T NG H P CÁC V N Đ C B N TH Ổ Ợ Ấ Ề Ơ Ả ƯỜ NG G P V NGH LU N XÃ H I Ặ Ề Ị Ậ Ộ
Đ giúp các em có cái nhìn t ng quan v hai ph n quan tr ng là gi i thích – bi u ể ổ ề ầ ọ ả ể
hi n và d n ch ng, chúng tôi xin nêu d ệ ẫ ứ ướ i đây ph n t ng h p m t s ch đ l n ầ ồ ợ ộ ố ủ ề ớ
th ườ ng g p trong các đ thi NLXH Các em có th tham kh o và nh m t s d n ch ng ặ ề ể ả ớ ộ ố ẫ ứ cho m i ch đ đ có ngu n t li u khi vi t bài ỗ ủ ề ể ồ ư ệ ế
Tên Khái ni m - bi u hi n ệ ể ệ D n ch ng ẫ ứ
1 Gi ch tín ữ ữ -Khái ni m: là coi tr ng ệ ọ
ni m tin c a m i ngề ủ ọ ườ ối đ i
v i mình.ớ -Bi u hi n: quan tr ng ể ệ ọ
nh t là ph i bi t gi l i ấ ả ế ữ ờ
h a, có ý th c trách nhi m ứ ứ ệ
và quy t tâm th c hi n l i ế ự ệ ờ
h a c a mình.ứ ủ
-H i chi n khu Vi t B c, ồ ở ế ệ ắ Bác H có h a mua cho m t ồ ứ ộ
em bé m t chi c vòng b c ộ ế ạ
H n hai năm sau, Bác tr v ơ ở ề
đã trao t n tay bé chi c vòng ậ ế
nh đã h a Bác b o đ y là ư ứ ả ấ
ch “tín”.ữ
- “Nói chín thì ph i làm ả
mười/ Nói mười làm chín k ẻ
cười người chê”, “Nói l i ph iờ ả
gi l y l i/ Đ ng nh con ữ ấ ờ ừ ư
bướm đ u r i l i bay”.ậ ồ ạ
2 Hi u th o ế ả -Khái ni m: con cháu m t ệ ộ
lòng kính yêu (ông bà) cha
m à luôn làm cho (ông bà) ẹ cha m vui lòng.ẹ
-Nghe theo nh ng l i d y ữ ờ ạ
b o đúng đ n c a cha m ,; ả ắ ủ ẹ
ph giúp cha m ụ ẹ nh ng ữ
n ng nh c trong cu c ặ ọ ộ
s ng; chăm sóc ph ng ố ụ
dưỡng cha m khi già y u.ẹ ế
- Bé Mai Xuân Trường 5 tu i ổ Tây Ninh tháo vác vi c nhà,
chăm sóc m b ung th giai ẹ ị ư
đo n cu i chu đáo khi n m iạ ố ế ọ
ngườ ải c m đ ng và ng i ca.ộ ợ
- Di p H u L c (22 tu i) đã ệ ữ ộ ổ dũng c m hi n gan đ c u ả ế ể ứ
người m b ung th giai ẹ ị ư
đo n cu i R ng r sau ca ạ ố ạ ỡ
ph u thu t khi bi t m đã ẫ ậ ế ẹ qua c n nguy k ch, L c chia ơ ị ộ
s : “ Thẻ ương m là sẽ vẹ ượt qua h t”.ế
3 Lòng bi t ế
n
ơ -Khái ni m: Luôn ghi nh ệ ớ
công n c a ngơ ủ ười khác dành cho mình
-Lê L i luôn bi t n khi Lê ợ ế ơ Lai đã “li u mình c u chúa”.ề ứ -Bác H : “Các vua Hùng đã có ồ công d ng nự ước, Bác cháu ta
Trang 2-Bi u hi n: kh c ghi nh ngể ệ ắ ữ tình c m t t đ p và s giúpả ố ẹ ự
đ c a ngỡ ủ ười khác dành chi mình; c g ng b ng m i ố ắ ằ ọ cách đ n đáp công n y.ề ơ ấ
ph i cùng nhau gi l y ả ữ ấ
nước”
4 Tính trung
th c ự -Khái ni m: là tôn tr ng s ệ ọ ự
th t, tôn tr ng chân lí, lẽ ậ ọ
ph i.ả -Bi u hi n: s ng ngay ể ệ ố
th ng , th t thà, dám dũng ẳ ậ
c m nh n khuy t đi m, ả ậ ế ể không né tránh cái x u, cái ấ
ác, không nói d i.ố
H c sinh trung th c sẽ ọ ự không quay cóp bài ki m ể tra, không nói d i và bao ố che nh ng l i l m c a b n.ữ ỗ ầ ủ ạ
-M t s câu t c ng : “Cây ộ ố ụ ữ ngay không s ch t đ ng”, ợ ế ứ
“ăn m n nói ngay h n ăn ặ ơ chay nói d i”, “thu c đ ng giãố ố ắ
t t, s th t m t lòng”.ậ ự ậ ấ
5 Lòng khoan
dung -Khái ni m: là r ng lòng tha th cho ngứệ ườội khác khi
h m c l i l m.ọ ắ ỗ ầ -Bi u hi n: Khi ngể ệ ười khác
m c l i l m thì ch cho h ắ ỗ ầ ỉ ọ
th và tha th cho h c; ấ ứ ọ công b ng, vô t , không ằ ư
đ nh ki n, h p hòi v i ị ế ẹ ớ
người khác; tôn tr ng và ọ thông c m v i m i ngả ớ ọ ười, không so đo nh ng đi u ữ ề
nh nh t.ỏ ặ
- “Đánh k ch y đi không ai ẻ ạ đánh người ch y l i”.ạ ạ
-Nhà nước ta có chính sách khoan h ng v i nh ng tù ồ ớ ữ nhân c i t o t t, t o đi u ả ạ ố ạ ề
ki n cho h hòa nh p v i ệ ọ ậ ớ
c ng đ ng.ộ ồ
6 Lý t ưở ng
s ng ố -Khái ni m: là m c đích, ệ ụ
c m , cái đích đ v n
đ n trong cu c đ i m i conế ộ ờ ỗ
người
-Bi u hi n: bi t ể ệ ế ước m , ơ
đ t m c tiêu chi b n thân, ặ ụ ả
n l c vổ ự ượt qua gian kh ổ
-Vì lí tưởng GPDT, anh thanh niên Nguy n T t Thành đã raễ ấ
đi tìm đường c u nứ ước, tr ở thành v lãnh t vĩ đ i c a ị ụ ạ ủ dân t c Vi t Nam Đó là t m ộ ệ ấ
gương sáng v lẽ s ng đ p: ề ố ẹ
c cu c đ i hi sinh vì dân vì ả ộ ờ
Trang 3đ th c hi n ể ự ệ ước m y.ơ ấ nước.
7 Ý chí - ngh ị
l c ự -Khái ni m:ệ
+ Ý chí: là kh năng t xác ả ự
đ nh m c đích cho hành ị ụ
đ ng và hộ ướng ho t đ ng ạ ộ
c a ủ mình, kh c ph c m i ắ ụ ọ khó khăn nh m đ t đằ ạ ược
m c đích đóụ + Ngh l c: là s c m nh ị ự ứ ạ tinh th n t o cho con ầ ạ
ngườ ựi s kiên quy t trong ế hành đ ng, luôn ph n đ u ộ ấ ấ
đ đ ng lên sau m i v p ể ứ ỗ ấ ngã,
- Nick Vujicic-chàng trai không may b khuy t t t c ị ế ậ ả
t chi nh ng luôn luôn có ý ứ ư chí ph n đ u vấ ấ ươn lên ngh ch c nh Gi đây, anh đã ị ả ờ
tr thành m t di n gi có ở ộ ễ ả
m t nhi u qu c gia đ ặ ở ề ố ể
di n thuy t v ngh l c s ng.ễ ế ề ị ự ố
8 Nh ườ ng
nh n ị - Khái ni m: không tranh ệ
ch p, ch u nh n, t nh n ấ ị ị ự ậ mình ph n kém, ph n ít đ ầ ầ ể
người khác ph n nhi u, ầ ề
ph n h n.ầ ơ
- Bi u hi n: nhể ệ ường ch ỗ cho người già, tr em khi ẻ
đi xe buýt, nhường cho
ngườ ội v i vã h n đơ ược
ph c v trụ ụ ước, nhường
nh n trong l i nói giao ti p.ị ờ ế
- Ph t Thích Ca: “Hãy luôn ậ
nh n nh n v i t t c Có ẫ ị ớ ấ ả
được th m i thành công”.ế ớ
- “Kính trên nhường dưới”,
9 Tranh giành - Khái ni m: Là dùng l i ệ ờ
nói, vũ l c, m u mô ganh ự ư nhau đ chi m l y ph n ể ế ấ ầ
l i th h n ngợ ế ơ ười khác
- S tranh giành thu c đ a ự ộ ị
c a các nủ ước đ qu c đã gây ế ố
ra đ i chi n th I,II à t n h i ạ ế ứ ổ ạ
r t l n v ngấ ớ ề ười và c a.ủ
- Mâu thu n trong vi c tranh ẫ ệ
ch p đ t đai, Bùi Tr n Đ nh ấ ấ ầ ị (thường trú Hà N i) đã ra ở ộ tay sát h i dã man chính em ạ gái ru t c a mình b ng 11 ộ ủ ằ
Trang 4nhát dao.
10 Tình yêu
quê h ươ ng T ổ
Qu c ố
- Khái ni m:ệ + Quê hương: là n i chôn ơ rau c t r n c a m i ngắ ố ủ ỗ ười,
là n i dòng t c, gia đình ơ ộ sinh s ng.ố
+ T Qu c là quê hổ ố ương, là
n i chôn rau c t r n c a ơ ắ ố ủ
m i ngỗ ười, là n i dòng t c, ơ ộ gia đình sinh s ng.ố
- Tr n Bình Tr ng th i Tr n ầ ọ ở ầ
đã t ng b b n gi c b t và dừ ị ọ ặ ắ ụ
d v làm vua đ t B c nh ngỗ ề ấ ắ ư ông đã th ng th n t ch i: ẳ ắ ừ ố
“Ta thà làm ma nước Nam còn
h n làm vua nơ ước B c”.ắ
11 Ô nhi m ễ
môi tr ườ ng - Khái ni m: là tình tr ng ệ ạ
môi trường b ô nhi m b i ị ễ ở các ch t hóa h c, sinh h c, ấ ọ ọ
b c x , ti ng n, gây nh ứ ạ ế ồ ả
hưởng đ n s c kh e c a ế ứ ỏ ủ con người và các c th ơ ể
s ng khác.ố
- Bi u hi n: ô nhi m đ t, ể ệ ễ ấ
nước, không khí,
-Công ty Vedan, Formosa trong quá trình s n xu t đã ả ấ
th i ra m t lả ộ ượng nước nhi m hóa ch t ch a qua x ễ ấ ư ử
lí làm ô nhi m tr m tr ng ễ ầ ọ môi trường và đ i s ng ờ ố
người dân
- Công ty CP thu c da Hào ộ
Dương 10 l n b b t vì x ầ ị ắ ả
nước th i ch a qua x lý ra ả ư ử môi trường trái pháp lu t.ậ
12 Dũng c m ả - Khái ni m: gan d , không ệ ạ
s gian kh ; dám vợ ổ ượt lên khó khăn đ đ t đ n ể ạ ế
nh ng m c đ ch t t đ pữ ụ ị ố ẹ
- Bi u hi n: dám hi sinh, ể ệ
d n thân chi n đ u b o v ấ ế ấ ả ệ
đ t nấ ước trong th i chi n, ờ ế
ch p nh n nguy hi m đ ấ ậ ể ể
c u ngứ ười trong nh ng ữ
trường h p kh n c p, vợ ẩ ấ ượt lên m c c m, l i l m c a ặ ả ỗ ầ ủ
b n thân đ s ng t t.ả ể ố ố
- Nguy n Văn Nam, h c sinh ễ ọ
l p 12 Ngh An đã dũng ớ ở ệ
c m lao mình xu ng sông đ ả ố ể
c u ngứ ười khi th y các em ấ
nh b nỏ ị ước cu n Tuy đã c uố ứ
s ng đố ược các em nh ng ư Nam không may b dòng nị ước
cu n đi vì ki t s c S hi sinh ố ệ ứ ự
c a c u h c trò này là m t ủ ậ ọ ộ
t m gấ ương rõ v lòng dũng ề
c m trong gi i tr ngày nay.ả ớ ẻ
Trang 513 B o l c ạ ự
h c đ ọ ườ ng
- Khái ni m: Dùng l i nói, ệ ờ hành đ ng làm t n h i, xúc ộ ổ ạ
ph m thân th và danh d ạ ể ự
c a ngủ ười khác trong môi
trường h c đọ ường
- Bi u hi n:ể ệ
- Ph m Nh Hi u (h c sinh ạ ư ế ọ
trường Tr n Lãm) khi đánh ầ nhau v i b n Đ Ng c Hi u ờ ạ ỗ ọ ế cùng l p đã làm em này t ớ ử vong do ngã đ p đ u xu ng ậ ầ ố
đ t.ấ
- Hai b o m u nhà tr ả ẫ ở ẻ
Phương Anh (Th Đ c) là Lê ủ ứ
Th Đông Phị ương và Nguy n ễ
Lê Thiên Lý đã hành h tr ạ ẻ
b ng nh ng hình ph t dã ằ ữ ạ man, phi nhân tính: tát liên
t c nhi u cái, b ngụ ề ề ược d a ọ
th vào thùng phuy, gây b c ả ứ xúc m nh mẽ d lu n.ạ ư ậ
14 Lòng nhân
ái - Khái ni m: là tình yêu gi a ngữ ườ ớệi v i người à
bi u hi n cao đ p nh t c aể ệ ẹ ấ ủ con người, tính người
- Bi u hi n: đùm b c, san ể ệ ọ
s v i nhau trong lúc ho n ẻ ớ ạ
n n, s n lòng giúp đ m i ạ ẵ ỡ ọ
người, có tình thương tr c ắ
n v i con ng i,
- Ch Nh t Hiêp – tuyên ử ấ truy n viên c a Vi n huy t ề ủ ệ ế
h c truy n máu trung ọ ề ương
đã v n đ ng đậ ộ ược trên
150000 lượt tham gia hi n ế máu tình nguy n, đào t o ệ ạ
25000 tuyên truy n viên ề
B n thânả anh đã tr c ti p ự ế
hi n 21 lít máu và c ng hi n ế ố ế hàng ngàn ngày công tham gia
v n đ ng Hi n máu nhân ậ ộ ế
đ o.ạ