Vì vậy việc giáo dục thẩm mỹ cần được bồi dưỡng ngay từ tuổi mẫu giáo để ươm trồng những tài năng nghệ thuật cho tương lai Nội dung hoạt động tạo hình trong trường mầm non là một phương
Trang 1Một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ mẫu
giáo lớn thông qua hoạt động tạo hình
1 ĐẶT VẤN ĐỀ.
Phát triển thẩm mỹ là một trong năm lĩnh vực giáo dục toàn diện cho trẻ Mầm non Với mỗi trẻ em nói chung, trẻ mầm non nói riêng đều có tâm hồn nhạy cảm với thế giới xung quanh, thế giới xung quanh chứa đựng bao điều mới lạ hấp dẫn Trẻ thường tỏ ra dễ xúc cảm với cảnh vật xung quanh, trẻ dễ
bị cuốn hút trước cảnh vật có nhiều màu sắc, hay 1 bông hoa đẹp, bức tranh sinh động, đồ chơi ngộ nghĩnh… Với đặc điểm như vậy nên năng khiếu nghệ thuật thường được nảy sinh ngay từ tuổi ấu thơ Vì vậy việc giáo dục thẩm
mỹ cần được bồi dưỡng ngay từ tuổi mẫu giáo để ươm trồng những tài năng nghệ thuật cho tương lai
Nội dung hoạt động tạo hình trong trường mầm non là một phương tiện phát triển thẩm mỹ cho trẻ rất hữu hiệu Thông qua hoạt động tạo hình giúp trẻ phát triển các chức năng tâm lí như khả năng tri giác các sự vật hiện tượng xung quanh, từ đó buộc trẻ phải tư duy và quá trình đó làm phát triển
óc tưởng tượng sáng, ham muốn tạo ra cái đẹp Đây là yếu tố cần thiết góp phần giúp trẻ phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ
Đặc biệt ở tuổi mẫu giáo là thời kỳ nhạy cảm với những “cái đẹp ” xung quanh, có thể coi đây là thời kỳ phát cảm của những cảm xúc thẩm mỹ xúc cảm tích cực được nảy sinh khi trẻ tiếp xúc trực tiếp với “cái đẹp” tạo nên trạng thái tinh thần khoan khoái khiến đứa trẻ cảm thấy gắn bó thiết tha với cái đẹp và cảnh vật xung quanh, làm nảy sinh ở trẻ lòng mong muốn làm những điều tốt lành để đem niềm vui đến cho mọi người Từ những xúc cảm tích cực trẻ bắt đầu mong muốn thể hiện trong các hoạt động.
Trang 2Hoạt động tạo hình của trẻ chưa phải là một hoạt động nghệ thuật sáng tạo Quá trình hoạt động và sản phẩm hoạt động tạo hình của trẻ được thể hiện đặc điểm của một nhân cách đang được hình thành.Hoạt động tạo hình của trẻ em không nhằm tạo nên sản phẩm phục vụ xã hội, cải tạo thế giới hiện thực xung quanh Mục đích và kết quả to lớn nhất của quá trình hoạt động chính là quá trình biến đổi, phát triển của chính bản thân chủ thể hoạt động ( trẻ em ).
Trẻ em không phải là người lớn thu nhỏ lại, mà nó cũng có những đặc điểm riêng biệt về cấu tạo sinh lý, do đó trẻ em cũng cần có những biện pháp chăm sóc thích hợp Có người đã cho rằng: Trẻ em là một trang giấy trắng và
ai muốn vẽ gì vào đó thì vẽ Đó chính là một quan điểm thật sai lầm, vì thực tế khoa học đã chứng minh trẻ em cũng có những nhận thức riêng bên trong của mình, nhưng đòi hỏi trẻ phải tích cực tham gia vào hoạt động thì từ đó tâm lý của trẻ mới phát triển và bộc lộ ra bên ngoài.
Trẻ mẫu giáo "Chơi mà học, học mà chơi" Trẻ rất hiếu động, tò mò, ham muốn học hỏi, tìm hiểu thế giới xung quanh Trong khi chơi, trẻ thực sự học
để lĩnh hội các khái niệm ban đầu hoặc các tri thức tiền khoa học Biết được tầm quan trọng đó, là một người giáo viên chúng ta cần phải coi trọng việc tạo ra môi trường giáo dục trẻ bằng những hoạt động thiết thực, nhằm phát triển một cách toàn diện trên tất cả các lĩnh vực: Trí tuệ- Đạo đức- Thẩm mĩ- Thể lực Từ đó, giúp trẻ hoàn thiện nhân cách, ngôn ngữ, tư duy, phát triển các kỹ năng thực hành, giao tiếp, ứng sử.
Đối với việc giáo dục phát trển nhân cách toàn diện cho trẻ em, hoạt động tạo hình có một vị trí rất quan trọng Hoạt động tạo hình chiếm vị trí quan trọng trong chương trình giáo dục mầm non, nó là phương tiện cơ bản cho việc giáo dục thẩm mỹ, giáo dục toàn diện cho trẻ ngay từ những năm đầu của cuộc sống.
Trang 3Thông qua hoạt động tạo hình giúp trẻ mở rộng hiểu biết, phát triển khả năng tri giác, hình thành ở trẻ khả năng tư duy, phát triển xúc cảm- tình cảm- nhân cách- trí tuệ- sự khéo léo- tính kiên trì Đặc biệt là phát triển thẩm mỹ- nghệ thuật Tính sáng tạo phản ánh thế giới xung quanh một cách tích cực, biết yêu quý và trân trọng cái đẹp (tình yêu con người, yêu thiên nhiên, con vật, cỏ cây, hoa lá …).
Hoạt động tạo hình là một hoạt động có đầy đủ điều kiện để đảm bảo sự tác động đồng bộ lên mọi mặt phát triển của trẻ em về đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ, thể chất và hình thành các phẩm chất kĩ năng ban đầu của con người như một thành viên trong xã hội biết tích cực, sáng tạo Hiểu được tầm quan trọng đó, tôi luôn tìm tòi những bện pháp, phương pháp tốt nhất để giúp trẻ hoạt động tích cực trong lĩnh vực này.
Người giáo viên mầm non cần có những phương pháp phù hợp với
từng độ tuổi, điều kiện của trường, lớp để có một giờ học đạt kết quả cao, tăng khả năng nhận thức của trẻ Góp phần đưa sự nghiệp giáo dục của trường, của ngành ngày càng phát triển hơn Bản thân tôi là giáo viên đã từng trải qua gần chục năm trực tiếp giảng dạy tôi muốn được đóng góp một
số kinh nghiệm nhỏ bé của mình để nâng cao chất lượng giảng dạy, nên tôi chọn đề tài “ Một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo lớn
thông qua hoạt động tạo hình” nhằm tìm ra những Biện pháp phù hợp
nhằm nâng cao khả năng tạo hình cho trẻ, đồng thời tạo cho trẻ sự hứng thú, niềm say mê với hoạt động nghệ thuật tạo hình truyền thống, hơn thế là để tìm ra hướng giải quyết tốt nhất cho trẻ 5-6 tuổi khi tham gia hoạt động tạo hình.
Trang 4II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 CƠ SỞ LÝ LUẬN.
Hoạt động tạo hình của trẻ trong trường Mầm non chính là một phương tiện phát triển thẩm mỹ cho trẻ Hoạt động tạo hình là một phương tiện giáo dục phát triển ở trẻ khả năng cảm nhận, cảm thụ cái đẹp trong cuộc sống nghệ thuật ,hình thành lòng ham muốn và khả năng thể hiện vẻ đẹp của các
sự vật ,hiện tượng trong cuộc sống xung quanh,để qua đó biểu lộ thái độ, tình cảm của mình ,vì vậy hoạt động tạo hình là một con đường giúp cho trẻ khả năng tự học và tự học suốt đời để biết tự khẳng định mình và biết chung sống.
Khi tham gia hoạt động vẽ trẻ tái tạo các đồ vật ,hiện tượng quen thuộc bằng hình tượng mà trước đó trẻ tri giác được Nhờ đó quá trình thao tác tư duy như phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hoá được hình thành phát huy tính tích cực trực quan hình tượng cho trẻ, qua đó góp phần giúp trẻ hứng thú tích cực hoạt động Đặc biệt, trong hoạt động vẽ trẻ có nhiều cơ hội tìm hiểu, nghiên cứu các đối tượng miêu tả để có được hiểu biết, sự hình dung về các đối tượng đó, từ đó xây dựng các biểu tượng Chính vì thế hoạt động tạo hình là một trong những phương tiện tích cực để phát triển ở trẻ khả năng hoạt động trí tuệ như : óc quan sát ,trí nhớ ,tư duy,tưởng tượng Nhờ có hoạt động tạo hình mà vốn hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh được tăng lên, ngày càng trở lên “giàu có ” hơn về lượng và chất
Tham gia vào hoạt động tạo hình trẻ có điều kiện tiếp thu cái đẹp ,cái tốt trong xã hội, trải nghiệm các xúc cảm, tình cảm trong giao tiếp, học hỏi về những kỹ năng xã hội và đánh giá các hành vi văn hoá xã hội qua các hình tượng, các sự kiện, hiện tượng được miêu tả Nội dung của tạo hình là con đường dẫn dắt trẻ nhanh chóng hoà nhập vào xã hội xung quanh Tham gia vào hoạt động tạo hình trẻ sẽ trải nghiệm những xúc cảm đặc biệt như tình yêu thương, lòng mong muốn làm điều tốt cho người khác đó là diều kiện để
Trang 5hình thành ở trẻ tính chu đáo, ý thức cộng đồng, quan tâm chăm sóc đến người khác và kỹ năng giao tiếp xã hội Trong quá trình hoạt động sáng tạo
ra sản phẩm sẽ giúp trẻ được rèn luyện các kỹ năng hoạt động thực tiễn, thói quen làm việc một cách tự giác, tính tích cực
2 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
a Thuận lợi.
Được Ban giám hiệu nhà trường hỗ trợ mua sắm trang thiết bị, đồ dùng phục vụ cho hoạt động đầy đủ, phòng học có diện tích rộng rãi, thoải mái phục vụ cho hoạt động tạo hình cho trẻ, đặc biệt thoáng mát, có đủ ánh sáng.
Đa số phụ huynh nhiệt tình có nhận thức về việc học tập của mình, sẵn sàng
hỗ trợ và tìm kiếm nguyên vật liệu cho việc làm đồ dùng trực quan càng thêm phong phú và đa dạng.
Bản thân tôi cũng đã được tham gia nhiều lớp tập huấn làm đồ dùng đồ chơi của Phòng Gíao Dục và Đào Tạo, không những vậy tôi luôn tìm tòi khám phá tích cực học hỏi trau dồi kinh nghiệm từ những chuyến đi thực tế, kiến tập ở các trường bạn Lớp tôi có 3 giáo viên đều có trình độ, kỹ năng, sự sáng tạo về môn tạo hình tốt Nhận thức của trẻ đều ở cùng 1 lứa tuổi nên khả năng tiếp thu kiến thức, các thao tác tạo hình rất đồng đều.
b Khó khăn.
Đồ chơi tự tạo chưa phong phú các góc chơi còn hạn chế để trẻ hoạt động cũng như khám phá tổ chức các hoạt động trong bộ môn tạo hình chưa đạt kết quả cao.Đa số trẻ ở độ tuổi này kỹ năng về tạo hình còn sơ sài, cảm nhận tác phẩm nghệ thuật còn đơn giản, chậm, chưa tập trung Khả năng tập trung, sự khéo léo của đôi tay, sự phối hợp của tay và mắt của trẻ vẫn còn chưa linh hoạt.
Lớp có một số trẻ còn non yếu khả năng tiếp thu còn chậm hơn so với các bạn Nhiều cháu còn chưa có thói quen nề nếp với giờ học, chưa tích cực hoạt động tạo hình như: Đa số trẻ vẫn chưa tích cực và chủ động trong học tập.
Trang 6Một số cháu không học qua mẫu giáo bé nên các kỹ năng về tạo hình còn hạn chế: khả năng vẽ, xé dán, nặn còn yếu…Kỹ năng tạo hình còn vụng về, vật liệu còn hạn chế.Phụ huynh chưa nắm bắt được nội dung cụ thể môn học, chủ
đề Các đồng nghiệp đều là những giáo viên mới chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc sưu tầm phối hợp nguyên vật liệu khác nhau để tạo ra sản phẩm.
Nhưng với sự cố gắng kiên trì của bản thân và sự quan tâm của ban giám hiệu đã giúp tôi vượt qua khó khăn để hoàn thành tốt nhiệm vụ và tìm ra biện pháp, hình thức tổ chức sáng tạo, đạt hiệu quả cao mang lại những bài học kinh nghiệm tiến bộ cho bản thân và cho đồng nghiệp cùng thực hiện Để có những thành quả đó không phải một sớm , một chiều mà là cả 1 thời gian rèn luyện trẻ , thử nghiệm.
Như chúng ta đã biết ở mỗi trẻ đều có một mức độ khả năng tạo hình khác nhau, vì thế để đánh giá được khả năng của trẻ thì chúng ta phải nhìn vào khả năng của từng trẻ làm được gì Bên cạnh đặc điểm tâm sinh lý thì phải dựa vào mục tiêu đặt ra trong giờ hoạt động cũng rất quan trọng Không nên ôm đồm quá nhiều mục tiêu trong một giờ hoạt động quá mà cần đưa ra những mục tiêu phù hợp mà từ đó dựa vào những mục tiêu đó để đánh giá cái gì trẻ đã đạt được và chưa đạt được
Ngay từ đầu năm học 2019-2020, thông qua hoạt động tạo hình của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, tôi đã tiến hành khảo sát, đánh giá chất lượng trên trẻ, với số trẻ là 45 cháu và đạt kết quả như sau:
Trang 7Kỹ năng sử dụng màu sắc và phối hợp màu sắc hài hòa còn nhiều hạn chế Trẻ còn chưa biết cách tô màu nền cho tranh…
Chính vì vậy, để thực hiện việc lấy trẻ làm trung tâm khi tổ chức hoạt động cho trẻ thì đòi hỏi giáo viên phải hiểu rõ khả năng của trẻ trong lớp của mình Từ đó mới có thể lựa chọn nội dung giáo dục phù hợp với trẻ Ngoài ra giáo viên còn phải lựa chọn sáng tạo các hình thức tổ chức tiết học tạo hình nhằm giúp trẻ tiếp thu có hiệu quả nhất.
3 CÁC BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH:
Con người sinh ra không phải ai cũng đã có sẵn trong mình những năng khiếu thẩm mỹ, cũng không ai cũng có những tài năng bên mình, mà phải có quá trình học tập và tích lũy kiến thức cũng như kinh nghiệm.Nhất là đối với trẻ nhỏ, việc học của trẻ không phải đơn thuần đưa trẻ vào một khuôn phép chặt chẽ, mà học của trẻ ở đây thông qua chơi, “ trẻ chơi mà học, học mà chơi” Vì thế đứng trước những thuận lợi và không ít khó khăn đó là một giáo viên trẻ tôi cố gắng tìm tòi để lựa chọn các biện pháp, hình thức tổ chức thích hợp giúp tất cả trẻ đều hứng thú và tích cực tham gia hoạt động tạo hình
Trang 8Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động tạo hình đảm bảo mục tiêu đề ra
Xây dựng kế hoạch nội dung hoạt động tạo hình có chương trình phù hợp với lứa tuổi, đặc điểm tâm sinh lí, kiến thức, kỹ năng của trẻ tại lớp sẽ giúp trẻ được cung cấp rèn luyện các kỹ năng tạo hình tốt Mặt khác xây dựng kế hoạch trước sẽ giúp giáo viên chủ động hơn trong việc chuẩn bị nội dung, đồ dùng giảng dạy cho trẻ trong năm học.
Đối với bản thân phải có kiến thức vững vàng trau dồi về chuyên môn nghiệp
vụ, tâm huyết với nghề thì mới có thể xây dụng được kế hoạch cho cả năm phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ Ngoài ra tôi còn sưu tầm và nghiên cứu một số sách vở có nội dung phù hợp và hỗ trợ cho bộ môn tạo hình để đạt được kết quả cao nhất Khi xây dựng kế hoạch đầu tiên phải bám sát nội dung chương trình và mục tiêu giáo dục, dựa trên điều kiện thực tiễn của trường, lớp Tích cực thường xuyên trao đổi, học hỏi, rút kinh nghiệm với bản thân và đồng nghiệp Cần có ý tưởng sáng tạo phong phú.
Khi lựa chọn kế hoạch cần sắp xếp nội dung sao cho rèn kỹ năng từ đơn giản đến phức tạp dần theo năm học phù hợp với sự phát triển của trẻ Nội dung bám sát mục tiêu của lứa tuổi.
Chính vì vậy mà ngay từ đầu năm học tôi đã xây dựng kế hoạch, nội dung chương trình và đưa hoạt động tạo hình không chỉ vào hoạt động chung mà còn vào các hoạt động trong ngày của trẻ đảm bảo mục tiêu giáo dục, nhu cầu của trẻ
-Vẽ chân dung cô giáo( Đề tài)
- Vẽ đèn trung thu( Đề tài)
Trang 9hiện động tác minh họa phù
- Nặn đèn ông sao( Mẫu)
- cắt dán đồ dùng đồ chơi mà bé thích
- Trang trí các loại đèn trung thu
28 Thể hiện hiểu biết về đối
tượng qua hoạt động chơi,
- Vẽ trang trí váy( Đề tài) -Vẽ người thân( Đề tài) -Vẽ khu nhà của bé( Đề tài)
- Xé dán nhà cao tầng( Đề tài)
- Nặn theo ý thích
11 98 Phối hợp và lựa chọn
các ngyên vật liệu tạo hình,
vật liệu thiên nhiên để tạo
Trang 10- vẽ chú bộ đội hải quân( Đề tài)
- xé dán trang phục bộ đội( Đề tài)
1
99 Phối hợp các kĩ năng vẽ
để tạo thành bức tranh
-Vẽ cảnh biển ( Đề tài) -Xé sóng biển ( Đề tài) -Tạo hình từ lá cây( Đề tài) -Xé dán theo ý thích
- Xé dán bánh trưng,bánh dày( Mẫu) -Vẽ phương tiện giao thông bé thích
- Nặn ô tô tải( Mẫu)
- Cắt dán phương tiện giao thông đường thủy ( Đề tài)
- Xé dán máy bay ( Mẫu)
2 105 Gõ đệm bằng dụng cụ
theo tiết tấu tự chọn
- Vẽ lọ hoa ngày tết( Đề tài) -Nặn quả ngày tết( Đề tài) -Cắt dán bao lì xì( Mẫu) -Cắt dán diều( Đề tài) -Vẽ cành đào ( Đề tài)
Trang 11- Xé dán hoa mai( Đề tài)
- Trang trí cành đào, cành mai
- Vẽ cảnh trời mưa ( Đề tài)
-Vẽ con bò ( Mẫu)
- Vẽ con vật sống trong rừng( Đề tài)
- Nặn con cá ( Mẫu)
- Gấp con ếch ( Mẫu)
- Xé dán con chuồn chuồn ( Đề tài)
- Uốn kẽm xù làm các con vật theo ý thích
Trang 12- Trang trí khung ảnh Bác Hồ( Đề tài)
- Nặn cái sặp sách ( Mẫu) Khi xây dựng kế hạch, căn cứ mục tiêu giáo dục tôi đã lựa chọn các hoạt động phù hợp vừa giúp trẻ hoạt động tạo hình, vừa tạo cơ hội để trẻ được tham gia trải nghiệm tích cực nhất Nhờ có kế hoạch cụ thể, rõ ràng tôi luôn chủ động trong việc chuẩn bị đồ dùng, chủ động trao đổi với phụ huynh, và chủ động trong việc tiến hành các hoạt động Nhờ đó, việc thực hiện cho trẻ hoạt động tạo hình có hệ thống, các hoạt động không bị lặp đi lặp lại, trẻ hứng thú tích cực tham gia hơn.
Biện pháp 2: Đổi mới hình thức tổ chức hoạt động tạo hình thu hút trẻ.
Trẻ mầm non hay bị thu hút bởi những điều mới lạ Vì vậy cô giáo luôn luôn phải đổi mới, tìm tòi, nghiên cứu tạo ra những điều mới lạ để đáp ứng nhu cầu của trẻ.
*Đổi mới nội dung
Nội dung cho trẻ tạo hình phải đảm bảo mục tiêu của môn học, từ đơn giản đến phức tạp, đảm bảo tính loogic,và phải phù hợp năng lực theo độ tuổi, nhu cầu mong muốn của đứa trẻ Cập nhật tính hiện đại và hữu ích, nội dung vừa giữ được giá trị nghệ thuật tạo hình truyền thống đồng thời tiếp cận các xu hướng tạo hình hiện đại đa dạng về thể loại, phù hợp với độ tuổi: vẽ, nặn, cắt,
xé dán, trang trí, in dập, tạo hình, miết, làm đồ chơi, tranh Đông Hồ, tranh Trừu tượng Chất liệu tạo hình: Bút màu, bút sáp, đất nặn, phấn màu, màu nước, bột màu, ống hút, cát, sỏi đá, lá cây, sơn dầu
Ví dụ: Trang trí chiếc áo dài, tạo hình từ ống hút, làm tranh từ lá cây, vẽ tranh Đông Hồ, in đập hoa từ các loại rau củ.
Sự sáng tạo của trẻ phát triển tốt nhất trong một môi trường học tập phong phú, mới lạ mà được hỗ trợ bởi những giáo viên có định hướng, quan
