Qua học hát, các em có ý thức về việc hát đúng cao độ, tr-ờng độ và tập hát diễn cảm để từ đó kết hợp với các phân môn cũng nh- các hoạt động âm nhạc khác, học sinh đ-ợc giáo dục tình cả
Trang 1UBND QUẬN THANH XUÂN TRƯỜNG TIỂU HỌC NGUYỄN TRÃI
¬
Mét sè biÖn ph¸p nh»m n©ng cao chÊt l-îng gi¶ng d¹y
Ph©n m«n häc h¸t cho häc sinh líp 2
T¹i tr-êng tiÓu häc
Tên tác giả : Nguyễn Thị Thùy Dương Lĩnh vực/ Môn : Âm nhạc
Năm học 2017 - 2018
Trang 2ý nghĩa, nó có thể làm niềm vui đ-ợc nhân lên gấp bội, ng-ợc lại, âm nhạc cũng
sẽ làm vơi đi những nỗi buồn nặng trĩu, làm dịu đi những căng thẳng trong cuộc sống th-ờng ngày, để tình ng-ời đ-ợc lên ngôi với đầy ắp tình th-ơng, là động lực làm cho con ng-ời sẽ ngày càng h-ớng thiện Lứa tuổi thiếu nhi nếu không
đ-ợc sống trong môi tr-ờng âm nhạc sẽ là một mất mát quá lớn không gì có thể
bù đắp đ-ợc cho các em
Nhà s- phạm lỗi lạc thế giới Xu Khôm – Linxki đã nhận định về âm nhạc
và tác dụng của nó đối với trẻ em nh- sau:
“Tuổi thơ ấu không thể thiếu âm nhạc, trò chơi và truyện cổ tích Thiếu những cái đó, trẻ em chỉ là những bông hoa khô héo Âm nhạc dẫn dắt trẻ đi vào thế giới của những điều kiện, tạo đ-ợc sự đồng cảm và là một ph-ơng tiện bồi d-ỡng năng lực trí tuệ mà không một ph-ơng tiện nào có thể so sánh kịp Thiếu giáo dục âm nhạc thì không thể phát triển trí tuệ của trẻ em một cách đầy đủ
được”
Sự yêu thích âm nhạc của trẻ diễn ra một cách tự nhiên nh- là một nhu cầu không thể thiếu Để trẻ phát triển một cách toàn diện, phù hợp với xu thế của thời đại, bên cạnh những môn văn hoá, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đ-a các môn nghệ thuật Âm nhạc, Mỹ thuật vào ch-ơng trình phổ thông Trong ch-ơng trình
Âm nhạc cáp tiểu học, phân môn chủ đạo và xuyên suốt là phân môn học hát Qua học hát, các em có ý thức về việc hát đúng cao độ, tr-ờng độ và tập hát diễn cảm để từ đó kết hợp với các phân môn cũng nh- các hoạt động âm nhạc khác, học sinh đ-ợc giáo dục tình cảm trong sáng, lành mạnh, phát triển trí tuệ và năng
Trang 3lực cảm thụ âm nhạc, có ý thức tích cực tham gia các hoạt động ca hát tập thể ở lớp, ở tr-ờng
Là giáo viên dạy môn âm nhạc ở tr-ờng tiểu học, tôi nhận thấy tầm quan trọng của việc hát đúng giai điệu bài hát là nền móng vững chắc để hình thành và phát triển các kỹ năng ca hát của các em Chính vì thế tôi lựa chọn đề tài:
“Một số biện phỏp nhằm nõng cao chất lượng giảng dạy phõn mụn học hỏt cho
học sinh lớp 2 tại trường Tiểu học”
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Trên cơ sở thực tiễn và lý luận tìm ra những biện pháp phù hợp nhằm nâng cao chất l-ợng giảng dạy
3 Phạm vi nghiên cứu:
Biện pháp giảng dạy để học sinh hát đúng giai điệu khi học hát
4 Nội dung nghiên cứu:
Trong phạm vi của sáng kiến này tôi tìm hiểu thuận lợi và khó khăn của tr-ờng từ đó đ-a ra những giải pháp phù hợp nhằm nâng cao chất l-ợng giảng dạy bộ môn này
6 Đối t-ợng nghiên cứu:
- Học sinh khối 2 tr-ờng tiểu học Nguyễn Trãi
Trang 4Phần ii: giải quyết vấn đề
Với ph-ơng châm “Tất cả vì học sinh thân yêu”
Bam giám hiệu nhà tr-ờng đã tạo điều kiện mua sắm đầy đủ trang thiết bị,
đồ dùng dạy học của các bộ môn khác nói chung và môn Âm nhạc nói riêng (nh- Đàn Organ, đài cát sét, nhạc cụ gõ)
Ngoài ra Ban giám hiệu còn khuyến khích các giáo viên tự làm đồ dựng tự làm, coi đây là một trong những tiêu chí đánh giá mỗi giáo viên
- Nhà tr-ờng đã có máy chiếu projecto, máy camera, máy chiếu đa vật thể, bảng tương tác vv…
Đàn organ, đài cát sét, các loại nhạc cụ gõ vv…
- Giáo viên đ-ợc tham gia các lớp tập huấn do phòng Giáo dục tổ chức,
đ-ợc tham gia dự giờ các tiết chuyên đề cấp Quận, cấp Tr-ờng
- Giáo viên có trình độ chuyên môn đạt chuẩn và trên chuẩn, nhiệt tình sáng tạo, yêu nghề có ý thức đổi mới ph-ơng pháp dạy học
Trang 5III Một số biện pháp nhằm nâng cao chất l-ợng giảng dạy phân môn học hát cho học sinh ở tr-ờng Tiểu học
1 Nghiên cứu bài giảng:
Nghiên cứu bài giảng là một việc làm vô cùng quan trọng của một giáo viên tr-ớc khi lên lớp, qua đó giáo viên nắm đ-ợc mục tiêu và các hoạt động cần thiết để cung cấp các kiến thức tới học sinh đầy đủ nhất
Quá trình dạy hát đ-ợc tiến hành các b-ớc sau:
B-ớc 1: Giới thiệu bài
động này rất có ý nghĩa đối với học sinh, các em luôn háo hức đ-ợc thể hiện mình tr-ớc cô giáo và các bạn
Trang 6miêu tả nội dung bài hát, ảnh nhạc sĩ, bản đồ các vùng miền liên quan đến bài hát Tất cả phụ thuộc vào giáo viên biết chọn lọc và sử dụng hợp lý để thông qua
đồ dùng đem lại hiệu quả cao Nhờ áp dụng công nghệ thông tin, giúp học sinh tiếp cận với bài hát một cách tự nhiên và dễ hiểu nhất
3 Soạn giáo án:
Việc nghiên cứu bài giảng càng kĩ thì sự thành công của tiết dạy càng cao, trong quá trình nghiên cứu bài giảng cũng là hình thành những hoạt động cần thiết khi lên lớp
Soạn giáo án cần bám sát chuẩn kĩ năng, thể hiện rõ mục tiêu cần đạt về kiến thức, kĩ năng, thái độ của tiết dạy để chuẩn bị giáo cụ một cách hợp lý, đặt
ra hệ thống câu hỏi: làm gì? như thế nào? mục đích là gì vv… Câu trả lời chính xác nhất là hiệu quả của tiết dạy bằng sự nắm bắt kiến thức của học sinh Việc sử dụng ph-ơng pháp, hình thức dạy học phải giúp học sinh phát huy năng lực
Tuy nhiên việc nghiên cứu bài giảng, công tác chuẩn bị bài và soạn giáo
án mới chỉ là phần thực hiện trên lý thuyết Để mỗi tiết dạy thành công còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố nh-: Đối t-ợng, tâm lý, không gian, thời gian Cùng là một giáo viên, nh-ng mỗi giáo viên thực hiện lại đạt kết quả khác nhau Hay cùng 1 giáo án nh-ng mỗi giáo viên lại thực hiện khác nhau và đ-a ra kết quả không giống nhau
4 Lên lớp:
“Đây là phần chính mà tôi muốn trình bày trong bài viết này” Trong quá trình lên lớp tôi th-ờng sử dụng những ph-ơng pháp sau:
Nêu vấn đề, đàm thoại, truyền khẩu, móc xích, luyện tập Kết hợp hài hòa
đồ dùng dạy học sao cho phù hợp với nội dung của bài và thủ pháp tôi luôn sử dụng trong các tiết học là “Học vui – Vui học”
* Giới thiệu bài:
Bắt đầu vào bài hát mới để gây hứng thú cho học sinh tôi th-ờng giới thiệu một địa danh trên bản đồ với bao điều kỳ thú về thiên nhiên con ng-ời để dẫn các em vào bài hát một cách hứng thú
Trang 7- Khi học bài "Xòe hoa" (Dân ca Thái) sau khi ghi đầu bài, tôi giới thiệu cho các em đây là bản đồ Việt Nam thân yêu của chúng ta, còn đây là vùng Tây Bắc (giáo viên chỉ)
Trang 8Và tranh minh họa cảnh đời sống sinh hoạt của đồng bào Thái
+ Khi học hát bài Chú chim nhỏ dễ th-ờng (Dân ca Pháp)
- Tôi giới thiệu cho các em bản đồ thế giới có địa chỉ n-ớc Pháp
- Tiếp theo tôi giới thiệu kỳ quan nổi tiếng thế giới của n-ớc Pháp là Tháp EpPhen
N-ớc Pháp tuy rất xa chúng ta nh-ng chú Hoàng Anh đã đ-a n-ớc Pháp
đến gần với chúng ta qua bài hát Chú chim nhỏ dễ th-ơng
* Đọc lời ca:
Tôi cho đọc 2 lần lời ca để các em hiểu nội dung và hát rõ lời
VD bài: Cộc cách tùng cheng của nhạc sĩ Phan Trần Bảng sau khi đọc lần thứ nhất cùng với lời giải thích của giáo viên các em sẽ hiểu về nội dung của bài
Trang 9hát kể về âm thanh của 4 loại nhạc cụ Sênh kiền, thanh la, mõ, trống Lúc này tôi đ-a ra cho học sinh xem 4 loại nhạc cụ đó đồng thời dùng âm thanh trên đàn miêu tả tiếng của từng loại nhạc cụ
Bài: Chú chim nhỏ dễ th-ơng
Lời: Hoàng Anh
Cất tiếng hát nào bạn hiền. A!
Lại đây hỡi chú chim nhỏ xinh dễ th-ơng
Khi nhìn lên bảng cùng với lời giới thiệu của giáo viên Học sinh dễ dàng hiểu đ-ợc bài này gồm 8 câu hát đ-ợc chia làm 3 phần, phần 1 và phần 3 giống
Trang 10nhau, tôi sẽ đặt câu hỏi cho học sinh tìm các câu hát giống nhau mục đích để các
em l-u ý và hát đúng giai điệu, phát huy đ-ợc tính tích cực của học sinh
- Sau đó cho học sinh luyện cả bài Lúc này tôi bật đài đã đ-ợc thu sẵn có nhạc đệm, ôn theo tổ nhóm và kiểm tra một số cá nhân Để tạo sự hăng hái tích cực cho học sinh tôi th-ờng tổ chức thi đua giữa các tổ với các tổ giữa cá nhân với cá nhân
- Tôi luôn nhận xét đánh giá học sinh sau mỗi lần các em hát với tinh thần
động viên, khích lệ tạo cho các em sự tự tin hứng thú và đặt ra những câu hỏi cho các em tự nhận xét nhau tạo không khí sôi nổi trong giờ học
* Ôn tập – biểu diễn:
Đây là phần chính của tiết thứ 2 sau khi dạy bài mới trong hoạt động này Thủ pháp “Học vui – Vui học” phát huy được nhiều thế mạnh nhiều trò chơi
đ-ợc sử dụng mang tính hiệu quả cao Giáo viên có thể tổ chức các trò chơi sau:
+ Trò chơi nghe tiết tấu đoán tên bài hát
Tôi sử dụng thanh phách gõ tiết tấu 1 câu trong bài “Chim chích bông” nhạc Văn Dung, lời Nguyễn Viết Bình, yêu cầu học sinh đoán tên bài hát
Học sinh dễ dàng nhận ra đây là tiết của bài mới học đó là “Chim chích bông”
+ Trò chơi : Xem tranh đoán tên bài hát
VD: Khi ôn bài “Cộc cách tùng cheng”
Tôi sẽ cho học sinh xem bức tranh này và hỏi: Con có biết bức tranh sau là hình ảnh minh họa trong bài hát nào không?
Trang 11
VD: Khi «n bµi: Chó chim nhá dÔ th-¬ng Nh¹c Ph¸p, t«i sÏ cho c¸c em xem bøc tranh nµy Ch¾c ch¾n c¸c em sÏ ®o¸n ra tªn bµi h¸t
+ Trß ch¬i: H¸t giai ®iÖu theo c¸c nguyªn ©m
- VD: Bµi Móa vui
LÇn 1: cho c¸c em h¸t b×nh th-¬ng
LÇn 2: c¸c em h¸t giai ®iÖu b»ng c¸c nguyªn ©m
Trang 12O A U I Theo ký hiệu trên tay giáo viên
- Lúc này các em không còn là những học sinh đang ngồi trong lớp mà đã trở thành những “Diễn viên”, “Ca sĩ” thì việc luyện tập hay biểu diễn bài hát kết hợp động tác phụ họa sẽ trở nên dễ dàng hơn
VD: Bài Chiến sĩ tí hon
Chỉ cần chuẩn bị đạo cụ nh- cò, súng gõ, trống, mũ ca lô, là các em đã có thể biểu diễn bài hát một cách t-ng bừng Nhiều em đã tự làm động tác đánh tay, dậm chân 1 cách tự nhiên
VD bài: “Chú chim như dễ thương”
Với sự gợi ý của giáo viên các em có thể làm ngay động tác nhún chân theo nhịp, làm động tác chim hót, hoặc vẫy tay như chim bay vv…
- Khi các em lên biểu diễn ở d-ới cũng có ban giám khảo khoảng 4 em
đ-ợc cả lớp tự chọn, sau mỗi tiết mục biểu diễn ban giam khảo cũng sẽ cho điểm nh- các ch-ơng trình thi văn nghệ trên truyền hình, kênh Hà Nội, kênh VTV3 và sau mỗi tiết mục biểu diễn đ-ợc các bạn ở d-ới lớp vỗ tay sôi nổi Các em đ-ợc kiểm tra luân phiên, các em làm tốt đ-ợc khen ngợi và làm mẫu cho các bạn, các
em ch-a làm đ-ợc, giáo viên vẫn động viên khích lệ để các em cố gắng những lần sau
Trang 13* Sau khi ¸p dông:
Hoµn thµnh tèt Hoµn thµnh Ch-a hoµn thµnh
* Sau khi ¸p dông:
Hoµn thµnh tèt Hoµn thµnh Ch-a hoµn thµnh
* Sau khi ¸p dông:
Hoµn thµnh tèt Hoµn thµnh Ch-a hoµn thµnh
Trang 14Với thực nghiệm trên tôi thấy việc sử dụng một số biện pháp nhằm nâng cao chất l-ợng giảng dạy phân môn học hát cho học sinh lớp 2 tại tr-ờng Tiểu học đã giúp các em củng cố đ-ợc kiến thức đã học hát chuẩn xác và đem lại kết quả tốt hơn trong học tập
Sử dụng ph-ơng pháp trên trong việc dạy hát cho học sinh là việc làm mang tính khả thi, tính hiệu quả Nó không chỉ giúp cho học sinh nắm đ-ợc l-ợng kiến thức vững vàng mà còn tạo cho các em ph-ơng pháp phù hợp cho lứa tuổi tiểu học, tạo hứng thú cho các em trong mỗi giờ học nhạc
Trang 15Một số hình ảnh minh hoạ các hoạt động văn nghệ
Trang 22KẾ HOẠCH BÀI DẠY
Tiết 25
Hoa lá mùa xuân
III Các hoạt động dạy – học:
TG Nội dung- kiến thức
cơ bản
Hoạt động của Giáo viên
Hoạt động của học sinh
Phương tiện sử
d ng 1'
2’
25’
I.Ổn định tổ chức
II Kiểm tra bài cũ:
III Bài mới:
- Biết hát vỗ tay theo
nhịp và tiết tấu lời ca
thuần thục
1 Ôn bài: Trên con
đường đến trường
- Nhắc tư thế ngồi học, giới thiệu thầy cô tới dự
- Cho HS khởi động bài hát: Mùa xuân ơi
- Kiểm tra trong quá trình
ôn hát
- Trình chiếu hình ảnh của 2 bài hát đã học, đặt câu hỏi cho HS sau đó giới thiệu bài mới
- Gv mở nhạc (đệm đàn) cho Hs nghe lại giai điệu bài hát, sau đó hỏi Hs nhận biết tên bài hát? Tác giả bài hát?
- Hướng dẫn Hs ôn hát lại bằng nhiều hình thức:
hát tập thể, dãy nhóm, cá nhân.kết hợp kiểm tra đánh giá Hs trong quá trình ôn hát.Gv đệm đàn
-Lắng nghe, thực hiện
- Quản ca bắt nhịp cả lớp hát bài Mùa xuân
- Hs ôn hát:
+ Đồng thanh +Theo dãy tổ + Cá nhân
Máy chiếu
Máy chiếu Đàn
Đàn, máy chiếu
Trang 23cụ gõ đệm theo phách hoặc tiết tấu lời ca hoặc nhịp (có thể vỗ bằng tay)
- Gv đố Hs biết bài hát nào có tên một trong các mùa (Xuân, Hạ, Thu, Đông ) ? ai là tác giả của bài hát?
- Hướng dẫn Hs ôn lại bài hát, lúc đầu Gv đệm đàn hoặc mở nhạc cho Hs hát theo Sau đó cho Hs hát kết hợp vỗ tay, gõ đệm theo tiết tấu lời ca
- Hướng dẫn HS hát đối đáp
- Hướng dẫn lại Hs hát kết hợp vận động phụ họa
- Mời 1 nhóm lên biểu diễn trước lớp
- Gv nhận xét tiết học, cảm ơn thầy cô tới dự
- Hs hát kết hợp gõ đệm theo phách, tiết tấu lời ca( sử dụng các nhạc cụ gõ)
- Hs đoán tên bài hát:
Hoa lá mùa xuân Tác giả: Hoàng Hà
- Hs ôn hát theo hướng dẫn
- HS thực hiện
- Hs hát kết hợp vận động hoặc múa đơn giản
- Hs lên biểu diễn trước lớp
Đàn, bộ
gõ
Máy chiếu
Đàn
1' V Dặn dò - HS n¾m v÷ng néi dung
cña bµi häc, vÒ nhµ «n bµi vµ chuÈn bÞ bµi tiÕt sau
- Hs lắng nghe, ghi nhớ
Trang 24KẾ HOẠCH BÀI DẠY
Ôn tập bài hát: Chim chích bông
I – MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
- Thể hiện sắc thái và tình cảm bài hát
2 Kĩ năng:
- Biết hát kết hợp vận động phụ họa nhịp nhàng, tập trình diễn trước lớp
- Biết hát kết hợp gõ đệm theo phách và tiết tấu lời ca
III - CÁC HOẠT ỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU:
Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra trong quá trình dạy học
sử d ng Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
1 Phần mở đầu:
2’ Ổn định tổ chức * Khởi động giọng:
- Cho HS hát một bài hát tập thể
- Yêu cầu hát câu hát đó
- Thực hiện
Trang 25sử d ng Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
- Trả lời Thanh
phách song loan
- Hát giai điệu bài hát theo âm
cô hướng dẫn (giả tiếng chim)
- Thực hiện Máy
chiếu
* Hát kết hợp vận
động phụ họa
- Cho HS thảo luận
- Gọi 1-2HS K-G lên biểu diễn
Khuyến khích HS tự nghĩ động tác
- HS K-G
- Hướng dẫn 1 số động tác phụ
- GV hướng dẫn cho HS vài động tác đơn giản (hoặc gợi ý
để các em từ nghĩ ra động tác phù hợp với nội dung bài hát)
Ví dụ: động tác chim vỗ cánh, động tác vẫy gọi chim…
- Cho HS hát kết hợp vận động phụ họa sau khi đã thống nhất các động tác và tập hợp cho cả lớp
- Thực hiện
3’ Hoạt động 3:
Nghe nhạc
- GV chọn một bài hát thiếu nhi cho HS nghe
- Lắng nghe Máy
chiếu
- Hỏi HS cảm nhận về bài hát - Trả lời
Trang 26sử d ng Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
vui hay buồn? Nhanh hay chậm? Giai điệu có hay không?
- Cho HS nghe lại lần 2, sau đó
GV nhận xét qua bài nhạc, nội dung
Trang 27Phần iii: kết luận và khuyến nghị
Nhận thức đ-ợc tầm quan trọng của Âm nhạc, Đảng và Nhà n-ớc ta đã thể hiện quan điểm đó qua các kỳ đại hội VII, VIII, IX, X (văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội mà nhìn ở góc độ nào đó thì âm nhạc cũng là văn hoá
Bộ giáo dục và đào tạo đã đ-a Âm nhạc vào ch-ơng trình học tập của học sinh tiểu học là hoàn toàn phù hợp với đ-ờng lối chiến l-ợc phát triển con ng-ời của Đảng và Nhà n-ớc ta Trong bộ môn Âm nhạc thì phân môn học hát là một phân môn quan trọng, bởi ca hát vốn đã là nhu cầu của con ng-ời, ca hát phù hợp với lứa tuổi thiếu nhi, nó còn mang đến cho các em những cảm xúc chân thực và ảnh h-ởng trực tiếp đến t- t-ởng, tình cảm của các em
Có nhiều con đ-ờng để đi tới thành công Với công tác giảng dạy Âm nhạc trong tr-ờng học cũng vậy, mỗi giáo viên sẽ tìm cho mình những biện pháp những cách làm mà khi áp dụng vào thực tế sẽ đạt đ-ợc những kết quả nhất định Tuy nhiên không phải những biện pháp nào cũng giúp cho học sinh đ-ợc tiếp cận với kiến thức một cách dễ hiểu và gần nhất
Đ-ợc sự quan tâm của Phòng giáo dục quận Thanh Xuân, Ban giám hiệu tr-ờng Tiểu học Nguyễn Trãi về cơ sở vật chất và trình độ giáo viên của nhà tr-ờng đã ngày càng đ-ợc nâng cao, đ-a chất l-ợng giảng dạy trong nhà tr-ờng nâng lên rõ rệt Tuy nhiên, nhận xét một cách tổng thể với mức độ yêu cầu của môn học thì kết quả này mới chỉ là thành công ban đầu Qua khảo sát nh- đã nêu
ở trên dẫn đến chất l-ợng giờ học nhạc đã đ-ợc nâng lên rõ rệt Tuy nhiên, vì
điều kiện thời gian có hạn và giới hạn phạm vi của một sáng kiến cùng với năng lực hạn chế của bản thân, những vấn đề đã nói ở trên chắc ch-a thể giải quyết một cách đầy đủ và thoả đáng đồng thời khó có thể tránh khỏi những thiếu sót
Bởi vậy, tôi mong đ-ợc sự góp ý của đồng nghiệp nhất là những giáo viên
đang trực tiếp giảng dạy Âm nhạc ở các tr-ờng Tiểu học để tôi có thể hoàn thiện hơn Để nâng cao chất l-ợng giảng dạy môn Âm nhạc nói chung và phân môn học hát nói riêng trong các nhà tr-ờng tiểu học thì vai trò của ng-ời giáo viên vô cùng quan trọng, bên cạnh đó là sự quan tâm đầu t- của các cấp lãnh đạo về cơ
