Việt Nam phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa...6 CHƯƠNG II: Ý NGHĨA VIỆC PHÁT TRIỂN ĐỒNG BỘ CÁC LOẠI THỊ TRƯỜNG - VẬN DỤNG TRONG BỐI CẢNH NỀN KINH TẾ VIỆT NAM..
Trang 1MỤC LỤ
C
MỞ BÀI 1
CÁC CHƯƠNG 2
CHƯƠNG I: THỊ TRƯỜNG VÀ NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM 2
1.1 Khái niệm, phân loại và vai trò của thị trường 2
1.1.1 Khái niệm về thị trường 2
1.1.2 Phân loại thị trường 2
1.1.3 Vai trò của thị trường 3
1.2 Nền kinh tế thị trường 4
1.2.1 Khái niệm về Kinh tế thị trường 4
1.2.2 Ưu và nhược điểm của nền kinh tế thị trường 4
1.2.3 Việt Nam phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa 6
CHƯƠNG II: Ý NGHĨA VIỆC PHÁT TRIỂN ĐỒNG BỘ CÁC LOẠI THỊ TRƯỜNG - VẬN DỤNG TRONG BỐI CẢNH NỀN KINH TẾ VIỆT NAM 6
2.1 Sự cần thiết của việc phát triển đồng bộ các loại thị trường 6
2.2 Thực trạng đồng bộ các loại thị trường nước ta 8
2.3 Giải pháp thúc đẩy phát triển đồng bộ các loại thị trường 9
KẾT LUẬN 12
TÀI LIỆU THAM KHẢO 14
Trang 2download by : skknchat@gmail.co
Trang 4MỞ BÀI
1 Lí do chọn đề tài.
Trong thời kỳ đổi mới từ nền kinh tế kế hoạch sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Đảng và Nhà Nước Việt Nam đã đề ra nhiều lý luận và phương cách thực hiện quá trình đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội, phù hợp với quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về phát triển kinh tế và chủ nghĩa duy vật lịch sử Mà theo đó để phát triển lên được chủ nghĩa xã hội thì nền tảng cần đó là thiết lập nền kinh tế thị trường và kinh tế trao đổi hàng hóa Vậy để phát triển tốt những nền kinh tế này ta cần phải phát triển các loại thị trường để theo kịp được xu hướng phát triển của thế giới, khi thiết lập các thị trường mới thì cần phải đồng bộ các thị trường này sao cho phù hợp với tình trạng kinh tế, xã hội thúc đẩy được sự tiến bộ nền kinh tế quốc dân một cách vững chắc Dựa trên những mục tiêu và yếu
tố quan trọng mà Đảng đề ra về việc phát triển đồng bộ các loại thị trường sao cho phù hợp với nền kinh tế của Việt Nam, nên em quyết định lựa chọn đề tài này để thực hiện
2 Mục tiêu nghiên cứu.
Tìm hiểu rõ về Thị trường và nền kinh tế thị trường, xem xét khái niệm, vai trò, bản chất, chức năng của chúng để làm rõ lý do tại sao Nhà nước ta cần đồng bộ hóa thị trường và áp dụng thế nào trong nền kinh tế của Việt Nam
3 Phương pháp nghiên cứu.
Để hoàn thành bài tiểu luận người thực hiện đã sử dụng các phương pháp như phương pháp diễn dịch – quy nạp, phương pháp phân tích - tổng hợp, khái quát hóa, phương pháp đọc hiểu tài liệu, văn bản
4 Kết cấu của tiểu luận.
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo thì phần nội dung của bài tiểu luận được chia ra làm 2 chương:
- Chương I: Thị Trường Và Nền Kinh Tế Thị Trường Ở Việt Nam
- Chương II: Ý Nghĩa Việc Phát Triển Đồng Bộ Các Loại Thị Trường – Vận Dụng Trong Bối Cảnh Nền Kinh Tế Việt Nam
Trang 5CÁC CHƯƠNG CHƯƠNG I: THỊ TRƯỜNG VÀ NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở VIỆT NAM.
1.1 Khái niệm, phân loại và vai trò của thị trường.
1.1.1 Khái niệm về thị trường.
“Ở đâu có sản xuất và lưu thông hàng hóa thì ở đó có thị trường.”
“Thị trường nghĩa là lĩnh vực trao đổi” Khái niệm “thị trường” gắn liền với khái niệm phân công lao động xã hội… Hễ ở đâu và khi nào có sự phân công xã hội
và sản xuất hàng hóa thì ở đó và khi đó tồn tại “thị trường”
Quy mô của “thị trường” có quan hệ mật thiết với mức độ chuyên môn hoá của lao động xã hội Cơ sở của thị trường là sự phân công lao động xã hội, quy mô của thị trường liên quan đến trình độ phát triển của phân công lao động xã hội và sự
mở rộng quy mô sản xuất Thị trường là lĩnh vực lưu thông hàng hóa, là yếu tố của quá trình tái sản xuất xã hội, là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng, là nơi giao tiếp giữa người sản xuất và người tiêu dùng Trên thực tế, thị trường chỉ có thể được hình thành khi tồn tại cả cung và cầu hàng hóa Thị trường đề cập đến hàng hóa, giá
cả, tiền tệ, thông tin, người mua và người bán Có rất nhiều cách tiếp cận khác nhau,
do đó, có rất nhiều ý kiến trên thị trường Thị trường là tổng thể các quan hệ mua bán trong xã hội, là khái niệm kinh tế chính trị được hình thành bởi những điều kiện lịch sử, kinh tế, xã hội nhất định Do đó, thị trường thể hiện các mối quan hệ kinh tế không đồng nhất (khác nhau) giữa người tiêu dùng, thương nhân và người sản xuất Ngày nay, thị trường đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của mọi người, là khâu quan trọng, có tính chất quyết định của hoạt động kinh tế, xuyên suốt toàn bộ quá trình liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ Thị trường được coi là
sự phản ánh toàn diện giữa các bộ phận khác nhau của nền kinh tế quốc dân và giữa khả năng cung cầu của xã hội Với sự phát triển của kinh tế thị trường và sự thay đổi của cơ cấu kinh tế xã hội, cơ cấu thị trường, phạm vi thị trường và quy mô thị trường cũng có những thay đổi sâu sắc tương ứng
Trang 61.1.2 Phân loại thị trường.
Thị trường có nhiều loại, tùy theo mục đích và tiêu chuẩn để phân loại:
Theo đối tượng giao dịch, mua-bán, có thị trường về từng loai hàng hóa và dịch vụ như: Thị trường lúa gạo; Thị trường dầu mỏ; Thị trường ngoại tệ; Thị trường chứng khoán…
Theo ý nghĩa và vai trò của đối tượng mua bán, có thị trường các yếu tố sản xuất như: Thị trường tư liệu sản xuất; Thị trường khoa học công nghệ; Thị trường sản phẩm; Thị trường tư liệu tiêu dùng cho các hàng hóa và dịch vụ phục vụ tiêu dùng
Theo tính chất và cơ chế vận hành, có: Thị trường tự do; Thị trường cạnh tranh hoàn hảo; Thị trường cạnh tranh không hoàn hảo; Thị trường cạnh tranh độc quyền; Thị trường tự do có điều tiết của chính phủ…
Theo quy mô và phạm vi các quan hệ kinh tế: Thị trường địa phương, khu vực; Thị trường trong nước và nước ngoài; Thị trường quốc gia và quốc tế…
1.1.3 Vai trò của thị trường.
- Thị trường là nơi thực hiện giá trị hàng hóa, là điều kiện, môi trường cho sản xuất phát triển Sản xuất hàng hóa phát triển, nhiều hàng hóa, dịch vụ được sản xuất ra thì
càng đòi hỏi thị trường tiêu thụ rộng lớn hơn Sự mở rộng thị trường đến lượt nó lại thúc đẩy trở lại sản xuất phát triển Thị trường là cầu nối giữa sản xuất với tiêu dùng Thị trường đặt ra các nhu cầu cho sản xuất cũng như nhu cầu cho tiêu dùng Vì vậy, thị trường có vai trò thông tin, định hướng cho mọi nhu cầu sản xuất kinh doanh
- Thị trường kích thích sự năng động, sáng tạo của các chủ thể kinh tế, tạo ra cách thức phân bổ nguồn lực hiệu quả trong nền kinh tế Thị trường thúc đẩy các quan hệ
kinh tế không ngừng phát triển, kích thích sự sáng tạo của mọi thành viên trong xã hội nhằm tối ưu hóa nhiều lợi ích Thị trường tạo ra cơ chế để lựa chọn các chủ thể có năng lực sử dụng nguồn lực hiệu quả trong nền sản xuất, đặc biệt là cơ chế cạnh tranh
- Thị trường gắn kết nền kinh tế thành một chỉnh thể, gắn kết nền kinh tế quốc gia với nền kinh tế thế giới Thị trường không phụ thuộc vào địa giới hành chính Thị
3
download by : skknchat@gmail.co
Trang 7trường gắn kết mọi chủ thể giữa các khâu, giữa các vùng miền vào một chỉnh thể thống nhất, tạo ra sự gắn kết nền kinh tế trong nước với nền kinh tế thế giới Vai trò của thị trường luôn không tách rời với cơ chế thị trường Thị trường trở nên sống động bởi có sự vận hành của cơ chế thị trường Cơ chế thị trường là hệ thống các quan hệ mang tính tự điều chỉnh tuân theo yêu cầu của các quy luật kinh tế khách quan
1.2 Nền kinh tế thị trường.
1.2.1 Khái niệm về Kinh tế thị trường.
Nền kinh tế thị trường là nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường Đó là nền kinh tế hàng hoá phát triển cao, mọi quan hệ sản xuất đều có ở đây, cả sản xuất
và trao đổi đều diễn ra thông qua thị trường và chịu ảnh hưởng và điều tiết của các quy luật kinh tế như: Cạnh tranh, cung cầu, giá cả và các quy luật thị trường khác
Sự hình thành nền kinh tế thị trường có tính khách quan lịch sử: từ Kinh tế tự nhiên,
tự túc, kinh tế hàng hoá, rồi từ kinh tế hàng hoá phát triển thành nền kinh tế thị trường Nền kinh tế thị trường cũng trải qua một quá trình từ giai đoạn đầu phát triển kinh tế thị trường đến các trình độ phát triển kinh tế khác nhau Nền kinh tế thị trường hiện đại ngày nay Kinh tế thị trường là sản phẩm của văn học bản chất con người
1.2.2 Ưu và nhược điểm của nền kinh tế thị trường.
Ưu điểm
Trong nền kinh tế thị trường, nếu nhu cầu hàng hóa của các chủ thể cao hơn so với nguồn cung, giá cả hàng hóa sẽ cao lên, lợi nhuận từ đó cũng tăng, là động lực để các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất tăng nguồn cung Theo đó, các doanh nghiệp, cơ sở có cơ chế sản xuất hiệu quả, sẽ có tỷ suất lợi nhuận cao, cho phép
họ gia tăng quy mô, nguồn lực sẽ đổ dồn về những nơi có hiệu quả sản xuất tốt hơn Ngược lại, các doanh nghiệp, cơ sở có cơ chế sản xuất không hiệu quả, sức cạnh tranh kém thì sẽ dần bị đào thải khỏi thị trường
Nền kinh tế thị trường tạo động lực để các doanh nghiệp đổi mới, phát triển công nghệ, về quy trình sản xuất, quản lý, về các sản phẩm để có thể cạnh tranh và đáp ứng được nhu cầu của thị trường.Nền kinh tế thị trường luôn có sự cạnh tranh
Trang 8chính vì vậy muốn tồn tại phải luôn có giải pháp cải tiến Kinh tế thị trường cũng
là nơi thanh lọc những người thực sự có năng lực, đào thải những ai yếu kém Bên cạnh đó, kinh tế thị trường cần phải tạo xu thế liên doanh, liên kết đẩy mạnh giao lưu kinh tế giữa các nước Việc được tiếp xúc, chuyển giao công nghệ sản xuất, công nghệ quản lý từ các nước phát triển từ đó sẽ thúc đẩy các nước đang phát triển có những giải pháp tích cực cho nền kinh tế của nước nhà Mức độ thị trường hóa nền kinh tế có thể được là tiêu chí trong xác định điều kiện thương mại giữa hai bên Ngoài ra, nền kinh tế thị trường cũng mang đến nhiều việc làm hơn cho các chủ thể là người lao động
Nhược điểm
Cơ chế phân bổ nguồn lực trong nền kinh tế thị trường có thể là nguyên nhân chính đã gây bất bình đẳng trong xã hội Những chủ thể là người chiếm ưu thế trong kinh doanh sản xuất sẽ ngày càng có nhiều tài sản, quyền lực Những người còn lại thì cũng sẽ rơi vào tình trạng tệ hơn Đây cũng là lý do quan trọng dẫn đến sự phân chia giai cấp đó là: thống trị và bị trị Sự phân chia giai cấp cũng dẫn đến những bất ổn trong đời sống xã hội
Bên cạnh đó, nếu sau thời gian dài mà không còn có sự cạnh tranh, những người
có tiềm lực mạnh sẽ trực tiếp thâu tóm thị trường, nền kinh tế có thể chỉ do một
số ít người thao túng, họ cũng chi phối thị trường theo ý mình Chính bởi vậy, nếu không có sự can thiệp của Nhà nước việc tăng giá, giảm chất lượng sản phẩm để tăng thêm lợi nhuận sẽ xảy ra, gây tổn thất lớn cho nền kinh tế nói chung, người tiêu dùng nói riêng Do đó, sự chênh lệch về cung – cầu sẽ là hệ quả dẫn đến khủng hoảng thừa, thất nghiệp và lạm phát Các doanh nghiệp khi không bán được hàng để nhằm thu hồi vốn dần sẽ phá sản gây khủng hoảng kinh
tế trên khu vực và trên toàn thế giới
Trong thực tế hiện nay, để nhằm mục đích có thể hạn chế mặt trái của kinh tế thị trường, không có nước nào có một nền kinh tế thị trường hoàn toàn tự do – tự phát, các chính phủ sẽ luôn có trách nhiệm cần can thiệp vào thị trường dù ít hay nhiều Cũng như vậy, không có nước nào có nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung hoàn toàn Thay vào đó, đa số các quốc gia trên thế giới có nền kinh tế hỗn hợp Tùy ở mỗi nước mà các yếu tố thị trường và yếu tố can thiệp của Nhà nước sẽ là
Trang 9nhiều hay ít Cụ thể như tại Hoa Kỳ, tuy có nền kinh tế chủ yếu là thị trường tư nhân nhưng nước Mỹ vẫn có Đạo luật Sản xuất Quốc phòng, đạo luật này sẽ cho phép tổng thống Mỹ có quyền được yêu cầu doanh nghiệp buộc phải nhận và ưu tiên đơn hàng chế tạo vật liệu, thiết bị được coi là cần thiết với quốc phòng, dù điều đó có thể gây thua lỗ cho doanh nghiệp, Tổng thống Mỹ cũng có quyền quy định những mặt hàng bị cấm tích trữ hoặc đầu cơ tăng giá
1.2.3 Việt Nam phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một nền kinh tế thị trường nhiều thành phần, trong đó khu vực kinh tế nhà nước giữ vài trò chủ đạo, với mục tiêu là xây dựng chủ nghĩa xã hội Nhằm phát triển thành một xã hội vì: dân giàu, nước mạnh, văn minh, dân chủ, công bằng
Từ Đại hội Đảng lần thứ VI đến Đại hội Đảng lần thứ XIII, thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ngày càng được hoàn thiện và được chứng minh tính đúng đắn trên thực tế khi đã giúp đất nước ta thoát khỏi thời kỳ khó khăn
về kinh tế, đạt tốc độ tăng trưởng có lúc thuộc nhóm cao nhất thế giới Từ nước nghèo, thu nhập thấp, Việt Nam đã gia nhập nhóm nước có thu nhập trung bình, hội nhập ngày càng sâu rộng hơn với kinh tế thế giới Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới của nền kinh tế Việt Nam để đạt tốc độ tăng trưởng nhanh, bền vững, Đảng và Nhà nước đang nghiên cứu, xem xét những vấn đề đặt ra để hoàn thiện hơn thể chế kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Trong đó, vai trò kiến tạo của Nhà nước, vai trò của doanh nghiệp nhà nước, vai trò của kinh tế tư nhân được nhìn nhận sẽ là những trụ cột để tạo nên sức mạnh kinh tế cho quốc gia Nhận diện
và chấn chỉnh các biểu hiện chệch hướng trong quá trình xây dựng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam cũng là vấn đề thường xuyên, không thể xem nhẹ
CHƯƠNG II: Ý NGHĨA VIỆC PHÁT TRIỂN ĐỒNG BỘ CÁC LOẠI THỊ TRƯỜNG - VẬN DỤNG TRONG BỐI CẢNH NỀN KINH TẾ VIỆT NAM.
Chúng ta định nghĩa khái niệm đồng bộ: là sự vận động trơn chu, nhịp nhàng,
ăn khớp với nhau của các bộ phận hoặc các khâu trong một cơ cấu nhất định, và diễn ra trong cùng một khoảng thời gian Do đó sự phát triển đồng bộ các loại thị trường là tạo ra sự ăn khớp, phối hợp giữa các các loại thị trường về loại hình, trình
Trang 10độ phát triển, quy mô phát triển để tạo nên sự hoạt động tốt nhất của hệ thống thị trường và nền kinh tế quốc dân
2.1 Sự cần thiết của việc phát triển đồng bộ các loại thị trường.
Thị trường gắn liền với quá trình sản xuất và lưu thông hàng hóa Sự tồn tại khách quan của Thị trường xuất phát từ việc Sản xuất ra hàng hóa và nhu cầu trao đổi, mua bán Sản xuất hàng hóa, lưu thông hàng hóa và thị trường đó được khẳng định về lý luận và tồn tại ở Việt Nam qua các minh chứng thực tế, song vấn đề đặt
ra của Nhà Nước là phải phát triển thị trường như thế nào ? Sự đồng bộ các loại thị trường có phải là tất yếu không ? Bản chất và nội dung phát triển đồng bộ các loại thị trường là gì ?
Nền kinh tế quốc dân là một chỉnh thể thống nhất Để nền kinh tế quốc dân có thể phát triển ổn định, bền vững các bộ phận cấu thành nên nó phải đồng bộ với nhau Đó chính là điều kiện cần cho sự vận hành nền kinh tế Trong nền kinh tế tự nhiên, con người tự cung tự cấp các sản phẩm sản xuất và trực tiếp trao đổi với nhau thì thị trường không xuất hiện Để xuất hiện thị trường thì cần phải có lưu thông, ở đây con người trao đổi các sản phầm, hàng hóa để thỏa mãn nhu cầu thông qua một vật ngang giá chung được Nhà Nước đảm bảo là tiền tệ
Vậy nên Thị trường vừa là kết quả của sản xuất hàng hóa vừa là điều kiện của sản xuất hàng hóa Nếu như tách biệt giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa hàng và tiền
đó dẫn tới sự không khớp nhau về khối lượng, tiến độ, thời gian sản xuất và tiêu dùng hàng hóa Và khi đó sản xuất xã hội càng phát triển thì đa số nhu cầu của con người được thỏa mãn thông qua thị trường Bản thân sự tiêu dùng (tiêu dùng cho cá nhân và tiêu dùng cho sản xuất) luôn đòi hỏi sự đồng bộ cao, nếu không tiêu dùng không thực hiện được
Trên thị trường có hai nhóm người hoạt động Nhóm thứ nhất là những người mua hàng hóa, sử dụng dịch vụ, nhóm thứ hai là những người bán hoặc cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho tiêu dựng Sự phân nhóm này chỉ là tương đối và với mỗi người khi này thì thuộc nhóm người mua nhưng khi khác lại thuộc nhóm người bán Thị trường là giao điểm gặp gỡ, tác động của hai nhóm người này Cũng thông qua thị trường để giải quyết mâu thuẫn giữa người mua và người bán, bảo đảm thực