Hoạt động tạo hình là một hoạt động mang tính nghệ thuật, tạo điều kiệncho trẻ phát triển năng khiếu của mình và hình thành cho trẻ kỹ năng cảm thụcái đẹp trong nghệ thuật, mỹ thuật.. Mộ
Trang 1BÁO CÁO KẾT QUẢ
NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 Lời giới thiệu
Hoạt động tạo hình có một vị trí vô cùng quan trọng trong toàn bộ hệthống các hoạt động của trẻ ở lứa tuổi mầm non và được coi là một trong nhữngcon đường cơ bản để tiến hành giáo dục thẩm mĩ, giáo dục toàn diện cho thế hệtrẻ ngay từ những năm đầu cuộc sống
Hoạt động tạo hình trong trường mầm non gồm(vẽ, nặn, xé dán, chắpghép mảng màu, tô màu ) trong đó một dạng hoạt động mang tính tạo hình đặctrưng nhất và xuất hiện sớm nhất đó chính là hoạt động vẽ Đây là một trongnhững hoạt động hấp dẫn nhất đối với trẻ mẫu giáo, hoạt động vẽ giúp trẻ tìmhiểu, khám phá và thể hiện một cách sinh động thế giới xung quanh qua sảnphẩm vẽ và gây cho trẻ những xúc cảm, tình cảm tích cực Thông qua hoạt động
vẽ giúp trẻ mở rộng hiểu biết về thế giới xung quanh, phát triển khả năng trigiác, hình thành ở trẻ khả năng tư duy, tưởng tượng, phát triển xúc cảm - tìnhcảm - nhân cách - trí tuệ - sự khéo léo, sự sáng tạo tính kiên trì Hoạt động tạohình cũng chính là một môi trường, một phương tiện để hình thành ở trẻ những
cơ sở ban đầu của hoạt động học tập trong trường phổ thông Đặc biệt là pháttriển thẩm mỹ - nghệ thuật, tính sáng tạo phản ánh thế giới xung quanh một cáchtích cực, biết yêu quý và trân trọng cái đẹp (tình yêu con người, yêu thiên nhiên,con vật, cỏ cây, hoa lá…)
Hoạt động tạo hình là một hoạt động mang tính nghệ thuật, tạo điều kiệncho trẻ phát triển năng khiếu của mình và hình thành cho trẻ kỹ năng cảm thụcái đẹp trong nghệ thuật, mỹ thuật
Hiệu quả của việc nâng cao kĩ năng trong hoạt động tạo hình và cụ thể là
kĩ năng vẽ cho trẻ không chỉ phụ thuộc vào việc xây dựng hệ thống bài dạy màcòn phụ thuộc vào phương pháp, biện pháp tổ chức các hoạt động tạo hình chotrẻ ở trường mầm non
Trang 2Việc nâng cao kĩ năng vẽ cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi là những hoạt độngđóng vai trò quan trọng trong tiến trình giáo dục của lứa tuổi này Nó đòi hỏichúng ta phải tiến hành thường xuyên, liên tục trong quá trình giáo dục.
Thực tế ở trường mầm non hiện nay, việc rèn luyện kĩ năng tạo hình và cụthể là kĩ năng vẽ cho trẻ chưa thực sự được quan tâm bởi quan niệm trẻ còn quánhỏ Cơ sở vật chất đầu tư cho chuyên đề còn thiếu; môi trường cho trẻ rènluyên kĩ năng vẽ còn nghèo nàn Bên cạnh đó các bậc phụ huynh chưa chú trọngđến việc học của con em mình, chưa biết được tầm quan trọng của việc rènluyện kĩ năng vẽ đối với sự phát triển của trẻ, đặc biệt là phát triển thẩm mỹ củatrẻ như thế nào Đối với trẻ 4-5 tuổi trẻ có khả năng phân biệt và điều chỉnhđường nét để vẽ Trẻ bắt đầu tập sử dụng “màu bắt chước” nghĩa là vẽ màutương ứng với màu của mọi vật trong hiện thực Nhưng chưa có khả năng tạonên các đường nét với tính chất khác nhau Kĩ năng vẽ còn rất hạn chế, trẻ vẽcòn chưa biết phối hợp các nét vẽ đơn giản lại với nhau, trình bày bố cục tranhcòn chưa tốt, nét vẽ còn rời rạc (VD: Trẻ vẽ 1 bó hoa mà có 1 bông to bằng gần
cả trang giấy, các bông còn lại thì rất nhỏ, bông hoa trẻ vẽ nhiều khi nhụy hoa tohơn cánh hoa ) Một số giáo viên trẻ mới vào nghề dạy trẻ 4-5 tuổi chưa thực sựnhiệt tình trong việc tổ chức các hoạt động chung và còn lúng túng khi sử dụngcác biện pháp hướng dẫn trẻ vẽ, một số giáo viên khiếu thẩm mỹ và khả năngcảm nhận nghệ thuật còn hạn chế về nét vẽ và cách phối hợp màu sắc, hình ảnh,sắp xếp bố cục tranh minh họa, chưa bộc lộ cảm xúc hấp dẫn cuốn hút trẻ.Phương pháp lồng ghép tích hợp chưa linh hoạt sáng tạo, kết quả trên trẻ chưacao Trẻ chưa thực sự say mê, hào hứng Sử dụng đồ dùng dạy học chưa có khoahọc, dẫn đến trong giờ học trẻ ít tập trung chú ý và vì thế mà hiệu quả trên tiếthọc chưa cao
Xuất phát từ sự cần thiết và thực tiễn, với khả năng và hứng thú của mình
tôi lựa chon đê tai: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy vẽ cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi thông qua hoạt động tạo hình trong trường mầm non huyện Tam Dương”
2 Tên sáng kiến
Trang 3“Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy vẽ cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi
thông qua hoạt động tạo hình trong trường mầm non huyện Tam Dương”
3 Tác giả sáng kiến
- Ho va tên : Nguyễn Thi Thu Hằng
- Đia chi tac gia sang kiên: Trương mâm non Đao Tu - Tam Dương - Vinh Phuc
- Đia chi email : SĐT: 0979053532 – Email kunlula @gmail.com
4. Chủ đầu tư tạo ra sá́ng kiế́n: Nguyễn Thi Thu Hằng
5. Lĩnh vực á́p dụng sá́ng kiế́n: Linh vưc phat triên thẩm mỹ
6. Ngày sá́ng kiế́n được á́p dụng lần đầu: Tư 1/2/2018 – 1/2/2019
7 Mô tả bản chất cua sáng kiến
7.1 Về nôi dung của sang kiến
7.1.1 Vai trò của hoạt động tạo hình- hoạt động vẽ đôi với sự phat triển toàn diên của tre
Đối với việc giáo dục phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ em, hoạtđộng tạo hình có một vị trí quan trọng
Hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động hấp dẫn nhất đối với trẻmẫu giáo, nó giúp trẻ tìm hiểu, khám phá và thể hiện một cách sinh động những
gì chúng nhìn thấy trong thế giới xung quanh, những gì làm trẻ rung động mạnh
mẽ và gây cho chúng những xúc cảm, tình cảm tích cực
Hoạt động tạo hình là một hoạt động có đầy đủ điều kiện để đảm bảo sựtác động đồng bộ lên mọi mặt phát triển của trẻ em về đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ,thể chất và hình thành các phẩm chất, kỹ năng ban đầu của con người như mộtthành viên trong xã hội biết lao động tích cực sáng tạo
Trong hoạt động tạo hình trẻ có nhiều cơ hội tìm hiểu, nghiên cứu các đốitượng miêu tả để có được hiểu biết, sự hình dung về các đối tượng đó, từ đó xâydựng các biểu tượng, hình tượng Bởi vậy, có thể khẳng định rằng hoạt động tạohình là một trong những phương tiện tích cực để phát triển ở trẻ các khả nănghoạt động trí tuệ như: Óc quan sát, trí nhớ, tư duy, tưởng tượng
Quá trình vẽ, nặn, xếp, dán, thiết kế chắp ghép (Đặc biệt là hoạt động vớicác loại vật liệu thiên nhiên) đòi hỏi trẻ phải luôn tìm hiểu, khám phá, phát hiện
Trang 4ra tính chất của các loại vật liệu cũng như khả năng tạo hình, khả năng tạo ra sứctruyền cảm của chúng Trong quá trình tạo hình trẻ được lĩnh hội các kỹ năng sửdụng các loại dụng cụ, chất liệu như những công cụ lao động của con người.Đây chính là điều kiện rất thuận lợi cho sự phát triển trí tuệ và nhân cách trẻ.
Ngoài ra, hoạt động tạo hình có một vai trò rất lớn trong việc giáo dục đạođức cho trẻ nhỏ Hoạt động này chỉ đơn thuần là sự phản ánh các ấn tượng, kinhnghiệm mà trẻ thu được từ thế giới xung quanh, đây còn là sự biểu lộ thái độ,tình cảm của trẻ đối với những gì mà chúng thể hiện Tham gia vào hoạt độngtạo hình, trẻ có nhiều điều kiện tiếp thu các chuẩn mực thẩm mĩ, đạo đức trong
xã hội, trải nghiệm các xúc cảm, tình cảm trong giao tiếp, học hỏi về các kỹnăng xã hội và đánh giá các hành vi văn hóa xã hội qua các hình tượng, các sựkiện, hiện tượng được miêu tả
Quá trình thể hiện sản phẩm tạo hình (Vẽ, nặn, xé, dán ) là điều kiệnthuận lợi cho trẻ vận dụng tích cực vốn biểu tượng, hình tượng đã tích lũy được
để phối hợp, xây dựng hình tượng mới làm cho các sản phẩm tạo hình của trẻngày càng trở nên sinh động, đầy sức hấp dẫn và mang màu sắc nghệ thuật Sựthể hiện nội dung tạo hình bằng phương tiện truyền cảm mang tính trực quan(đường nét, hình dạng, màu sắc ) sẽ làm cho cảm xúc thẩm mĩ của trẻ ngàycàng trở nên sâu sắc hơn, trí tưởng tượng mang tính nghệ thuật của trẻ ngàycàng phong phú hơn
Ngoài ra, việc so sánh, đối chiếu giữa hiện thực có thật với hiện thực đượcthể hiện trong tác phẩm nghệ thuật sẽ giúp trẻ nhận ra giá trị thẩm mĩ của các sựvật, hiện tượng xung quanh và mong muốn thể hiện vẻ đẹp đó một cách sáng tạonhất Sự phản ảnh hiện thực và biểu lộ tình cảm qua các phương tiện truyền cảmđặc trưng cho loại hình nghệ thuật vật thể như đường nét, hình dạng, màu sắc, bốcục không gian ….chính là con đường lĩnh hội các kinh ngiệm văn hóa thẩm
mĩ rất phù hợp với lứa tuổi của trẻ em, trên cơ sở đó mà hình thành thị hiếuthẩm mĩ của trẻ sau này
Những giờ phút hoạt động tự do trong môi trường thẩm mỹ, trong bầukhông khí thoải mái, sinh động sẽ tạo cho trẻ niềm vui sướng Chính sự vui vẻ,
Trang 5phấn khởi này tác động rất tích cực đến hoạt động của tim mạch, điều hòa hoạtđộng của hệ thần kinh, điều chỉnh toàn bộ hoạt động của cơ thể Có thể coi hoạtđộng tạo hình như “món ăn tinh thần” như một loại “Vitamin” đặc biệt cho sựphát triển tâm lý, sinh lý của trẻ em.
Trong hoạt động tạo hình vẽ là một trong những hoạt động nhận thức đặcbiệt mang tính hình tượng Nó đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triểntoàn diện của trẻ cùng các hoạt động khác.Với mục đích chung của giáo dục mầmnon thì hoạt động tạo hình đặc biệt là hoạt động vẽ đó chính là một bộ phận củavăn hóa tinh thần, nó gắn liền với những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và thể hiệnnghệ thuật Thông qua hoạt động vẽ đem đến cho trẻ ấn tượng về cái đẹp và nhữngcảm xúc chân thật, những phẩm chất tốt đẹp của nhân cách con người
Hoạt động vẽ là nhu cầu, là ý thích, niềm say mê cuả trẻ Khi trẻ có nhucầu, có say mê thì hoạt động đó của trẻ sẽ đem lại kết quả nổi trội so với cáchoạt động khác Hoạt động vẽ góp phần phát triển sự nhạy cảm, xúc cảm, tìnhcảm, thẩm mỹ, có nhu cầu làm đẹp Giúp trẻ lĩnh hội các kiến thức và kỹ năng
cơ sở, tạo nền tảng cho sự tiếp thu kiến thức Phát triển và duy trì ở trẻ lòng tựtin, khả năng cảm nhận về giá trị của mình Tiếp thu tri thức và hình thành thái
độ, tình cảm để trẻ tích cực tham gia hòa nhập cộng đồng, xã hội Việc tổ chứchoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo nhỡ 4-5 tuổi không nằm ngoài mục đích cơbản của giáo dục thẩm mỹ đó là: Phát triển ở trẻ khả năng cảm thụ cái đẹp, các
kỹ năng, kỹ xảo… Hình thành ở trẻ lòng mong muốn và khả năng thể hiện vẻđẹp của các sự vật, hiện tượng trong cuộc sống xung quanh, để qua đó biểu lộtình cảm của mình
* Hoạt động vẽ đối với sự hình thành cảm xúc của trẻ
Trẻ tỏ ra hài lòng khi được làm quen với bút chì, bút dạ, sáp màu, màunước Trẻ có thể sử dụng những phương tiện đó để vẽ những gì trẻ muốn và trẻthích Trẻ được quyết định mình sẽ làm gì, sử dụng phương tiện gì để vẽ, có thểcoi là cơ hội đầu tiên hình thành tính độc lập quyết định của trẻ
Khi hoạt động nghệ thuật phát triển khả năng tự kiểm tra ở trẻ Trẻ thểhiện và điều chỉnh các suy nghĩ, cảm xúc của mình cho phù hợp với nguyên tắc,
Trang 6với các bạn.
* Hoạt động vẽ với sự phát triển tư duy của trẻ
Với trẻ mầm non hoạt động nghệ thuật đòng nghĩa với thể nghiệm cảmgiác Bút sáp trượt trên giấy, màu tô cứ đầy dần lên, rồi lượn cổ tay sao cho thậtkhéo để vẽ ra đường tròn Khám phá vật liệu rất quan trọng vì nó đem lại cho trẻkiến thức về vật liệu: Trẻ biết tính chất của vật liệu, màu thể hiện trên giấy rasao, tô cho đẹp với màu sáp, màu dạ hay màu nước
Thông qua hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động vẽ nói riêng trẻ họcđược cách lập kế hoạch hoạt động, biết đánh giá sản phẩm Thông thường trẻnhỏ đánh giá sản phẩm của mình bằng cách đưa ra hoặc nói ra những gì mìnhthích và nghe người khác nói họ thích những gì ở sản phẩm của bé Và quantrọng hơn nữa trẻ dần dần sử dụng các kí hiệu, dấu hiệu tượng trưng khi vẽ.Đặc biệt đối với trẻ có vấn đề về ngôn ngữ, chậm nói, chậm viết, vốn từ ít thìhoạt động vẽ lại càng quan trọng vì đó là phương tiện thoả mãn tâm hồn bé và làcách luyện tập, khắc phục những khiếm khuyết trên * Hoạt động vẽ với sự phát
triển vận độngKhi vẽ trẻ được luyện tập các nhóm cơ lớn, nhỏ Trẻ vận động cánh taymạnh khi vẽ trên giá vẽ hay vẽ trên giấy khổ lớn Hoạt động vẽ phát triển sự phốihợp tay với mắt trẻ Mắt nhìn hướng dẫn hoạt động của tay rất cần thiết chonhững hoạt động sau này của trẻ trong đó có viết chữ đẹp, thực hiện các thao táctoán học sơ đẳng, vẽ kĩ thuật
7.1.2 Đặc điểm cơ bả̉n của hoạt động tạo hình và khả̉ năng thể̉ hiệPn đườ̀ng nét, hình dạng của trẻ mẫu giá́o 4-5 tuổi
Một đặc điểm rõ nét trong hoạt động tạo hình của trẻ em đó là tính duy kỷ.
Xem tranh ảnh của trẻ nhỏ ta thấy cái mà trẻ quan tâm hơn cả là trong quá trình
vẽ đó là việc “Vẽ cái gì” chứ không phải là “vẽ như thế nào” Tính duy kỷ làmcho trẻ đến với hoạt động tạo hình một cách dễ dàng, trẻ sẵn sàng vẽ bất cứ cái
gì, không biết sợ, không biết tới khó khăn trong miêu tả
Cùng với tính duy kỷ, tính không chủ định cũng là một đặc điểm tâm lý rất
đặc trưng tạo cho sản phẩm hoạt động của trẻ vẻ hấp dẫn riêng Do tính không
Trang 7chủ định mà trong quá trình tạo hình, trẻ mẫu giáo chưa có khả năng độc lập,suy tính công việc sắp tới một cách chi tiết, các ý định miêu tả của trẻ thườngnảy sinh một cách tình cờ.
Khả năng thể hiện bằng đường nét, hình dạng của trẻ 4-5 tuổi đã có sự biếnchuyển rõ nét, trẻ bắt đầu hiểu được chức năng thẩm mĩ của các đường nét, cáchình dạng Ở độ tuổi này trẻ có khả năng phân biệt và học hỏi điều chỉnh đường nét
để vẽ nhiều loại hình , hình học có quan hệ gần gũi với nhau như hình tròn - hình ôvan, hình vuông – hình chữ nhật, các dạng hình tam giác, như cây, nhà, ô tô, convật…Khả năng này tạo điểu kiện cho trẻ dễ dàng mở rộng phạm vi các đối tượngmiêu tả tự chọn Tuy nhiên, các hình vẽ của trẻ 4-5 tuổi còn mang nặng tính lắp ráp
và còn gần gũi với các hình học cơ bản Trong hoạt động tạo hình trẻ 4-5 tuổi rất dễtiếp thu và hình thành các khuôn mẫu sơ đồ “đông cứng” Hiện tượng này xảy ra là
do mâu thuẫn giữa một bên là sự phát triển mạnh của khả năng bắt chước trong vậnđộng, của nhu cầu giao tiếp, biểu cảm với bên kia là sự hạn chế của khả năng trigiác và vốn kinh nghiệm tri giác thẩm mĩ
Qua tìm hiểu tre cua lơp tôi nhân thây nhiều trẻ còn chưa vẽ được hình ôvan và các hình học có quan hệ gần gũi với nhau, một số trẻ còn chưa vẽ đượccác nét cơ bản một cách thuần thục, trẻ chưa mạnh dạn, tự tin tham gia vào hoạtđộng tạo hình đặc biệt là hoạt động vẽ, trẻ chưa có nề nếp thói quen trong sinhhoạt tập thể Trẻ hay thích tự ý làm những điều mình muốn, thích chơi mộtmình, chưa tập trung chú ý lắng nghe và thực hiện những yêu cầu của cô, chưabiết kết hợp cùng các bạn hoạt động nhóm Những trẻ chậm chạp chưa thể tựmình vẽ hay thực hiện được yêu cầu của cô về nội dung tranh vẽ hay đồ vật cần
vẽ Khi tham gia hoạt động vẽ trẻ chưa tập trung tư duy, sắp xếp bố cục tranh vẽ,các nét vẽ cần thiết để vẽ bức tranh theo ý tưởng của mình mà trẻ chỉ học theolối tự phát, bắt chước, thích thì vẽ, tô, theo còn không thích thì không chú ý gì
Xác định được mục tiêu của ngành học cũng như nhu cầu thực tế củacuộc sống, qua thực tế giảng day nhiều năm tôi nhận thấy việc làm cho trẻ yêuthích, hứng thú tham gia vào các hoạt động tạo hình và nhất là hoạt động vẽ làrất cần thiết
Trang 87.1.3 Nôi dung day hoat đông vẽ cho trẻ mẫu giá́o 4-5 tuổi
Đối với trẻ em, vẽ chính là sự thể hiện những biểu tượng, cấn tượng vàsuy nghĩ, tình cảm của trẻ, là sự giao tiếp “nói chuyện” bằng các hình thức,phương tiện mang tính vật thể Vẽ giúp trẻ suy nghĩ và hình thành các ý tưởngsáng tạo Đây đồng thời còn là một hình thức rèn luyện trí tuệ, là quá trình tưduy thông qua các hình thức vật thể, trực quan
Từ thực tế đó, tôi đưa sáng kiến kinh nghiệm này vào áp dụng để nângcao và rèn luyện kĩ năng vẽ cho trẻ trong lớp mình phụ trách cũng như trẻ mẫugiáo trong toàn huyện
Đề tài được xây dựng dựa trên tất cả các nội dung dạy trẻ trong hoạt độngtạo hình: Dạy trẻ vẽ theo đề tài, theo ý thích, theo mẫu, kết hợp dạy trẻ vẽ vàocác hoạt động trong ngày của trẻ như: hoạt động góc, hoạt động chơi tự do ngoàitrời…
Ngoài ra khi trẻ thực hiện vẽ tiết mẫu, cô có thể gợi ý hướng dẫn giúp trẻsáng tạo thêm các chi tiết theo ý thích của trẻ để bài vẽ thêm phong phú về nộidung và bố cục
- Vẽ theo đề tài
Đây là loại tiết mở rộng biểu tượng cho trẻ về một nội dung cụ thể, mộtchủ điểm nào đó Có thể dùng 2-3 tranh gợi ý, có thể cho trẻ quan sát thiênnhiên trước khi học hoặc có thể dặn trẻ về nhà suy nghĩ trước hay cô có thể vẽcho trẻ xem Điều cần thiết cho tiết vẽ theo đề tài là trẻ càng nêu được nhiều sựvật, hiện tượng sống động, phong phú và đa dạng về hình dáng, màu sắc, đườngnét bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu Không nên bắt trẻ phải phản ánh lại những
Trang 9hình ảnh gợi ý đơn giản của tiết mẫu, mà để trẻ phản ánh vào trong bài vẽ về tất
cả những gì trẻ thu nhận được ở xung quanh Những bức vẽ của trẻ trên các tiếthọc này hoàn toàn độc lập, sáng tạo Màu vẽ của trẻ có thể không phù hợp vớithực tế nhưng đó chính là cảm xúc của trẻ, là những ấn tượng mà trẻ bộc lộ mộtcách hứng thú
- Vẽ theo ý thích:
Ở thể loại này trẻ được tự do chọn đề tài của mình Cô có thể cho trẻ suynghĩ và lựa chọn để nêu ý định của mình ra trước lớp cũng có thể không cần nêu
ra Nhưng trong quá trình thực hiện cô cần đến với từng trẻ tìm hiểu xem trẻ định
vẽ gì, vẽ như thế nào Gợi mở cho trẻ tự sáng tạo thêm cũng có thể hướng dẫn nộidung cụ thể cho trẻ nào còn lúng túng chưa chọn được đề tài Hoạt động của cô với
cá nhân trẻ nhằm giúp cho mọi trẻ tự tin với hoạt động vẽ của trẻ
Như vậy, hoạt động vẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển toàn diện của trẻ
Vì vậy, tổ chức hướng dẫn thực hiện sao cho phù hợp, hấp dẫn để duy trì hứngthú cho trẻ, để trẻ vừa thể hiện được cảm xúc thẩm mỹ của mình vừa phát triểnkhả năng sáng tạo và các năng lực, kĩ năng cơ bản, vừa thưởng thức, đánh giáđược sản phẩm của mình và của bạn còn phụ thuộc rất nhiều vào sự nhiệt tình,sáng tạo của giáo viên mầm non
Mỗi chủ đề ở từng tháng tôi đưa ra các nội dung và biện pháp dạy trẻ phù hợp với độ tuổi trẻ 4-5 tuổi
7.1.4 Thưc trang day vẽ cho tre 4-5 tuổi trong trường mâm non Đạo Tú.
* Thuận lợi
- Cơ sở vật chất: Trường lớp khang trang sạch sẽ, thoáng mát, nằm ở trung
tâm địa bàn của xa nên tiện lợi cho việc đi lại của các cháu, các giá để đồ dùng đồchơi, tủ để tư trang của trẻ đều được cấp Một số lớp học được xây mới khép kín,
có phòng vệ sinh riêng, phòng ngủ riêng thuận lợi cho trẻ tự rèn luyện các kĩ năngcần thiết
- Đối với trẻ: Năm học 2018-2019 tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân
công chủ nhiệm lớp mẫu giáo 4-5 tuổi A3 vơi sô tre la 28 chau 100% trẻ cùng
Trang 10một độ tuổi, linh động, có khả năng thích nghi nhanh với môi trường mới Nhiềutrẻ thông minh, lanh lợi, thích được tham gia hoạt động cùng cô và bạn.
- Đối với giáo viên: Nhà trường có tổng số 5 giáo viên 4 tuổi trong đó
+ Cao đẳng, đại học: 5/5 = 100 %
Đội ngũ giáo viên trẻ tuổi năng động nhiệt tình yêu nghề mến trẻ, tích cựchọc hỏi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Nhà trường tạo điều kiệnthuận lợi cho giáo viên đi học nâng cao trình độ chuyên môn Vào các dịp hèđược tham gia học bồi dưỡng chuyên môn của Sở GD&ĐT, phòng giáo dục vàđào tạo và của trường mở Dự và dạy các hoạt động chuyên môn của phòng,chuyên đề của trường, dự giờ đồng nghiệp tạo điều kiện cho giáo viên được họctập nâng cao kiến thức chuyên môn nghiệp vụ
Bản thân tôi là giáo viên được đào tạo chính quy, có trình độ chuyên mônnghiệp vụ, đã nhiều năm liền được giảng dạy trẻ 4-5 tuổi nên căn bản đã nắmbắt được đặc điểm tâm – sinh – lí trẻ mẫu giáo nhỡ, biết được năng lực và khảnăng cá nhân của từng trẻ từ đó có những biện pháp giáo dục phù hợp với trẻ
* Khó khăn
Về cơ sơ vât chât: Tuy đươc đâu tư song con thiêu, đô dung trưc quan
chưa đa dạng về hình thức, chất liệu, chu yêu do giao viên tư lam hoăc sưu tâm;nhà vệ sinh con dùng chung
Về̀ phía trẻ: Một số trẻ còn chưa có kĩ năng vẽ các nét cơ bản, khả năng
nhận thức chậm…; đa số trẻ là con em nông thôn nên một số gia đình chưa quantâm và hiểu rõ tầm quan trọng của việc rèn luyện kĩ năng vẽ cho trẻ;
Ở lớp có nhiều trẻ qua hiêu đông không những không tập trung chú ý vàohoạt động mà trẻ lại còn hay phá rối những trẻ xung quanh, có những trẻ có cá tínhthích hoạt động một mình, không thích vẽ và tham gia hoạt động tạo hình cùng vớinhững người xung quanh
Một số trẻ bị ảnh hưởng nhiều của các phương tiện như: điện thoại, tivi, mạng internet…trẻ được bố mẹ cho ngồi một chỗ sử dụng điện thoại, xem tivi…
Trang 11nên trẻ không hứng thú tham gia bất cứ hoạt động nào khác, kĩ năng vẽ của trẻ
vì thế mà cũng không được thành thạo
Về̀ phía giáo viên:
+ Nhà trường: Đa số giáo viên chưa thực sự quan tâm đến việc phối hợp với
phụ huynh trong việc rèn kĩ năng vẽ Ngoài ra, một số giáo viên khi tổ chức hoạtđộng dạy các kĩ năng vẽ cho trẻ còn dập khuôn, máy móc khiến trẻ chưa đượcthoải mái khi tham gia hoạt động Đồng thời, phương pháp lồng ghép tích hợp vàocác hoạt động khác ở mọi lúc, mọi nơi chưa linh hoạt sáng tạo, kết quả trên trẻchưa cao
+Bản thân: Trong năm học trước, đối với việc rèn kĩ năng vẽ cho trẻ, tôi đã
có những biện pháp cụ thể: Lập kế hoạch rèn kĩ năng vẽ cho trẻ, xây dựng môi trường trong và ngoài lớp, rèn kĩ năng cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi… Tuy nhiên
kế hoạch đề ra chưa sát sao, cụ thể; Môi trường lớp học đã xây dựng nhưng cácgóc mở chưa phong phú, chưa đa dạng về tranh ảnh, màu sắc dẫn đến trẻ nhàmchán, không hứng thú Việc rèn kĩ năng ở mọi lúc, mọi nơi cho trẻ còn chưađược thực hiện thường xuyên và chưa có sự phối hợp của phụ huynh nên đa sốtrẻ còn nhút nhát, tính tự lập chưa cao Bên cạnh đó, tôi là giáo viên vào nghềchưa lâu nên khi tổ chức các hoạt động rèn kĩ năng vẽ cho trẻ 4-5 tuổi còn gặpkhó khăn về cách dùng từ, hướng dẫn trẻ cách vẽ, các nét vẽ Ngoài ra, một sốgiáo viên khả năng cảm nhận nghệ thuật, con mắt thẩm mỹ, khả năng tạo hìnhcòn hạn chế về cách vẽ, trang trí bố cục, phối màu chưa cuốn hút trẻ Phươngpháp lồng ghép tích hợp chưa linh hoạt sáng tạo, kết quả trên trẻ chưa cao hạnchế về sư dung các phương tiện dạy học để hỗ trợ, chưa có nhiều kinh nghiệmtrong việc xử lí các tình huống và vận dụng các kĩ năng sư phạm vào rèn dạy trẻ;
Về̀ phía phụ huynh: Đa sô phu huynh lam nông nghiêp nên it co điêu kiên
quan tâm đên viêc hoc tâp cua tre ơ trương cung như thơi gian day tre ơ giađinh Nhiều gia đình chưa chú ý rèn trẻ vẽ, tô màu, chu yêu giao pho cho cô giao
Với những thuận lợi và khó khăn như vậy tôi luôn nghĩ rằng phải giảngdạy bằng phương thức nào để có thể giúp trẻ hứng thú khi tham gia hoạt động
Trang 12vẽ Từ đó để có thể giúp trẻ rèn luyện kĩ năng tạo đường nét, hình dáng cơ bản,
bố cục tranh và màu sắc hài hòa và tôi tiến hành khảo sát đầu vào của trẻ nhưsau: Tổng số trẻ ở lớp 4-5 tuổi A3 là 28 trẻ:
Khả̉o sá́t thá́ng 2/2018 Biể̉u mẫu 1: Khả̉o sá́t kỹ năng vẽ của trẻ Trườ̀ng MN Đạo Tú
(T-K)
1 Kỹ năng tạo đường nét, hình dáng cơ bản 7/28= 25%
2 Kỹ năng bố cục tạo hình bức tranh 7/28 = 25%
3 Kỹ năng phối hợp mà̀u sắc hợp lý 5/28 = 17,8%
Từ kết quả trên cho thấy: Bài vẽ của trẻ còn nghèo nàn, đơn điệu, chưa cósáng tạo, thẩm mỹ trong bài vẽ, hơn nữa nhận thức của trẻ không đồng đều, cótrẻ có năng khiếu, có trẻ còn quá vụng về nên kết quả chỉ đạt khoảng 50- 55%trẻ vẽ được
Từ đó, tôi tiến hành lên kế hoạch theo từng chủ đề và tìm biện pháp dạytrẻ theo từng nội dung
Đối với trẻ mầm non đặc biệt trẻ 4-5 tuổi, việc lựa chọn nội dung rènluyện kĩ năng vẽ cho trẻ sao cho phù hợp là rất khó bởi khả năng vẽ của mỗi trẻrất khác nhau Song việc sử dụng phương pháp, biện pháp dạy phù hợp với nộidung lại càng khó hơn Cần có những phương pháp phù hợp để giúp trẻ phát huytính tích cực chủ động tham gia vào các hoạt động vẽ, tạo hình là rất quan trọng
Với khả năng và sự hiểu biết của bản thân, tôi tin chắc rằng mình sẽ hìnhthành ở trẻ nề nếp, thói quen và hứng thú, đặc biệt thể hiện được tính tích cựckhi tham gia hoạt động vẽ
Trang 13b, Thưc trang rèn luyện ky năng vẽ cho tre 4-5 tuổi trong trường mâm non Hoàng Hoa- Tam Dương- Vĩnh Phúc
Năm học 2018-2019 nhà trường có 4 lớp 4 tuổi được ưu tiên đặt ở các lớp
có diện tích rộng Cung cấp đủ tài liệu, đa dạng về học liệu cho trẻ hoạt động
Cơ sở vật chất: Trường lớp khang trang sạch sẽ, thoáng mát, các giá để đồdùng đồ chơi, tủ để tư trang của trẻ đều được cấp
Ban giám hiệu vững vàng về chuyên môn, luôn sát sao chỉ đạo giáo viênthực hiện tốt chuyên môn
* Khó khăn
Về cơ sơ vât chât: Tuy đươc đâu tư song con thiêu, đô dung trưc quan
chưa đa dạng về hình thức, chất liệu, chu yêu do giao viên tư lam hoăc sưu tâm;nhà vệ sinh con dùng chung Đồ dùng đồ chơi phục vụ cho việc thực hiện cáchoạt động giáo dục còn hạn chế
Về̀ phía trẻ: Vi la đô tuôi băt đâu đươc lam quen vơi viêc câm but, tô mau
nên một số trẻ còn chưa có kĩ năng câm but, tư thê ngôi đung, ky năng di mau,
tô mau min đep, khả năng nhận thức chậm…; Khả năng nhận thức của trẻ chưađồng đều, đa số trẻ là con em nông thôn nên một số gia đình chưa quan tâm vàhiểu rõ tầm quan trọng của việc rèn luyện kĩ năng tô mau cho trẻ;
Ở lớp có nhiều trẻ qua hiêu đông không những không tập trung chú ý vàohoạt động mà trẻ lại còn hay phá rối những trẻ xung quanh, có những trẻ có cá
Trang 14tính thích hoạt động một mình, không thích tô mau và tham gia hoạt động tạohình cùng với những người xung quanh.
Về̀ phía giáo viên: Chưa có kiến thức trong việc tổ chức tiết dạy sáng tạo, thu
hút trẻ.; Ngoài ra, một số giáo viên khả năng cảm nhận nghệ thuật, con mắt thẩm
mỹ, khả năng tạo hình còn hạn chế về cách phối màu chưa cuốn hút trẻ Phươngpháp lồng ghép tích hợp chưa linh hoạt sáng tạo, kết quả trên trẻ chưa cao
Về̀ phía phụ huynh: Đa sô phu huynh lam nông nghiêp nên it co điêu kiên
quan tâm đên viêc hoc tâp cua tre ơ trương cung như thơi gian day tre ơ giađinh Nhiều gia đình chưa chú ý rèn trẻ tô màu, chu yêu giao pho cho cô giao
Một số phụ huynh có quan điểm sai về giáo dục phát triển kỹ năng sốngcủa trẻ cho rằng nội dung đó là không cần thiết trong khi lại quá quan trọng việchọc và cung cấp kiến thức
Với những thuận lợi và khó khăn như vậy tôi luôn nghĩ rằng phải giảngdạy bằng phương thức nào để có thể giúp trẻ hứng thú khi tham gia hoạt động
vẽ Từ đó để có thể giúp trẻ rèn luyện ky năng câm but, tô mau, phôi hơp màusắc hài hòa và tôi tiến hành khảo sát đầu vào của trẻ như sau: Tổng số trẻ ở lớp4-5 tuổi A – do cô Lê Thị Miền chủ nhiệm là 30 trẻ:
Khả̉o sá́t thá́ng 2/2018 Biể̉u mẫu 2: Khả̉o sá́t kỹ năng của trẻ Trườ̀ng MN Hoàng Hoa
đạt (T-K)
1 Kỹ năng tạo đường nét, hình dáng cơ bản 7/30= 23,3%
2 Kỹ năng bố cục tạo hình bức tranh 7/30 = 23,3%
3 Kỹ năng phối hợp mà̀u sắc hợp lý 5/30 = 16,6%
Với kết quả như trên, tôi nhận thấy một thực tế tỷ lệ trẻ đạt tốt, khá ở các nội dung chưa cao, trong khi đó ở nội dung kỹ năng cầm bút, kỹ năng tô màu
Trang 15mịn đẹp, không chờm ra ngoài, kỹ năng phối hợp màu sắc tỷ lệ trẻ yếu lại khácao trên 20% vì vậy tôi đã tìm tòi nghiên cứu và quyết định tiến hành áp dụngsáng kiến thông qua các biện pháp sau.
7.2 Về khả năng áp dung cua sáng kiế́n
Ngay từ khi nghiên cứu xây dựng đề tài, tôi đã áp dụng vào thực tiễn giảngdạy ở lớp của mình, đồng thời vận động các lớp trong toàn khối cùng áp dụng
Qua qua trinh nghiên cưu va ap dung đê tai tôi nhân thây đê tai co y nghia
to lơn trong viêc hinh thanh va phat triên toan diên môt con ngươi Tôi tin chăc
đê tai co thê ap dung cho tât ca tre ơ đô tuôi 4-5 tuôi trong toan huyên
Qua suốt quá trình xây dựng, nghiên cứu đề tài, từ thực trạng rèn luyện kĩnăng tô mau ở lớp mình, tôi đưa ra một số giải pháp dạy trẻ như sau:
Biện pháp 1: Rèn luyện cho trẻ kĩ năng vẽ các nét cơ bản và̀ phối hợp các nét
vẽ vớ́i nhau để̉ tạo thà̀nh các hình vẽ phong phú, biế́t cách cầm bút và̀ tư thế́ ngồi vẽ đúng.
Rèn trẻ vẽ các nét cơ bản là một việc rất quan trọng Vì nó giúp cho kỹnăng vẽ của trẻ tốt hơn, khả năng sáng tạo của trẻ được phát triển toàn diện Tôi
đã rèn trẻ vẽ các nét cơ bản vào mọi lúc, mọi nơi
- Giờ hoạt động ngoài trời: Trẻ được làm quen với môi trường xung quanhkhi đi dạo chơi trẻ được ngắm nhìn vật thật, được sờ nắm, khi cho trẻ hoạt độngngoài trời cô có thể phát phấn để trẻ có thể vẽ lên nền sân Vẽ theo ý thích hay theo
đề tài mà cô cho trước, hoặc theo yêu cầu của cô đề ra
Ví dụ: Trẻ dùng phấn để in lá cây, vẽ ông mặt trời, vẽ quả cam, táo…
Được tham gia vào hoạt động trẻ không những được vui chơi, được hòanhập cùng bạn bè, thỏa sức sáng tạo thể hiện kĩ năng kiến thức của bản thân màtrẻ còn cảm thấy vui vẻ, hứng khởi
- Giờ hoạt động chiều:
Ví dụ: Tôi cho trẻ vẽ những gì mà trẻ thích (vẽ theo ý thích) sau đó tôi sẽ hướngdẫn để trẻ vẽ những bức tranh mà trẻ thích
Trước hết trẻ phải rèn trẻ biết vẽ các nét cơ bản và phối hợp các nét vẽ để tạothành hình, khối Các nét cơ bản: nét ngang, nét thẳng, nét xiên, nét uốn lượn,
Trang 16nét cong trái, nét cong phải…Khi trẻ đã vẽ thành thạo các nét này, tôi hướng dẫntrẻ cách ghép các nét vẽ tạo thành các hình khối, các đồ vật, con vật, con người.
Ví dụ: Khi vẽ bông hoa, chủ điểm “ thế giới thực vật” (tiết vẽ đề tài) Tôi cho trẻquan sát các bức tranh vẽ bông hoa các kiểu cánh khác nhau Tôi hỏi trẻ để vẽđược bông hoa cô vẽ bằng các nét gì? Khi ghép các nét đó lại cô được hình gì?Sau đó hướng dẫn và dạy trẻ cách vẽ từng chi tiết của bông hoa
- Rèn kỹ năng vẽ cho trẻ yếu thông qua các giờ hoạt động góc:
Khi cho trẻ hoạt động tạo hình trong góc chơi, cô cho trẻ vẽ theo từng chủ
đề Tôi còn khuyến khích trẻ phối hợp cùng bạn để lựa chọn đề tài phù hợp vớichủ đề để tạo ra những bức tranh đẹp, ngộ nghĩnh, sáng tạo Hoặc cho trẻ tự dothể hiện ra những sản phẩm theo ý thích của mình, ngoài ra có thể cho trẻ xemtranh, quan sát các bức tranh ở góc tạo hình
Khi lồng ghép hoạt động vẽ vào các hoạt động khác vừa bồi dưỡng vàcủng cố được kỹ năng vẽ cho trẻ, vừa gây hứng thú cho trẻ tích cực tham giavào các hoạt động kỹ năng của trẻ đã có tiến bộ trông thấy
Và một điều cũng rất quan trọng là trẻ phải học cách cầm bút sao chođúng tư thế, trẻ không thể tự cầm bút mà cần có sự chỉ dẫn trực quan và giảithích rõ ràng của giáo viên Cầm bút không đúng là một trong những nguyênnhân cơ bản làm ảnh hưởng sự phát triển các thao tác tạo hình của bàn tay vàlàm cho quá trình miêu tả hình vẽ trở nên khó khăn
Tôi phải rèn trẻ cách cầm bút đúng bằng 3 ngón tay: Giữ bút bằng ngóncái và ngón trỏ; ngón giữa giữ ở phía dưới; khi vẽ cánh tay cho tới bàn tay phảiđặt nằm trên bàn làm điểm tỳ hoặc hơi nhích cao hơn, dựa vào cây bút
Phải học cách nhấn bút mạnh, hoặc nhẹ với các mức độ khác nhau tùytheo ý muốn để tạo nên các sắc thái màu, các đường, nét, với các tính chấtkhác nhau nhằm gây nên sức truyền cảm cho các hình vẽ Ngoài ra tôi bồidưỡng cho trẻ cách vẽ màu (đưa bút theo một hướng hoặc không ra ngoài nétviền) với các loại bút vẽ khác nhau (bút chì, bút sáp, bút lông, phấn màu…) cầngiúp trẻ nắm được kỹ thuật sử dụng khác nhau Khi trẻ vẽ cô cần quan tâm nhắc
Trang 17nhở để rèn cho trẻ ngồi đúng tư thế, không để trẻ cúi mặt sát xuống bàn hoặckhông ngồi vẹo người.
Khi được rèn trẻ có tư thế ngồi thẳng, đặt cánh tay đúng tư thế, thoải máitrên bàn, và cầm bút đúng cách
Đây là tư thế ngồi và cách cầm bút của trẻ đầu năm
Từ việc “Rèn trẻ vẽ các nét cơ bản và phối hợp các nét vẽ tạo thành hìnhkhối, biết cách cầm bút và tư thế ngồi vẽ” tôi thấy trẻ có rất nhiều tiến bộ và tưthế ngồi học, cách cầm bút của trẻ đúng hơn
Cần bồi dưỡng cho trẻ cách vẽ màu(đưa bút theo một hướng hoặc không
ra ngoài nét viền) nên xoay giấy, vẽ màu ở xung quanh trước, ở giữa sau Khi tả
về bề mặt phẳng nhẫn, mịn thì vẽ đều, khi tả bề mặt xốp, sần hoặc gồ gề thì vẽđậm- nhạt bằng các nét bút dài-ngắn khác nhau, tùy mục đích thể hiện đặc điểmmọi vật và các bộ phận của chúng
Ngoài ra trẻ cần làm quen với một số kĩ thuật tạo bề mặt như: in ấn, phun,thổi, bắn, cào xước…Với các loại công cụ vẽ khác nhau(bút chì, bút sáp, bútlông, phấn màu….) cần giúp trẻ nắm được kỹ thuật sử dụng khác nhau
Nói chung, việc nắm vững các kỹ năng, rèn luyện các kỹ xảo có tính chất
kỹ thuật đòi hỏi sự ôn luyện bền bỉ và có hệ thống