến hành khảo sát trẻ ngay từ khi bắt đầu ápdụng sáng kiến
* Số liệu điều tra trước khi thực hiện
Trong khi dạy trẻ 5 tuổi xác định vị trí trong không gian, tôi gặp rất nhiềukhó khăn Nguyên nhân là do tiết học khô khan, khó hiểu còn dập khuôn máy mócbài bản của trình tự tiết học Đầu năm học 2018 – 2019 tôi đã tiến hành khảo sáttrên trẻ kết quả như sau
Trang 9Biểu 1: Khảo sát đầu năm học trẻ trường MN Thanh Vân
Nhận biết được phía
phải, phía trái, phía
trên, phía dưới, phía
trước, phía sau của bản
thân
41 24,7 54 32,8 56 34 14 8,5
Nhận biết được phía
phải, phía trái, phía
trên, phía dưới, phía
trước phía sau của đối
tượng khác
Kết quả trên cho thấy tỉ lệ trẻ đạt khá tốt trong tiêu chí hứng thú tham giahoạt động định hướng trong không gian của trẻ chưa cao chỉ chiếm 22,4% Tiêu chínhận biết được phía phải, phía trái, phía trên, phía dưới, phía trước, phía sau củabản thân tốt chỉ đạt có 24,7%, trong khi tiêu chí nhận biết được phía phải, phía trái,phía trên, phía dưới, phía trước phía sau của đối tượng khác lại quá thấp 20%.Trong khi đó tỷ lệ trẻ trung bình và trẻ yếu ở các tiêu chí lại chiếm tỷ lệ khá cao lênđến 20,6% trẻ yếu
Những năm trước tôi đã nghiên cứu một số biện pháp phát huy tính tích cựcnhận thức cho trẻ 5-6 tuổi trong đó có nội dung định hướng trong không gian, tuynhiên đề tài tôi làm rất rộng với nhiều nội dung, nội dung định hướng trong khônggian cho trẻ chỉ là một nội dung rất nhỏ của đề tài Nên trong quá trình thực hiện và
áp dụng tại trường nội dung định hướng trong không gian và kết quả đạt được cònhạn chế Do một số biện pháp đưa ra chủ yếu tập trung vào bồi dưỡng kiến thức, kĩnăng cho giáo viên 5 tuổi chưa chú ý nâng cao chất lượng hoạt động và chưa chú ýtới kết quả trên trẻ cũng như chưa phát huy được tính tích cực nhận thức từ hoạtđộng học định hướng trong không gian
Trang 107.1.3 Thực trạng hoạt động định hướng không gian của trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non Tam Dương- huyện Tam Dương- Vĩnh Phúc
- Đối với cô
Khối 5 tuổi có 3 giáo viên trình độ ĐH: 3= 100%
Giáo viên có trình độ chuyên môn ham học hỏi, còn rất trẻ tuổi nhiệt tìnhnăng động tích cực học hỏi kinh nghiệm, tích cực trang trí môi trường lớp học sạchđẹp hấp dẫn đối với trẻ
- Đối với Phụ huynh
Đa số phụ huynh là viên chức nhà nước vàlàm kinh doanh buôn bán nhỏ nênđiêu kiện kinh tế gia đình khá giả, một số phụ huynh nhận thức tốt về tầm quantrọng của việc giáo dục trẻ nội dung định hướng trong không gian nên đã quan tâmđến việc giáo dục của con và đã đồng tình ủng hộ nhà trường mua sắm một số trangthiết bị cần thiết, thường xuyên trao đổi về nội dung giáo dục để cùng tham gia giáodục cho trẻ đạt hiệu quả tốt nhất trong lĩnh vực toán đặc biệt là nội dung địnhhướng trong không gian
* Khó khăn
- Trường mầm non Tam Dương đã được xây dựng từ lâu, diện tích trườngkhông được rộng, khuân viên trật trội, nhà lớp học không khép kín, khu vệ sinhdùng chung đã bị xuống cấp
- Số trẻ trong lớp đông, diện tích lớp học trật trội có ảnh hưởng đến việc giáodục trẻ Cơ sở vật chất mặc dù đã được quan tâm đầu tư tuy nhiên trang thiết bịphục vụ hoạt động vẫn còn ít, chưa đa dạng, phong phú, chưa hấp dẫn trẻ
- Kỹ năng tuyên truyền của giáo viên chưa đồng đều làm ảnh hưởng đến chấtlượng truyền thông, công tác phối hợp còn sơ sài, không phù hợp và chưa được cập
Trang 11nhật thông tin kịp thời dẫn đến hiệu quả chưa cao, chưa thu hút được sự quan tâm
và đáp ứng thông tin của các bậc cha mẹ và cộng đồng Giáo viên chưa tận dụng tối
đa các hoạt động để giáo dục cho trẻ nội dung định hướng trong không gian
- Các cháu tuy cùng độ tuổi nhưng khả năng tiếp thu của trẻ không đồng đều.Trẻ được bố mẹ ông bà chiều chuộng, sống trong môi trường được bao bọc nên còn dựadẫm, ỷ nại chưa có thói quen tự lập
Bên cạnh đó một số phụ huynh chưa quan tâm đúng mức đến việc địnhhướng trong không gian cho con em mình, vẫn còn tình trạng quá nuông chiều con,chiều theo ý muốn, sở thích của trẻ 1 cách vô điều kiện trong mọi hoạt động
Biểu 2: Khảo sát trẻ trường mầm non Tam Dương (lần 1đầu năm)
Nhận biết được phía
phải, phía trái, phía trên,
phía dưới, phía trước,
phía sau của bản thân
Nhận biết được phía
phải, phía trái, phía trên,
phía dưới, phía trước
phía sau của đối tượng
khác
Kết quả trên cho thấy tỉ lệ trẻ đạt khá tốt trong tiêu chí hứng thú tham giahoạt động định hướng trong không gian của trẻ tuy tốt hơn trường mầm non ThanhVân song vẫn còn thấp chỉ chiếm 24% Tiêu chí nhận biết được phía phải, phía trái,phía trên, phía dưới, phía trước, phía sau của bản thân tỷ lệ tốt khá cao hơn mộtchút =30,3%, trong khi tiêu chí nhận biết được phía phải, phía trái, phía trên, phíadưới, phía trước phía sau của đối tượng khác tỷ lệ khá tốt lại thấp =26,5%
Trang 12Nhìn vào 2 biểu trên tôi nhận thấy việc định hướng trong không gian của trẻcòn nhiều hạn chế, tỉ lệ trẻ đạt khá tốt ở các tiêu chí là chưa cao Ta thấy rõ rằngkhả năng của trẻ phát triển không đồng đều ở 2 trường khá rõ nét (trường mầm nonTam Dương trực thuộc thị trấn do vậy sự phát triển về mọi phương diện theo nhịpđiệu cuộc sống trên thực tế là phát triển hơn trường mầm non Thanh Vân trực thuộcvùng nông thôn nên nhận thức của trẻ về mọi phương diện kém hơn.
Chính bởi sự khác biệt trên là một giáo viên chủ nhiệm bản thân tôi luôn trăntrở phải tìm ra những biện pháp giáo dục trẻ định hướng trong không gian như thếnào để đạt được kết quả khả quan hơn
7.2 Về khả năng áp dụng của sáng kiến
Chính vì vậy, để nâng cao tính tích cực nhận thức ở trẻ trong hoạt động họcđịnh hướng trong không gian tôi đã tìm tòi nghiên cứu và đưa ra một số biện phápthực hiện, nhằm nâng cao nội dung dạy trẻ định hướng trong không gian
Bước 1: Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc phát huy tính tích cực nhận thức
trong hoạt động học định hướng trong không gian cho trẻ ở trường mầm non
Bước 2: Tìm hiểu sâu hơn thực trạng việc phát huy tính tích cực nhận thức
trong hoạt động học định hướng trong không gian cho trẻ Trường mầm non ThanhVân và trường mầm non Tam Dương huyện Tam Dương tỉnh Vĩnh Phúc
Bước 3: Xây dựng hệ thống biện pháp:
Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch đưa các nội dung giáo dục định hướng trong không gian cho trẻ theo chương trình của Bộ GD&ĐT ban hành
Biện pháp 2: Xây dựng môi trường tạo điều kiện cho trẻ làm quen với hoạtđộng định hướng trong không gian
Biện pháp 3: Sưu tầm và làm đồ dùng đồ chơi phục vụ tiết dạy
Biện pháp 4: Tạo nhiều cơ hội cho trẻ trải nghiệm thông qua các hoạt động
khác nhau
Cụ thể các biện pháp như sau:
7.2.1 Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch đưa các nội dung giáo dục định hướng trong không gian cho trẻ theo chương trình của Bộ GD&ĐT ban hành
Kế hoạch có thể là kế hoạch dài hạn cho cả năm, một học kì; có thể là kếhoạch ngắn hạn (1 tuần), một bài hoặc một hoạt động.Việc lập kế hoạch phụ thuộcvào từng cơ sở vật chất của mỗi trường và mỗi giáo viên Chẳng hạn, xây dựng kếhoạch năm phải dựa trên mục đích của quá trình cho trẻ định hướng trong không
Trang 13gian, dựa trên những hiểu biết về nhu cầu phát triển của mỗi trẻ cũng như đặc điểm
cụ thể của từng nhóm Kế hoạch năm cho phép lồng ghép các hoạt động khác vàohoạt động dạy trẻ định hướng trong không gian như hoạt động tạo hình, làm quenvăn học, giáo dục thể chất, giáo dục âm nhạc… Đối với giờ học định hướng trongkhông gian, giáo viên cần phải xác định rõ mục đích của giờ học để lựa chọnphương pháp, phương tiện dạy phù hợp
Để phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ, giáo viên phải dự tính hoạt độngnào trong giờ học, nhiệm vụ nào ngoài giờ học và sử dụng hình thức nào để tổ chứchoạt động định hướng trong không gian một cách hiệu quả Sau đó, lựa chọn, sắpxếp theo một hệ thống hợp lý, trên cơ sở nâng dần mức độ khó của nhiệm vụ nhậnthức Mỗi hoạt động được lựa chọn cần đáp ứng các yêu cầu sau:
- Hoạt động phải tạo điều kiện tốt nhất để giáo viên thực hiện hoàn thànhnhiệm vụ dạy học cho trẻ nội dung định hướng trong không gian
- Trẻ được luyện tập và phát triển sự hiểu biết, trí tuệ của mình
- Nhiệm vụ trong hoạt động nhận biết đòi hỏi trẻ nỗ lực suy nghĩ, vượt khó,
sử dụng kiến thức kĩ năng để hoàn thành nhiệm vụ được giao
Các hoạt động phải có sự kết hợp giữa tính học tập, nghiêm túc với tính vuitươi hài hước sôi động Vì vậy các hoạt động nên tổ chức dưới hình thức trò chơi
để thu hút sự tham gia của trẻ
- Kế hoạch phải lập trên bình diện rộng để cho phép giáo viên và trẻ tự lựachọn nội dung, đồ dùng dạy học, hình thức tiến hành
7.2.2 Biện pháp 2: Xây dựng môi trường tạo điều kiện cho trẻ làm quen với hoạt động định hướng trong không gian
Môi trường cho trẻ hoạt động là nơi có nguồn thông tin phong phú, khuyếnkhích tính độc lập và khả năng hoạt động tích cực ở trẻ.Tuy nhiên, môi trường hoạtđộng của trẻ không đồng nhất với môi trường giáo dục Yếu tố cốt lõi trong môitrường hoạt động là những giá trị, kinh nghiệm chuẩn mực cần chọn lọc mà trẻ cầnchiếm lĩnh như tri thức, kĩ năng, chuẩn mực hành vi đạo đức…chứa đựng tiềmnăng trở thành động cơ bên trong của trẻ Chỉ có những giá trị nào thích hợp vớiđặc trưng của trẻ mầm non mới trở thành đối tượng hoạt động của trẻ.Trong môitrường giáo dục lại có nhiều môi trường hoạt động khác nhau.Ở môi trường hoạtđộng thì vai trò chủ thể tích cực của trẻ và vai trò hướng dẫn của cô giữ vai tròquan trọng
