Quản trị chi phí tính giá thành công trình tại công ty cổ phần xây lắp bưu điện hà nội (HACISCO)

thức học được trong chương trình đào tạo thạc sỹ Quản Trị Kinh Doanh của Học Viện Công Nghệ Bưu Chính Viễn Thông vào thực tế của đơn vị, học viên lựa chọn đề tài “ Quản trị chi phí tính

Luận văn được hoàn thành tại:

HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG

Người hướng dẫn khoa học: Hoàng Thị Tuyết

Phản biện 1: ………

Phản biện 2: ………

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ tại

Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông Vào lúc: giờ ngày tháng năm

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Thư viện của Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông

LỜI MỞ ĐẦU

1- Sự cần thiết của đề tài

Trong nền kinh tế thị trường đặc biệt trong bối cảnh khủng hoảng kinh

tế thế giới, kinh tế trong nước khó khăn, chính sách tín dụng thắt chặt, hầu hết các doanh nghiệp xây lắp đối mặt với bài toán giải quyết khó khăn và tìm đường đi cho định hướng hoạt động cũng như duy trì và phát triển doanh nghiệp

Công ty Cổ Phần xây lắp Bưu điện Hà nội (Hacisco) là đơn vị xây lắp thành viên thuộc Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) thành lập từ năm 1979 Trước năm 2011 hầu hết các dự án, công trình mà Hacisco thực hiện triển khai là các dự án do VNPT hoặc các đơn vị thành viên VNPT là chủ đầu tư Do đó vấn đề chi phí tính giá thành công trình mang tính chất nội bộ Tuy nhiên từ năm 2011 đến nay do chính sách cắt giảm đầu tư của các tập đoàn kinh tế Nhà nước trong đó có VNPT thì các

dự án, công trình xây lắp của VNPT và các đơn vị thành viên đặt hàng cho Hacisco cũng giảm sụt Công ty đứng trước khó khăn và sự lựa chọn tồn tại hay không tồn tại Để tồn tại và phát triển được, bên cạnh việc phục vụ VNPT, các đơn vị thành viên VNPT, Hacisco buộc phải tham gia cạnh tranh trên thị trường các đơn vị xây lắp Trong bối cảnh đó việc tính toán quản trị chi phí, xây dựng mức giá thành công trình hợp lý, cạnh tranh thắng lợi và được khách hàng lựa chọn là vấn đề được đặc biệt quan tâm Trên thực tế, công tác quản trị chi phí tính giá thành công trình tại Hacisco trong thời gian qua còn nhiều bất cập phải đổi mới, hoàn thiện Để tìm được lời giải cho bài toán trên thì vấn đề nâng cao hiệu quả quản lý, quản trị trong doanh nghiệp, trong đó quản trị doanh nghiệp chi phí tính giá thành công trình có vai trò đặc biệt quan trọng

Là cán bộ đang công tác tại công ty với mong muốn ứng dụng kiến

thức học được trong chương trình đào tạo thạc sỹ Quản Trị Kinh Doanh của Học Viện Công Nghệ Bưu Chính Viễn Thông vào thực tế của đơn vị,

học viên lựa chọn đề tài “ Quản trị chi phí tính giá thành công trình tại Công ty cổ phần xây lắp Bưu điện Hà nội (Hacisco)” là đề tài luận văn tốt

nghiệp của mình

2- Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Đề tài hướng tới mục tiêu cao nhất là xây dựng các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị chi phí và tính giá thành công trình của Công ty trên cơ

sở nghiên cứu các vấn đề lý luận về quản trị chi phí tính giá thành công trình của đơn vị xây lắp, thực trạng công tác quản trị chi phí tính giá thành công trình tại Công ty cổ phần xây lắp Bưu điện Hà Nội và tham khảo một

số mô hình quản trị chi phí của một số đơn vị xây lắp khác

3- Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của luận văn là công tác quản lý chi phí và tính giá thành công trình tại Hacisco

- Phạm vi nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu, đề xuất các giải pháp nhằm quản trị chi phí và tính giá thành công trình của Hacisco giai đoạn 2011-2015

4- Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng tổng thể các phương pháp nghiên cứu thích hợp, trong đó coi trọng phương pháp duy vật biện chứng duy vật lịch sử, hệ thống và khái quát hoá trong đánh giá, phân tích, tổng hợp các vấn đề liên quan tới nội dung nghiên cứu

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu

Lựa chọn một vấn đề đang được Công ty cổ phần xây lắp Bưu điện Hà Nội quan tâm, có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của Công ty và đây cũng là vấn đề tâm huyết của học viên, luận văn đã hoàn thành mục tiêu nghiên cứu đã đặt ra và đạt được các kết quả sau:

- Hệ thống hóa những vấn đề cơ bản về quản trị chi phí tính giá thành

công trình của đơn vị xây lắp

- Thực trạng công tác quản trị chi phí tính giá thành công trình, đặc biệt đánh giá được những mặt đã đạt được, hạn chế và nguyên nhân dẫn đến hạn chế của công tác này tại Công ty

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả chi phí tính giá thành công trình của Hacisco có tính hệ thống, khả thi

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục và tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Tổng quan về quản trị chi phí và tính giá thành công trình trong doanh nghiệp xây lắp

Chương 2: Thực trạng quản trị chi phí và tính giá thành công trình tại Hacisco

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản trị chi phí

và tính giá thành công trình của Hacisco

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ CHI PHÍ VÀ TÍNH GIÁ THÀNH CÔNG TRÌNH TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP

1.1 Doanh nghiệp xây lắp

1.1.1 Khái niệm doanh nghiệp xây lắp

Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao

dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh

Xây dựng cơ bản là ngành sản xuất vật chất quan trọng mang tính chất công nghiệp nhằm tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế quốc dân Một bộ phận lớn của thu nhập quốc dân, của quỹ tích luỹ cùng với vốn đầu

tư của nước ngoài được sử dụng trong lĩnh vực xây dựng cơ bản Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, lắp đặt thường được gọi

là các doanh nghiệp xây lắp Do đó, khái niệm doanh nghiệp xây lắp được nhìn nhận như sau:

Doanh nghiệp xây lắp là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, lắp đặt, thi công các công trình, tư vấn kỹ thuật, lập dự án đầu tư, thiết kế, thẩm định, chuyển giao kỹ thuật, sản xuất kinh doanh phụ kiện xây lắp

1.1.2 Đặc trưng của doanh nghiệp xây lắp

So với các ngành sản xuất khác, các doanh nghiệp xây lắp có những đặc điểm về kinh tế - kỹ thuật riêng biệt, xuất phát từ đặc điểm của sản phẩm xây lắp và quá trình tạo ra sản phẩm của ngành XDCB, tạo nên đặc trưng của các doanh nghiệp này, cụ thể như sau:

 Sản phẩm xây lắp là những công trình xây dựng, vật kiến trúc có quy mô lớn, kết cấu phức tạp mang tính đơn chiếc, thời gian sản xuất sản phẩm xây lắp lâu dài Do đó, việc tổ chức quản lý và hạch toán sản phẩm xây lắp phải lập dự toán (dự toán thiết kế, dự toán thi công)

 Sản phẩm xây lắp được tiêu thụ theo giá dự toán hoặc giá thỏa thuận với chủ đầu tư (giá đấu thầu), do đó tính chất hàng hóa của sản phẩm xây lắp không thể hiện rõ

 Sản phẩm xây lắp cố định tại nơi sản xuất còn các điều kiện sản xuất (xe máy, thiết bị thi công, người lao động ) phải di chuyển theo địa điểm đặt sản phẩm

 Sản phẩm xây lắp từ khi khởi công cho đến khi hoàn thành công trình bàn giao đưa vào sử dụng thường kéo dài Đặc điểm này đòi hỏi việc

tổ chức quản lý, giám sát chặt chẽ sao cho bảo đảm chất lượng công trình đúng như thiết kế, dự toán

 Sản phẩm xây lắp cố định tại nơi sản xuất, còn các điều kiện cần

thiết như các loại xe máy, thiết bị, nhân công, phải di chuyển theo địa điểm đặt công trình

 Trong doanh nghiệp xây lắp sản phẩm xây lắp là những công trình, vật kiến trúc có quy mô lớn, kết cấu phức tạp, mang tính chất đơn chiếc, thời gian xây dựng để hoàn thành sản phẩm có giá trị sử dụng càng dài Đặc trưng của doanh nghiệp xây lắp hay chi tiết là sản phẩm xây lắp

có ảnh hưởng và tác động chi phối đến công tác quản trị chi phí sản xuất

và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp Do đó, khi nghiên cứu về quản trị chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp thì đặc trưng của doanh nghiệp này luôn được đề cập và nghiên cứu kỹ lưỡng

1.2 Chi phí và giá thành công trình trong doanh nghiệp xây lắp

1.2.1 Khái niệm chi phí trong doanh nghiệp xây lắp

Chi phí sản xuất của doanh nghiệp xây lắp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động vật hoá, tiền lương, tiền công và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp bỏ ra để tiến hành các hoạt động xây lắp trong một thời kỳ nhất định

Độ lớn của chi phí sản xuất của doanh nghiệp xây lắp thường phụ thuộc vào hai nhân tố:

 Khối lượng lao động và tư liệu sản xuất đã tiêu hao vào sản xuất trong một thời kỳ nhất định của doanh nghiệp

 Giá cả các tư liệu sản xuất đã tiêu dùng và tiền công của một đơn

vị đã hao phí

1.2.2 Phân loại chi phí trong doanh nghiệp xây lắp

Để đáp ứng nhu cầu khác nhau của công tác quản lý, chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp xây lắp được chia thành nhiều loại dựa trên các tiêu thức khác nhau Dưới đây là một số cách phân loại chủ yếu:

 Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung kinh tế

 Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích, công dụng kinh tế của chi phí

1.2.3 Khái niệm giá thành trong doanh nghiệp xây lắp

Giá thành trong doanh nghiệp xây lắp là biểu hiện bằng tiền của toàn

bộ chi phí mà doanh nghiệp đã chi ra để hoàn thành khối lượng công tác xây lắp theo quy định với bên chủ đầu tư (trong đó khối lượng công tác xây lắp là khối lượng các công việc được tính theo chỉ tiêu hiện vật nằm trong thiết kế công trình

1.2.4 Phân loại giá thành trong doanh nghiệp xây lắp

Trong doanh nghiệp xây lắp người ta thường phân loại giá thành thành các loại sau: Có rất nhiều cách phân loại giá thành sản phẩm xây lắp, tùy theo tiêu chí lựa chọn mà giá thành sản phẩm có thể được phân loại thành các trường hợp sau:

 Phân loại theo phạm vi phát sinh chi phí

 Giá thành sản xuất: là chỉ tiêu phản ánh tất cả những chi phí phát sinh liên quan đến việc sản xuất, chế tạo sản phẩm trong phạm vi phân xưởng sản xuất Đối với các đơn vị xây lắp giá thành sản xuất gồm chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, chi phí máy thi công, chi phí sản xuất chung

 Giá thành tiêu thụ: (hay còn gọi là giá thành toàn bộ) là chỉ tiêu phản ánh toàn bộ các khoản chi phí phát sinh liên quan đến việc sản xuất, tiêu thụ sản phẩm Giá thành tiêu thụ được tính theo công thức

Chi phí bán hàng

 Phân loại theo thời điểm tính và nguồn số liệu để tính giá thành

 Giá thành dự toán: Căn cứ vào giá trị dự toán, ta có thể xác định được giá thành của sản phẩm xây lắp theo công thức:

Giá thành dự toán

sản phẩm xây lắp =

Giá trị dự toán sản phẩm xây lắp - Lãi định mức

Trong đó :

- Lãi định mức trong XDCB được Nhà nước quy định trong từng thời kỳ

- Giá trị dự toán xây lắp được xây lắp được xác định dựa vào đinh mức đánh giá của các cơ quan có thẩm quyền và dựa trên mặt bằng giá cả của thị trường, do đó giá trị dự toán chính

Giá thành dự toán thường được xác định trên cơ sở các định mức kinh

tế kỹ thuật và đơn giá của Nhà nước và cũng có thể được tính toán theo công thức sau:

-

Thu nhập chịu thuế tính trước

-

Thuế giá trị gia tăng đầu ra

Mức hạ giá thành dự toán

+ Chênh lệch định mức

Giá thành kế hoạch là căn cứ để so sánh, phân tích tình hình thực hiện

kế hoạch giá thành, là mục tiêu phấn đấu hạ giá thành của doanh nghiệp

 Giá thành định mức: là tổng số chi phí để hoàn thành khối lượng xây lắp cụ thể được tính toán trên cơ sở đặc điểm kết cấu của công trình,

về phương pháp tổ chức thi công và quản lý thi công theo các định mức chi phí đã đạt được ở tại doanh nghiệp, công trường tại thời điểm bắt đầu thi công

 Giá thành thực tế: Giá thành thực tế là chỉ tiêu được xác định sau khi kết thúc quá trình sản xuất sản phẩm dựa trên cơ sở chi phí thực tế phát sinh trong quá trình sản xuất sản phẩm Giá thành thực tế có thể được tính theo công thức sau:

+ Mức hạ giá thành thực tế

Các phân loại này có tác dụng trong việc quản lý và giám sát chi phí, xác định được các nguyên nhân vượt định mức chi phí trong kỳ hạch toán

Từ đó, điều chỉnh kế hoạch hoặc định mức chi phí cho phù hợp

Ngoài ra trong xây dựng cơ bản cần phân biệt hai loại giá sau đây:

 Giá dự toán công trình: Là tổng chi phí cần thiết cho viêc đầu tư xây dựng công trình được tính toán cụ thể ở giai đoạn thiết kế kỹ thuật hoặc thiết

kế thi công mà doanh nghiệp xây lắp đã được chủ đầu tư chấp nhận

 Giá quyết toán công trình: Là toàn bộ chi phí hợp lý đã được thực hiện trong quá trình xây lắp để đưa công trình vào khai thác sử dụng

1.2.5 Mối quan hệ giữa chi phí và giá thành trong Doanh nghiệp xây lắp

Chi phí sản xuất và giá thành là hai mặt biểu hiện của quá trình hoạt động sản xuất của doanh nghiệp xây lắp Giữa chúng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, giống nhau về chất vì đó đều là những hao phí về lao động sống và lao động vật hoá cùng các chi phí khác mà doanh nghiệp phải bỏ

ra để sản xuất sản phẩm Mối quan hệ này được thể hiện như sau:

Z = D đk + C - D ck

Trong đó: -Z là giá thành sản phẩm

- Dđk, Dck là chi phí sản xuất dở dang đầu kỳ, cuối kỳ

- C là chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ

Tuy nhiên, giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm lại có sự khác nhau về mặt lượng Điều đó thể hiện ở các điểm sau:

 Chi phí sản xuất luôn tính trong một thời kỳ nhất định còn giá thành sản phẩm lại liên quan đến cả khối lượng xây dựng dở dang kỳ trước chuyển sang nhưng lại không bao gồm chi phí thực tế của khối lượng xây

dựng dở dang cuối kỳ

 Chi phí sản xuất được tập hợp theo một thời kỳ nhất định còn giá thành sản phẩm xây dựng là chi phí sản xuất được tính cho một công trình, hạng mục công trình hay khối lượng công tác xây dựng hoàn thành

1.3 Quản trị chi phí và tính giá thành công trình xây lắp

1.3.1 Khái niệm quản trị chi phí tính giá thành công trình xây lắp

Quản trị chi phí tính giá thành công trình xây lắp là hệ thống quản trị quá trình tập hợp chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lặp một cách chính xác, hợp lý, tính đúng, tính đủ và hợp lý giá thành công trình xây lắp

1.3.2 Đặc điểm, yêu cầu quản trị chi phí tính giá thành công trình 1.3.3 Vai trò quản trị chi phí tính giá thành công trình

1.3.4 Nội dung quản trị chi phí tính giá thành công trình

1.4 Kinh nghiệm quản trị chi phí và tính giá thành công trình của một số đơn vị xây lắp và bài học rút ra cho Hacisco

1.4.1 Kinh nghiệm quản trị chi phí và tính giá thành công trình của một số đơn vị xây lắp

Bảng 1.1 : Bảng doanh thu của 10 công ty trong ngành xây lắp

viễn thông giai đoạn 2008 - 2011

Nguồn: Phòng TCKT các công ty trên

Như chúng ta thấy, doanh thu của các công ty xây lắp bắt đầu suy giảm từ năm 2010 Doanh thu của 10 công ty trong ngành sụt giảm 7,7% trong năm 2010 và tiếp tục sụt giảm mạnh 17,2% trong năm 2011 So với năm 2009, doanh thu của 10 công ty này giảm tới 656 tỷ đồng Sự sụt giảm doanh số giai đoạn 2010 – 2011 báo hiệu ngành bắt đầu bước vào giai đoạn suy thoái Các công ty xây lắp phần lớn nhận thức rõ được đây không phải là một sự suy giảm tạm thời mà là một sự suy giảm trong dài hạn quy

mô thị trường

sụt giảm doanh số và tỷ suất lợi nhuận thấp

Bảng 2: Bảng tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu của các công ty

xây lắp giai đoạn 2008 - 2011

Nguồn: Phòng TCKT các công ty trên

Bảng 2 cho thấy, trừ Công ty công trình Viettel, đa số các công ty xây lắp công trình viễn thông đều có tỷ suất lợi nhuận thấp Không có một công ty nào (ngoài Công trình Viettel) có tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu

từ 15% trở lên trong suốt giai đoạn 2008 – 2010 cho thấy kết quả kinh doanh nghèo nàn của các công ty công trình xây lắp

* Công ty cổ phần tư vấn đầu tư và phát triển Bưu điện Hà Nội

* Công ty cổ phần đầu tư và xây dựng Bưu điện

* Công ty cổ phần điện nhẹ viễn thông

1.4.2 Bài học kinh nghiệm rút ra cho Công ty Hacisco

Có thể rút ra một số bài học cho Hacisco như sau :

 Thực hiện thu hẹp quy mô, cắt giảm lao động và tinh giản bộ máy hành chính nhằm tiết giảm chi phí hoạt động

 Kiểm soát chặt chẽ chi phí và nâng cao hiệu quả sử dụng các chi phí

 Hạn chế việc mua sắm mới tài sản cố định (máy thi công,….)

 Phương thức tính giá thành công trình của các đơn vị là hợp lý đó là cách tính giá thành thực tế

 Các đơn vị chi phí đều được thống nhất phân loại theo từng khoản mục chi phí

 Công tác quản trị chi phí và tính giá thành công trình được thể hiện tương đối khoa học, đối tượng tập hợp chi phí là các công trình, hạng mục công trình đã phản ánh được đặc thù sản xuất kinh doanh của loại hình doanh nghiệp xây lắp đồng thời đáp ứng được yêu cầu quản lý mà doanh nghiệp đặt ra