(SKKN CHẤT 2020) một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen với văn học cho trẻ 5 6 tuổi

Bởi văn học mở rộng tầm nhận thức cho trẻ về cuộc sóng xa bằng những câu chuyện cổ, về thế giới thiên nhiên cỏ cây hoa lá, những con vật gần gũi quen thuộc về các hiện tợng tự nhiên, về

A/ Đặt vấn đề

I- Lý do chọn đề tài:

Muốn duy trì và phát triển sự sống, con ngời phải lao động, trong quá trình lao động sản xuất con ngời nảy sinh nhu cầu đoàn kết để tạo

ra sức mạnh, nhu cầu đúc rút kinh nghiệm để truyền cho thế hệ sau Xuất phát từ đó văn học đã ra đời và phát triển gắn liên với ự đi lên của cuọc sống xã hội con ngời, vì thế văn học rất cần thiết đối với con ngời

ở lứa tuổi Mầm non Cái tuổi mà kiến thức của trẻ còn rất ít oỉ, sơ

đẳng, tuổi ít đợc trải nghiệm trong cuộc sống, vốn kinh nghiệm sống của trẻ còn hạn chế, tuổi những rung cảm, cảm xúc của trẻ trớc cái đại còn ít, còn phụ thuộc vào ngời lớn Nh vậy văn học lại càng cần thiết hơn với trẻ Bởi văn học mở rộng tầm nhận thức cho trẻ về cuộc sóng xa bằng những câu chuyện cổ, về thế giới thiên nhiên cỏ cây hoa lá, những con vật gần gũi quen thuộc về các hiện tợng tự nhiên, về cuộc sống con ngời trong mối quan hệ xã hội, quan hệ giữa ngời với ngời, cách sống, cách ứng xử Qua các tác phẩm văn học giáo dục đạo đức cho trẻ tình yên thiên nhiên, đất nớc tình yêu quê hơng, giáo dục trẻ thói quen hành vi văn mình Qua tác phẩm văn học còn bồi dỡng cho trẻ năng khiếu thẩm mĩ và phát triển ngôn ngữ cho

trẻ bằng các hình tợng văn học đã đa cái đẹp đến với trẻ đợc làm quen với ngôn ngữ nghệ thuật chính xác, gợi cảm và giúp trẻ diễn đạt đợc mạch lạc, văn học đáp ứng đợc đời sống tinh thần, nhu cầu hiểu biết về tự nhiên xã hội, về con ngời của trẻ

Song trong thực tế ở các vùng nông thôn còn rất nhiều khó khăn vì

điều kiện trẻ ít đợc dành thời gian để nghe ngời lớn kẻ chuyện hoặc có quan tâm nhng cha đầy đủ, cha đúng Bởi thế còn nhiều cháu cảm thụ tác phẩm văn học một cách hời hợt, trẻ biết qua loa về cốt chuyện, về nhân vật, ít cháu kể lại đợc chuyện hoặc kể cha hay, đọc thơ cha diễn cảm, nhiều trẻ ít hứng thú tham gia đóng kịch thậm chí cho giao tiếp nói năng cha rõ ràng, mạch lạc Để thay đổi đợc điều đó, để thực sự trẻ thích nghe chuyện, hiểu đợc chuyện và kể lại đợc chuyện ,đọc diễn

ảm thờ, thích tham gia đóng kịch, có khi trẻ sáng tác bài thơ câu chuyện

là cả một nghệ thuật của ngời giáo viên mầm non, đòi hỏi ngời giáo viên phải tìm tòi sáng tạo và rèn luyện bản thân để có những giờ làm quen với văn học cho trẻ 5 - 6 tuổi đạt hiệu quả, mà chỉ có ở trờng trẻ mới đợc làm quen một cách đầy đủ nhất, chính vì lẽ đó tôi đã quan tâm trăn trở và tìm tòi "Một số biện pháp nâng cao chất lợng làm quen với văn học cho trẻ

5 - 6 tuổi" và tôi đã chọn đề tài này

1 Thuận lợi:

Trờng Mầm non Nga Thuỷ là một vùng đồng cói, đợc sự quan tâm của Đảng uỷ, UBND xã Nga Thuỷ và cá Ban ngành, đoàn thể, phụ huynh học sinh cùng với sự nỗ lực của Ban giám hiệu, giáo viên trong nhà trờng trong nhiều năm qua trờng đều đạt trờng tiên tiến cấp huyện

2 Khó khăn:

Trờng đang còn đóng ở 3 khu lẻ, cơ sở vật chất trang thiết bị phục

vụ cho hoạt động văn học còn thiết, các bậc phụ huynh ủng hộ nhng cha

đồng đều Để kết quả cao hơn nữa tôi vẫn băn khoăn trăn trở làm thế nào để đáp ứng với nhiệm vụ năm học mà nhà trờng đề ra Làm thế nào

để gây hứng thú cho trẻ lớp 5 - 6 tuổi khi làm quen với văn học

3 Kết quả của thực trạng:

Kết quả khảo sát Ban đầu môn làm quen với văn học

Trẻ có kỹ năng kể lại chuyện

ND

SL

28

6

- Trong giờ học khi kể chuyện lần 1 trẻ còn chú ý lắng nghe, đến

kể chuyện làm 2 là trẻ không còn tập trung nữa, trẻ lại thích nghe cô kể chuyện khác, chuyện mới mặc dù cha hiểu kỹ hết nội dung câu chuyện,

có khi còn cha nhớ chuyện mà cô giáo đã kể Lúc cô giáo kể chuyện có nhiều trẻ còn ngắp ngắn ngáp dài ngồi ngả ngồi nghiêng

- Khi đàm thoại với trẻ về các nhân vật tính cách của các nhân vật và nội dung câu chuyện thì trẻ lúng túng không trả lời đợc còn cháu trả lời cha

đủ câu đủ ý thầy cô giáo hỏi, nhiều cháu ngại trả lời và dần dần trẻ không thích cô giáo kể chuyện nữa vì trẻ sợ bị cô giáo hỏi không trả lời đợc

- Đồ dùng phục vụ cho môn văn học chỉ có một cuốn tranh chuyện

và 1 cuốn tranh minh hoạ thơ xem đi xem lại trẻ rất nhàm chán, các giờ khác trẻ cũng không tập trung chỉ trồng mau ra chơi để đợc chơi đấm đá rồi tự xng "Ta là siêu nhân trắng đây", rồi các nhân vật trong phim dành cho ngời lớn, trong các chơng trình ti vi trẻ rất thích bình luận và kể lại phim vanh vách, điều này rất ảnh hởng đến sự phát triển nhân cách của trẻ

Tâm hôn của trẻ khô khan, trẻ chỉ thích chơi các trò chơi nghịch ngợm, các trò chơi điện tử, thích hát những bài hát xuyên tạc, nói những lời

có ý nghĩa trái ngời với các loài thoại của

các nhân vật trong chuyện, trẻ thiếu đi lòng nhân ái bao dung, khi bạn ngã đau thì trẻ lại cời không giúp bạn đứng dậy, có bà cụ chống gậy đi qua trẻ chạy theo diễu cợt làm các động tác theo bà cụ rồi cời Trẻ ít có sự cảm thông chia sẻ với bạn bè, với cô giáo trẻ thờ ơ trớc cái đẹp, ít chú ý đến

sự thay đổi của các hiện t-ợng sự vật xung quan mình

- Trớc thực trạng đó tôi đã tiến hành sử dụng những biện pháp nh sau:

1- Rèn luyện thói quen nề nếp học tập cho trẻ

2- Một số thủ thuật cho trẻ làm quen với văn học 3-

Làm đồ dùng dạy học

4- Công tác phối kết hợp với gia đình

B- Giải quyết vấn đề.

Một số biện pháp - nâng cao chất lợng làm quen với

văn học cho trẻ.

1 Rèn luyện thói quen nề nếp học tập cho trẻ.

- Tôi chia lớp làm 3 tổ (Hoa Hồng, Hoa Cúc, Hoa Sen), mỗi tổ có 1 bạn làm tổ trởng để quản các bạn trong tổ, vào buổi sáng điểm danh sách lớp, tổ trởng sẽ lên báo cáo những bạn vắng của tổ mình, kết thúc giừo học các bạn tổ trởng giúp cô giáo thu sách vở, đồ dùng học tập Giờ ra chơi các bạn tổ trởng hớng dẫn các bạn chơi và quản lý các bạn trong tổ của mình

- Trong các tổ bằng sự động viên khéo léo, sắp xếp các cháu bạo dạn ngồi với cháu cha bạo dạn, những cháu học yếu với những cháu học khá

để học tập lẫu nhau

- Trong lớp tôi chú ý rèn lễ giáo cho trẻ các t thế ngồi học, tác phong khi trả lời khi hỏi, chú ý rèn cho trẻ biết tha, gửi lễ phép

- Vào mỗi sáng thứ 2 đầu tuần cô giáo giúp lớp trởng nhắc loại tiêu chuẩn bé ngoan, để trong tuần các tổ thi đua với nhau, cuối tuần tổ nào

đợc nhiều phiếu bé ngoan nhất đợc các thởng 1 lá cờ đỏ, cuối tuần nêu gơng các cá nhân xuất sắc để các bạn khác và các tổ khác noi theo

Qua nhiều lần nh vậy, phát huy vai trò của ngời lớp trởng, tổ trởng Cô giáo đỡ vật vả đi nhiều lần, giờ học, giờ chơi trẻ rất

nề nếp Biện pháp nêu gơng và thởng cá nhân, cho tập thể để 6

khơi dậy sự thi đua giữa các trẻ và các tổ là rất tốt, nh vậy lớp học có nề nếp học tập tốt

2 Một số thủ thuật cho trẻ làm quen với văn học.

a) Rèn luyện phơng pháp đọc kể diễn cảm cho giáo viên.

- Trong văn học giọng đọc, lời kể của cô là phơng tiện quan trọng nhất không thể thiếu đợc khi cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học Song trong thực tế phần lớn giáo viên rất thờng hay chủ quan tởng mình đã thuộc chuyện rồi thế nào cũng kể hay nên có nhiều tiết học kh lên lớp cô giáo kể chuyện rời rạc, buồn trẻ không hứng thú nghe

Để rèn luyện đọc, kể diễn cảm trớc tiên cô giáo phải thuộc chuyện, phân biệt rõ tính cách nhân vật đó là thiện hay ác, là phi nghĩa hay chính nghĩa để thể hiện giọng cho phù hợp, phần nào là lời dẫn chuyện, thì kể, lời dẫn chuyển phải rõ ràng, chậm rãi du dơng để cho trẻ tởng tợng cảnh vật, về không gian… về thời gian và địa điểm, phải lu

ý nhấn mạnh một chút để trẻ nhớ giữa lời kể kết hợp với ảnh mắt cử chỉ,

điệu bộ sao cho phù hợp và thuần thục sau đó phải luyện tập 2 đến 3 lần tr-ớc khi kể cho trẻ nghe

Giáo viên phải thực hiện nghiêm túc việc luyện tập này thì

phơngpháp đọc kể diễn cảm mới đạt đợc kết quả cao

b) Dạy trẻ kể chuyện và đóng kịch.

* Dạy trẻ kể lại chuyện trong chơng trình cải cách ở tiết 1, 2 cô cho trẻ làm quen qua lời kể, qua lời kể kết hợp với tranh với sa bàn Đến tiết 3 cô

kể kết hợp với sa bàn

Khi dạy trẻ kể chuyện cô kể đến lời thoại thì cô cho trẻ kể, cứ nh vậy 2 đến 3 lần sau đó lại đổi, cô gợi ý hớng dẫn học trẻ kể, bạn lớp trởng lại kể lời thoại (lúc này cô nên cho cả lớp cùng kể để trẻ khỏi xấu hổ) cô tập dần khi nào trẻ tự nhiên hơn, bạo dạn hơn mới cho từng cá nhân trẻ kể

Khi đã thuộc chuyện phân cho trẻ mỗi tổ kể 1 đoạn, sau đó cô cho

3 cá nhân xuất sắc nhất lên kể 3 đoạn khác nhau rồi đến 3 cháu còn nhút nhát nhất lên kể từng đoạn, cố sự gợi ý của cô giáo Cuối cùng cho 1

đến 2 trẻ xuất sắc nhất lên kể trọn vẹn câu chuyện

Ngoài giờ học phải tạo cơ hội cho trẻ nói chuyện, chú ý lắng nghe trẻ

kể chuyện nói chuyện một cách say sa để khuyến khích động viên trẻ, tạo môi trờng kể chuyện cho trẻ Cô gợi ý về vấn đề gì đó, hỏi trẻ để trẻ trả lời, tổ chức thi kể chuyện trong lớp Việc dạy trẻ kể chuyện là một quá trình lâu dài đòi hỏi giáo viên phải kiên trì chịu khó hớng dẫn trẻ, phải khéo léo động viên khuyến khích trẻ, khen trẻ và có thể thởng cho cháu nào xuất sắc, tập mọi lúc mọi nơi cho những trẻ còn yếu, để

giúp trẻ bạô dạn tự tin và đạt hiệu quả cao giữa các trẻ đồng đều hơn.

* Đóng kịch:

Trong chơng trình lớp mẫu giáo lớn có tác phẩm văn học chỉ đọc, kể cho trẻ nghe, có tác phẩm yêu cầu trẻ học thuộc kể lại chuyện, đọc thuộc thơ có tác phẩm lại yêu cầu trẻ đóng kịch Để trẻ đóng kịch đợc trớc hết cô phải biên soạn kịch bản sao cho ngắn gọn và dễ hiểu, phân vai các nhân vật trong chuyện sau lời dẫn chuyện lời thoại của nhân vật

Sau đó cô đàm thoại với trẻ về từng nhân vật, cho trẻ đọc thuộc các lời thoại của nhân vật, với việc dạy đóng kịch này cô không nên cho cả lớp học kịch bản mà cô nên chọn một số trẻ t-ơng ứng với số nhân vật trong kịch bản rồi cho số trẻ đó học kịch bản mọi lúc mọi nơi thông qua việc cô trò chuyện với trẻ, cô dạy trẻ, sau đó cô tập cho trẻ khi đã thuộc và diễn thành thao cô phải chuẩn bị chu đáo phông màu, sân khấu, trang phục cho trẻ và cho các cháu diễn cho cả lớp xem sau 2 - 3 lần cô mời các bạn khác lên đóng kịch cùng với một bạn đã diễn thành thạo, rồi đến một bạn diễn thành thạo của vai khác lên thay và diễn cùng với một bạn mới diễn

Với việc tập cho trẻ đóng kịch cô phải nắm bắt đợc cháu nà có năng khiếu bạo dạn tự tin để bồi dỡng, cháu nào cha bạo dạn

thì cô phải quan tâm khích lệ để trẻ tham gia diễn tốt hơn , để trẻ phát triển đồng đều

c, Hoạt động trớc khi cho trẻ làm quen với văn học:

Bằng các biện pháp cô cùng trẻ đàm thoại về các con vật, đồ vật, hoa quả là hình tợng của nhân vật trong chuyện hoặc cho trẻ xé dán, cắt dán, ghép hình, tô màu hoặc chơi với các đồ vạt trớc khi cho trẻ làm quen với tác phẩm có nhân vật đó

Ví dụ: Với đề tài chuyện kể " Quả bầu tiên " sẽ kể vào sáng mai thì chiều nay cô cho trẻ đàm thoại về tên gọi , hình dán, màu sắc, ích lợi, cách sinh trởng của cây bầu Cô đặt ra câu hỏi rồi gợi ý để trẻ trả lời, để nhiều trẻ đợc tham gia trả lời sau đó co khái quát lại ý kiến của trẻ, bổ sung thêm vào ý kiến của trẻ

Để kích thích tính tò mò, sự tập trung trí tởng tợng của trẻ cô nói" Quả bầu này rất yêu quý và sẽ thởng cho những ai chăm chỉ, siêng năng, biết yêu thơng giúp đỡ moi ngời và con vật đấy, Quả bầu lai rất ghét và trừng phạt ngời nào mà lời biếng lại tham lam độc ác nữa đấy" Quả bầu làm sao lại làm đợc nh thế nhỉ? Kỳ lạ thật, các cháu về suy nghĩ xem hay hỏi ông bà, bố mẹ xem có đúng không nhé

Sau đó cô giáo cùng trẻ trồng hạt bầu xem có ra hoa kết quả không,

có thởng cho cô cháu mình không Sáng hôm sau cô hỏi

ý kiến suy nghĩ của trẻ rồi dẫn dắt trẻ luôn vào câu chuyện Cứ nh vậy tuỳ thuộc vào từng tác phẩm vào nội dung yêu

cầu để giáo viên lựa chọn các phơngpháp, biện pháp, trò chơi phù hợp giúp trẻ chú ý tập trung t tởng về một vấn đề, kích thích tính tò mò ham hiểu biết của trẻ vào nội dung tác phẩm để trẻ hứng thú nghe chuyện

d Tổ chức trò chơi sau khi cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học:

Sau mỗi một tác phẩm cho trẻ làm quen tôi lựa chọn co trẻ một trò

chơi phù hợp giúp trẻ ôn lại, nhớ lại nhân vật chính của câu chuyện

Ví dụ nh câu chuyện " Chàng Rùa"

* Kết thức tiết học tôi cho trẻ chơi trò chơi " Chàng Rùa " Chuẩn bị :

mũ con rùa cho trẻ có thể học thuộc câu thơ

Đội nhà đi chơi

Đến khi tối trời

úp nhà đi ngủ"

Luật chơi: Cả lớp cùng chơi trẻ đội mũ và đứng dậy Khi cô nói " Rùa

ở dới nớc" trẻ nói " Rùa bơi, rùa bơi " đồng thời hai cánh tay đa lên đa xuống, tay trái nâng lên thì tay phải hạ xuống

Khi cô giáo nói" Rùa lên bờ " trẻ đọc thơ " Rì ra … đi ngủ "

Kết hợp tay đa ra phía trớc khi kết thúc câu thơ trẻ ngồi xuống gục dầu xuống ôm gối Cô giáo " con gì đấy" trẻ trả lời " con rùa" 2 tay vung lên và

đứng dậy Trò chơi tiếp tục 2 đến 3 lần rồi cho trẻ ra ngoài chơi tự do

Qua nhiều lần chơi trò chơi trẻ rất thích và nhớ đợc nội dung câu chuyện, kết thúc giờ học sôi nổi, vui vẻ, thoải mái, giúp trẻ hứng thú học môn làm quen với văn học

3 Làm đồ dùng dạy học:

a, Tranh chuyện vẽ theo không gian 3 chiều:

Mục đích: gây hứng thú học cho trẻ tránh nhàm chán khi trẻ đã xem

nhiều tranh chuyện khác

Chuẩn bị: Bìa cứng, keo, màu nớc, ghim dập

Cách làm: Bìa cứng rộng 80 x 45, gấp đôi chiều 80 giống nh gấp quyển vở, vẽ tô màu cảnh lên toàn bộ mặt trang 2 và trang 3, trang 4 và trang 5 Còn các nhân vật vẽ tô màu, cắt rời rồi lấy ghim dập lên cảnh, trẻ nhìn ở 3 góc đều thấy hình nhân vật, khi sử dụng trẻ rất thích và hứng thú học

b, Sa bàn kể chuyện:

Mục đích: Gây sự hứng thú học cho trẻ, giúp trẻ nhớ chuyện và hiểu nội dung câu chuyện

Chuẩn bị: Bảng phọc, bìa cứng, giấy màu, keo , gỗ mềm

Cách làm:

+ Bảng phọc rộng 60 x 50 cm, xung quanh đóng khung

+ Các nhân vật vẽ, tô màu cắt rời gắn que phía dới để di chuyển

và thay đổi nhân vật theo trình tự câu chuyện

c, Sân khấu để kể chuyện bằng con rối để đóng kịch:

Sân khấu để kể chuyện bằng con rối:

- Mục đích: Dùng cho loại đề tài văn học yêu cầu trẻ đóng kịch, giúp trẻ dễ hiểu, dễ nhớ câu chuyện giúp trẻ thích đóng kịch và dễ nhập vai

- Chuẩn bị: Khung gỗ, vải, mùn ca, giấy màu, màu vẽ, keo, kim chỉ, mẫu con rối

- Cách làm: Khung gỗ cao 1,2m , rộng 1m chiều sâu 50 m (chiều sâu sân khấu chỉ lát ván 25 cm ở phía trớc để trang trí cảnh tuỳ theo nội dung câu chuyện)

- Con rối: Đầu con rối khâu bằng vải nhồi mùn ca, thêu mắt, mũi, râu lấy lõi chỉ làm cổ, thân thỏ may 2 tay để thò ngón cái và ngòn giữa, ngón trỏ thò vào cổ để điều khiển con rối,

phía dới là váy để trùm kín cánh tay Con rối có thể làm bằng thép uốn hinh con vật nhồi bện rơm

- Khi sử dụng cô ngồi lấp ở phía sau sân khấu thò hai tay ra sân khấu biểu diễn rối cô vừa kể, vừa diễn rất hấp dẫn trẻ (trẻ không thấy cô giáo chỉ thấy rối diễn kịch ) trẻ rất thích học

4 Công tác phối kết hợp với gia đình :

việc cho trẻ làm quen vơi văn học sẽ có hiệu quả hơn nếu cô giáo kết hợp với phụ huynh

Qua các tiết học cô giáo phải biết đợc khả năng của trẻ để trao đổ với phụ huynh cần bồi dỡng cho cháu để cháu phát huy khả năng, cần tạo

điều kiện, tạo cơ hội cho trẻ, luyện tập cho trẻ để trẻ có thể theo kịp các bạn, các biện pháp trao đổi với phụ huynh mà tôi đã áp dụng nh sau:

Thông qua các buổi họp phụ huynh, các giờ đón trẻ, trả trẻ và đến gia đình trẻ, tôi trao đổi với phụ huynh về khả nằng của cháu, nếu cháu nào có khả năng khiếu tôi trao đổi với phụ huynh về nhà khuyến khích

động viên trẻ kể chuyện đọc thơ, đóng kịch

Khi trả trẻ tôi thờng nói hôm nay cháu Quỳnh kể chuyện rất giỏi đợc cô và các bạn khen đấy, tối nay về Quỳnh kể lại cho cả nhà nghe nhé Sáng mai khi đón trẻ cô hỏi trẻ hôm qua Quỳnh có kể chuyện cho cả nhà nghe không? Cô hỏi mẹ có đúng không