(SKKN mới NHẤT) SKKN một số biện pháp rèn kĩ năng sống cho học sinh tiểu học

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾNKính gửi: Hội đồng sáng kiến huyện Bình Xuyên a Tác giả sáng kiến hoặc các đồng tác giả sáng kiến: Vũ Thị Mến - Ngày tháng năm sinh: 09/09/1986 Nam, nữ: Nữ

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi: Hội đồng sáng kiến huyện Bình Xuyên

a) Tác giả sáng kiến hoặc các đồng tác giả sáng kiến: Vũ Thị Mến

- Ngày tháng năm sinh: 09/09/1986 Nam, nữ: Nữ

- Đơn vị công tác: Trường tiểu học Sơn Lôi A

- Chức danh; Giáo viên

- Trình độ chuyên môn; Sư phạm âm nhạc

- Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến (ghi rõ đối với từng đồng tác giả, nếu có)

b) Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Vũ Thị Mến

c) Tên sáng kiến; lĩnh vực áp dụng; mô tả bản chất của sáng kiến; các thông

tin cần được bảo mật (nếu có): Một số biện pháp rèn kĩ năng sống cho học

sinh tiểu học

- Tên sáng kiến: Một số biện pháp rèn kĩ năng sống cho học sinh tiểu học

- Lĩnh vực áp dụng: Sáng kiến này có thể áp dụng trong các môn học nhằm giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.

- Mô tả sáng kiến:

+ Về nội dung của sáng kiến:

Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ và một số kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh

tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc.

Ngày nay với sự phát triển như vũ bão về công nghệ thông tin trong cuộc sống đa dạng muôn màu, không ngừng biến đổi và có nhiều thách thức, cùng với tri thức khoa học, việc hình thành và rèn kĩ năng sống được xem là chìa khoá quan trọng giúp mỗi chúng ta tồn tại, phát triển và mở ra cánh của thành công.

Với mục tiêu giáo dục tiểu học là giúp các em phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần, nên ngoài giáo dục trẻ về nhân cách và kiến thức thì giáo dục kỹ năng sống cho học sinh cũng là một yêu cầu vô cùng quan trọng, một nội dung không thể tách rời của quá trình giáo dục học sinh toàn diện.

Để giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học có hiệu quả cao, chúng ta

làm như thế nào, đó chính là lí do tôi chọn đề tài “Một số biện pháp rèn kĩ

năng sống cho học sinh tiểu học”.

PHẦN I: NỘI DUNG SÁNG KIẾN

Giáo dục phổ thông nước ta những năm vừa qua đã được đổi mới cả về mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học gắn với bốn trụ cột giáo dục của thế

kỉ XXI: Học để biết, học để làm, học để tự khẳng định, học để cùng chung sống,

mà thực chất là một cách tiếp cận kĩ năng sống Đặc biệt, rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định là một trong năm năm nội dung của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008 – 2013 Vậy kỹ năng sống là gì?

Kỹ năng sống là những trải nghiệm có hiệu quả nhất, giúp giải quyết hoặc đáp ứng các nhu cầu cụ thể, trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của con

người Kỹ năng sống bao gồm cả hành vi vận động của cơ thể và tư duy trong não bộ của con người Kỹ năng sống có thể hình thành một cách tự nhiên, thông qua giáo dục hoặc rèn luyện của con người.

Trong những năm trở lại đây, khi phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” được triển khai và hưởng ứng mạnh mẽ trong các cấp học, ngoài việc nâng cao chất lượng giáo dục, các đơn vị trường học ngày càng chú trọng tới công tác giáo dục đạo đức, kỹ năng sống cho học sinh, đặc biệt là học sinh phổ thông.

Mục tiêu giáo dục là nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho

sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các

kỹ năng cơ bản, góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa Yêu cầu về nội dung giáo dục tiểu học phải đảm bảo cho học sinh

có hiểu biết đơn giản, cần thiết về tự nhiên, xã hội và con người; có kỹ năng

cơ bản về nghe, nói, đọc, viết và tính toán; có thói quen rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh; có hiểu biết ban đầu về nghệ thuật Chính vì vậy mà tôi chọnTuy nhiên, nội dung giáo dục trong các nhà trường tiểu học hiện nay còn xem trọng việc dạy chữ, chưa chú trọng đúng mức dạy làm người, nhất là việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.

* Biện pháp rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh thông qua một số

môn học:

1 Giáo dục kỹ năng sống qua môn Tiếng Việt:

Môn Tiếng Việt ở trường tiểu học có nhiệm vụ hình thành và phát triển ở học sinh các kỹ năng sử dụng tiếng Việt (nghe, nói, đọc, viết) để học tập và giao tiếp trong các môi trường hoạt động của lứa tuổi Thông qua hoạt động dạy

và học môn tiếng Việt góp phần rèn luyện các thao tác tư duy, mở rộng hiểu biết về tự nhiên, xã hội và con người.

Việc giáo dục kỹ năng sống trong môn Tiếng Việt ở tiểu học nhằm giúp học sinh bước đầu hình thành và rèn luyện cho học sinh các kỹ năng sống cần thiết, phù hợp với lứa tuổi, giúp các em nhận được những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống, biết tự nhận định, đánh giá đúng về bản thân để tự tin, tự trọng và không ngừng vươn lên trong cuộc sống; biết ứng xử phù hợp trong

cá mối quan hệ với người thân, với cộng đồng và với môi trường tự nhiên; biết sống tích cực, chủ động trong mọi điều kiện, hoàn cảnh.

Việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thể hiện trong bất cứ giờ học nào Giáo viên thể rèn cho học sinh một số kỹ năng cơ bản qua môn học tiếng Việt như sau:

VD1: Qua bài tập đọc – kể chuyện: “Người mẹ” sách Tiếng Việt lớp 3, tập 1

tuần 4, thông các hoạt động thảo luận nhóm, trình bày ý kiến cá nhân … qua bài học giáo viên có thể giáo dục cho học sinh một số kỹ năng:

- Kỹ năng ra quyết định, giải quyết vấn đề.

- Kỹ năng tự nhận thức, xác định giá trị cá nhân.

VD2: Bài tập làm văn: “Luyện tập phát triển câu chuyện” sách Tiếng Việt

lớp 4, tập 1 tuần 12, thông qua các hoạt động làm việc nhóm – chia sẻ thông tin, trình bày, đóng vai … giáo viên có thể giáo dục học sinh một số kỹ năng:

- Kỹ năng tư duy sáng tạo, phân tích, phán đoán.

- Kỹ năng thể hiện sự tự tin.

Qua những giờ học môn tiếng Việt giúp HS bước đầu hình thành và rèn luyện các kỹ năng sống cần thiết, phù hợp lứa tuổi; nhận biết được những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống, biết tự nhìn nhận, đánh giá đúng về bản thân; biết ứng xử phù hợp trong các mối quan hệ.

Kỹ năng sống đặc thù, thể hiện ưu thế của môn tiếng Việt đó là kỹ năng giao tiếp Thông qua kỹ năng giao tiếp học sinh có thể biểu hiện những cảm xúc của mình về một sự vật sự việc nhất định, hoặc các em có thể đưa ra ý kiến của mình về một vấn đề nào đó …

Ngoài kỹ năng giao tiếp thông qua môn học tiếng Việt học sinh còn được rèn luyện các kỹ năng như: Kỹ năng nhận thức (gồm nhận thức thế giới xung quanh, tự nhận thức, ra quyết định, ) là những kỹ năng mà môn Tiếng Việt cũng có ưu thế vì đối tượng của môn học này là công cụ của tư duy Giao tiếp

là hoạt động trao đổi tư tưởng, tình cảm, cảm xúc, giữa các thành viên trong xã hội Gồm các hành vi giải mã (nhận thông tin), ký mã (phát thông tin) qua : nghe, nói, đọc và viết

Các kỹ năng sống này của học sinh được hình thành, phát triển dần từ những

kỹ năng đơn lẻ đến những kỹ năng tổng hợp.

2 Giáo dục kỹ năng sống qua môn Đạo đức:

Môn học Đạo đức là môn học được dạy từ lớp 1 đến lớp 5 ở trường tiểu học, môn học Đạo đức nhằm giáo dục học sinh bước đầu biết cách sống và ứng xử phù hợp với các chuẩn mực xã hội Thông qua môn học Đạo đức người giáo viên phải kết hợp hài hoà giữa việc trang bị kiến thức với bồi dưỡng tình cảm, thái độ, niềm tin và hình thành kĩ năng, hành vi cho học sinh.

Quá trình dạy học bài Đạo đức là quá trình tổ chức cho học sinh thực hiện các hoạt động học tập phong phú, đa dạng như: kể chuyện theo tranh, quan sát tranh ảnh, băng hình và tiểu phẩm, phân tích trường hợp điển hình, vẽ tranh,

tô màu tranh … Thông qua các hoạt động đó, sự tương tác giữa giáo viên với học sinh, học sinh với học sinh được tăng cường và học sinh có thể tự phát hiện và chiếm lĩnh kiến thức, kĩ năng mới, với sự hỗ trợ, hướng dẫn của giáo viên.

Việc giáo dục kỹ năng sống trong môn Đạo đức nhằm bước đầu trang bị cho học sinh các kỹ năng cần thiết, phù hợp với lứa tuổi Tiểu học như: Kỹ năng tự nhận thức, kỹ năng xác định giá trị, kỹ năng tự ,phục vụ, kỹ năng thể hiện sự

tự tin, kỹ năng tự bảo vệ … giúp các em biết sống và ứng xử phù hợp trong các mối quan hệ với bản thân, với người khác, với công việc, với quê hương, đất nước và với môi trường tự nhiên để trở thành con ngoan trong gia đình, học sinh tích cực của nhà trường và công dân tốt của xã hội.

Đạo đức giáo dục cho học sinh bước đầu biết sống và ứng xử phù hợp với các chuẩn mực biết nhận thức thành hành vi chuẩn mực thể hiện thông qua kỹ năng sống Do đặc trưng môn học nên môn Đạo đức có khả năng giáo dục nhiều kỹ năng sống cho học sinh như:

- Kỹ năng giao tiếp, ứng xử như: chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi, bày tỏ ý kiến, bày tỏ

sự cảm thong và chia sẻ…

- Kỹ năng tự nhận thức: biết xác và đánh giá bản thân; đặc điểm, sở thích, thói quen, năng khiếu, điểm mạnh, điểm yếu … của bản thân.

- Kỹ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề: bước đầu biết cách lựa chọn và thực hiện cách ứng xử phù hợp đối với một số tình huống đạo đức đơn giản, phổ biến trong cuộc sống hang ngày.

- Bước đầu trang bị cho học sinh các kỹ năng sống cần thiết, phù hợp với lứa tuổi.

- Hình thành cho HS những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực; loại bỏ những hành vi, thói quen tiêu cực.

- Phát triển khả năng tư duy và sáng tạo của học sinh.

- Rèn cho học sinh biết cách tự phục vụ bản thân và vệ sinh cá nhân, giữ gìn

vệ sinh môi trường, bảo vệ môi trường.

- Rèn cho học sinh biết cách giao tiếp và ứng xử phù hợp và linh hoạt trong cuộc sống hằng ngày.

- Hướng dẫn học sinh biết cách phối hợp công việc của từng cá nhân khi làm việc đồng đội.

- Kỹ năng sống giúp học sinh vận dụng tốt kiến thức đã học, làm tăng tính thực hành

- Biết sống tích cực, chủ động

- Tạo cơ hội thuận lợi để học sinh thực hiện tốt quyền, bổn phận của mình và phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức.

Thông qua môn Đạo đức, kiến thức được hình thành trên cơ sở từ việc quan sát tranh, từ một truyện kể, một việc làm, một hành vi, chuẩn mực nào đó, sau

đó rút ra bài học Từ bài học đó các em liên hệ thực tế xung quanh, bản thân, gia đình và xã hội và môi trường tự nhiên.

VD1: Qua bài đạo đức: Bài 12: “Em yêu hoà bình” sách Đạo đức lớp 5, thông

qua các hoạt động như thảo luận nhóm, dự án … giáo viên có thể giáo dục cho học sinh một số kỹ năng sống như:

- Kỹ năng xác định giá trị (nhận thức được giá trị của hoà bình, yêu hoà bình).

- Kỹ năng hợp tác với bạn bè.

- Kỹ năng tìm kiếm và xử lí thông tin về các hoạt động đảm bảo hoà bình, chống chiến tranh ở Việt Nam và trên toàn thế giới.

- Kỹ năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng

VD2: Qua bài đạo đức: Bài 3: “Biết bày tỏ ý kiến” sách Đạo đức lớp 4, thông

qua các hoạt động như thảo luận nhóm, trình bày, đóng vai … qua bài học có thể giáo dục cho học sinh một số kỹ năng sống như:

- Kỹ năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng, ý kiến ở gia đình và lớp học.

- Kỹ năng lắng nghe tích cực khi người khác trình bày ý kiến.

- Kỹ năng kiểm soát cảm xúc.

- Kỹ năng thể hiện sự tự tin.

3 Giáo dục kỹ năng sống qua môn Khoa học:

Môn Khoa học giúp học sinh tìm hiểu các kiến thức khoa học đơn giản, cơ bản

về con người và sức khoẻ, về tự nhiên, con người và cả thế giới tự nhiên; chú trọng đến việc hình thành và phát triển các kỹ năng như quan sát, dự đoán, đặt câu hỏi …

Giáo dục kỹ năng sống thông qua môn Khoa học giúp học sinh hình thành một

số kỹ năng sống cơ bản sau:

- Hiểu biết về một số kỹ năng sống cơ bản như: Tự nhận thức về bản thân, về

tự nhiên, xã hội và các giá trị; Giao tiếp và ứng xử thích hợp trong một số tình huống có liên quan đến sức khoẻ của bản thân.

- Vận dụng các kỹ năng trên để ứng phó phù hợp trong thực tiễn cuộc sống; Cam kết thực hiện những hành vi tích cực cho bản thân, gia đình và môi trường xung quanh…

VD1: Qua bài Khoa học : Bài 16: “Ăn uống khi bị bệnh” sách Khoa học lớp 4,

thông qua các hoạt động như thảo luận nhóm, thực hành, … giáo viên có thể giáo dục cho học sinh một số kỹ năng sống như:

- Kỹ năng tìm kiếm và xử lí thông tin về chế độ ăn, uống khi bị bênh thông thường.

- Kỹ năng ứng xử phù hợp khi bị bệnh.

VD2: Qua bài Khoa học : Bài 31: “Chất dẻo” sách Khoa học lớp 5, thông qua

các hoạt động như thảo luận nhóm, quan sát, … có thể giáo dục cho học sinh một số kỹ năng sống như:

- Kỹ năng tìm kiếm và xử lí thông tin về công dụng của vật liệu.

- Kỹ năng đưa ra quyết định.

- Kỹ năng lựa chọn vật liệu thích hợp.

- Kỹ năng bình luận về việc sử dụng vật liệu.

4 Giáo dục kỹ năng sống qua hoạt động ngoài giờ lên lớp:

Ngoài các môn học chính trên lớp thì còn có một hoạt động có thể giúp học sinh hình thành và phát triển các kỹ năng sống đó chính là hoạt động ngoài giờ lên lớp Thông qua các các ngày lễ lớn tổ chức các hoạt động như: Hội diễn văn nghệ, các trò chơi dân gian, các môn thể dục thể thao, các cuộc thi kiến thức như: Ai nhanh ai đúng, rung chuông vàng hoặc các trò chơi tập thể như nhảy dây, chuyền bóng … giúp học sinh hình thành các kỹ năng sống sau:

- Kỹ năng tự nhận thức: Khả năng tự nhận thức về bản thân; Thông qua các hoạt động tập thể học sinh có thể xác định được điểm mạnh, điểm yếu của bản thân; Nhận thức được vai trò, vị trí của bản thân trong gia đình, nhà trường và xã hội.

- Kỹ năng giao tiếp và hợp tác: Lắng nghe và phản hồi tích cực; Trình bày suy nghĩ của bản thân; Cảm thông, chia sẻ; kỹ năng hoạt động nhóm …

- Kỹ năng tư duy bình luận: Phản ánh và trình bày, bày tỏ ý kiến của bản thân

về các tác nhân của tự nhiên, xã hội có hại cho sức khoẻ;

- Kỹ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề: Khả năng quan sát, tìm kiếm các thông tin, phân tích và đánh giá các lựa chọn, từ đó phán đoán các nguy cơ,

tư duy sáng tạo để ứng xử thích hợp trong một số tình huống có liên quan đến sức khoẻ của bản thân, gia đình và môi trường xung quanh.

- Kỹ năng làm chủ bản thân: Khả năng tự phục vụ; đặt mục tiêu, lập kế hoạch cho bản thân; Đảm nhận trách nhiệm, tự giác thực hiện cá quy tắc vệ sinh, an toàn cho bản thân, gia đình và cộng đồng, tích cực tham gia bảo vệ môi trường xung quanh …

5 Giáo dục kỹ năng sống trong môn Âm nhạc:

Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật nhằm phản ánh hiện thực khách quan bằng những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh Ở nhà trường tiểu học mục tiêu của môn học Âm nhạc là thông qua việc giảng dạy một số vấn đề

sơ giản về nghệ thuật âm nhạc, nhằm phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc của học sinh, tạo nên một trình độ văn hoá âm nhạc nhất định góp phần đào tạo có chất lượng những người lao động phát triển toàn diện

Âm nhạc là môn học mang tính nghệ thuật cao Âm nhạc có tầm quan trọng trong cuộc sống hàng ngày của mỗi con người Là cách thể hiện giao tiếp giữa công việc và tinh thần để đảm bảo được tính năng âm nhạc không chỉ cảm nhận mà còn biết hưởng thụ và phát huy đúng tầm vóc Trong xu thế hội nhập hiện nay việc vận dụng âm nhạc vào cuộc sống hàng ngày đối với những

em nhỏ ở bậc tiểu học, trung học là rất cần thiết, điều này không chỉ phù thuộc vào công việc giảng dạy, phù hợp mang tính vừa sức mà còn phù thuộc vào cách truyền đạt của người thầy, ý thức học tập của các em cùng với sự quan tâm chăm sóc của gia đình và toàn xã hội Trẻ em tham gia chơi ca hát

là tự hoạt động nhận thức thế giới xung quanh và bạn thân mình Những hình tượng qua giai điệu âm thanh của bài hát của bạn nhạc đã tác động vào cảm xúc của các em, giúp cho các em phát triển trí tuệ, óc tưởng tượng và có tác dụng giáo dục đạo đức lối sống tự tin cùng với bạn bè.

Với học sinh Tiểu học môn Âm nhạc là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức, thẩm mĩ cho học sinh nhằm góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh theo mục tiêu đào tạo, tạo cơ

sở hình thành nhân cách con người mới Giáo viên thông qua môn học âm nhạc có thể giúp học sinh hình thành những kỹ năng sống cơ bản sau:

VD1: Qua bài: học hát bài “Em yêu hoà bình” sách Âm nhạc lớp 4 tuần 2,

thông qua các hoạt động trình bày bài hát theo hình thức nhóm, các nhân, nhận xét … có thể giáo dục cho học sinh một số kỹ năng như:

- Kỹ năng thể hiện sự tự tin.

- Kỹ năng hợp tác (cùng bạn trình bày bài hát).

- Kỹ năng lắng nghe tích cực.

VD2: Qua bài: Học hát bài “Tre ngà bên Lăng Bác” sách Âm nhạc lớp 5 tuần

22, thông qua các hoạt động trình bày bài hát theo hình thức hát có lĩnh xướng, song ca , hát kết hợp vận động phụ hoạ theo nhạc… có thể giáo dục cho học sinh một số kỹ năng như:

- Kỹ năng thể hiện sự tự tin.

- Kỹ năng hợp tác cùng bạn bè.

Giáo viên thường xuyên cho các em trình bày bài hát bằng hình thức cá nhân, khuyến khích các em có thể trình bày bài hát theo cách của mình như: hát kết hợp gõ đệm; hát kết hợp vận động phụ hoạ … Giúp cho các em học sinh thể hiện sự tự tin của mình khi đứng trước tập thể lớp.