Cho trẻ làm quen văn học giúp trẻ hình thành những hiểu biết phù hợp vớilứa tuổi thông qua ngôn ngữ giúp trẻ nhận thức được thế giới xung quanh.Những lời ru yêu thương của bà, mẹ, những
Trang 1PGD&ĐT QUẬN NAM TỪ LIÊM TRƯỜNG MẦM NON TRUNG VĂN
Trang 2Văn học có vai trò rất quan trọng đối với trẻ ở lứa tuổi mầm non ngay từkhi lọt lòng mẹ đến lúc chập chững tập đi, tập nói, đến lúc trẻ biết viết, biết đọcthì văn học là chiếc cầu nối, là phương tiện dẫn dắt trẻ.Nói những tiếng nói, đinhững bước đi đầu tiên của trẻ.
Làm quen văn học là một hoạt động rất quan trọng không thể thiếu đượctrong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ
Cho trẻ làm quen văn học giúp trẻ hình thành những hiểu biết phù hợp vớilứa tuổi thông qua ngôn ngữ giúp trẻ nhận thức được thế giới xung quanh.Những lời ru yêu thương của bà, mẹ, những lời thơ đồng dao, truyện kể của cô
đã giúp trẻ cảm nhận được cái hay, cái đẹp của cuộc sống, những điều hay lẽphải những thói quen tốt và những hành vi có đạo đức thông qua các bài thơ câuchuyện trẻ đã biết phân biệt cái thiện, cái ác, người tốt, kẻ xấu, biết về thế giớixung quanh, biết yêu quý thiên nhiên, biết chăm sóc bảo vệ mọi vật xung quanh,những hình ảnh đẹp, những tình tiết hay, lời đối thoại trong truyện trẻ biết yêuquý bạn bè, cô giáo và những người thân Qua việc cho trẻ làm quen văn học vàphương tiện hình thành các phẩm chất đạo đức trong sáng, mà đặc biệt vốn từcủa trẻ được phát triển mạnh mẽ, trẻ nói mạch lạc, diễn cảm, nói đầy đủ, đúngcâu, đúng từ, đúng ngữ pháp Thông qua hoạt động này kích thích sự tìm tòikhám phá, trẻ được tiếp xúc nhiều với nhân vật trong thơ truyện thì trẻ sẽ hiểuđược tính cách của nhân vật Qua đó giúp trẻ phát triển tư duy trí tuệ giáo dụctình yêu thương con người với con người, tình yêu quê hương đất nước, giúptrẻ hoàn thiện nhân cách tạo tâm thế cho trẻ tự tin bước vào trường phổ thông
Mặc dù chương trình làm quen với văn học không chỉ ở một hoạt độnghọc mà còn được lồng ghép tích hợp vào các hoạt động trong ngày, nhưng chấtlượng cảm nhận văn học chưa cao, các tiết dạy chỉ cung cấp được kiến thức cơ
Trang 3bản của hoạt động, khả năng cảm thụ tác phẩm văn học của giáo viên còn hạnchế, giọng đọc và cử chỉ điệu bộ chưa hấp dẫn lôi cuốn trẻ, đồ dùng đồ chơi cònnghèo nàn, giờ học chưa hưởng ứng, chưa phát huy được tính tích cực chủđộng chưa phát triển.
AI. Mục đích của sáng kiến
- Nhằm giúp trẻ phát triển ngôn ngữ
- Thông qua hoạt động giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt: Trí tuệ, đạo đức
- Giúp trẻ mạnh dạn, tự tin hơn
III.Đối tượng
Lớp mẫu giáo bé ( 3 - 4 tuổi ) lớp C3 trong trường Mầm Non
IV Phạm vi của đề tài
-Từ tháng 09/2016 đến tháng 05/2017 tại lớp MGB (3-4 tuổi) C3 trường mầm non tôi công tác
B: NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN
I. Khảo sát thực trạng:
Năm học 2016-2017 tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo
bé 3-4 tuổi với tổng số cháu là 41 cháu Qua tìm hiểu, nghiên cứu thực trạngviệc tổ chức các hình thức giáo dục cho trẻ làm quen tác phẩm văn học, từ đóchọn lọc các hình thức giáo dục cho phù hợp với trẻ Tuy nhiên trong quá trìnhthực hiện tôi gặp những thuận lợi, khó khăn sau:
1 Thuận lợi:
Giáo viên luôn được sự chỉ đạo và giúp đỡ quan tâm thường xuyên, kịpthời của BGH nhà trường và tổ chuyên môn Giáo viên nắm vững được trình tựtiến hành các hoạt động trong mỗi hoạt động dạy, được sự quan tâm giúp đỡ củabạn bè, đồng nghiệp Được sự quan tâm tin tưởng của phụ huynh và yêu mếncủa trẻ
- Trẻ còn chưa mạnh dạn, tự tin để thể hiện mình khi có cô có bạn
- Ngôn ngữ của trẻ còn hạn chế, nói ngọng, phát âm chưa rõ ràng, nói chưa đủ câu
- Khả năng chú ý cũng như cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ không được đồng đều, trẻ chưa hứng thú tham gia vào tiết học
Trang 4- Phụ huynh đƣa trẻ đến lớp muộn, trẻ còn quấy khóc nhiều.
II.Kết quả khảo sát đầu năm
thuộc diễn cảm thơ
câu chuyện đơn giản với
sự giúp đỡ của cô
Từ những thực trạng trên tôi đã đƣa ra những biện pháp sau:
- Lựa chọn nghiên cứu kỹ tác phẩm, xây dựng nội dung làm quen
văn học phù hợp với độ tuổi, phù hợp với chủ đề.
- Đa dạng hoá các hình thức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn
học nhằm phát huy tối đa tính tích cực của trẻ.
- Nâng cao nghệ thuật giảng dạy, tích hợp nội dung giáo dục một
cách hợp lý.
- Ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy, làm đồ dùng đồ chơi tự tạo và sử dụng đồ dùng trực quan đảm bảo tính khoa học,
tính thực tiễn, hiệu quả.
- Tạo môi trường cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học.
- Trò chơi đóng kịch.
- Tổ chức hoạt động làm quen văn học theo hình thức đổi mới -
lồng ghép các môn học - trò chơi gây hứng thú cho trẻ.
- Làm tốt công tác phối kết hợp tốt giữa gia đình và nhà trường.
Trang 5download by : skknchat@gmail.com
Trang 6C: NHỮNG BIỆN PHÁP
I CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN.
1. Biện pháp 1: Lựa chọn nghiên cứu kỹ tác phẩm.
Tác phẩm văn học là khâu quan trọng nhất của khoa học nghiên cứu vănhọc với trẻ mầm non cho trẻ làm quen với văn học là giúp trẻ cảm nhận được sựđộc đáo của phong cách nghệ thuật
Dẫn dắt trẻ cảm nhận được giá trị của nội dung, nghệ thuật phong phútrong tác phẩm, khơi gợi ở trẻ sự rung động, hứng thú đối với tác phẩm văn học,những nét độc đáo, những cái hay, cái đẹp của văn học đã giúp trẻ hiểu biết cuộcsống xung quanh mình bao gồm thế giới loài vật, cỏ cây, hoa lá, mọi hiện tượng
Ví dụ 2: Chủ đề Tết và mùa xuân bài thơ “Hoa đào” để dạy trẻ qua bài thơtrẻ nhận ra được mùa xuân tết đến có hoa đào và không khí chuẩn bị đón Tết.Khi chọn được tác phẩm hay, phù hợp giáo viên xác định rõ mục đích yêucầu và đưa ra được nội dung tác phẩm phù hợp với lứa tuổi của trẻ Bên cạnh
đó giáo viên xác định được giọng kể, giọng đọc, thể hiện cử chỉ, điệu bộ, nétmặt để thu hút trẻ
Khi lựa chọn nghiên cứu tác phẩm tôi luôn kết hợp đồ dùng đồ chơi ở lớp
có sẵn và làm thêm đồ dùng đồ chơi tự tạo để phục vụ cho tiết học sao cho sinhđộng, hiệu quả, đạt chất lượng cao
Chọn được tác phẩm phù hợp và công tác chuẩn bị tốt trước khi dạy tạo cho trẻ
có trạng thái tâm lý tốt khi tham gia hoạt động làm quen với tác phẩm văn học
2. Biện pháp 2: Đa dạng hoá các hình thức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học nhằm phát huy tối đa tính tích cực của trẻ.
Trẻ mầm non lĩnh hội được thông qua hình thức "Học mà chơi, chơi mà học", trẻ làm quen văn học qua các hoạt động
Các hình thức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học trong hoạt động chung
Đây là hình thức tổ chức hoạt động làm quen với văn học rất cần thiết đểnâng cao hiệu quả dạy học và giáo dục trẻ Ở đó trẻ được mở mang nhận thức,
Trang 7tiếp thu những kiến thức giàu tính chất nghệ thuật đặc biệt là phát triển các phẩm chất trí tuệ.
a. Trong hoạt động chung:
Đối với hoạt động làm quen với tác phẩm văn học có thể giảng dạy theocác hình thức, tập trung hay phân nhóm trong hoạt động tạo sự hứng thú cho trẻ
là việc rất quan trọng vì trẻ rất nhạy cảm nên cũng rất chán nản Vì thế cô phải
có những tình huống bất ngờ để thu hút sự chú ý của trẻ, phải chú ý vào bàigiảng yêu cầu của cô một cách tự nhiên, lôi cuốn để thực hiện tốt tôi đã dựa vàoyêu cầu và nội dung của từng hoạt động để vào bài linh hoạt cho, dễ hiểu để trẻthích thú cô thay đổi các hình thức trong một tiết học lúc đứng, lúc ngồi, lúctrong nhà, khi ở ngoài trời, tạo cho trẻ có cảm giác thoải mái: "Học mà chơi,chơi mà học"
* Trong hoạt động kể chuyện, đọc thơ:
Ví dụ 1: Trong hoạt động kể chuyện: Truyện: Chú Đỗ Con- Chủ điểm Thựcvật
Để có cảm giác thoải mái bắt đầu vào bài tạo hứng thú, cô cho trẻ chơi tròchơi "Cây cao, cây thấp" rồi bắt đầu cô trò chuyện dẫn dắt trẻ vào câu chuyệnkhi chuyển tiếp từ bước kể chuyện sang trò chơi "Trồng cây" để không bị ngắtquãng, cô cho trẻ vận động bài "Cây trúc xinh"
* Với hoạt động khám phá môi trường xung quanh:
Cho trẻ tìm hiểu về rau, củ, quả - Chủ điểm Thực vật
Để tạo hứng thú cho trẻ chơi trò chơi "Gieo hạt" vào bài giới thiệu với trẻ
về một số rau, cô cho trẻ đọc bài thơ "Cây bắp cải", hay giới thiệu về củ cô cóthể đưa ra câu đố:
Củ gì đo đỏCon thỏ thích ăn(Củ cà rốt)Hoặc câu đố về quả:
Qủa gì không thiếu không thừa
Ăn vào ngon ngọt cho vừa lòng nhau?
(Quả đu đủ)
* Với hoạt động âm nhạc:
Dạy bài: "Cho tôi đi làm mưa với" - Chủ đề: “Nước và một số hiện tượng
tự nhiên”
Tạo hứng thú cho trẻ đọc bài thơ “ Mưa ”, hoặc cho trẻ chơi trò chơi "Trờinắng, trời mưa" để dẫn dắt vào bài hát
Trang 8* Với hoạt động tạo hình:
` Trẻ vẽ cỏ cây - Chủ điểm Thực vật
Tạo hứng thú cho trẻ đọc bài thơ “ Hoa kết trái ”
* Với hoạt động phát triển thể chất:
Cho trẻ chơi vận động "Cáo và thỏ", cô cho trẻ vừa chơi, vừa đọc:
Tạo hứng thú cho trẻ đọc bài thơ “ Làm nghề như bố ” để dẫn dắt trẻ vào bài dạy Khi chuyển tiếp sang trò chơi “Người đưa thư”, khi chơi trẻ đọc:
Này bạn ơiTôi đưa thư
Từ nơi xaĐến nơi đâyNào bạn hãy cho biết số nhà?
Như vậy, thay đổi hình thức dạy học tạo không khí thoải mái, hứng thútrong tiết học, trẻ tiếp thu được kiến thức thật nhẹ nhàng mà hiệu quả Muốn vậy
cô phải thường xuyên đặt ra những câu hỏi gợi mở cho trẻ nhớ lại nội dung,những câu hỏi "mở" để trẻ nói lên suy nghĩ của mình tự đặt ra những câu hỏi:Tại sao? Phải làm sao? Như thế nào?
Ví Dụ: Trong câu chuyện “Xe Lu và Xe Ca” ở chủ điểm giao thông
Trong câu chuyện Xe lu được miêu tả như thế nào?
Xe Ca được miêu tả ra sao?
Xe Ca đã chế nhạo xe lu như thế nào?
Khi đi tới quãng đường bị hỏng xe ca phải làm sao?
Tại sao quãng đường trở lên bằng phẳng?
Trang 9mở rộng kiến thức, được tiến hành trong các hoạt động vui chơi, thăm quan, lễ hội, sinh hoạt hằng ngày.
Ví Dụ 1: Tổ chức một buổi thăm quan vườn bắp cải Tôi cho trẻ đọc bài thơ "Bắp cải xanh" của nhà thơ Phạm Hổ:
Bắp cải xanhXanh man mát
Lá cải sắpSắp vòng trònBúp cải nonNằm ngủ giữa
Ví dụ 2: Trong giờ vệ sinh cô có thể cho trẻ đọc bài thơ “Xếp hàng”
Giờ vệ sinh
Bé nhẹ nhàngXếp thành hàng
Bé đứng trướcLớn đứng sauBiết bảo nhauKhông xô đẩy
Cô thấy vậyKhen bé ngoanTrẻ đọc bài thơ cùng nhau xếp thẳng hàng để vệ sinh Ví dụ 3:
Giờ ăn cô có thể cho trẻ đọc bài thơ “Giờ ăn” Đến giờ ăn cơm
Vào bàn bạn nhéNào thìa bát đĩaXúc cho gọn gàngChớ có vội vàngCơm rơi cơm vãiTrẻ cùng nhau đọc bài thơ và ngồi ổn định vào bàn ăn
Ví dụ 4 : Hay giờ ngủ trưa cô cho trẻ đọc bài thơ “lên
giường” Vào giường đi ngủKhông nghịch đồ chơi
Không gọi bạn ơiKhông cười khúc khích
8
Trang 10Không ai tinh nghịchGiơ chân giơ tayPhải nằm cho ngayMắt thì nhắm lại.
Hoặc cô kể cho các cháu nghe những câu chuyện cổ tích, hát vui để trẻ đi vàogiấc ngủ thật êm ái và thoải mái
Hay trong giờ trả trẻ cô đọc thơ kể chuyện cùng trẻ
Ví dụ 5: Trong giờ hoạt động góc giáo viên tổ chức thường xuyên cho trẻtham gia vào các hoạt động góc, hoạt động nhóm, hoạt động cá nhân giúp trẻ thểhiện những cá tính, những năng lực riêng của mình qua các hoạt động góc trẻ có
cơ hội phát triển toàn diện trẻ lĩnh hội được những kiến thức và cả kỹ năng giaotiếp Trẻ phát triển sử dụng ngôn ngữ mạch lạc, rõ ràng
Cho trẻ tham gia vào các góc phân vai, nghệ thuật, góc văn học để phát triển ngôn ngữ cho trẻ
Ví dụ 6: Ở bài thơ “Đèn giao thông” chủ đề giao thông
Góc xây dựng: Cho trẻ xây bến đỗ xe
Góc tạo hình: Cho trẻ dán, vẽ tín hiệu đèn giao thông,
Góc văn học: Đọc diễn cảm bài thơ qua tranh minh hoạ
Góc thư viện: Cho trẻ xem sách báo, tranh, nối và các mũ đội nhân vật trong truyện
Như vậy tổ chức cho trẻ hoạt động, làm quen với tác phẩm văn học vớinhiều hình thức đa dạng giúp trẻ có thể tích cực tham gia một cách tích cực vàđạt được kết quả cao.Vì vậy tôi luôn luôn học hỏi các đồng nghiệp và thực hànhkiến tập dự các buổi thao giảng, chuyên đề của phòng, nhà trường và tự bồidưỡng mình để có thêm nhiều kinh nghiệm hơn
c Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học vào các giờ hoạt động chung.
Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học không chỉ ở hoạt động làm quenvăn học mà tôi còn kết hợp vào các giờ hoạt động khác như giờ hoạt động với
âm nhạc, tạo hình, khám phá,…
Với phương pháp này tôi có thể mở rộng thêm kiến thức văn học cho trẻ
Ví dụ 1: Khi cho trẻ hoạt động với tiết khám phá văn học ở chủ đề trườngmầm non cô cho đọc bài thơ “Mẹ và Cô” hay chủ đề gia đình cô cho trẻ đọc bài
“Cháu yêu bà” hoặc “Chiếc Quạt Nan” để giáo dục trẻ phải biết yêu thương bà
và lễ phép với ông bà, cha mẹ kính trọng những người lớn tuổi
Hay ở chủ điểm các hiện tượng tự nhiên cho trẻ đọc bài thơ “ Ông mặttrời”
Trang 11Ví dụ 3: Ở tiết hoạt động tạo hình cho trẻ vẽ bài “cầu vồng” thì cô có thểgây hứng thú cho trẻ đọc bài thơ “cầu vồng” để gợi ý cách vẽ của trẻ.
Tóm lại cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học trong các giờ đan xen lẫnvới các giờ hoạt động chung khác là một phương pháp có hiệu quả giúp trẻ hiểuthêm được các tác phẩm và có những kỹ năng cần thiết cho trẻ
3. Biện pháp 3 : Nâng cao nghệ thuật giảng dạy, tích hợp nội dung giáo dục một cách hợp lý.
Nghệ thuật giảng dạy đóng vai trò rất quan trọng, nó rất cần thiết trong quátrình cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học do đó:
Để giờ học đạt kết quả cao, trẻ hứng thú cần nhiều yếu tố và nghệ thuậtgiảng dạy của cô là quan trọng nhất vì cô giáo là người dẫn dắt trẻ giúp trẻ cảmnhận trực tiếp hiệu quả hoạt động đạt được
Cô phải có giọng đọc, giọng kể êm dịu, sáng tạo dễ đi vào lòng người, lờithơ mượt mà trong sáng, kể chuyện phải thể hiện tốt tính cách từng nhân vật.Trong bài học được xây dựng với nhiều hoạt động vì vậy tránh sự rời rạc,ngắt quãng và đảm bảo sự lôgic giữa các hoạt động được sử dụng bằng các bàihát, bài thơ, câu đố, tạo những bức chuyển tiếp mềm mại
* Trong các tác phẩm truyện:
Ví dụ: Truyện “Cậu Bé Mũi Dài”
Tôi lựa chọn hình thức sử dụng tranh minh hoạ
Chuẩn bị bức tranh chân dung trong bộ phận, mắt, mũi, tai, miệng đượcgắn vào và cử động được Tôi giới thiệu bằng cử động cái mũi và nói: “Xin chàocác bạn, các bận hãy đoán tôi là ai nhé! Trên cơ thể của các bạn tôi rất quantrọng, tôi thở được, ngửi và phân biệt được các mùi thơm khác nhau Nào cácbạn, hãy đoán tôi là ai ?
Như vậy ở câu chuyện “Cậu Bé Mũi Dài” tôi sử dụng hình thức đó vì cáimũi là một bộ phận trên cơ thể rất gần gũi với trẻ, trẻ hiểu rõ chức năng của bộphận này nên rất dễ dàng nhận ra đó là cái mũi và từ đó cô dẫn dắt để buộc vào
kể câu chuyện “Cậu Bé Mũi Dài”
* Trong các tác phẩm thơ:
Ví dụ : Bài thơ: "Đàn gà con”- ở chủ đề Động vật
Bài thơ nói về sự hình thành của những chú gà con Giọng đọc đều thểhiện sự nhí nhảnh, vui tươi
Cái mỏ tí hon
……Ta yêu chú lắm!
1
Trang 124.Biện pháp 4: Ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy, làm đồ dùng đồ chơi tự tạo và sử dụng đồ dùng trực quan đảm bảo tính khoa học thực tiễn, hiệu quả
Cô giáo là người luôn hiểu rõ tâm lý của trẻ, trẻ rất thích hoạt động với đồvật Do đó để có chất lượng giờ học tốt thì cô giáo cần có sự chuẩn bị đồ dùng,
đồ chơi của cô và trẻ có màu sắc hợp lý Có tính sáng tạo và giáo dục
Đồ dùng đồ chơi trang trí xung quanh lớp rất quan trọng trong hoạt độngcủa trẻ Cô trang trí theo từng nhóm phong phú về chủng loại, phù hợp với màusắc và kích thước của từng loại hoạt động
Trang trí như vậy sẽ cung cấp thêm những kiến thức về bài thơ, câu truyệngóp phần phát triển khả năng quan sát, óc thẩm mỹ tạo cho trẻ có tâm thế vuitrước khi vào giờ học
Như chúng ta đã biết kiều kiện của Mầm non còn nhiều khó khăn.Vì vậy
là giáo viên tôi đã tận dụng những vật dụng cũ để tái chế, sửa đổi sáng tạo thànhnhững hình ảnh sinh động để dạy trẻ hoạt động một cách hiệu quả, tiết kiệm,thiết thực
- Tôi đã tận dụng những nguyên vật liệu dễ tìm như : vỏ sữa chua ,vỏ thạch , lenmàu các loại ,xốp màu để làm ra các con vật đáng yêu và ngộ nghĩnh để kíchthích tính tìm tòi khám phá của trẻ
Hình ảnh: con gà, con công, con chuồn chuồn làm bằng vỏ sữa, xốp màu
Trang 13Hình ảnh con gà bằng vỏ lọ dầu gội đầu Dove
Cách làm: Vẽ hình con gà trống hoặc mái lên 2 mặt vỏ hộp, chú ý là 2 hình
2 mặt phải đối xứng nhau, cạnh bên và đáy của vỏ lọ dùng để tạo hình cổ vàbụng gà Dùng dao cắt theo nét vẽ không cắt rời phần sống cổ và bụng gà Dùngdao nhọn trổ hình mái nhà (▲) và trổ ở thân để giáp cánh gà rồi lấy keo dán vàtrang trí giấy màu cắt mỏ, mào, đuôi, cánh Nhƣ vậy tôi đã tạo đƣợc con gàbằng hộp nhựa