(LUẬN văn THẠC sĩ) quản lý nhà nước về đất nông nghiệp trên địa bàn huyện yên châu, tỉnh sơn la

Đánh giá của cán bộ về sự phối hợp giữa các ban ngành trong thực hiện quản lý nhà nước về đất nông nghiệp trên địa bàn huyện .... Nghiên cứu đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Dương Nga

NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018

L ỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung

thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học hàm, học vị nào

Tôi cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cám ơn

và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được ghi rõ nguồn gốc

Sơn La, ngày 8 tháng 5 năm 2018

Tác gi ả luận văn

Tr ần Văn Hoàng

L ỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận văn tốt nghiệp, tôi đã

nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên

của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình

Nhân dịp hoàn thành luận văn, tôi xin được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Thị Dương Nga – Trưởng bộ môn Phân tích định lượng – người giáo viên đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo,

Bộ môn Phân tích định lượng, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn tới các đồng chí trong thường trực UBND huyện Yên Châu, các cán bộ nhân viên, chuyên viên công tác tại các phòng ban chuyên môn của huyện như Chi cục Thống kê huyện, phòng Tài nguyên và Môi trường, phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, kho lưu trữ ; cán bộ địa chính và hộ nông dân các xã Phiêng Khoài, xã Lóng Phiêng, xã Chiềng Pằn, xã Sặp Vạt đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp

đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên, khuyến khích tôi hoàn thành luận văn./

Sơn La, ngày 8 tháng 5 năm 2018

Tác gi ả luận văn

Tr ần Văn Hoàng

M ỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục chữ viết tắt vi

Danh mục bảng vii

Danh mục hình ix

Danh mục biểu đồ ix

Danh mục hộp ix

Danh mục sơ đồ ix

Trích yếu luận văn x

Thesis abstract xii

Ph ần 1 Mở đầu 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 3

1.2.1 Mục tiêu chung 3

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 3

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu 3

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu 4

1.4 Những đóng góp mới của luận văn 4

Ph ần 2 Cơ sở lý luận và thực tiễn 5

2.1 Cơ sở lý luận 5

2.1.1 Một số khái niệm 5

2.1.2 Vai trò của quản lý nhà nước về đất nông nghiệp 10

2.1.3 Yêu cầu của quản lý nhà nước về đất nông nghiệp 12

2.1.4 Nội dung quản lý nhà nước về đất nông nghiệp 13

2.1.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp 22

2.2 Cơ sở thực tiễn 25

2.2.1 Kinh nghiệm quản lý đất đai của một số nước trên thế giới 25

2.2.2 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về đất nông nghiệp ở các địa phương trong

nước 35

2.2.3 Bài học kinh nghiệm rút ra vận dụng trong nghiên cứu quản lý nhà nước về đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La 49

Ph ần 3 Phương pháp nghiên cứu 51

3.1 Đặc điểm địa bàn 51

3.1.1 Điều kiện tự nhiên 51

3.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 54

3.2 Phương pháp nghiên cứu 58

3.2.1 Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu 58

3.2.2 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu 60

3.2.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 60

Ph ần 4 Kết quả nghiên cứu và thảo luận 62

4.1 Biến động đất nông nghiệp và tình hình tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về đất nông nghiệp 62

4.1.1 Biến động sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Yên Châu 62

4.1.2 Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về đất nông nghiệp tại huyện Yên Châu 66

4.2 Thực trạng quản lý nhà nươc về đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Châu 68

4.2.1 Ban hành văn bản pháp quy và tổ chức thực hiện pháp luật về đất nông nghiệp 68

4.2.2 Khảo sát đo đạc, lập bản đồ địa chính 70

4.2.3 Công tác quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nông nghiệp 71

4.2.4 Công tác giao đất, thu thồi, chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp 79

4.2.5 Đăng ký quyền sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp 86

4.2.5 Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về đất đai; giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo trong quản lý và sử dụng đất nông nghiệp 92

4.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý nhà nước về đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La 100

4.4 Đánh giá chung về quản lý nhà nước đối với đất nông nghiệp trên địa bàn

huyện Yên Châu 110

4.5 Giải pháp tăng cường hiệu quả công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp 113

4.5.1 Quan điểm và định hướng quản lý đất nông nghiệp của địa phương 113

4.5.2 Cơ sở xây dựng các giải pháp tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp 114

4.5.3 Đề xuất giải pháp tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Châu 116

Ph ần 5 Kết luận và kiên nghị 124

5.1 Kết luận 124

5.2 Kiến nghị 126

Tài liệu tham khảo 127

Phụ lục 130

CHDCND Cộng hòa dân chủ nhân dân

ĐSXNN Đất sản xuất nông nghiệp

GCNQSDĐ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất GPMB Giải phóng mặt bằng

DANH M ỤC BẢNG

Bảng 3.1 Tình hình phát triển kinh tế của huyện Yên Châu giai đoạn 2015- 2017 54

Bảng 3.2 Số phiếu điều tra ở các nhóm đối tượng 59

Bảng 4.1 Diện tích đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Châu giai đoạn 2015 –

2017 62

Bảng 4.2 Diện tích đất sản xuất nông nghiệp ở các xã, thị trấn trên địa bàn huyện giai

đoạn 2015 – 2017 63

Bảng 4.3 Biến động đất nông nghiệp phân theo mục đích sử dụng (2015 – 2017) 65

Bảng 4.4 Công tác phổ biến tuyên truyền chính sách pháp luật về đất đai 70

Bảng 4.5 Kết quả thực hiện quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất nông nghiệp huyện

Yên Châu (2015 – 2017) 73Bảng 4.6 Quy hoạch sử dụng đất của huyện Yên Châu đến năm 2020 74

Bảng 4.7 Đánh giá của cán bộ về thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nông

nghiệp trên địa bàn huyện Yên Châu 77Bảng 4.8 Đánh giá của cán bộ chuyên môn về công tác quản lý đất nông nghiệp trên

địa bàn huyện Yên Châu 79Bảng 4.9 Kết quả giao đất nông nghiệp huyện Yên Châu đến năm 2017 80Bảng 4.10 Kết quả chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp huyện Yên Châu (2014

– 2017) 81Bảng 4.11 Đánh giá của người dân một số vấn đề tồn tại xung quanh công tác giao đất

và cho thuê đất 83

Bảng 4.12 Đánh giá của người dân nguyên nhân các vi phạm về đất đai thường xẩy ra85

Bảng 4.13 Kết quả đăng kí quyển sử đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đến

2017 87

Bảng 4.14 Kết quả biến động về giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm

2015-2017 88

Bảng 4.15 Đánh giá của cán bộ địa phương về nguyên nhân tồn đọng trong việc cấp

giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp 89

Bảng 4.16 Khó khăn của người dân khi đăng kí quyền sử dụng đất 90

Bảng 4.17 Kết quả thanh kiểm tra về quản lý đất nông nghiệp huyện Yên Châu giai

đoạn 2008 - 2017 94

Bảng 4.18 Kết quả xử lý các vi phạm về sử dụng đất nông nghiệp huyện Yên Châu

giai đoạn 2008 - 2017 95Bảng 4.19 Tình hình giải quyết đơn thư khiếu nại tố cáo về đất nông nghiệp 97Bảng 4.20 Đánh giá của cán bộ chuyên môn nguyên nhân các khiếu nại tố cáo của các

hộ bị thu hồi đất nông nghiệp 98Bảng 4.21 Đánh giá của người dân về nguyên nhân các vi phạm về đất nông nghiệp 99

Bảng 4.22 Đánh giá của cán bộ chuyên môn ảnh hưởng của chính sách tới công tác

quản lý nhà nước về đất nông nghiệp hiện nay 100

Bảng 4.23 Trình độ các cán bộ quản lý nhà nước về đất nông nghiệp huyện Yên Châu

đến năm 2017 103

Bảng 4.24 Hiện trạng và nhu cầu về cơ sở vật chất phục vụ công tác quản lý đất nông

nghiệp của huyện Yên Châu 105

Bảng 4.25 Ảnh hưởng của yếu tố tự nhiên tới công tác quản lý nhà nước về đất nông

nghiệp trên địa bàn huyện Yên Châu 106

Bảng 4.26 Thông tin cơ bản về các hộ điều tra 108

Bảng 4.27 Đánh giá của cán bộ về sự phối hợp giữa các ban ngành trong thực hiện

quản lý nhà nước về đất nông nghiệp trên địa bàn huyện 109

Bảng 4.28 Phân tích SWOT 115

Biểu đồ 4.3 Quy hoạch sử dụng đất của huyện Yên Châu đến năm 2020 75

Biểu đồ 4.4 Tỷ lệ diện tích đất nông nghiệp sử dụng sai mục đích huyện Yên Châu

giai đoạn 2008 – 2017 93

Biểu đồ 4.5 Kết quả xử lý vi phạm về sử dụng đất nông nghiệp huyện Yên Châu giai

đoạn 2008 - 2017 96

DANH M ỤC HỘP

Hộp 4.1 Tác động của việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đến sinh kế

và thu nhập của người dân 91

DANH M ỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 2.1 Nội dung quản lý nhà nước về đất nông nghiệp của chính quyền huyện 14

Sơ đồ 4.1 Bộ máy quản lý Nhà nước về đất nông nghiệp ở huyện Yên Châu 67

TRÍCH Y ẾU LUẬN VĂN

Tên tác gi ả: Trần Văn Hoàng

Tên lu ận văn: Quản lý nhà nước về đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Châu, tỉnh

Sơn La

Tên c ở sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam

Với sự phát triển kinh tế xã hội và chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên địa bàn huyện Yên Châu thời gian qua đã tạo áp lực đối với vấn đề quản lý đất nông nghiệp của huyện

Thực tế, công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp của huyện Yên Châu đang đối

mặt với những vấn đề phức tạp, mang nhiều nét đặc trưng của một huyện miền núi Nghiên cứu đề tài “Quản lý nhà nước về đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Châu,

tỉnh Sơn La” sẽ mang lại những bài học cả về lý thuyết và thực tiễn cho các huyện trong

tỉnh nói riêng và các huyện miền núi phía Tây Bắc Bộ nói chung

Mục tiêu của đề tài: Đánh giá thực trạng quản lý đất nông nghiệp của huyện Yên Châu trong thời gian qua, những kết quả đạt được và những tồn tại, hạn chế Trên cơ sở đánh giá, phân tích đề xuất định hướng, giải pháp tăng cường công tác quản lý đất nông nghiệp trên địa bàn

Nghiên cứu đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp trên địa bàn huyện huyện Yên Châu tập trung vào 6 nội dung quản lý nhà nước về đất nông nghiệp thuộc thẩm quyền cấp huyện, trên cơ sở 15 nội dung về quản lý nhà nước

về đất nông nghiệp ở các cấp quản lý theo quy định của Luật đất đai

Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La trong thời gian qua; tác giả đã chỉ ra những những kết quả đã đạt được bao gồm: Thực hiện theo đúng kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt Về công tác ban hành và triển khai luật pháp về đất đai, nghiên cứu cũng cho thấy huyện đã xây dựng được bộ máy quản lý đến cấp cơ sở, triển khai phổ biến thực hiện pháp luật về đất đai theo đúng quy định của nhà nước Đã thực hiện tốt chính sách quản lý đất đai đến từng xã, tuy nhiên một số chính sách còn chưa phù hợp, bộ máy quản lý chưa phù hợp chất lượng đội ngũ công chức còn hạn chế và sự phối hợp giữa các đơn vị quản lý nhà nước chưa tốt là những vấn đề tồn tại

Đối với công tác đăng kí và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, khó khăn lớn nhất hiện nay của huyện là thời gian xử lý công việc còn kéo dài, và chưa quản lý được các biến động về đất nông nghiệp khiến cho việc đăng kí và cấp giấy gặp nhiều chậm trễ Đối với công tác lập quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất, nhìn chung huyện đã

thực hiện tốt các chỉ tiêu đề ra của quy hoạch năm trước, tuy nhiên vẫn còn tồn tại một

số hạn chế trong công tác dự báo, chậm triển khai rà soát, ý thức chấp hành pháp luật chưa cao là những hạn chế đối với công tác này Về thanh kiểm tra các vi phạm đất nông nghiệp, số lượng các vụ vi phạm có chiều hướng gia tăng do tác động từ nhiều nguyên nhân trong đó phát triển kinh tế là nguyên nhân chủ yếu, huyện đã xác định được chính xác các vi phạm và hình thức vi phạm trên toàn địa bàn Tuy nhiên khâu xử lý vi phạm còn gặp nhiều khó khăn khiến cho số lượng vi phạm đã được xử lý chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ Thậm chí nhiều vi phạm diễn ra cách đây nhiều năm vẫn chưa được xử lý xong

Phân tích một số yếu tố ảnh hưởng tới quản lý nhà nước về đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La nghiên cưu cũng đã chỉ ra và phân tích được một số yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn, đó là hệ thống văn bản chính sách pháp luật của Nhà nước, nguồn lực con người và kỹ thuật, các yếu tố tự nhiên, hiểu biết và ý thức của người dân và các tổ chức sử dụng đất nông nghiệp, sự phối hợp của các ban ngành trong thực hiện quản lý nhà nước về đất nông nghiệp

Để tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Châu trong thời gian tới, đồng thời giải quyết có hiệu quả những vấn đề còn tồn tại trong quản lý nhà nước về đất nông nghiệp của huyện, nghiên cứu đề xuất một số nhóm giải pháp: Hoàn thiện công cụ và phương pháp quản lý đất nông nghiệp trên địa bàn huyện; Hoàn thiện nội dung quản lý nhà nước về đất nông nghiệp; Hoàn thiện tổ chức thực hiện quản lý nhà nước về đất nông nghiệp

THESIS ABSTRACT

Author: Tran Van Hoang

Thesis title: State management on agricultural land in Yen Chau district, Son La province

Education Organization : Vietnam National University of Agriculture

Socio-economic development and economic structure changes in Yen Chau district in the past has created pressure on the management of agricultural land in the district In reality, state management of agricultural land in Yen Chau faces

complexities that characterized by mountainous area The study on "State management

on agricultural land in Yen Chau district, Son La province» is expected to provide

lessons in terms of both theoretical and practical aspects for mountainous districts specifically and the North West as general The objectives are to evaluate the current situation of state management of agricultural land in Yen Chau district, achievements and problems remained Key recommendations are proposed accordingly to strengthen the state management of agricultural land in Yen Chau district Six main areas (out of

15 areas) in state management of agricultural land content are focused in this study, which are decentralized to district government

The results show that main achievements in state management of agricultural land in Yen Chau district, Son La province are (i) strict compliance with approved land use plan, (ii) on the issuance of the guiding documents and implementation of Land Law: management body is organized from both district and communal levels Land management policy is well implemented at communal level However, still some inappropriate contents in land policy are found, also some problems in the structure of land management agency, limited quality of staffs, and coordination among line agencies in managing agricultural land

In the registration and issuance of land –use certificate, the most difficult problem in Yen Chau district is long-time of processing documents, mostly caused by untimely management of changes in agricultural land use over time In land use master planning and plan, all criteria are generally achieved as compared to the previous year, but some problems still found in forecasting tasks, untimely implementation and review, limited motivation of stakeholders in complying with the Law The inspection in agricultural land use has shown that number of cases of violating seems increase over time, which mostly resulted from the expansion of economic activities, and all of them are identified well in the district However, the sanctions of violation still face

difficulties, resulting in small percentage of violation cases sanctioned Some cases prolong for years, not yet resolved

The analysis of factors affecting the state management of agricultural land in Yen Chau district, Son La province shows that there are both external and internal factors affecting the performance: land policies, land Law, human resources, natural conditions, knowledge, perception and attitude of land user (farmers, and institutions), the coordination among line agencies in agricultural land management In order to strengthen the state management of agricultural land in Yen Chau district, Son La province, as well

as solve problems remained in state management of agricultural land, key recommendations are proposed, including the revision and improvement of instruments and methods in managing agricultural land, contents of state management on agricultural land, and implementation of state management of agricultural land in the district

PH ẦN 1 MỞ ĐẦU

1.1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Đất đai tồn tại từ xa xưa, từ trước khi xuất hiện loài người, qua nhiều thiên

người một cách chặt chẽ cả về mặt vật chất và tinh thần Đất là nguồn tài nguyên

cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh và quốc phòng

như của nước ta hiện nay

đất nước mới đảm bảo bền vững và có mức tăng trưởng cao Đặc biệt đối với

hướng xã hội chủ nghĩa thì các tư liệu sản xuất càng có vị trí quan trọng và đặc thù hơn nữa Trong đó, đất nông nghiệp là tư liệu sản xuất đặc biệt quan trọng

nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý Nhà nước thực hiện quyền quyết định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; quy định hạn mức giao đất nông nghiệp,

đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công

trong trường hợp thật cần thiết để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh hoặc

Không giống với nhiều quốc gia khác trên thế giới, ở Việt Nam, đất nông

nước đại diện thực hiện quyền sở hữu vì vậy, quản lý nhà nước về đất nông

trong các lĩnh vực quản lý nhà nước Trong nhiều năm qua, mặc dù chính sách,

ổn định xã hội của đất nước Tuy vậy, công tác quản lý Nhà nước về đất đai nói chung và đất nông nghiệp nói riêng vẫn còn nhiều bất cập, hạn chế, yếu kém như:

Các quy định pháp luật về đất đai vẫn còn một số nội dung chưa đáp ứng được

đất cũng chưa rõ và còn nhiều vướng mắc

động không nhỏ đến ổn định kinh tế vĩ mô Hiện nay, nhu cầu nhà ở của các trường hợp chính sách xã hội, cán bộ công chức, người có thu nhập thấp còn chưa được đáp ứng đầy đủ Những yếu kém trong quản lý nhà nước về đất nông

Tuy nhiên, cùng với quá trình phát triển chung và chuyển dịch cơ cấu kinh

Châu đang đối mặt với những vấn đề phức tạp, mang nhiều nét đặc trưng của

trên địa bàn huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La”

1.2 M ỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

1.2.1 M ục tiêu chung

Đánh giá thực trạng quản lý đất nông nghiệp của huyện Yên Châu trong

giá, phân tích đề xuất định hướng, giải pháp tăng cường công tác quản lý đất

1.2.2 M ục tiêu cụ thể

nước về đất nông nghiệp ở cấp huyện;

địa bàn huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La;

nước về đất nông nghiệp hiện nay

1.3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu

1.3.2 Ph ạm vi nghiên cứu

đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La Với 15 nội dung

đất đai, trong phạm vi nghiên cứu cấp huyện, nghiên cứu nhóm lại thành 6 nội

Sơn La

1.4 NH ỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN VĂN

Đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp trên địa

nhà nước về đất nông nghiệp trên địa bàn huyện

Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về đất

khó khăn làm ảnh hưởng đến kết quả và hiệu quả công tác tác quản lý nhà nước

PH ẦN 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

2.1.1 M ột số khái niệm

đó đến trạng thái cần đạt được Quản lý là một phạm trù xuất hiện trước khi có Nhà nước với tính chất là một loại lao động xã hội hay lao động chung được thực

động và bản thân quản lý cũng là một loại hoạt động lao động “Bất kỳ lao động

đối lớn đều cần có sự quản lý ở mức độ nhiều hay ít nhằm phối hợp những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung… Một nhạc công tự điều

hướng nó phát triển phù hợp với quy luật nhất định Quan niệm này không những

người điều khiển nhưng khác nhau về đối tượng quản lý

được gọi là quản lý sinh học, quản lý thiên nhiên, quản lý môi trường… Ví dụ như việc con người quản lý vật nuôi, cây trồng…

kỹ thuật Ví dụ, con người điều khiển các loại máy móc…

được gọi là quản lý xã hội (hay quản lý con người)

nghĩ đến quản lý xã hội Vì vậy, trong nghiên cứu này chỉ nghiên cứu loại hình

như sau: Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển các quá trình xã hội và hành vi

đích đã đề ra và đúng ý chí của người quản lý (Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2007)

đời sống xã hội theo nguyên tắc kết hợp quản lý theo ngành với quản lý theo lãnh

nước, được sử dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội và hành

Thái Sơn, 2007)

Quản lý xã hội là thực hiện các chức năng tổ chức nhằm tạo những điều

con người trong xã hội Vì vậy, từ khi xuất hiện nhà nước, quản lý xã hội được nhà nước đảm nhận Nhưng, quản lý xã hội không chỉ do nhà nước với tư cách là một

động kinh tế, văn hóa – xã hội, chủ thể quản lý xã hội còn là gia đình, các tổ chức

tư nhân (Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2007)

các cơ quan nhà nước; cũng có khi do nhân dân trực tiếp thực hiện bằng hình thức

nước giao quyền thực hiện chức năng nhà nước Quản lý nhà nước thực chất là sự

trên cơ sở quyền lực nhà nước nhằm thực hiện các nhiệm vụ, chức năng của Chính

nước (Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2007)

pháp và tư pháp không thuộc hệ thống quản lý hành chính nhà nước nhưng trong

cơ chế vận hành của nó cũng có công tác hành chính như chế độ công vụ, công tác

quy được thực hiện bằng việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để hướng

Các cơ quan hành chính nhà nước thực thi quyền hành pháp, không có

pháp Như vậy, tổ chức và hoạt động hành chính có phạm vi rộng hơn việc thực thi

Nhà nước quản lý đất nước bằng pháp luật chức không phải bằng đạo lý

Như vậy, có thể hiểu: Quản lý hành chính nhà nước là hoạt động thực thi

* Khái ni ệm đất đai

nghĩa rộng “là một diện tích cụ thể của bề mặt trái đất, bao gồm tất cả các cấu

người trong quá khứ và hiện tại để lại (san nền, hồ chứa nước hay hệ thống tiêu thoát nước, đường xá, nhà cửa )” (Nguyễn Thị Luyến, 2015)

Như vậy, đất đai là khoảng không gian có giới hạn, theo chiều thẳng đứng

đối với hoạt động sản xuất cũng như cuộc sống của xã hội loài người

* Khái ni ệm đất nông nghiệp

Theo quy định tại khoản 1, Điều 10 Luật Đất đai 2013: Đất nông nghiệp

khác; Đất trồng cây lâu năm; Đất rừng sản xuất; Đất rừng phòng hộ; Đất rừng

đặc dụng; Đất nuôi trồng thủy sản; Đất làm muối; Đất nông nghiệp khác gồm đất sử dụng để xây dựng nhà kính và các loại nhà khác phục vụ mục đích

Điều 164, Bộ luật Dân sự quy định “Quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm

đất đai, quyền sử dụng đất đai, quyền định đoạt đất đai Các quyền năng này được Nhà nước thực hiện trực tiếp bằng việc xác lập các chế độ pháp lý về quản

Như vậy, quản lý nhà nước về đất nông nghiệp là tổng hợp các hoạt động

đất nông nghiệp và những quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình quản lý và sử

sử dụng pháp luật nhà nước để điều chỉnh hành vi hoạt động của các chủ thể

2.1.2 Vai trò c ủa quản lý nhà nước về đất nông nghiệp

* Giúp s ử dụng đất nông nghiệp hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả

độ xã hội này là mối quan hệ giữa các ruộng đất và nông dân làm thuê, giữa giai

Đất nông nghiệp là mối quan hệ giữa Nhà nước (chủ sở hữu) và các chủ sử dụng đất (các tổ chức kinh tế, hộ gia đình, các cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội, tư nhân) Nhà nước tạo mọi điều kiện môi trường thuận lợi cho các đối tượng sử dụng đất phát huy khả năng của mình để tăng giá trị canh tác trên 1 đơn vị diện tích Do

* Giúp nhà nước nắm được tổng thể và cơ cấu từng loại đất từ đó xây dựng chi ến lược lâu dài về sử dụng đất nông nghiệp

Đất nông nghiệp được sử dụng dưới nhiều hình thức tổ chức khác nhau

khi đó để đảm bảo phát triển một nền nông nghiệp hàng hóa theo hướng bền

đất nông nghiệp Đồng thời là cơ sở để nhà nước ban hành các chính sách nhằm thúc đẩy việc quy hoạch sử dụng đất có hiệu quả như: tăng cường xây dựng cơ sở

đất nông nghiệp đó là tính giới hạn, tính cố định, tính không thể thay thế trong khi đó lịch sử sử dụng đất cho thấy sự chuyển đổi ngày càng nhiều diện tích đất

phù hợp Ở nước ta, ngay sau đại hội Đảng lần thứ VI (1986) Đảng và Nhà nước

ta đã đề ra nhiều chủ trương chính sách, phương hướng và giải pháp phát triển cho đất nước Do đó, cụ thể sử dụng đất nông nghiệp có sự gia tăng về hiệu quả đảm bảo thu nhập trên một đơn vị diện tích ngày càng cao hơn Xét trên góc độ

hướng chuyển đổi mục đích để từ đó có biện pháp giải quyết những vấn đề nảy

* T ạo ra một hành lang pháp lý cho việc sử dụng đất nông nghiệp

Đất nông nghiệp là tài sản quý giá của bất kỳ một quốc gia nào Khi giá trị

* Giúp nhà nước phát hiện ra những mặt tích cực để phát huy, điều chỉnh

và gi ải quyết những sai phạm

Đất nông nghiệp là tài nguyên hữu hạn nên cần sử dụng hợp lý, tiết kiệm

nắm bắt tình hình biến động về sử dụng từng loại đất, đối tượng sử dụng đất Từ

đó phát hiện những mặt tích cực để phát huy, điều chỉnh và giải quyết những sai

đạt được nhiều thành tựu, song vẫn cần tiếp tục nghiên cứu để ngày càng đáp ứng

2.1.3 Yêu c ầu của quản lý nhà nước về đất nông nghiệp

Đất đai nói chung và đất nông nghiệp nói riêng là tài nguyên của quốc gia,

nhóm người nào chiếm đoạt tài sản chung thành tài sản riêng của mình được Chỉ

có Nhà nước - chủ thể duy nhất đại diện hợp pháp cho toàn dân mới có toàn

lĩnh vực đất nông nghiệp nói riêng Vấn đề này được quy định tại Điều 18, Hiến pháp 1992 "Nhà nước thống nhất quản lý toàn bộ đất đai theo quy hoạch và pháp

Điều 5, Luật Đất đai 2003 "Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện

2.1.3.2 Đảm bảo sự hợp lý, hài hoà

thông qua việc thu thuế, thu tiền sử dụng từ những chủ thể trực tiếp sử dụng đất

giao đất cho các chủ thể trực tiếp sử dụng và phải quy định một hành lang pháp

"Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người sử dụng thông qua hình thức giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất đối với người đang sử dụng ổn định; quy định quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất" (Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2007)

đất nông nghiệp cũng là một dạng của quản lý kinh tế nên cũng phải tuân theo

- Xây dựng các phương án quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, có tính khả thi cao;

Có như vậy, quản lý nhà nước về đất nông nghiệp mới phục vụ cho chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo sử dụng tiết kiệm nguồn đất nông

2.1.4 N ội dung quản lý nhà nước về đất nông nghiệp

hành năm 2013, quản lý Nhà nước về đất đai được quy định bởi 15 nội dung cụ

4 Quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

5 Quản lý việc giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất

6 Quản lý việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất

Sơ đồ 2.1 Nội dung quản lý nhà nước về đất nông nghiệp

c ủa chính quyền huyện

Nguồn: Tổng hợp của tác giả (2017)

7 Đăng ký đất đai, lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất

8 Thống kê, kiểm kê đất đai

9 Xây dựng hệ thống thông tin đất đai

10 Quản lý tài chính về đất và giá đất

11 Quản lý, giám sát việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất

12 Thanh tra, kiểm tra, giám sát, theo dõi, đánh giá việc chấp hành quy định của pháp luật về đất và xử lý vi phạm pháp luật về đất đai

Khảo sát, đo đạc, lập bản đồ địa chính

Tổ chức thực hiện các văn bản pháp quy

Nội dung quản lý nhà

nước về đất nông nghiệp

của chính quyền huyện

13 Phổ biến, giáo dục pháp luật về đất

14 Giải quyết tranh chấp về đất; giải quyết khiếu nại, tố cáo trong quản lý

và sử dụng đất

15 Quản lý hoạt động dịch vụ về đất

và đất nông nghiệp nói riêng tại các cấp quản lý cần thực hiện có 15 nội dung như trên Để phù hợp với thực tiễn quản lý hiện nay tại cấp huyện có thể nhóm

Đây chính là quá trình nhà nước sử dụng công cụ pháp luật trong quản lý Nhà nước dùng pháp luật để thực hiện quyền cai trị của mình, bằng cách tác động

Như đã nêu ở trên, đất đai nói chung và đất nông nghiệp nói riêng là một

Đất nước ta đang từng bước chuyển sang nền kinh tế thị trường, diễn biến

công tác ban hành văn bản pháp quy luôn được quan tâm hàng đầu

quy định trong văn bản pháp quy của cấp trên Đồng thời cũng nghiêm cấm việc

các cơ quản quản lý cấp dưới ban hành trái hoặc có thêm các quy định khác so

định rõ trong Luật và những nội dung thuộc thẩm quyền ban hành của cấp tỉnh được quy định trong Nghị định của Chính phủ Theo các văn bản thi hành Luật đất nông nghiệp 2013, cấp tỉnh quy định về một số nội dung trên địa bàn tỉnh như: giá đất hàng năm trên cơ sở khung giá của Chính phủ; hạn mức giao đất ở

đai luôn được xếp lên vị trí thứ nhất trong công tác quản lý nhà nước về đất đai Trong giai đoạn này, nước ta luôn chú ý đến việc điều tra, khảo sát đất đai; sau

đó đo đạc và xây dựng bản đồ địa chính, xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất,

nước về đất đai (Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2007)

Theo quy định tại khoản 13, Điều 4, Luật Đất đai 2003 thì: "Bản đồ địa

đơn vị hành chính xã, phường, thị trấn, được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền

sơ địa chính phục vụ thống nhất quản lý Nhà nước về đất đai." Như vậy, bản đồ địa chính rất quan trọng trong hồ sơ địa chính để quản lý đất đai ở các địa phương Nó là một trong bốn loại tài liệu của hồ sơ địa chính Hiện nay còn khá

Đối với đất nông nghiệp thì cùng với việc khảo sát đo đạc là công việc đánh giá, phân hạng chất lượng đất Nhà nước quản lý công tác này thông qua

nhau, làm căn cứ tính thuế sử dụng đất đối với các cá nhân, tổ chức có sử dụng đất canh tác Tuy nhiên trong lĩnh vực này, hiện Nhà nước đang có nhiều những

chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi hợp lý để đẩy nhanh quá trình công nghiệp

ngày càng được giảm dần và tiến tới xoá bỏ đối với người nông dân

Như vậy, công tác quản lý về đo đạc, lập bản đồ địa chính là công tác

phục vụ cho việc lập quy hoạch sử dụng nó Ngược lại, cơ cấu đất được tạo ra

đối đất nông nghiệp và nắm được sự chu chuyển của đất nông nghiệp thông qua

đích sử dụng đất hay chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi phù hợp với điều kiện

đất Nhà nước cho thuê đất tà việc Nhà nước trao quyền sử dụng đất bằng hợp đồng cho đối tượng có nhu cầu sử dụng đất Thu hồi đất là việc Nhà nước ra

đất cụ thể từ mục đích này sang mục đích khác

“Đất đai thuộc quyền sở hữu toàn dân do nhà nước thống nhất quản lý

Nhà nước giao đất cho các tổ chức và cá nhân sử dụng ổn định lâu dài.” Đất đai

giao đất có thu tiền sử dụng đất, giao đất không thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất

ở địa phương có trách nhiệm quản lý các hoạt động trong lĩnh vực này Đồng thời

đơn giản hoá thông qua việc Nhà nước cho phép đấu giá quyền sử dụng đất, đấu

Để có thể tập trung được ruộng đất, đáp ứng cho yêu cầu phát triển sản

ổn định lâu dài Cụ thể, theo quy định tại Luật Đất đai năm 2003 thì cá nhân hộ gia đình ở đồng bằng được giao đất trồng cây hàng năm, đất nuôi trồng thuỷ sản, đất làm muối không quá 3 ha, đối với mỗi loại đất có thời hạn là 20 năm; đất

được giao nhiều loại đất bao gồm đất trồng cây hàng năm, đất nuôi trồng thuỷ

thêm đất trồng cây lâu năm thì hạn mức được giao thêm không quá 5 ha; Đối với thuê đất thì thời hạn cho thuê lần lượt là không quá 20 năm và 50 năm tương ứng

nước xem xét giao, cho thuê tiếp (Quốc hội, 2003)

ổn định, phát sinh những tiêu cực trong xã hội Do vậy khi thu hồi đất sản xuất

người dân Vì vậy quản lý được điều này mới sử dụng đất hiệu quả và đảm bảo

ổn định đời sống của người dân Tuy nhiên đó là những trường hợp Nhà nước thu

hồi đất để phục vụ vào mục đích an ninh quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích

không có người thừa kế, tự nguyện trả lại đất cho Nhà nước, … thì có những quy định cụ thể trong Luật Đất đai 2003 Trong mọi trường hợp thu hồi Nhà nước đều

thông báo cho người sử dụng đất biết lý do phải thu hồi và kế hoạch di chuyển

đất đai, tài sản cụ thể Người bị thu hồi phải nghiêm chỉnh chấp hành các quyết định thu hồi (Quốc hội, 2003)

nông thôn đang thay đổi nhanh chóng, nó cần có những cơ sở vật chất để đáp ứng điều này cho nên đất đai sẽ được chuyển mục đích cho phù hợp Đất đai (đất

Đăng ký quyền sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đều

sơ địa chính nhằm xác tập quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất” Theo

để bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất" (Quốc hội, 2003)

Trước hết đăng ký quyền sử dụng đất là cơ sở để hình thành nên hồ sơ địa

nước quản lý chặt chẽ toàn bộ quỹ đất đai trong phạm vi lãnh thổ đảm bảo quỹ đất đai được sử dụng có hiệu quả, tiết kiệm, hợp lý Đồng thời đây là căn cứ để đảm bảo chế độ sở hữu toàn dân về đất đai

2.1.4.6 Thanh tra đất nông nghiệp, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo và

để kịp thời xử lý và điều chỉnh Có thể hiểu thanh tra đất đai là việc điều tra, xem xét để làm rõ việc vi phạm pháp luật đất đai và kiến nghị biện pháp xử lý Kiểm tra đất đai là việc xem xét tình hình thực tế về quản lý, sử dụng đất đai để đánh

Đất nông nghiệp luôn phản ánh một mối quan hệ xã hội phức tạp vì nó liên quan đến lợi ích của con người Vì thế mà các trường hợp tranh chấp, vi

nào mà đây là tình trạng chung của cả nước) khi tranh chấp, vi phạm pháp luật đất nông nghiệp diễn ra thường xuyên, gay gắt, kéo dài và những trường hợp,

gia quan hệ đất nông nghiệp để tìm ra các giải pháp đúng đắn trên cơ sở pháp

đặc điểm và quy định của từng địa phương

2.1.5 Các y ếu tố ảnh hưởng tới công tác quản lý nhà nước về đất nông nghiệp

thay đổi về cơ chế chính sách điều chỉnh để phù hợp với cơ chế XHCN đồng thời đưa đất nước phát triển Với nông nghiệp là ngành chủ đạo, được nhiều ưu ái đầu

tư nên đã có nhiều sửa đổi cải cách trong công cuộc phát triển như: từ chỗ xây

bước hình thành các hợp tác xã kiểu mới, các trang trại; Có nhiều các hình thức

đưa ra cần có sự cẩn trọng tránh chồng chéo, không rõ ràng gây khó khăn trong

đến luật đất đai 2003 và mới đây là luật đất đai sửa đổi 2013 Đặc biệt, sau khi có

cho người sản xuất dẫn tới nội dung phương hướng quy hoạch sử dụng đất nông

2.1.5.2 Ngu ồn lực con người và kỹ thuật trong thực hiện quản lý nhà nước về đất nông nghiệp

đảm bảo, phân chia công việc chuyên môn rõ ràng để tránh được sai sót Ví dụ

đạc, thống kê, bản vẽ, giấy tờ liên quan thì mỗi công đoạn sẽ phải có người phụ

người phụ trách phải nắm bắt tốt về giá đất, định giá và các kỹ năng mềm kèm

đang được áp dụng rộng rãi trong công tác quản lý giúp con người giảm tải được khối lượng lớn công việc mà lại hiệu quả hơn trong quản lý Vì vậy, các

hưởng lớn đến công tác quản lý nhà nước về đất đai nói chung và đất nông

xuyên, định kỳ trong các cơ quan quản lý nhà nước Công việc này đỏi hỏi các

sau đo đạc, lập bản đồ hành chính và quản lý hồ sơ địa chính cần được thực hiện

Đất nông nghiệp được sử dụng vào mục đích nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi, cày cấy thí nghiệm về nông nghiệp) Sản xuất nông nghiệp là ngành

pháp áp dụng chỉ có thể hạn chế một phần các tác động có hại của của thiên nhiên đến quá trình sản xuất Việc sản xuất nông nghiệp không thể tách rời hoàn

hưởng không nhỏ đến sản xuất nông nghiệp Quản lý nhà nước về đất nông

Ngoài ra đất đai nói chung, đất nông nghiệp nói riêng có chế độ dinh dưỡng, thành phần cơ giới, địa hình, địa mạo …khác nhau, cây trồng, vật nuôi

tương thích Do vậy quản lý nhà nước về đất nông nông nghiệp phải lập quy

bước được phát triển theo tiến trình phát triển kinh tế xã hội Hiện tại đa số người

tác trên đất dôc, nạn chặt phá rừng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất một cách

xói mòn và môi trường sinh thái đầu nguồn cũng như cảnh quan thiên nhiên, cấu trúc đô thị (Nguyễn Ngọc Lưu, 2006)

nước về đất nông nghiệp

Đất nông nghiệp là một loại tài sản quý và không thể thay thế, vì vậy công

triển được thuận lợi Quá trình tổ chức thực hiện bao gồm: nhận định, đưa ra

điểm quản lý nhà nước về đất nông nghiệp là phải quan tâm đến lợi ích của người nông dân, dựa trên cơ sở kinh tế nông hộ nông trại là con đường cơ bản

năng đất nông nghiệp, lao động và vốn của chính họ Quản lý và sử dụng đất

cường áp dụng khoa học kỹ thuật mới vào sản xuất đảm bảo an toàn và an ninh lương thực Do đó, các chính sách đưa ra yêu cầu có tính chính xác cao,

2.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN

2.2.1 Kinh nghi ệm quản lý đất đai của một số nước trên thế giới

đất đô thị chuyên dùng chiếm 11,9% diện tích tự nhiên Là một quốc gia phát

được các quan hệ xã hội đa dạng và phức tạp nhất Luật đất đai của Mỹ quy định

định vai trò ngày càng lớn và có vị trí quyết định của Nhà nước trong quản lý đất đai Các quyền định đoạt của Nhà nước bao gồm: Quyền quyết định về quy

đất; quyền thu hồi đất thuộc sở hữu tư nhân để phục vụ các lợi ích công cộng trên

cơ sở đền bù công bằng cho người bị thu hồi Về bản chất quyền sở hữu tư nhân

đầu công cuộc công nghiệp hóa từ năm 1978, cùng với tốc độ tăng trưởng kinh tế

đáng quan tâm (Nguyễn Trọng Tuấn, 2010) Quản lý đất đai ở Trung Quốc có

M ột là, về quan hệ sở hữu đất đai, Trung Quốc tiến hành cải cách ruộng

đất, chia ruộng đất cho nông dân từ năm 1949, tuy nhiên, hình thức sở hữu tư

nước về đất đai đã được thiết lập ở Trung Quốc từ thập kỷ 50 của thế kỷ XX Năm 1978, Trung Quốc đã khôi phục kinh tế tư nhân, thừa nhận hộ nông dân là

được phép chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, thế chấp… tức là đã cho phép người sử dụng đất được quyền định đoạt về đất đai, Nhà nước chỉ khống chế

nước tại các thành phố và thị trấn”, ban hành năm 1990 quy định cụ thể điều kiện