Cơ sở lý luận và thực tiễn về nâng cao chất lượng nhân lực ở bộ phận một cửa liên thông
Cơ sở lý luận
2.1.1 Một số khái niệm có liên quan
2.1.1.1 Cơ chế một cửa, một cửa liên thông a Cơ chế một cửa: là cách thức giải quyết công việc của cá nhân, tổ chức thuộc trách nhiệm, thẩm quyền của một cơ quan hành chính nhà nước trong việc công khai, hướng dẫn thủ tục hành chính, tiếp nhận hồ sơ, giải quyết và trả kết quả được thực hiện tại một đầu mối là bộ phận tiếp nhận và trả kết quả của cơ quan hành chính nhà nước (Chính Phủ 2015) b Cơ chế một cửa liên thông: là cách thức giải quyết công việc của cá nhân, tổ chức thuộc trách nhiệm thẩm quyền của nhiều cơ quan hành chính nhà nước cùng cấp hoặc giữa các cơ quan hành chính nhà nước các cấp trong việc công khai, hướng dẫn thủ tục hành chính, tiếp nhận hồ sơ, giải quyết và trả kết quả được thực hiện tại một đầu mối là Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả của một cơ quan hành chính nhà nước (Chính Phủ 2015) c Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả
Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn thủ tục hành chính, tiếp nhận hồ sơ từ cá nhân và tổ chức, sau đó chuyển đến các cơ quan chuyên môn hoặc cấp có thẩm quyền để xử lý Đồng thời, bộ phận này cũng đảm nhận việc nhận và trả kết quả cho cá nhân và tổ chức theo quy định của Chính phủ năm 2015.
Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại sử dụng thiết bị điện tử và phần mềm để thực hiện các giao dịch hành chính giữa cá nhân, tổ chức và cơ quan nhà nước Bộ phận này công khai hướng dẫn, tiếp nhận hồ sơ và chuyển đến các cơ quan chuyên môn để giải quyết, đồng thời nhận và trả kết quả theo cơ chế một cửa và một cửa liên thông trong tất cả lĩnh vực thuộc thẩm quyền của cơ quan hành chính nhà nước (Chính phủ 2015).
Nhân lực là nguồn sức mạnh tiềm ẩn trong mỗi con người, đóng vai trò quan trọng trong hoạt động lao động Sức lực này không ngừng phát triển song song với sự trưởng thành của cơ thể, cho đến khi con người đủ khả năng tham gia vào quá trình lao động, thể hiện sức lao động của mình.
Nguồn nhân lực, hay nguồn lực con người, được hiểu qua hai khía cạnh chính Đầu tiên, nó là nguồn gốc phát sinh ra các nguồn lực, tồn tại trong bản thân mỗi con người và các nguồn lực khác Thứ hai, nguồn nhân lực còn được xem là tổng thể khả năng của từng cá nhân Trong bối cảnh phát triển, nguồn nhân lực đóng vai trò quan trọng, thể hiện khả năng sáng tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội, được đánh giá qua số lượng và chất lượng tại một thời điểm nhất định.
Khái niệm nguồn nhân lực đã trở nên phổ biến ở các quốc gia có nền kinh tế phát triển từ giữa thế kỷ XX, nhấn mạnh vai trò quan trọng của con người trong sự phát triển Nguồn nhân lực không chỉ bao gồm những người trong độ tuổi lao động có khả năng làm việc mà còn phản ánh chất lượng và tiềm năng rộng lớn hơn của lực lượng lao động.
Theo Liên Hiệp Quốc, nguồn nhân lực bao gồm trình độ, kiến thức và năng lực của con người, là yếu tố quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội Tại Việt Nam, Đảng và Nhà nước khẳng định con người là trung tâm của sự phát triển và bảo vệ Tổ quốc Trong bối cảnh công nghiệp hoá và hội nhập quốc tế, phát triển nhân lực được xem là một trong ba khâu đột phá trong chiến lược chuyển đổi mô hình phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời là nền tảng cho phát triển bền vững và nâng cao lợi thế cạnh tranh quốc gia.
Trong cuốn sách “Nguồn lực và động lực phát triển trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam”, tác giả Lê Du Phong (2006) định nghĩa nguồn lực con người là sự tổng hòa giữa năng lực xã hội của con người, bao gồm thể lực, trí lực và tâm lực, cùng với tính năng động của họ.
Nguồn nhân lực là một dạng đặc biệt của nguồn lực, bao gồm tổng thể lao động và các yếu tố quyết định sức mạnh của con người và cộng đồng xã hội Nó được xác định bởi số lượng, chất lượng và cơ cấu của con người, với các tiêu chí về thể lực, trí lực và tâm lực, tạo ra năng lực cần thiết để phát triển kinh tế - xã hội.
Theo Khoản 1, Điều 4 của Luật Cán bộ, công chức số 22/2008/QH12, cán bộ là công dân Việt Nam được bầu, phê chuẩn hoặc bổ nhiệm vào các chức vụ trong cơ quan của Đảng Cộng sản, Nhà nước và tổ chức chính trị - xã hội ở các cấp từ trung ương đến cấp huyện, và được hưởng lương từ ngân sách nhà nước.
Theo Điều 4, Khoản 2 của Luật Cán bộ, công chức số 22/2008/QH12, công chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng và bổ nhiệm vào các vị trí trong cơ quan của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở các cấp khác nhau Công chức làm việc trong các đơn vị thuộc Quân đội và Công an nhân dân, không bao gồm sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp, cũng được xếp vào nhóm này Họ làm việc trong biên chế, nhận lương từ ngân sách nhà nước, và đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo của đơn vị sự nghiệp công lập, lương được đảm bảo từ quỹ lương của đơn vị theo quy định pháp luật.
Theo Điều 2 của Luật Viên chức số 58/2010/QH12, viên chức được định nghĩa là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí công việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập Họ làm việc theo chế độ hợp đồng và nhận lương từ quỹ lương của đơn vị công lập, tuân thủ quy định pháp luật.
2.1.1.4 Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả một cửa, một cửa liên thông
* Cơ quan áp dụng cơ chế một cửa, cơ chế một cửa liên thông
Các cơ quan chuyên môn thuộc ủy ban nhân dân cấp tỉnh, huyện, quận, thị xã, và thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là cấp huyện) cùng với ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã) và các cơ quan Trung ương được tổ chức theo ngành dọc tại địa phương (gọi chung là các cơ quan theo ngành dọc) đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và điều hành các hoạt động tại địa phương.
* Phạm vi áp dụng cơ chế một cửa, một cửa liên thông
Cơ chế một cửa được áp dụng để giải quyết các thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền của các cơ quan được quy định tại Điều 4 của quy chế hoạt động, theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
Cơ chế một cửa liên thông được áp dụng để giải quyết các thủ tục hành chính trong các lĩnh vực như đầu tư, đất đai, đăng ký kinh doanh, cấp phép xây dựng, tư pháp, cùng với nhiều lĩnh vực khác thuộc thẩm quyền của các cơ quan hành chính nhà nước.
* Nguyên tắc thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông
Cơ sở thực tiễn về nâng cao chất lượng nhân lực ở bộ phận một cửa liên thông và bài học kinh nghiệm cho huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên
BỘ PHẬN MỘT CỬA LIÊN THÔNG VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO HUYỆN VĂN LÂM, TỈNH HƯNG YÊN
2.2.1 Kinh nghiệm nâng cao chất lượng nhân lực ở bộ phận một cửa liên thông của thành phố Bến tre, tỉnh Bến tre
Từ năm 2009, UBND tỉnh Bến Tre đã chọn thành phố Bến Tre làm đơn vị điểm thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông Thành phố đã đầu tư trang thiết bị hiện đại như điều hòa, máy lấy số tự động, và máy tính để phục vụ người dân tra cứu thủ tục hành chính Tất cả các thao tác công việc được thực hiện qua máy tính, cho phép người dân kiểm tra tiến độ giải quyết thủ tục Tại bộ phận tiếp nhận và trả kết quả, thành phố đã giải quyết tất cả các thủ tục hành chính liên quan đến người dân và doanh nghiệp, bao gồm tư pháp, tài nguyên môi trường, đầu tư và xây dựng Để nâng cao hiệu quả công tác này, UBND thành phố đã công khai quy trình giải quyết thủ tục hành chính đầy đủ và kịp thời trên trang thông tin điện tử của thành phố.
Các cơ quan chuyên môn đã xây dựng và công bố quy trình giải quyết thủ tục hành chính, áp dụng hệ thống quản lý chất lượng TCVN ISO 9001:2008 Điều này giúp xác định rõ trách nhiệm và nghĩa vụ của từng cơ quan Khi xảy ra trễ hạn, các cơ quan có trách nhiệm xin lỗi người dân.
Để nâng cao chất lượng phục vụ tại bộ phận tiếp nhận và trả kết quả, cần bố trí nhân viên có kỹ năng, nghiệp vụ và tinh thần trách nhiệm cao Đồng thời, thường xuyên tổ chức các lớp đào tạo, bồi dưỡng và tập huấn nhằm cải thiện kiến thức, kỹ năng giao tiếp, xử lý tình huống và sử dụng công nghệ thông tin Điều này sẽ giúp cán bộ công chức thành thạo hơn trong việc sử dụng máy tính và phần mềm trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính, đồng thời nâng cao khả năng ứng xử với người dân một cách chuẩn mực hơn.
Cải thiện thái độ phục vụ của cán bộ công chức tại bộ phận tiếp nhận và trả kết quả là cần thiết, nhằm xây dựng phong thái làm việc lịch sự, niềm nở và vui vẻ khi tiếp xúc với người dân Đồng thời, cán bộ cần chủ động tiếp thu ý kiến đóng góp để hoàn thiện bản thân và vận dụng quy trình mời, từ đó nâng cao hiệu quả giải quyết công việc.
Tổ chức khảo sát và đánh giá chỉ số hài lòng của người dân để nâng cao chất lượng phục vụ Cần hướng dẫn hồ sơ một cách rõ ràng và không quá một lần, đồng thời xây dựng kế hoạch giải quyết hồ sơ trễ hạn kịp thời.
Tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu và kỷ cương, kỷ luật trong cơ quan hành chính nhà nước là rất cần thiết Việc xây dựng phong cách làm việc chuyên nghiệp sẽ giúp nâng cao ý thức trách nhiệm của cán bộ, công chức, từ đó cải thiện hiệu quả hoạt động của các cơ quan nhà nước.
2.2.2 Kinh nghiệm tại huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương
Cải cách thủ tục hành chính thông qua cơ chế một cửa liên thông đã giúp giảm thiểu việc đi lại của người dân và doanh nghiệp Tại huyện Thanh Miện, việc áp dụng cơ chế "một cửa" theo hướng hiện đại đã nâng cao chất lượng phục vụ và hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính cho công dân.
Bộ phận một cửa liên thông của huyện đã cải cách thủ tục hành chính nhằm nâng cao tính pháp lý, hiệu quả, minh bạch và công bằng trong giải quyết công việc Những rườm rà và chồng chéo đã được loại bỏ, giảm thiểu nguy cơ tham nhũng và tạo thuận lợi cho người dân Kết quả ban đầu cho thấy cơ chế một cửa liên thông đã giúp giảm số lần đi lại của người dân và doanh nghiệp, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, đồng thời tăng tỷ lệ hồ sơ được xử lý đúng hạn Huyện cũng đã đầu tư vào trang thiết bị đồng bộ và ứng dụng công nghệ thông tin để cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư và tổ chức trong các lĩnh vực như cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh và quyền sử dụng đất.
Hiện nay, bộ phận 1 cửa liên thông của huyện đã áp dụng hệ thống xếp hàng tự động, tra cứu thông tin và camera giám sát để nâng cao hiệu quả quản lý Những nỗ lực cải cách thủ tục hành chính tại đây đã giúp giảm bớt phiền hà cho người dân, đồng thời hướng tới việc nâng cao sự hài lòng của công dân trong quá trình giải quyết các thủ tục hành chính.
Thời gian qua, cơ chế "một cửa" hiện đại đã nâng cao chất lượng phục vụ và giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) cho công dân, giảm tình trạng chậm trễ với phiếu hẹn cụ thể Nhiều TTHC đã được rút ngắn thời gian giải quyết, giảm phiền hà cho công dân UBND huyện Thanh Miện yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để cải thiện sự phối hợp giữa các cơ quan hành chính và tăng cường giám sát nhằm hạn chế tiêu cực Để đạt được kết quả này, huyện đã chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức tại bộ phận "một cửa" liên thông, thông qua việc bố trí nhân sự dựa trên khả năng và năng lực, cùng với các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên.
2.2.3 Bài học kinh nghiệm rút ra cho việc nâng cao chất lượng nhân lực ở bộ phận một cửa tại huyện Văn Lâm
Để nâng cao chất lượng nhân lực, cần thực hiện giải pháp đồng bộ trong quản lý và đánh giá cán bộ, người lao động Đồng thời, cải cách tiền lương và thiết lập các cơ chế khuyến khích hợp lý sẽ góp phần thúc đẩy động lực làm việc và đào tạo nhân viên.
Chuẩn hóa các chức danh công chức đặc biệt là công chưc làm việc tại bộ phận tiếp nhận và trả kết quả liên thông
Rà soát và sắp xếp biên chế công chức phù hợp với nhiệm vụ, giảm biên chế và cho nghỉ chờ chế độ đối với những người không đáp ứng yêu cầu Ưu tiên tuyển chọn công chức có trình độ Đại học tại các xã, đồng thời kiên quyết chấn chỉnh và đấu tranh chống tiêu cực trong thi hành công vụ Bảo đảm đủ số lượng và chất lượng công chức theo yêu cầu nhiệm vụ, tập trung bố trí công chức có trình độ cao cho vai trò phụ trách lĩnh vực tại bộ phận một cửa liên thông.
Để nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng thực hiện nhiệm vụ, cần tăng cường công tác đào tạo và tập huấn cho cán bộ, công chức, viên chức Việc xây dựng và tập hợp đội ngũ có trình độ cao, trách nhiệm và nhiệt huyết là rất quan trọng, đồng thời cần chú trọng đến kỹ năng giao tiếp và thái độ phục vụ Đầu tư vào trang thiết bị cho công tác cải cách hành chính tại bộ phận một cửa liên thông cũng là một yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả làm việc.
