Phạm vi áp dụng đề tài:... Trường được công nhận đạt chuẩn Quốc gia, môi trường luôn được an toàn... Tiếp theo tôi hình thành kỹ năng "thích nghi môi trường".
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài: "MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ
5 - 6 TUỔI, NHẰM GIÚP TRẺ PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN"
Quảng Bình, tháng 05 năm 2015
Trang 2CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài: "MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ
5 - 6 TUỔI, NHẰM GIÚP TRẺ PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN"
Họ và tên: Võ Thị Uyến Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường Mầm non An Thủy
Quảng Bình, tháng 5 năm 2015
Trang 3SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài: "MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ
5 - 6 TUỔI, NHẰM GIÚP TRẺ PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN"
1 Phần mở đầu:
1.1 Lý do chọn đề tài:
Giáo dục mầm non được coi là "giai đoạn quan trọng đặt nền móng hình thành nhân cách ban đầu của con người, chuẩn bị tốt mọi tiềm năng để có thể học tập tốt ở trường phổ thông và bước vào cuộc sống" Trong đó, ngoài kiến thức thì việc rèn kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi là vô cùng quan trọng,
Hiện nay các nhà giáo dục trên thế giới đã cùng tìm cách giáo dục để tạo cho trẻ năng lực tâm lý xã hội, nhằm ứng phó với những yêu cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày Đó là kỹ năng sống Xã hội hiện nay đã và đang làm thay đổi cuộc sống của con người, nhiều vấn đề phức tạp liên tục nảy sinh Bên cạnh những tác động tích cực, còn có những tác động tiêu cực, gây nguy hại cho con người, đặc biệt là trẻ em Nếu trẻ em không có những kiến thức cần thiết để biết lựa chọn những giá trị sống tích cực, không có những năng lực để ứng phó, để vượt qua những thách thức mà hành động theo cảm tính thì rất dễ gặp trở ngại, rủi ro trong cuộc sống và sẽ bị lệch lạc sau này Do đó, việc hình thành kỹ năng sống cho trẻ ở lứa tuổi 5- 6 tuổi là một giai đoạn rất cần thiết
Giáo dục kỹ năng sống phải được đo bằng sự vân dụng những kỹ năng đó vào trong cuộc sống hằng ngày như: tự tin trong giao tiếp, kỹ năng giải quyết các vấn đề, kỹ năng tự phục vụ, kỹ năng hợp tác chia sẻ Giáo dục kỹ năng sống nhằm giúp trẻ phát triển hài hoà, toàn diện về nhân cách, cung cấp cho trẻ những kiến thức cần thiết về kỹ năng sống để các em sống sao cho lành mạnh và có ý nghĩa Giúp các em biết được những điều nên làm và không nên làm, biến những kiến thức về kỹ năng sống được cung cấp thành hành động cụ thể trong quá trình hoạt động thực tiễn vớí bản thân, với người khác, với xã hội, ứng phó với nhiều tình huống, học cách giao tiếp, ứng xử với mọi người, giải quyết mâu thuẫn trong mối quan hệ và thể hiện bản thân một cách tích cực
Rèn kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi là rèn cho trẻ có được những hành vi lành mạnh, giúp trẻ có kinh nghiệm trong cuộc sống và hình thành ở trẻ các giá trị văn hoá con người trong thời đại hiện nay, tạo cho trẻ nền tảng vững chắc khi chuyển qua một lối sống mới, môi trường và quan hệ mới, đó là vào trường phổ thông
Vậy nên, nhiệm vụ của giáo viên mầm non là phải rèn kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi để tạo mọi tiềm năng tốt nhất giúp trẻ học tập tốt ở trường phổ thông và bước vào cuộc sống tự tin hơn, thực hiện đúng các chuẩn mực văn hoá xã
hội đạt hiệu quả cao hơn Chính vì lẽ đó mà tôi chọn đề tài: "Một số biện pháp rèn kỹ
năng sống cho trẻ 5-6 tuổi, nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện".
1.2 Phạm vi áp dụng đề tài:
Trang 4Trong sáu năm đầu tiên của cuộc đời (Từ 0 đến 6 tuổi) trẻ em nào cũng cần hình thành được một số kỹ năng, kỷ xảo, tri thức kinh nghiệm vững chắc và đầy đủ, cùng với một số thói quen đạo đức theo chuẩn mực của xã hội, đủ cho trẻ có thể cư xử trong cuộc sống hằng ngày, giao tiếp với mọi người và để người khác hiểu mình Đặc biệt trẻ 5- 6 tuổi rất hiếu động, hay bắt chước, làm theo, trẻ chưa hiểu rõ được hành động của mình đúng hay sai và như thế nào Vì thế nên tôi luôn đặt ra câu hỏi cần cung cấp cho trẻ những gì và rèn cho trẻ những kỹ năng sống như thế nào để đạt được hiệu quả? Ở đề tài này, tôi đưa ra một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi, nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện, đồng thời còn tư vấn cho phụ huynh một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho trẻ như thế nào là tốt nhất
Bản thân tôi là một giáo viên với nhiều năm kinh nghiệm dạy trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi, nắm được những đặc điểm tâm sinh lý của trẻ cũng như tâm lý của phụ huynh, tôi thấy việc rèn kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong thời đại ngày nay là một điều hết sức quan trọng Chính vì thế mà tôi quyết định chọn đề tài: "Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi, giúp trẻ phát triển toàn diện" Với đề tài này nhằm hướng đến mục tiêu phát triển, nuôi dưỡng những giá trị sống, làm nền tảng và hình thành những kỹ năng sống tích cực trong trẻ, giúp trẻ cân bằng cuộc sống trên 4 lĩnh vực nền tảng: thể trạng, tâm hồn, trí tuệ và tinh thần và với mong muốn của bản thân là chia sẻ những kinh nghiệm của mình với các bạn đồng nghiệp Đây là đề tài được áp dụng thực hiện ở lớp, trường tôi đang giảng dạy
2 Phần nội dung:
2.1 Thực trạng của nội dung cần nghiên cứu:
Thực hiện nghị quyết của Bộ giáo dục và đào tạo về việc phát động phong trào
thi đua: "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" Hướng dẫn thực
hiện nhiệm vụ năm học, thực hiện có hiệu quả việc tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ theo quan điểm giáo dục toàn diện của năm học 2014- 2015 Giáo dục toàn diện trong đó giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là một vấn đề không thể thiếu được, hình thành ở trẻ các phẩm chất mạnh dạn, tự tin trong mọi hoạt động, thân thiện với mọi người xung quanh, lễ phép trong giao tiếp ứng xử Giáo dục kỹ năng sống phải bắt đầu từ nhỏ đến lớn, từ những hành vi cá nhân đơn giản nhất, theo đó hình thành tính cách và nhân cách Trong đó nhà trường, lớp học là nơi diễn ra cuộc sống thực của trẻ, do vậy giáo dục kỹ năng sống là sản phẩm bắt buột
Với việc đưa nội dung rèn kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi, nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện trong quá trình rèn thực hiện, bản thân tôi gặp những thuận lợi và khó khăn sau:
* Thuận lợi:
Được sự quan tâm, hỗ trợ và chỉ đạo sâu sát của BGH nhà trường, cũng như sự đồng tình giúp đỡ của chị em đồng nghiệp
Trường được công nhận đạt chuẩn Quốc gia, môi trường luôn được an toàn.
Cơ sở vật chất của trường khá khang trang, trường có khuôn viên rộng rãi, có sân chơi và các loại đồ chơi ngoài trời đầy đủ cho trẻ, vườn trường có bồn hoa cây cảnh đảm bảo môi trường xanh - sạch - đẹp
Trang 5Lớp học thoáng mát, đủ diện tích cho trẻ hoạt động, có công trình vệ sinh khép kín
Trang thiết bị, đồ dùng dạy học cho trẻ 5 - 6 tuổi đầy đủ
Đa số trẻ ngoan, lễ phép, biết vâng lời, đi học chuyên cần, thích tham gia vào các hoạt động
Bản thân là một giáo viên có kinh nghiệm nhiều năm giảng dạy, có năng lực chuyên môn nghiệp vụ vững vàng, tâm huyết với nghề, nhiệt tình, năng động trong mọi công việc Thực hiện tốt chương trình chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ của Bộ giáo dục và đào tạo
Được sự ủng hộ nhiệt tình của Hội cha mẹ học sinh và tập thể hội đồng sư phạm nhà trường
Tuy nhiên cùng với thuận lợi, bản thân tôi còn gặp một số khó khăn sau
* Khó khăn:
- Trường tôi đang công tác thuộc vùng nông thôn nên cơ sở vật chất mặc dù có sự đầu tư của nhà nước, chính quyền địa phương và phụ huynh nhưng so với nhu cầu thì vẫn còn nhiều thiếu thốn
- Về phía giáo viên, trong thực tế hiện nay, việc nhận thức tầm quan trọng, cần thiết của việc rèn kỹ năng sống cho trẻ ở một số giáo viên còn hạn chế Qua khảo sát thực tế cho thấy một số giáo viên còn lúng túng cả về nội dung lẫn biện pháp rèn kỹ năng sống cho trẻ Nhận thức của một số giáo viên còn mơ hồ, chưa đầy đủ nên không thể tìm ra được biện pháp, hình thức tổ chức hữu hiệu để rèn kỹ năng sống cho trẻ; giáo viên chưa hiểu nhiều về nội dung phải dạy trẻ theo từng khối lớp những kỹ năng sống cơ bản nào, nên đến 5- 6 tuổi trẻ còn thiếu hụt rất nhiều về kỹ năng sống
- Về phía phụ huynh, khái niệm rèn kỹ năng sống cho trẻ có lẽ còn xa lạ và mới mẻ Họ chưa hiểu mục đích và tầm quan trọng của việc rèn kỹ năng sống cho trẻ Một số phụ huynh quá nuông chiều cưng nựng con cái, thường làm thay cho trẻ từ việc nhỏ đến việc lớn nên khiến cho trẻ không có khả năng tự phục vụ Các bậc phụ huynh thường thờ ơ và bỏ qua những hành động sai của trẻ nên vô tình hình thành thói quen ở trẻ, khiến cho giáo viên rất khó khăn trong việc rèn kỹ năng sống cho trẻ
- Khả năng nhận thức của trẻ trong lớp không đồng đều, mỗi trẻ có một tính cách, một tâm lý khác nhau, đòi hỏi giáo viên phải áp dụng mỗi trẻ một hướng giáo dục khác nhau tuỳ theo tâm lý của từng đứa trẻ
Một số trẻ còn vụng về, lại có cá tính bướng bỉnh, chưa có thói quen nề nếp tốt; rụt rè, thiếu mạnh dạn khi bày tỏ ý kiến; khi phát biểu nói không rỏ ràng, trả lời cộc lốc, không trọn câu; khi làm sai hoặc có lỗi với người khác ít nói lời xin lỗi, ai cho gì ít cảm ơn, ít thể hiện các kỹ năng của mình; vì thiếu kinh nghiệm nên khi làm việc gì trẻ có ý nghĩ sợ làm sai, sợ mình không làm được, vì thế trẻ không muốn làm cũng như tự tin thể hiện kỹ năng của mình đã có được
Với sự quyết tâm của bản thân, tôi đã không ngừng tìm kiếm, học hỏi, sáng tạo để tìm ra một số nội dung, biện pháp rèn kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi, giúp trẻ phát triển toàn diện"
* Khảo sát thực trạng:
Trang 6Vào đầu năm học, tôi đã tiến hành khảo sát trẻ trên lớp để nắm bắt tình hình và
có kế hoạch rèn kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi, cụ thể kết quả khảo sát như sau:
Nội dung khảo sát
Số trẻ Tỉ lệ % Số trẻ Tỉ lệ %
3 Kỹ năng khám phá thế giới xung quanh 20 52,6 26 68,4
* Từ kết quả khảo sát trên tôi rút ra nhiều nguyên nhân sau:
- Do giáo viên chưa nghiên cứu kỹ các tài liệu hướng dẫn rèn kỹ năng sống cho trẻ
- Vận dụng các phương pháp giảng dạy và cách lồng ghép các nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ chưa phù hợp
- Do khả năng nhận thức của trẻ không đồng đều
- Giữa giáo viên và gia đình chưa có sự thống nhất quan điểm và phương pháp giáo dục phù hợp
Từ những nguyên nhân trên, bản thân tôi đã lựa chọn, đưa ra các giải pháp để thực hiện và đã đem lại kết quả tốt
2.2 Các giải pháp 1:
Giải pháp 1: Xây dựng môi trường gần gũi, thân thiện với trẻ
Đối với bậc học mầm non thì "trường là nhà, cô là mẹ" Vì vậy, tạo môi trường mẫu mực xung quanh trẻ là rất cần thiết: phải có môi trường sư phạm, môi trường xanh- sạch- đẹp- thân thiện (có sân vườn, khu thiên nhiên, vườn rau của bé, đồ chơi đẹp ) Giáo viên luôn gương mẫu về mọi mặt, nhất là trước mặt trẻ như: ăn mặc, cử chỉ, lời nói, tác phong phải nhẹ nhàng đúng mực để trẻ noi theo
Ví dụ: Khi giáo viên nói chuyện với nhau dùng từ "tau, mi" trẻ nghe và sẽ bắt chước theo Ngược lại, giáo viên xưng hô đúng mực "bạn, cậu", đó là những lời nói đúng để cho trẻ học theo
Ngoài ra, lớp học là nơi mà trẻ được tiếp xúc hàng ngày để có tác động tích cực kỹ năng sống vào trẻ, nên tôi sắp xếp trang trí lớp sao cho phù hợp, đẹp mắt, hấp dẫn lôi cuốn trẻ, làm những đồ dùng đồ chơi gần gũi, quen thuộc, sắp xếp gọn gàng trên
Trang 7giá, vừa tầm tay trẻ, đồ chơi phù hợp với chủ đề và mục đích góc chơi, có khả năng kích thích các giác quan của trẻ Thông qua việc sắp xếp tạo môi trường trong lớp góp phần rèn cho trẻ kỹ năng gọn gàng ngăn nắp
Hơn nữa, để tạo sự thân thiện với trẻ, cô vừa đóng vai người mẹ chăm sóc dạy dỗ trẻ vừa đóng vai người bạn để cùng chơi với trẻ Vào đầu năm học, để tạo sự gần gũi, vào những buổi đón trẻ, tôi thường đón từng trẻ cùng trò chuyện với trẻ, gợi ý để cho trẻ tự giới thiệu về mình với các bạn trong lớp, chơi một số trò chơi tập thể, cho trẻ chơi tự do Qua đó, nắm bắt tâm lý, đặc điểm tính cách của từng trẻ xem trẻ mạnh dạn hay nhút nhát, thụ động hay tích cực, thích thể hiện hay không thích và tiếp tục qua các tuần học sau, chú ý quan sát những biểu hiện về thái độ học tập, những cử chỉ, hành vi tại vị trí ngồi hay góc chơi mà trẻ chọn, để bắt đầu có điều chỉnh phù hợp Việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ có thể thực hiện mọi lúc mọi nơi, bất cứ hoạt động nào cũng có thể lồng ghép
Giải pháp 2 : Làm gương, làm mẫu cho trẻ noi theo
Trẻ mầm non thường học các hành vi thông qua việc bắt chước, nhập tâm và qua luyện tập sinh hoạt hằng ngày
Trong lĩnh vực giáo dục kỹ năng sống, người lớn thường làm gương, làm mẫu cho trẻ noi theo Làm sao để phẩm chất, nhân cách và phương pháp giáo dục hoà quyện mà tác động đến trẻ có hiệu quả nhất Trẻ em rất dễ bắt chước những cử chỉ, điệu bộ, lời ăn tiếng nói của người lớn Một cử chỉ thể hiện lòng yêu thương, tôn trọng trẻ sẽ được trẻ ghi nhận và cảm động khiến cho lời dạy bảo của giáo viên có hiệu quả Trái lại một cử chỉ thể hiện sự ghét bỏ, trẻ sẽ bị trẻ coi thường và căm ghét khiến cho tác động của giáo dục của giáo viên hiệu quả "bằng 0"
Ví dụ: Khi trẻ làm sai một việc gì đó, tôi cần tìm hiểu nguyên nhân vì sao trẻ làm sai, phân tích cho trẻ biết trẻ sai ở điểm nào và cần sửa chữa như thế nào, chứ không nên tức gận và quát mắng Tôi đến gần trẻ và nói: "Nếu con làm vậy thì cô giáo rất buồn", và yêu cầu trẻ xin lỗi cô Như vậy lần sau khi bạn trẻ làm sai việc gì, hay bị bạn trêu chọc thì trẻ sẽ biết kiềm chế cảm xúc của mình, không đánh bạn mà nhờ đến sự giúp đỡ của cô Qua đó trẻ học được kỹ năng nhận trách nhiệm về hành động của trẻ, biết nhận lỗi mà mình gây ra và biết kiềm chế những cảm xúc tiêu cực của bản thân
Giải pháp 3: Rèn kỹ năng sống qua tích hợp vào các hoạt động học và các hoạt động vui chơi khác.
Việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ có thể tích hợp trong các mặt giáo dục, trong những hoạt động hằng ngày của trẻ Tuỳ vào những chủ đề theo tuần, tháng, học kỳ mà tôi lựa chọn những kỹ năng sống phù hợp để hình thành cho trẻ Cụ thể như sau:
*Kỹ năng giao tiếp và kỹ năng thích nghi là hai kỹ năng mà tôi lựa chọn để tích
hợp vào chủ đề "Trường mầm non".
* Kỹ năng giao tiếp:
Phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ là rất cần thiết, đòi hỏi cô giáo mầm non phải luôn gần gũi trẻ, hiểu trẻ, tạo mọi cơ hội để trẻ được nói thật thoải mái ở mọi nơi,
Trang 8vì chỉ khi nào trẻ sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ lưu loát thì trẻ mới có cơ hội phát triển toàn diện
Để khắc phục những hạn chế về giao tiếp cũng như giúp trẻ giao tiếp được tốt, tôi thường xuyên nói chuyện với từng trẻ để kích thích trẻ diễn đạt ý tưởng và cảm xúc Muốn vậy, tôi luôn chú ý tới những yếu tố sau:
- Tạo môi trường giao tiếp và giúp cho trẻ có cảm giác thoải mái, có nhu cầu giao tiếp bằng lời Trong tất cả mọi hoạt động của trẻ, tôi luôn dùng nhiều trò chơi, câu đố để kích thích trẻ tham gia, qua đó giúp trẻ giao tiếp được tự nhiên hơn
Ví dụ: Trong lớp tôi có chau Trà My rất ít nói, nhút nhát Vì thế mà tôi thường cho bé chơi cùng một nhóm gồm những trẻ mạnh dạn hơn Trong giờ chơi, tôi cho trẻ chơi trò chơi "Đoán tên bạn" Tôi hỏi trẻ: "Cô đang nghĩ về một bạn gái cao, to nhất lớp mình, Trà My đoán xem cô đang nghĩ về bạn nào? Tại sao con biết?" Trẻ sẽ nói ngay tên bạn đó và vì sao trẻ lại đoán được Hoặc là tôi cho trẻ tham gia đóng kịch cùng các bạn
- Ngôn ngữ là cái riêng của mỗi người và nó phát triển rất tự nhiên, do đó mà khi giao tiếp sẽ có lúc trẻ nói sai, chúng ta không nên la rầy quát mắng, vì như thế sẽ làm cho trẻ không tự tin, sợ nói
Muốn giúp trẻ sửa lỗi khi nói, tôi thường đóng vai để dạy trẻ như: Trò chơi bán hàng, trò chơi bác sỹ và trò chơi gia đình Qua đó sẽ giúp trẻ nói theo mẫu của cô và của bạn
- Để cho trẻ có cảm giác gần gũi và thân thiện, tôi không dùng từ ngữ mang tích chất ra lệnh hay sai khiến sẽ làm cho trẻ có cảm giác bị bắt buột, miễn cưỡng phải làm việc đó; mà tôi chỉ nói với trẻ nhẹ nhàng, vỗ về trẻ
Ví dụ: Tôi nói: "Cô muốn các con cất đồ chơi lên tủ gọn gàng rồi chúng ta cùng xuống sân chơi" Không nên dùng câu: "Cất hết đồ chơi đi"
- Để trẻ có cảm xúc mạnh, có nhu cầu về giao tiếp thì việc dùng đến các con rối như các con thỏ bông, gấu bông là rất cần thiết, vì trẻ ở lứa tuổi này rất thích được nói chuyện với những con vật gần gũi với trẻ
Ví dụ: Trong lớp có bạn Duy ít nói, nhưng khi cô đưa con rối ra để hỏi: "Xin chào bạn Duy, bạn đang làm gì vậy? Nhà bạn có mấy người vậy? Nói cho Thỏ bông nghe đi!", thì cậu bé Duy sẽ hào hứng trả lời ngay
Việc tạo ra một không khí thoải mái, đầm ấm và việc đưa các trò chơi, tạo các tình huống, cũng như dùng các con rối trong việc giao tiếp với trẻ là cách giúp trẻ giao tiếp tích cực nhất
Một kỹ năng nhỏ trong giao tiếp mà lớp tôi đang chủ nhiệm trẻ thể hiện rất hạn chế, đó là kỹ năng "văn hoá chào hỏi" Thế nên, ngay từ đầu trẻ đến lớp tôi đã chủ ý nhắc nhở trẻ chào mẹ, chào cô, chào bạn Ví dụ: Nếu trẻ quên hay hoặc không chủ động chào tạm biệt mẹ để vào lớp, hoặc chào cô, thì tôi sẽ nói: "Cô chào con, con chào tạm biệt mẹ đi nào!", nhằm gây sự chú ý của trẻ đến việc chào hỏi lễ phép
Để giúp trẻ thực hiện tốt kỹ năng này tôi thường làm theo các cách sau:
Trang 9Cách 1: Trò chuyện và đặt ra những câu hỏi về những người trẻ thường gặp
hằng ngày.(khi đi học về con gặp ai? Con gặp ở đâu? Con có chào Bác không? Con chào như thế nào? Con nhắc lại cách chào cho cả lớp nghe nào?)
Cách 2: Cho trẻ xem các hình ảnh trên máy, xem tranh ảnh, cho trẻ thấy tác
dụng của việc chào hỏi (Làm quen, thể hiện sự kính trọng, người được chào vui vẻ và yêu quý trẻ, trẻ được mọi người khen ngợi, được tặng quà )
Cách 3: Dạy cho trẻ cách chào.
+ Chào ông bà - cần làm những gì?
+ Chào bố mẹ - chào ra sao?
+ Chào bạn chào như thế nào?
Cách 4: Cho trẻ tập chào nhau ở lớp.
Cho trẻ đóng vai người lớn, người già, để các trẻ lần lượt vận dụng kỹ năng trên
Từ đó tôi có thể uốn nắn những hành động chưa đúng, hoặc tổ chức khen ngợi những trẻ thực hiện tốt các kỹ năng, khuyến khích để trẻ khác noi theo
* Kỹ năng thích nghi:
Đây là một kỹ năng khá quan trọng mà tôi muốn hình thành cho trẻ ngay từ đầu năm học Để trẻ có thể hoà nhập được, hoặc phản ứng lại với môi trường bên ngoài
Đó là "kỹ năng thích nghi".
Trong nhóm kỹ năng thích nghi, đầu tiên tôi rèn cho trẻ "Thích nghi với các
loại thức ăn" Trong nhà trường, hình thức bữa ăn chủ yếu là quây quần ăn chung với
các bạn, thức ăn chế biến kết hợp các loại thực phẩm để cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cần thiết cho trẻ, nhưng đôi lúc trẻ không thích và lớp tôi có rất nhiều trẻ biếng ăn Nên tôi sử dụng một số biên pháp sau:
- Tập cho trẻ tham dự bữa ăn để trẻ cảm nhận được niềm vui khi ăn
- Ngược lại, nếu trẻ hay mất tập trung khi ăn thì cho trẻ kê bàn ngồi gần cô để giữ yên tĩnh và chỉ ngồi với những bạn không biếng ăn
- Trước bữa ăn, khi đưa thức ăn vào để chia cho trẻ, tôi hay đố các bé: " Đố các con, hôm nay các cô dinh dưỡng nấu món gì cho các con ăn? Sao mà thơm thế, cô thấy hấp dẫn quá!", để kích thích sự mong muốn của trẻ được ăn món thức ăn đó
- Trong những bữa ăn tôi luôn tạo ra không khí vui tươi, kích thích trẻ ăn, không nên quát mắng trẻ
- Tôi còn làm một cái lịch "ăn uống" trong tuần Bữa ăn nào trẻ ăn hết suất thì được gắn một bông hoa có khuôn mắt cười, trẻ nào ăn không hết suất thì nhận một bông hoa có khuôn mặt mếu Đến cuối tuần, trẻ nào có nhiều khuôn mặt cười và có nhiều lá cờ thì được nhận hoa bé ngoan và nhận được món quà nhỏ, những trẻ không có nhiều lá cờ và khuôn mặt cười thì động viên trẻ cần cố gắng tuần sau để bằng bạn
Ngoài việc trẻ thích nghi với các loại thức ăn ra, tôi còn dạy cho trẻ những hành
vi văn hoá trong ăn uống: biết mời người lớn tuổi trước, mời mọi người cùng ăn, trong khi ăn không nói chuyện, ăn chậm, nhai kỹ, không nhai nhồm nhoàm, ngồi ăn phải ngay ngắn, biết cách sử dụng các loại đồ dùng ăn uống, lấy và cất đúng nơi quy
Trang 10định việc này tôi thường lồng ghép vào trong các giờ học, giờ sinh hoạt hằng ngày ở lớp
Tiếp theo tôi hình thành kỹ năng "thích nghi môi trường" Để giúp trẻ để thích
nghi với môi trường không có hoạt động nào tốt hơn là hoạt động ngoài trời Vì vậy tôi không bỏ lỡ cơ hội cho trẻ hoạt động ngoài trời hàng ngày Được ra ngoài trời không chỉ là để cho trẻ khám phá môi trường tự nhiên, mà trẻ còn được hít thở không khí thiên nhiên, được tắm nắng được thực hiện các vận động chạy, leo trèo, chơi một cách tự nhiên trong sân trường Trẻ có thể nghịch với cát, đất, điều đó giúp cho trẻ vừa thoả mãn được tính năng động, vừa nâng cao sức đề kháng Trong quá trình trẻ chơi tôi luôn luôn giám sát để can thiệp khi có dấu hiệu của sự nguy hiểm, đối với sự vấp ngã nhẹ của trẻ tôi quan sát để cho trẻ tự đứng lên, điều đó sẽ giúp trẻ mạnh dạn và tự tin hơn
Ngoài ra tôi còn rèn cho trẻ kỹ năng "thích nghi đám đông", cho trẻ làm quen
với đám đông phải dựa trên tính cách của trẻ Nên ngay từ đầu năm học, tôi đã cố gắng tìm hiểu với phụ huynh trẻ và qua quan sát trẻ ở lớp để xem trẻ thuộc loại tính cách nào, nhằm tư vấn với phụ huynh đưa trẻ đến Trung tâm văn hoá huyện để trẻ được chơi, tiếp xúc khi có các cuộc lễ hội, cho trẻ đi xem văn nghệ ở thôn, xã tổ chức, cho trẻ đi chợ cùng mẹ Ngoài ra tôi dạy cho trẻ những thói quen ứng xử với một phong cách văn minh, lịch sự như:
- Thói quen biết xếp hàng Đây là thói quen tốt, có văn hoá nơi công cộng Ví dụ: Ở lớp tôi rèn cho trẻ biết xếp hàng rửa tay trước khi ăn, đi vệ sinh và sau khi ngủ dậy cất dọn đồ dùng cá nhân
- Thói quen biết bỏ rác vào thùng rác: Thùng rác bố trí hợp lý để trẻ bỏ rác và tôi thường xuyên quan sát, nhắc nhở trẻ bỏ đúng nơi quy định, qua đó hình thành cho trẻ thói quen tốt
- Thói quen biết xin lỗi và cảm ơn: Để trẻ thực hiện tốt thói quen này, tôi thường làm gương cho trẻ noi theo, ở lớp bất cứ trường hợp nào và với bất cứ ai (trong đó có trẻ) nếu cần nói lời xin lỗi hay cảm ơn tôi thường thể hiện cho trẻ thấy Qua đó, trẻ bắt chước theo và sẽ cảm nhận được một cách tự nhiên các cách ứng xử này
* Chủ đề "Bản thân", tôi lựa chọn hình thành kỹ năng tự chăm sóc bản thân gồm: kỹ năng xúc cơm ăn, tự mặc áo quần, tự chăm lo vệ sinh cá nhân.
Việc học cách tự chăm sóc bản thân mình là một phần quan trọng trong quá trình phát triển nhân cách cá nhân và nhận thức xã hội của trẻ Vì vậy tôi luôn theo sát từng hoạt động của trẻ để khuyến khích, uốn nắn và chỉ dạy cho trẻ Khi yêu cầu trẻ làm một việc gì, cho dù trẻ có làm được hay không tôi luôn động viên sự cố gắng của trẻ, khuyến khích trẻ làm lại, không tạo áp lực cho trẻ bằng cách phê bình hoặc làm giúp cho trẻ, luôn kiên nhẫn hướng dẫn trẻ thực hiện Tôi kết hợp các bài học trước, trong và sau giờ ăn để trẻ hình thành hành động và thói quen sinh hoạt
Ví dụ: - Vào giờ đón và trả trẻ, tôi khuyến khich trẻ tự cởi và mặc áo khoác, dép, mũ đồ dùng các nhân và cất ngăn ngắn vào tủ riêng của mình