L ỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn “Sự tham gia của Hội Nông dân trong phát triển kinh t ế hộ gia đình trên địa bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ”, bên cạnh sự nỗ lực, cố gắng của bản t
Trang 1HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
PHẠM HOÀNG TUẤN
SỰ THAM GIA CỦA HỘI NÔNG DÂN TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHÙ NINH, TỈNH PHÚ THỌ
Ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 8340410
Người hướng dẫn khoa học: TS Quyền Đình Hà
NHÀ XU ẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018
Trang 2L ỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên
cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo
vệ lấy bất kỳ học vị nào
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám
ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc
Phú Th ọ, ngày tháng năm 2018
Tác gi ả luận văn
Ph ạm Hoàng Tuấn
Trang 3L ỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn “Sự tham gia của Hội Nông dân trong phát triển kinh
t ế hộ gia đình trên địa bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ”, bên cạnh sự nỗ lực, cố
gắng của bản thân, tôi còn nhận được sự dạy bảo, giúp đỡ tận tình của các thầy cô giáo, các cơ quan, ban ngành trong suốt quá trình thực hiện đề tài
Tôi xin trân trọng cảm ơn các Thầy Cô giáo, Ban Quản lý đào tạo, đặc biệt là Quý Thầy, Cô trong Khoa Kinh tế & PTNT, Bộ môn Phát triển nông thôn - những thầy,
cô đã truyền đạt cho tôi nhiều kiến thức bổ ích, đã trực tiếp giảng dạy và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Quyền Đình Hà - người đã dành nhiều
thời gian, tận tình hướng dẫn, chỉ bảo cho tôi trong quá trình thực hiện đề tài này
Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Uỷ ban nhân dân, các phòng, ban, ngành huyện Phù Ninh; lãnh đạo, cán bộ Hội Nông dân huyện Phù Ninh và đặc biệt là 3 xã: xã Tiên Du, xã Phú Lộc và xã Gia Thanh đã tạo nhiều điều kiện, cung cấp những số liệu, thông tin cần thiết, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu tại địa bàn
Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên khích lệ
và giúp đỡ tôi hoàn thành quá trình học tập và nghiên cứu đề tài
Phú Th ọ, ngày tháng năm 2018
Tác gi ả luận văn
Ph ạm Hoàng Tuấn
Trang 4M ỤC LỤC
Lời cam đoan i
Lời cảm ơn ii
Mục lục iii
Danh mục chữ viết tắt vi
Danh mục bảng vii
Danh mục hộp x
Trích yếu luận văn xi
Thesis astract xiii
Ph ần 1 Mở đầu 1
1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1
1.2 Mục tiêu nghiên cứu 4
1.2.1 Mục tiêu chung 4
1.2.2 Mục tiêu cụ thể 4
1.3 Đối tượng nghiên cứu 4
1.4 Phạm vi nghiên cứu 4
1.4.1 Phạm vi về nội dung 4
1.4.2 Phạm vi về không gian 5
1.4.3 Phạm vi về thời gian 5
1.5 Ý nghĩa khoa học của đề tài 5
Ph ần 2 Cơ sở lý luận và thực tiễn về sự tham gia của hội nông dân trong phát tri ển kinh tế hộ gia đình 6
2.1 Cơ sở lý luận 6
2.1.1 Các khái niệm 6
2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ, hệ thống tổ chức, bộ máy của Hội Nông dân Việt Nam 10
2.1.3 Vai trò của Hội Nông dân trong tham gia phát triển kinh tế hộ gia đình 12
2.1.4 Nội dung sự tham gia của Hội Nông dân trong phát triển kinh tế hộ gia đình 13
2.1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của Hội Nông dân trong phát triển kinh tế hộ gia đình 20
2.2 Cơ sở thực tiễn 24
Trang 52.2.1 Kinh nghiệm của một số địa phương về sự tham gia của Hội Nông dân
trong phát triển kinh tế hộ gia đình 24
2.2.2 Bài học kinh nghiệm từ nghiên cứu sự tham gia của Hội Nông dân trong thực hiện các hoạt động phát triển kinh tế hộ gia đình 28
Ph ần 3 Phương pháp nghiên cứu 30
3.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 30
3.1.1 Điều kiện tự nhiên 30
3.1.2 Đặc điểm kinh tế, văn hóa, xã hội 33
3.1.3 Những thuận lợi và khó khăn trong phát triển KT-XH của huyện 36
3.2 Phương pháp nghiên cứu 37
3.2.1 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu 37
3.2.2 Phương pháp phỏng vấn chuyên gia (KIP) 39
3.2.3 Phương pháp thu thập thông tin, số liệu 39
3.2.4 Phương pháp xử lý và tổng hợp thông tin 40
3.2.5 Phương pháp phân tích thông tin 40
3.2.6 Phân tích ma trận SWOT 40
3.2.7 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 40
Ph ần 4 Kết quả nghiên cứu và thảo luận 42
4.1 Thực trạng sự tham gia của hội nông dân trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn huyện phù ninh, tỉnh phú thọ 42
4.1.1 Thực trạng tham gia xác định nhu cầu, định hướng, hỗ trợ và truyên truyền cho cán bộ, hội viên, nông dân trong phát triển kinh tế 42
4.1.2 Thực trạng tham gia xây dựng phương án thực hiện 46
4.1.3 Thực trạng tham gia trong công tác tập huấn, chuyển giao khoa học, kỹ thuật, công nghệ trong sản xuất, kinh doanh 48
4.1.4 Thực trạng tham gia trong công tác vận động đoàn viên, hội viên và nhân dân trong phát triển hạ tầng kinh tế-xã hội của địa phương 53
4.1.5 Thực trạng tham gia hỗ trợ nguồn vốn, tạo điều kiện cho hộ gia đình phát triển kinh tế 56
4.1.6 Thực trạng tham gia phối hợp tổ chức mở lớp dạy nghề, giới thiệu việc làm 64
4.1.7 Tham gia của Hội Nông dân huyện Phù Ninh trong hưởng lợi và quản lý, đánh giá 68
Trang 64.1.8 Đánh giá chung về kết quả tham gia của Hội Nông dân huyện trong phát
triển kinh tế hộ gia đình 73
4.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của hội nông dân trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn huyện phù ninh, tỉnh phú thọ 82
4.2.1 Trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ 82
4.2.2 Tổ chức hoạt động của Hội Nông dân 85
4.2.3 Nhận thức và nhu cầu tự thân phát triển kinh tế hộ của hội viên 90
4.2.4 Hiệu quả phối hợp với các cơ quan, đơn vị 92
4.2.5 Kinh phí hoạt động của Hội Nông dân 93
4.2.6 Điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý của địa phương 95
4.2.7 Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức (SWOT) về sự tham gia của Hội Nông dân trong phát triển kinh tế hộ ở huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ 96
4.3 Giải pháp tăng cường sự tham gia của hội nông dân trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn huyện phù ninh, tỉnh phú thọ 99
4.3.1 Định hướng phát triển và căn cứ xác định giải pháp 99
4.3.2 Một số giải pháp tăng cường sự tham gia của Hội Nông dân trong phát triển kinh tế hộ gia đình 100
Ph ần 5 Kết luận và kiến nghị 106
5.1 Kết luận 106
5.2 Kiến nghị 108
5.2.1 Đối với Đảng và Nhà nước 108
5.2.2 Đối với địa phương 109
5.2.3 Đối với các cấp Hội Nông dân 109
5.2.4 Đối với người dân 110
Tài liệu tham khảo 111
Phụ lục 114
Trang 7DANH M ỤC CHỮ VIẾT TẮT
Ch ữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt
BCH Ban chấp hành
CNH-HĐH Công nghiệp hóa - hiện đại hóa
GTNT, GTNĐ Giao thông nông thôn, giao thông nội đồng HND Hội Nông dân
KHKT Khoa học kỹ thuật
KT-XH Kinh tế - xã hội
Ngân hàng CSXH Ngân hàng Chính sách Xã hội
UBND Ủy ban nhân dân
Trang 8
DANH M ỤC BẢNG
Bảng 3.1 Tình hình đất và sử dụng đất của huyện Phù Ninh qua ba năm
(2015-2017) 31
Bảng 3.2 Một số chỉ tiêu phát triển kinh tế của huyện Phù Ninh 33
Bảng 3.3 Giá trị tăng thêm và cơ cấu kinh tế huyện Phù Ninh 34
Bảng 3.4 Tình hình dân số của huyện Phù Ninh 35
Bảng 3.5 Tình hình lao động của huyện Phù Ninh 36
Bảng 4.1 Nhu cầu của hộ điều tra 43
Bảng 4.2 Kết quả công tác tuyên truyền của Hội Nông dân huyện Phù Ninh 45
Bảng 4.3 Ý kiến đánh giá của hộ gia đình về hoạt động tuyên truyền của Hội 46
Bảng 4.4 Các văn bản ban hành của Hội Nông dân huyện Phù Ninh 47
Bảng 4.5 Công tác tập huấn của Hội Nông dân huyện Phù Ninh 49
Bảng 4.6 Ý kiến đánh giá của hộ gia đình về hoạt động tập huấn của Hội 52
Bảng 4.7 Kết quả hội viên nông dân đóng góp xây dựng hạ tầng cơ sở 54
Bảng 4.8 Ý kiến đánh giá về hoạt động tham gia của Hội Nông dân trong vận động xây dựng hạ tầng cơ sở ở địa phương 55
Bảng 4.9 Tỷ trọng nguồn vốn ủy thác Ngân hàng chính sách 58
của Hội nông dân huyện 58
Bảng 4.10 Tình hình sử dụng nguồn vốn ủy thác Ngân hàng chính sách của Hội Nông dân huyện 59
Bảng 4.11 Ý kiến đánh giá của các hộ về hoạt động nhận ủy thác vốn của Hội 61
Bảng 4.12 Tình hình Quỹ hội viên Hội Nông dân huyện Phù Ninh 64
Bảng 4.13 Kết quả hoạt động tổ chức dạy nghề của Hội Nông dân các cấp 65
Bảng 4.14 Ý kiến đánh giá của các hộ điều tra về hoạt động dạy nghề 67
Bảng 4.15 Kết quả kiểm tra, giám sát các cấp Hội Nông dân huyện Phù Ninh 72
Bảng 4.16 Kết quả xóa đói, giảm nghèo trong hội viên 74
Bảng 4.17 Kết quả phát triển kinh tế của các hộ điều tra 75
Bảng 4.18 Đánh giá về kết quả phát triển kinh tế của hộ 77
Bảng 4.19 Đánh giá của Ban Chấp hành Hội Nông dân huyện nhiệm kỳ 2013-2018 về sự tham gia phát triển kinh tế hộ 78
Trang 9Bảng 4.20 Đánh giá của lãnh đạo Đảng ủy, chủ tịch, phó chủ tịch các tổ chức
chính trị xã hội tại địa phương 80
Bảng 4.21 Trình độ cán bộ Hội Nông dân các cấp huyện Phù Ninh 83
Bảng 4.22 Trình độ cán bộ Hội Nông dân tại 03 điểm điều tra 84
Bảng 4.23 Tình hình tổ chức cơ sở Hội nông dân huyện Phù Ninh 86
Bảng 4.24 Đánh giá của lãnh đạo địa phương về hoạt động của tổ chức hội 87
Bảng 4.25 Đánh giá của người dân về hoạt động của tổ chức hội 89
Bảng 4.26 Tình hình cơ bản của hộ điều tra 92
Bảng 4.27 Kinh phí phân bổ cho hoạt động Hội 94
Bảng 4.28 Bảng SWOT sự tham gia của Hội Nông dân trong phát triển kinh tế hộ gia đình 98
Trang 10DANH M ỤC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 4.1 Hoạt động phối hợp tổ chức tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật 48
Sơ đồ 4.2 Hệ thống tổ chức Hội Nông dân huyện Phù Ninh 85
Trang 11DANH M ỤC HỘP
Hộp 4.1 Ý kiến của hội viên tham gia tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật
do Hội Nông dân tổ chức 53
Hộp 4.2 Ý kiến của lãnh đạo Ngân hàng Chính sách xã hội huyện về vốn vay
phát triển kinh tế cho hội viên nông dân 62
Hộp 4.3 Ý kiến của lãnh đạo Hội Nông dân huyện về tham gia hưởng lợi từ sự
phát triển kinh tế của hội viên 70
Hộp 4.4 Ý kiến của hội viên về trình độ, năng lực của cán bộ Hội Nông dân 90
Hộp 4.5 Ý kiến về công tác phối hợp với Hội Nông dân 93
Trang 12TRÍCH Y ẾU LUẬN VĂN
Tác gi ả: Phạm Hoàng Tuấn
Tên đề tài: Sự tham gia của Hội Nông dân trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa
bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ
Chuyên ngành: Qu ản Lý Kinh Tế Mã s ố: 8340410 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
M ục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu của Luận văn là trên cơ sở đánh giá thực trạng sự tham gia
của Hội Nông dân trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ; từ đó đề xuất một số giải pháp tăng cường sự tham gia của Hội Nông dân trong phát triển kinh tế hộ gia đình ở địa bàn nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu như thu thập số liệu sơ cấp và
thứ cấp; phương pháp thống kê mô tả; và phương pháp thống kê so sánh nhằm thực hiện các mục tiêu nghiên cứu đề ra
K ết quả chính và Kết luận
Hiện nay, Hội Nông dân huyện Phù Ninh có 15.815 hội viên tương ứng với 12.825
hộ, trong đó hộ nghèo chiếm 3,55% Hàng năm đã giúp từ 40 đến 50 hộ thoát nghèo Kết quả nghiên cứu về thực trạng Hội Nông dân tham gia vào phát triển kinh tế hộ gia đình trong thời gian qua ở huyện Phù Ninh cho thấy Hội Nông dân các cấp huyện Phù Ninh tham gia 07 nội dung nhằm phát triển kinh tế hộ gia đình cho hội viên, nông dân:
(1) Trong tham gia xác định nhu cầu, định hướng, hỗ trợ và truyên truyền cho cán
bộ, hội viên, nhân dân trong phát triển kinh tế
(2) Tham gia trong xây dựng phương án thực hiện còn yếu kém, hình thức tham gia cũng như nội dung tham gia không phong phú
(3) Tham gia trong công tác tập huấn, chuyển giao khoa học, kỹ thuật, công nghệ trong sản xuất, kinh doanh đạt được nhiều kết quả cao
(4) Tham gia trong công tác vận động đoàn viên, hội viên và nhân dân trong phát triển hạ tầng kinh tế-xã hội của địa phương thời gian qua đã góp phần hiện đại hóa hệ thống hạ tầng cơ sở, thiết chế văn hóa xã hội ở địa phương
(5) Tham gia hỗ trợ nguồn vốn, tạo điều kiện cho hộ gia đình phát triển kinh tế qua việc nhận ủy thác nguồn vốn tín chấp của Ngân hàng CSXH huyện cho hội viên thuộc
Trang 13đối tượng chính sách với 09 chương trình vay Ngoài ra có 02 nguồn vốn quan trọng khác là nguồn Quỹ hội viên đóng góp và Quỹ hỗ trợ nông dân của huyện Phù Ninh
(6) Tham gia phối hợp tổ chức mở lớp dạy nghề, giới thiệu việc làm cho từ 200 đến 300 người tham gia với từ 11 đến 18 lớp Tổ chức dạy nghề, giới thiệu việc làm cho trên 80 lượt hội viên, nông dân hàng năm
(7) Tham gia trong hưởng lợi và quản lý, đánh giá thể hiện được vai trò của tổ
chức Hội trong sự phát triển của hộ
Các nội dung tham gia cơ bản đều mang lại kết quả cao, giúp hộ phát triển kinh tế gia đình, thoát nghèo và giảm nghèo một cách bền vững Mặc dù vẫn còn nhiều hạn chế như: là thiếu nguồn lực; một số khâu tham gia còn hình thức; một số đơn vị còn yếu kém trong thực thi nhiệm vụ, triển khai hoạt động; số lượng hộ nghèo, cận nghèo còn ở mức cao
Các yếu tổ ảnh hưởng cản trở sự tham gia của Hội, cản trở sự phát triển của hộ trên địa bàn huyện Phù Ninh là: (i) Trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ; (ii) Tổ chức
hoạt động của Hội Nông dân; (iii) Nhận thức và nhu cầu tự thân phát triển kinh tế hộ
của hội viên; (iv) Hiệu quả phối hợp với các cơ quan, đơn vị; (v) Kinh phí hoạt động
của Hội Nông dân; (vi) Điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý của địa phương
Một số giải pháp nhằm tăng cường sự tham gia của Hội Nông dân trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên địa bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ trong thời gian tới gồm: (i) Củng cố, hoàn thiện đội ngũ cán bộ làm công tác hội từ huyện đến cơ sở, chú trọng xây dựng đội ngũ kế cận đảm bảo trình độ, năng lực; (ii) Chủ động phối hợp thực hiện
có hiệu quả các chủ trương, nhiệm vụ công tác Hội; (iii) Đẩy mạnh tuyên truyền, định hướng cho hội viên nông dân trong phát triển kinh tế hộ gia đình trên cơ sở bám sát, nắm bắt tình hình kinh tế hội viên, nhu cầu phát triển của hộ; (iv) Cải thiện công tác xây
dựng kế hoạch, phương án tham gia trong phát triển kinh tế hộ gia đình; (v) Tăng cường
hoạt động đào tạo, tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật cho hội viên nông dân nhằm phát triển kinh tế; (vi) Tăng cường số lượng, chất lượng nguồn vốn hỗ trợ hội viên nông dân phát triển kinh tế hộ; và (vii) Phát triển và nhân rộng các mô hình hộ nông dân sản
xuất kinh doanh giỏi
Trang 14THESIS ASTRACT
Author: Pham Hoang Tuan
Thesis title: Participation of Farmers Association in household economic development
in Phu Ninh district, Phu Tho province
Major : Economic Management Code: 8340410
Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA)
Research Objectives
The research objective of this thesis is to assess the current status of Farmer Association participation in household economic development in Phu Ninh district, Phu Tho province It then suggested some measures to increase the participation of the Farmers' Association in household economic development in the study area
Materials and Methods
Thesis uses a number of research methods, such as primary and secondary data collection; Descriptive statistics method; and comparative statistical methods for the achievement of research objectives
Main findings and conclusions
At present, Phu Ninh Farmers' Association has 15,815 members, equivalent to 12,825 households, of which 3.55% are from poor households Every year, 40 to 50 households escape poverty The results of the study on the status of the Farmers 'Association participating in household economic development in Phu Ninh last time showed that the Farmers' Association at all levels of Phu Ninh district participated in seven issues to develop the household economy Family members, farmers:
(1) Participating in identifying needs, orienting, supporting and communicating to officials, members and people in economic development
(2) Participation in the implementation of the implementation is weak; the form of participation as well as the content is not rich
(3) Participate in the training, transfer of science, technology and technology in production and business to achieve high results
(4) Participating in mobilizing members, members and people in the economic development of the local area has contributed to the modernization of infrastructure, socialize in the local
socio-(5) Contribute capital to create favorable conditions for the household to develop its economy through the entrusted trust fund of the Social Policy Bank for policy
Trang 15beneficiary members with 09 loan programs In addition, two other important sources of funds are the Contributing Membership Fund and the Farmer Assistance Fund of Phu Ninh District
(6) Participating in organizing vocational training classes, introducing jobs for 200-300 participants from 11 to 18 classes, organizing job training, introducing jobs for over 80 members, farmers every year
(7) Participation in the benefits and management, evaluation of the role of the association in the development of the household
However, participation in management and assessment is not yet deep The basic contents are highly effective, helping households develop their family economy, escape poverty and reduce poverty in a sustainable way Although there are still many shortcomings such as lack of resources; some stages take shape; some units are weak in performing tasks, deploying activities; the number of poor and near-poor households remains high
The factors influencing and affecting the participation of the Association, hindering the development of households in the area of Phu Ninh are: (i) Qualification and capacity of the staffs; (ii) organization of the Farmer's Association; (iii) Awareness and self-development needs of members; (iv) Effective coordination with agencies and units; (v) Funding for activities of the Farmers' Association; (vi) Natural conditions, geographic location of the locality
Some solutions to enhance the involvement of Farmers Association in household economy development in Phu Ninh district, Phu Tho province in the coming time include: (i) Consolidation and improvement of cadres To work from the district to grassroots level, attaching importance to building the contingent team to ensure the capability and capability; (ii) take initiative in coordinating the implementation of the Association's undertakings and tasks; (iii) Strengthening the propaganda and orientation for farmers 'members in the development of household economy on the basis of close monitoring of members' economic status and development needs; (iv) Improved planning and participatory planning for household economic development; (v) Strengthening training and technical training for farmers' members in order to develop the economy; (vi) Strengthening the quantity and quality of funds to support farmer members to develop their household economy; and (vii) development and replication of good household business models
Trang 16PH ẦN 1 MỞ ĐẦU
năm phát triển đã trở thành một bộ phận quan trọng của nền kinh tế Kinh tế hộ gia đình phát triển chủ yếu ở nông thôn, thường gọi là kinh tế hộ gia đình nông dân,
ở thành thị thì gọi là các hộ tiểu thủ công, thường sản xuất, kinh doanh đa dạng
chăn nuôi, tiểu thủ công nghiệp và kinh doanh ngành nghề phụ (Mai Thị Thanh
trường hàng hóa, tiêu thụ sản phẩm, giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động, góp phần quan trọng giảm nghèo bền vững trên cả nước Theo kết
quan trong đó, sự tham gia mang tính định hướng, giúp đỡ của các tổ chức chính
nước đã có nhiều đổi mới trong phương pháp, cách thức hoạt động, tham gia
Trang 17dân Từ những kinh nghiệm đã rút ra trong quá trình thực hiện, cần thiết những
quan điểm chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh, thời gian qua cả hệ thống chính trị
phương hưởng ứng, giúp nhau phát triển kinh tế hộ gia đình, góp phần vào sự
đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân đến năm 2015” và nay là Nghị quyết số 20-NQ/TU, ngày 04/11/2016
các chương trình hỗ trợ sản xuất, phát triển kinh tế hộ gia đình có sự tham gia
Trang 18chưa thực sự tạo được động lực cho hội viên, các hình thức tham gia cùng với hội
đình hội viên, nông dân đã được khẳng định ngay từ khi tổ chức Hội được thành
đã tác động tiêu cực, làm ảnh hưởng xấu đến sự tham gia của Hội, làm suy giảm
quan đến vai trò, sự tham gia, các hoạt động của các tổ chức đoàn thể và các vấn đề
sĩ kinh tế (2012): “Sự tham gia của Hội nông dân trong xây dựng nông thôn mới tại
trong và ngoài nước Các công trình nghiên cứu trên đã đề cập đến nhiều khía cạnh
Trang 19Từ những lý do trên tác giả chọn đề tài: “Sự tham gia của Hội Nông dân
Trên cơ sở đánh giá thực trạng sự tham gia của Hội Nông dân trong phát
(2) Đánh giá thực trạng sự tham gia của Hội Nông dân trong phát triển kinh
(3) Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của Hội Nông dân trong
Đề tài nghiên cứu sự tham gia của đội ngũ cán bộ Hội Nông dân các cấp
Trang 20hiện nay, đề tài không nghiên cứu sự tham gia của toàn bộ tổ chức Hội (bao gồm
Đề tài sự tham gia của Hội Nông dân trong phát triển kinh tế hộ gia đình được nghiên cứu trên địa bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ Ngoài ra, tác giả
04/2018
Trang 21PH ẦN 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ SỰ THAM GIA CỦA
do Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo và là thành viên của Mặt trận tổ quốc Việt Nam; cơ sở chính trị của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (Hội
Do đó, theo quan điểm của tác giả, Hội Nông dân là tổ chức chính trị-xã hội
điểm xã hội, đặc điểm giai cấp Do đó, để tổ chức Hội Nông dân bao gồm 02 bộ
hộ gia đình
Theo quan điểm của các nhà nghiên cứu phát triển, tham gia (Participation)
dân và làm tăng khả năng tiếp thu vào năng lực của người dân nhằm đáp ứng các
Trang 22hướng tới sự tăng cường năng lực tự kiểm soát các nguồn lực và tổ chức điều
đồng từ những năm 1970 thì các khái niệm như “sự tham gia” hay “tăng cường
pháp xoá đói giảm nghèo và cải thiện hiệu quả và tính bền vững của các biện
tham gia” để có thể áp dụng cho tất cá các chương trình hay dự án phát triển, việc
định nhu cầu (1), tham gia trong xây dựng phương án thực hiện (lập kế hoạch) (2),
Như vậy, theo quan điểm của tác giả, với phạm vi nghiên cứu của đề tài về
đủ những nội dung và tính chất của sự tham gia nói chung Bên cạnh đó, trong
đình trên địa bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ được hiểu là sự tham gia của đội ngũ cán bộ Hội Nông dân từ huyện đến xã (không nghiên cứu sự tham gia của
gia đình
Trang 23gia đình, đang sống chung và có quyền sử dụng đất chung tại thời điểm được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất; nhận chuyển
sinh các nghĩa vụ và quyền giữa họ với nhau theo quy định” (Quốc hội, 2013)
công lao động chung; có vốn và chương trình, kế hoạch sản xuất kinh doanh chung, là đơn vị vừa sản xuất vừa tiêu dùng, có ngân quỹ chung và được phân
trong đó các thành viên có tài sản chung, cùng đóng góp công sức để hoạt động
tư cách pháp nhân; chủ hộ là người sở hữu, nhưng cũng là người lao động trực
Năm 1988, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 10/NQ-TW về “Đổi mới
Trang 24nghiệp, nông thôn chuyển giao đất đai và các tư liệu sản xuất khác cho hộ nông
doanh, được toàn quyền trong điều hành sản xuất, sử dụng lao động, mua sắm vật
tư kỹ thuật, hợp tác sản xuất và tiêu thụ sản phẩm do họ làm ra (dẫn theo Mai Thị Thanh Xuân và Đặng Thị Hiền, 2013)
trưng chủ yếu:
đều có quyền sở hữu với những tư liệu sản xuất vốn có, cũng như các tài sản khác
Xuân và Đặng Thị Thu Hiền, 2013)
như chuỗi nhân quả kế tiếp nhau diễn tiến” Như vậy có thể hiểu, phát triển kinh
hơn của nền kinh tế (Nguyễn Thị Thùy Vân, 2016)
được nâng lên
Trang 25với các thành phần kinh tế khác, kinh tế gia đình góp phần khai thác mọi tiềm năng phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập của nhân dân, thúc đẩy sự nghiệp
giao đất, có các chính sách khuyến khích hộ gia đình phát triển kinh tế Mặt trận
cơ sở trong việc động viên, hướng dẫn quần chúng phát triển kinh tế gia đình
Đến nay, những nhận định đó vẫn còn nguyên giá trị, tuy nhiên được thay đổi, hoàn thiện qua từng thời kỳ lịch sử, qua từng bước tiến bộ của khoa học kỹ
động dịch vụ, tư vấn, hỗ trợ nông dân trong sản xuất, kinh doanh và đời sống
Trang 26nhiệm vụ như sau:
(3) Chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của hội viên, nông dân Trực
cao đời sống, bảo vệ môi trường
(4) Đoàn kết, tập hợp đông đảo nông dân vào tổ chức Hội, phát triển và nâng
dưỡng cán bộ Hội đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
tâm tư nguyện vọng của nông dân với Đảng và Nhà nước; bảo vệ các quyền và
đại đoàn kết toàn dân, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí và các tệ nạn xã hội
cường hợp tác, trao đổi, học tập kinh nghiệm, tiến bộ khoa học kỹ thuật, quảng
Trang 27Theo Hội Nông dân Việt Nam (2013), Điều lệ Hội quy định tổ chức Hội
Trong đó cơ quan lãnh đạo cao nhất của Hội Nông dân Việt Nam là Đại hội đại biểu toàn quốc Cơ quan lãnh đạo cao nhất của mỗi cấp là đại hội cấp đó Đại
sung và thông qua Điều lệ Hội Nhiệm kỳ Đại hội các cấp là 5 năm (Hội Nông
vai trò là người đại diện và phát huy quyền làm chủ, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng, hợp pháp của hội viên, nông dân; phát huy truyền thống yêu nước,
tham mưu hiệu quả cho cấp ủy, chính quyền triển khai, tổ chức thực hiện các
để xây dựng và thực hiện các phương án sản xuất kinh doanh đảm bảo hiệu quả
đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đã đề ra nhiệm vụ nhiệm kỳ 2015-2020
Trang 28vụ công nghệ cao Chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông thôn gắn với xây dựng nông
nông thôn, tăng cường kết nối nông thôn - đô thị, phối hợp các chương trình phát
hơn, đổi mới và sáng tạo hơn trong phát triển kinh tế hộ gia đình hội viên
gia đình
được triển khai dựa trên lý thuyết của sự tham gia, thực hiện thông qua các hoạt động của cán bộ Hội Nông dân các cấp
cán bộ, hội viên, nông dân trong phát triển kinh tế
Đây là nhiệm vụ quan trọng của Hội Nông dân các cấp dựa trên cơ sở chăm
lo và đại diện bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp của giai cấp nông dân
Xác định mong muốn của người dân trong phát triển kinh tế hộ gia đình, họ
đình phải dựa trên tinh thần đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng của hộ, cụ thể là
Trang 29giản nhất là trực tiếp gặp gỡ tại gia đình, qua đó trên cơ sở lắng nghe nhu cầu,
năng của hộ (Lại Thành Dương, 2012)
đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; nghị
lao động sáng tạo của nông dân (Ban Chấp hành Trung ương Đảng đoàn Hội
nghĩ, mục đích, chủ trương của Đảng, chính sách hỗ trợ của Nhà nước, của địa phương về phát triển kinh tế hộ gia đình, trên cơ sở đó tạo sự thống nhất về nhận
đất đai xây dựng nông thôn mới Tổ chức thông tin tuyên truyền về chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước, các mô hình, điển hình tiên tiến về phát triển kinh
hình, điển hình tiên tiến Hàng năm các cấp Hội xây dựng kế hoạch tuyên truyền
đủ và có trách nhiệm thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; các văn bản pháp luật mới liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của
định mục tiêu cho mỗi hoạt động, thể hiện rõ ràng trong chương trình công tác tháng, quý, năm (kế hoạch ngắn hạn), chương trình công tác toàn khóa, giai đoạn
Trang 30phong trào thi đua, các hoạt động hỗ trợ phát triển kinh tế, để có cơ sở báo cáo
Đồng thời các cấp tổ chức hội phải trực tiếp tham gia cùng hội viên để xây
gia đình có những kiến nghị, đề xuất phát triển kinh tế hộ trên cơ sở điều kiện
công nghệ trong sản xuất, kinh doanh
và thu hút đông đảo hội viên tham gia Nhiều mô hình mang lại hiệu quả kinh tế cao như: Mô hình trồng rau sạch, rau an toàn, trồng hoa, cây cảnh; mô hình của
đình tiêu biểu Phối hợp với các cơ quan chuyên môn ngành nông nghiệp, bảo vệ
Trang 31trồng, vật nuôi, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp; Đẩy
triển hạ tầng kinh tế-xã hội của địa phương
động đến sự tăng trưởng và phát triển kinh tế nhanh của khu vực nông thôn, tạo điều kiện cạnh tranh lành mạnh, thu hút nguồn lao động, mở rộng thị trường nông thôn Cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn tốt sẽ giúp giảm giá thành sản
giao lưu hàng hoá, thị trường nông thôn được mở rộng, kích thích kinh tế hộ nông dân tăng gia sản xuất, làm thay đổi bộ mặt nông thôn, thu nhập của các hộ nông dân tăng, đời sống nông dân được nâng lên, thực hiện mục tiêu xoá đói,
cũng góp phần phòng chống và giảm nhẹ thiên tai, thúc đẩy phát triển các ngành
ngày công lao động để xây dựng, làm đường giao thông nông thôn, đường liên thôn, liên xóm, đường giao thông nội đồng (GTNĐ); tu sửa và xây mới hệ thống kênh mương thủy lợi; tu sửa xây dựng hệ thống chợ tập trung; mục đích nhằm
Trang 32kết nối địa phương một cách thông suốt, tạo điều kiện thuận lợi cho đi lại, sinh
Đây là một trong những nhiệm vụ chính trị quan trọng của các cấp tổ chức
tuy nhiên đó cũng là cơ sở để Hội Nông dân các cấp đổi mới nội dung, hình thức
đình phát triển kinh tế
Nước đối với hộ nghèo để hội viên nghèo biết và tiếp cận các nguồn vốn, nếu có
Chương trình cho vay chăn nuôi
Đây là nguồn vốn quan trọng nhất của các tổ chức đoàn thể nói chung, của tổ
sách Nhà nước với lãi suất thấp, thủ tục đơn giản, tiếp cận dễ dàng đã giúp cho
Trang 33nguồn lực quan trọng trong phát triển kinh tế hộ (Ban Chấp hành Trung ương Đảng đoàn Hội Nông dân Việt Nam, 2009)
được triển khai từ năm 1996; hàng trăm Quỹ HTND cấp huyện và đang hoạt động tại hàng nghìn xã, phường, với hàng vạn cán bộ Hội tham gia, hàng triệu hộ
động tập thể của chi hội, cơ sở hội, một phần được sử dụng làm nguồn vốn
thi đua lớn, trọng tâm để bồi dưỡng, xây dựng hàng vạn nông dân sản xuất, kinh
nông dân Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của Hội đã góp phần nâng cao
Trang 34nhận thức và trình độ chuyên môn cho cán bộ, hội viên (Ban Chấp hành Trung ương Đảng đoàn Hội Nông dân Việt Nam, 2009)
động nông thôn đến năm 2020”
dưới 3 tháng hoặc dạy nghề tại chỗ theo hình thức “cầm tay chỉ việc ”) cho các đối tượng là hội viên, nông dân trực tiếp làm nông nghiệp; Tổ chức dạy nghề cho
Dương, 2012)
Người được hưởng lợi trực tiếp từ các hoạt động hỗ trợ phát triển kinh tế
cũng được hưởng lợi gián tiếp từ sự phát triển của các hộ gia đình là hội viên của
Trang 35tăng, cụ thể: các mô hình phát triển kinh tế có hiệu quả cao sẽ được chia sẻ, nhân
tác, tăng cường sự tham gia trong phát triển kinh tế hộ gia đình (Lại Thành Dương, 2012)
và theo đúng kế hoạch hay không Ngoài ra nhằm đảm bảo cho các hoạt động, các chương trình diễn ra đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng, sử dụng nguồn vốn
để đảm bảo sự phát triển bền vững của kinh tế hộ gia đình, thoát nghèo và không
đồng thời cũng cần có sự chủ động trong theo dõi các hoạt động của Hội cấp trên cũng nhưu kết quả thực hiện các nhiệm vụ công tác của Hội Trong tổ chức quản
lý, đánh giá sự phát triển của kinh tế hộ, vai trò quan trọng nhất là lực lượng cán
triển kinh tế hộ gia đình
định “Cán bộ là cái gốc của toàn bộ công việc”, “công việc thành công hay thất
Trang 36282-QĐ/TW, ngày 01/4/2015 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về chức năng, nhiệm
để đảm bảo thực hiện được mục tiêu công tác Hội và phong trào nông dân, góp
Trung ương Hội Nông dân Việt Nam, 2016)
năng huy động các nguồn lực và tổ chức tốt các hoạt động dịch vụ để giúp
Trang 372.1.5.3 Nhận thức và nhu cầu tự thân phát triển kinh tế của hội viên nông dân
đến kết quả tham gia hoạt động phát triển kinh tế hộ của tổ chức Hội Nhu cầu
chưa mạnh dạn thực hiện chuyển đổi mô hình sản xuất, thay đổi phương thức
ảnh hưởng xấu đến kết quả và sự bền vững của các hoạt động phát triển kinh tế
đảm bảo hay không ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng hoạt động của Hội Thiếu
Trang 38số nội dung như vậy ảnh hưởng lớn đến chất lượng hoạt động Kinh phí hoạt động của Hội do ngân sách các địa phương bảo đảm với nội dung công việc do
trên cơ sở các nội dung của hoạt động được phê duyệt Hội phí, quỹ hội và các
Nam, 2013)
phí theo quy định, hội viên tham gia tổ chức Hội có nghĩa vụ đóng hội phí mức 12.000đồng/hội viên/năm
đường giao thông, gần trung tâm huyện lị, thị trấn, thị tứ, gần các cơ sở chế biến
đô thị lớn sẽ có điều kiện để phát triển kinh tế hơn các khu vực không có được
đánh giá hiệu quả của sự tham gia, kết quả phát triển kinh tế hộ tại địa phương
Trang 39Với vị trí và địa hình sinh sống khác nhau, hướng phát triển của các hộ sẽ khác nhau, ngoài các ưu điểm riêng có thì các hạn chế như các địa phương có địa hình đồi, đèo, núi gặp khó khăn trong sản xuất quy mô lớn trong khi các địa phương
đất đai, địa hình và tính chất nông hoá thổ nhưỡng có liên quan mật thiết tới
hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp Điều kiện thời tiết, khí hậu, lượng mưa, độ ẩm, nhiệt độ, ánh sáng có mối quan hệ chặt chẽ đến sự hình thành
lượng giảm từ đó dẫn đến hiệu quả sản xuất thấp kém
dân trong phát triển kinh tế hộ gia đình
tăng hiệu quả quả sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân đã tạo được sự
Trang 40chuyển biến mạnh mẽ trong sản xuất phát triển kinh tế
tăng thêm nguồn thu nhập cho các hộ gia đình Đồng thời, cùng với Ngân hàng
động Toàn xã có 18 máy gặt đập liên hợp, 5 hệ thống hấp sấy sản phẩm, có trên
318 máy làm đất, gần 30 máy có công suất lớn chủ động hoàn toàn khâu làm đất
đã triển khai phát động hội viên toàn xã xây dựng hoàn thành cơ bản các tuyến bê
Đồng thời, Hội nông dân xã đã vận động hội viên, nông dân đóng góp công sức,
năm 2015, hội viên, nông dân đã đóng góp được 245 ngày công; quyên góp ủng
trong phong trào thi đua “Nông dân sản xuất kinh doanh giỏi”, đến nay số hộ
trung ương 01 hộ, cấp tỉnh 02 hộ, cấp huyện 50 hộ và cấp xã 101 hộ (Hoàng Thị Thu, 2016)
năng, nhiệm vụ cụ thể để chỉ đạo các cấp Hội triển khai thực hiện 03 phong trào thi đua của hội là: Phong trào nông dân thi đua sản xuất kinh doanh giỏi, đoàn
