(SKKN CHẤT 2020) một số biện pháp nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp trong trường tiểu học (3b)

Từ những việc làm trên chất lượng giáo dục trong nhà trường đang ngày một nâng lên rõ rệt.Tuy nhiên trong thực tế với sự phát triển của xã hội, đặc biệt là sự phát triển rộng rãi của Côn

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM

LỚP TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC

1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài.

Như chúng ta đã biết mục tiêu của giáo dục Tiểu học là “Hình thành cho học sinh những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng sống cơ bản để học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở” Để đạt được mục tiêu đó, giáo dục tiểu học có một vị trí vô

cùng quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách của học sinh

Ngoài việc dạy học, nâng cao chất lượng cho học sinh theo chương trình và sách giáo thì việc dạy cho học sinh các kĩ năng: kĩ năng giao tiếp, kĩ năng hợp tác

và đặc biệt là kĩ năng xử lí các tình huống trong thực tế là vô cùng quan trọng Để thực hiện được mục tiêu đó, thì công tác chủ nhiệm lớp của người giáo viên đóng vai trò vô cùng to lớn

Ngày nay, với yêu cầu của đổi mới giáo dục, ở các trường Tiểu học đội ngũ giáo viên được bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ, bồi dưỡng về trình độ, nâng cao tay nghề để đảm bảo chất lượng đội ngũ giáo viên đáp ứng được yêu cầu dạy học mới Từ những việc làm trên chất lượng giáo dục trong nhà trường đang ngày một nâng lên rõ rệt.Tuy nhiên trong thực tế với sự phát triển của xã hội, đặc biệt là

sự phát triển rộng rãi của Công Nghệ thông tin và mạng Internet một số học sinh tiểu học đang dần bị tha hóa về phẩm chất đạo đức như: không vâng lời cha mẹ, nói dối với người lớn Đến trường không hợp tác với tập thể, không nghe lời thầy

cô giáo, lười học bài, tìm cách đối phó với thầy cô và bè bạn, chưa có được các kĩ năng tự bảo vệ bản thân Chính các biểu hiện của một số học sinh như vậy ít nhiều đã ảnh hướng lớn chất lượng dạy học của lớp học nói riêng và của nhà trường nói chung

Đứng trước thực tế như vậy, để giải quyết vấn đề trên thì giáo viên chủ

nhiệm là người trực tiếp thực hiện Chính vì thế, đòi hỏi mỗi giáo viên chủ nhiệm

lớp phải biết đối tượng học sinh, nắm được tâm sinh lí, hiểu hoàn cảnh của học sinh… để xây dựng kế hoạch phù hợp với tình hình thực tế của lớp

Năm học 2019 – 2020, tôi được phân công làm công tác chủ nhiệm lớp Xuất phát từ những lý do trên bản thân tôi băn khoăn và trăn trở làm thế nào để hoàn thành công tác chủ nhiệm lớp có được kết quả cao, giúp học sinh có nhiều kĩ năng sống, tạo được uy tín với lớp, với phụ huynh và nhà trường Tôi đã lập ra một

kế hoạch cho công tác chủ nhiệm trong năm học vừa qua và thu hoạch được kết quả như mong đợi Qua thực tế thực hiện, học hỏi thêm từ các đồng nghiệp, cùng với tuân thủ sự chỉ đạo của bạn giám hiệu Nhà trường tôi đã đưa ra sáng kiện kinh nghiệm:

1

“Một số biện pháp nâng cao hiệu quả trong công tác chủ nhiệm lớp ở

trường Tiểu học.”

1.2 Điểm mới của đề tài:

Đã có nhiều người viết về công tác chủ nhiệm lớp, xây dựng nhiều biện

pháp được áp dụng thực tế, nhưng ở sáng kiến này có hai điểm mới:

* Bồi dưỡng và đào tạo đội ngũ tự quản của các ban

* Tăng cường giáo dục kĩ năng cho học sinh: kĩ năng giao tiếp, và kĩ năng hợp tác

2

download by : skknchat@gmail.com

2.PHẦN NỘI DUNG

2.1 Thực trạng năng lực của học sinh trong trường tiểu học:

2.1.1 Thực trạng về công tác chủ nhiệm lớp :

Trong thực tế ở trường có rất nhiều giáo viên có năng lực và kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp Thế nhưng giáo viên chưa phát huy hết năng lực của mình Chưa nhận thức rõ vê vài trò và tầm quan trong của công tác chủ nhiệm lớp

Ban giám hiệu Nhà trường chưa quản lý chặc chẽ công tác chủ nhiệm lớp, chưa quan tâm đến công tác chủ nhiệm lớp của giáo viên

Vì những lý do trên đã dẫn đến tình trạng một số học sinh trong lớp có những biểu hiện như đã nêu ở trên Qua số liệu kết quả của trường từ năm học

2018 -2019 của lớp cho thấy điều đó

Môn học và HĐGD

Năng lực

Tự phục vụ tự quản Hợp tác

Tự học và GQVĐ

Phẩm chất

Chăm học chăm

làm

Tự tin, trách nhiệm Trung thực kỹ luật

ĐK, yêu thương Nguyên nhân dẫn đến chất lượng của các lớp như trên chính ví những lý do xuất phát sau đây:

- Giáo viên chưa nắm rõ hoàn cảnh của từng học sinh trong lớp

- Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm thiếu tính khả thi, khi thực hiện còn nhiều vướng mắc chưa kịp thời điều chỉnh kế hoạch

- Chưa phối hợp tốt với giáo viên bộ môn cùng thực hiện hiện việc giáo dục năng lực, phẩm chất cho học sinh

- Thiếu tính sáng tạo trong thực hiện, còn cứng nhắc, thực hiện theo nguyên

download by : skknchat@gmail.com

2.1.2 Thực trạng của lớp tôi chủ nhiệm:

Cũng như nhiều giáo viên tiểu học khác, từ lúc vào nghề đến nay, tôi luôn được làm công tác chủ nhiệm cũng đồng nghĩa với việc qua hàng năm tôi đã đúc rút được không ít kinh nghiệm từ công tác làm chủ nhiệm lớp

Được sự chỉ đạo và quan tâm giúp đỡ của ban giám hiệu nhà trường đối với giáo viên về công tác chủ nhiệm lớp

Có sự giúp đỡ và phối hợp của phụ huynh học sinh trong công tác giáo dục cho con em

Lớp tôi tổng số có tổng số 24 em trong đó: Nữ 12 và 4 em chưa đáp ứng được các kĩ năng theo yêu cầu

Học sinh sống phân bổ đều 2 thôn trong xã, trong đó có những địa điểm cách xa trường từ 5 đến 7 km trong khi một số học sinh tự đi xe đạp, ở một số thôn trên đường đến trường đều đi qua nơi có cánh đồng rộng và sông nên vào mùa mưa gió một số em gặp khó khăn trong việc đến trường Có 1/3 số em bố mẹ đi làm ăn

xa, sống với ông bà, tuy các em đi học đều nhưng việc chấp hành các nội quy của nhóm, lớp chưa nghiêm túc, chưa có sự kèm cặp hướng dẫn của người lớn, sống buông lỏng Có 4 em trầm tính ít có ý kiến tranh luận, chia sẻ với bạn bè

Đa số học sinh chưa tự giác trong các hoạt động, Ban cán sự lớp chưa thể hiện được vai trò nhiệm vụ của mình, các em luôn chờ đợi sự hướng dẫn trực tiếp

từ thầy giáo Trong khi hiện nay, do định biên số tiết dạy và công tác kiêm nhiệm cũng như kế hoạch học 2 buổi/ ngày nên một số buổi giáo viên chủ nhiệm không trực tiếp giảng dạy

Kĩ năng giao tiếp của học sinh còn hạn chế: các em còn rụt rè khi đứng trước tập thể, bình thường vui chơi hò hét rất lớn nhưng khi gọi trả lời lại nói lí nhí trong miệng, thảo luận nhóm không dám nói to, không dám tranh luận, chưa biết đùm bọc, đoàn kết giúp đỡ nhau.… Lớp học còn trầm lặng, ý thức tập thể chưa cao Các

em chưa nắm rõ kĩ năng bơi an toàn, kĩ năng tự cứu mình, chưa nhận biết được vùng nước lũ và dòng nước xoáy,

Một số phụ huynh hoàn cảnh khó khăn, đi làm ăn xa, một năm chỉ về nhà vào dịp lễ tết nên không có thời gian quan tâm, hướng dẫn và giáo dục con em Ông bà và người thân còn xem nhẹ các phong trào trong dạy và học, chưa quan tâm đến kĩ năng của con em, chưa có giải pháp tốt để giáo dục con em mình

2.2 Một số biện pháp nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp ở trường tiểu học.

2.2.1 Nâng cao nhận thức về nhiệm vụ của người giáo viên chủ nhiệm

Điều 34 - Điều lệ trường Tiểu học quy định rõ về nhiệm vụ của người giáo viên Tiểu học là:

- Giảng dạy, giáo dục đảm bảo chất lượng theo chương trình giáo dục, kế hoạch dạy học; soạn bài, lên lớp, kiểm tra, đánh giá, xếp loại học sinh; quản lí học

4

sinh trong các hoạt động giáo dục do nhà trường tổ chức; tham gia các hoạt động

chuyên môn; chịu trách nhiệm về chất lượng, hiệu quả giảng dạy và giáo dục

- Trau dồi đạo đức, nêu cao tinh thần trách nhiệm, giữ gìn phẩm chất, danh

dự, uy tín của nhà giáo; gương mẫu trước học sinh, thương yêu, đối xử công bằng

và tôn trọng nhân cách của học sinh; bảo vệ các quyền và lợi ích chính đáng của

học sinh; đoàn kết, giúp đỡ đồng nghiệp

- Học tập, rèn luyện để nâng cao sức khỏe, trình độ chính trị, chuyên môn,

nghiệp vụ, đổi mới phương pháp giảng dạy

- Tham gia công tác phổ cập giáo dục tiểu học ở địa phương

- Thực hiện nghĩa vụ công dân, các quy định của pháp luật và của ngành,

các quyết định của Hiệu trưởng; nhận nhiệm vụ do Hiệu trưởng phân công, chịu sự

kiểm tra, đánh giá của Hiệu trưởng và các cấp quản lí giáo dục

- Phối hợp với Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, gia đình học sinh

và các tổ chức xã hội liên quan để tổ chức hoạt động giáo dục

Vì vậy giáo viên phải nắm chắc nhiệm vụ của mình trước khi bước vào lập

kế hoạch chủ nhiệm

2.2.2 Tìm hiểu hoàn cảnh, đặc điểm học sinh của lớp mình phụ trách

Để thực hiện tốt chức năng quản lý, giáo dục học sinh, ngay từ khi nhận lớp,

giáo viên chủ nhiệm lớp phải tìm hiểu và nắm vững về từng học sinh lớp mình phụ

trách Thông thường, tôi tìm hiểu tình hình thông qua giáo viên chủ nhiệm cũ, lưu

ý đến các trường hợp đặc biệt và ghi chép những hoạt động nổi bật, hạn chế của

lớp trong năm qua Đồng thời tìm hiểu trực tiếp từ các em thông qua phiếu như

sau:

GIỚI THIỆU BẢN THÂN

1 Họ và tên:……… Sinh ngày: ………

2 Có anh, chị, em 3 Hoàn cảnh gia đình (khá giả, đủ ăn, nghèo)

4 Đi đến trường bằng: (người lớn chở, đi bộ, tự đi xe đạp)

5 Sống với: (ông bà, bố mẹ, người thân khác)

6 Kết quả học tập năm trước: (hoàn thành, không hoàn thành)

7 Môn học yêu thích:

8 Môn học cảm thấy khó:

9 Góc học tập ở nhà: (có, không)

10 Những người bạn thân nhất trong lớp:

11 Sở thích:

12 Địa chỉ gia đình:

13 Số điện thoại của gia đình:

5

download by : skknchat@gmail.com

Tìm hiểu hoàn cảnh gia đình của học sinh: hoàn cảnh kinh tế, địa vị bố mẹ trong xã hội, nếp sống của gia đình, sự quan tâm của bố mẹ đến vấn đề giáo dục con cái để từ đó giáo viên có thể tìm ra những nguyên nhân về hiện tượng tâm lý của học sinh

Tìm hiểu và nắm được đặc điểm của từng học sinh: tìm hiểu xem những học sinh nào bị khuyết tật (cận, nói lắp, điếc…) để sắp xếp chổ ngồi cho phù hợp, tìm hiểu trình độ nhận thức, năng lực hoạt động, mối quan hệ với tập thể, với những người xung quanh và năng lực trí tuệ của học sinh

Ví dụ: Trong lớp tôi chủ nhiệm năm học 2019 - 2019 có nhiều em nhận thức rất nhanh nhưng sau đó lại quên ngay vì ghi nhớ của các em không bền Từ đó giáo viên cho học sinh rèn luyện thường xuyên, lặp đi lặp lại kiến thức đã học nhiều lần

để ghi nhớ bền vững phối hợp cùng giáo viên bộ môn để giúp đỡ các em học tập tốt hơn

Tìm hiểu về xu hướng, hứng thú và động cơ của học sinh trong học tập và các hoạt động khác, từ đó giáo viên hiểu được nguyên nhân để hướng dẫn, giáo dục học sinh đạt kết quả tốt

Ví dụ: Trong thực tế, có một số em học còn chậm các bộ môn như Toán hoặc Tiếng Việt nhưng các môn năng khiếu như Âm nhạc, Mĩ thuật,… thì học rất tốt do các em có hứng thú và say mê các môn học này Từ đó, giáo viên tạo điều kiện giúp các em có hứng thú với môn Toán, Tiếng Việt

Tóm lại: Muốn thực hiện những điều nói trên yêu cầu người giáo viên phải :

* Nghiên cứu hồ sơ học sinh (học bạ, lý lịch của học sinh ở lớp dưới)

* Quan sát hằng ngày các hoạt động và mối quan hệ của học sinh

* Thăm gia đình học sinh và trò chuyện trao đổi với phụ huynh học sinh

* Sắp xếp chỗ ngồi hợp lý cho học sinh

2.2.3 Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm

Sau khi nắm bắt các thông tin cơ bản của học sinh trong lớp tôi tiến hành lập

kế hoạch chủ nhiệm.

- Lập bảng điều tra cơ bản

- Đặc điểm tình hình lớp + Tổng số học sinh: ( nam nữ ) Con dân tộc :

+ Con gia đình cán bộ : …

+ Con gia đình nông dân:

+ Con gia đình công nhân:

6

download by : skknchat@gmail.com

+ Con gia đình làm các ngành nghê khác:

+ Con mồ côi:

+ Con gia đình có hoàn cảnh đặc biệt:

- Thuận lợi:

- Khó khăn:

- Xây dựng chỉ tiêu:

- Các biện pháp thực hiện:

2.2.4 Triển khai kế hoạch chủ nhiệm:

2.2.4.1 Phổ biến kế hoạch:

- Phổ biến kế hoạch cho toàn thể học sinh của lớp vào buổi sinh hoạt lớp đầu tiên của tháng thứ nhất để tiến hành thực hiện

- Phổ biến kế hoạch đến từng phụ huynh thông qua trong hội nghị họp phụ huynh đầu năm để phối hợp thức hiện

2.2.4.2 Giám sát quá trình thực hiện kế hoạch của học sinh để nắm bắt tình hình và điều chỉnh kế hoạch:

Sau khi triển khai kế hoạch, tôi tiến hành cho học sinh thực hiện kế hoạch từ tuần thứ hai và quan sát học sinh thực hiện Đồng thời ghi chép lại những việc làm được và chưa làm được vào sổ theo dõi, và tổng kết trước học sinh vào cuối mỗi tuần, vào cuối mỗi tháng Dựa vào quá trình thực hiện của học sinh và điều chỉnh những vướng mắc trong kế hoạch

2.2.4.3 Sơ kết và tổng kết hoạt động của lớp.

Vào cuối mỗi tuần, thông qua tiết sinh hoạt lớp, sau khi nghe HĐTQ và các ban đánh giá nhận xét các hoạt động của lớp, phần còn lại, tôi tổ chức tổng kết thi đua, đánh giá lại việc thực hiện kế hoạch trong tuần Tương tư, cuối mỗi tháng, cuối mỗi học kỳ đều có tổng kết đánh giá Qua quá trình theo dõi lấy minh chứng giúp học sinh bình bầu các danh hiệu cho cá nhân và nhóm trình lên nhà trường và hội phụ huynh khen thưởng theo quy định

2.2.5 Xây dựng Hội đồng tự quản có hiệu quả

Muốn tổ chức tốt công tác giáo dục học sinh, giáo viên chủ nhiệm phải chăm

lo tổ chức, xây dựng lớp thành một tập thể đoàn kết nhất trí, biết tự quản lý các công việc của tập thể lớp Vì vậy, giáo viên chủ nhiệm phải phối hợp với các lực lượng giáo dục, xây dựng học sinh lớp chủ nhiệm thành một tập thể tiên tiến, biết

tổ chức, điều khiển, quản lí, đánh giá kết quả hoạt động của tập thể và của mỗi thành viên thông qua các ban

Xây dựng Hội đồng tự quản phải dựa trên nguyên tác lấy ý kiến dân chủ của tập thể

2.2.5.1 Xây dựng đề án bầu nhân sự.

* Trước khi bầu cử: Sau khi ổn định mọi nếp lớp tôi đã định hướng cho học

sinh lựa chọn những bạn có năng lực và học lực tốt để giới thiệu vào Hội đồng tự

quản lớp và các ban theo yêu cầu Công việc này được định hướng cho học sinh

7

trước một tuần Trong một tuần đó các em tìm ra những bạn có năng lực và báo cáo lên giáo viên chủ nhiệm Là những bạn nhanh nhẹn, hoạt bát trong công việc,

có khả năng quản lý lớp tốt, có năng lực giúp đỡ các bạn ngày càng tiến bộ, có khả năng đưa phong trào thi đua của lớp ngày càng đi lên…

* Tiến hành bầu cử:

- Bầu lãnh đạo Hội đồng tự quản và các Ban

Công việc này do học sinh tự thực hiện từ việc ứng cử, đề cử và bầu đều được thực hiện trên nguyên tác dân chủ Tuy nhiên để Hội đồng tự quản có chất lượng giáo viên phải có sự hướng dẫn và gợi ý để các em giới thiệu đúng người vào Hội đồng Tự quản và các ban

- Quy định chức năng nhiệm vụ cho từng loại cán bộ tự quản

Sau khi công tác bầu cử đã hoàn thành giáo viên chủ nhiệm tiến hành giao nhiệm vụ cho Hội đồng Tự quản và các Ban

+Nhiệm vụ của Chủ tịch HĐTQ: Tổ chức theo dõi hoạt động tự quản của lớp (dưới sự chỉ đạo, cố vấn của giáo viên chủ nhiệm) như: các tiết Sinh hoạt tập thể hàng tuần, các cuộc hội ý cốt cán của lớp, các hoạt động giáo dục theo quy mô lớp Luôn luôn có trách nhiệm quản lí lớp trong mọi hoạt động của trường, nhận xét, đánh giá kết quả thi đua các mặt của lớp hàng tháng, học kỳ và năm học

Nhiệm vụ của Phó Chủ tịch HĐTQ phụ trách văn nghệ, thể thao, vệ sinh: Điều khiển và theo dõi các hoạt động văn thể của lớp thông qua các Trưởng ban có liên quan; điều khiển các hoạt động văn hóa - văn nghệ, thể thao của lớp Nhận xét đánh giá kết quả trước lớp báo cáo cho Chủ tịch HĐTQ

Nhiệm vụ của Phó chủ tịch HĐTQ phụ trách học tập: Tổ chức điều khiển các hoạt động tự quản học tập của lớp, tổ chức các hoạt động học tập theo chủ đề;

tổ chức thi tìm hiểu, giải đáp thắc mắc trong học tập, đề xuất với giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn về kế hoạch, nội dung học tập; tổ chức trao đổi kinh nghiệm học tập; phụ trách, có kế hoạch giúp đỡ các bạn học còn chậm; theo dõi, đánh giá kết quả học tập của lớp hàng tuần, hàng tháng, học kỳ và báo cáo với giáo viên chủ nhiệm, trao đổi với các nhóm trưởng để có nhận định đánh giá hoạt động chung của lớp

Nhiệm vụ của các Trưởng ban: Theo dõi và điều khiển các hoạt động của ban; nắm được tình hình cụ thể về học tập, kỉ luật của từng ban viên, tổng hợp kết quả hàng tuần; nhắc nhở, động viên các thành viên của ban và báo cáo kết quả với HĐTQ

2.2.6 Tập huấn cho Hội đồng tự quản và các Ban

Sau khi đã thành lập được HĐTQ của lớp, giáo viên tổ chức tập huấn cho HHĐTQ và các ban về cách thức làm việc, ghi chép báo cáo, kiểm tra đôn đốc các ban học tập là làm việc theo quy đinh

Sau khi được tập huấn cho các ban ngồi thành các nhóm và thảo luận về nhiệm vụ của các ban cũng như nhiệm vụ của Chủ tịch và Phó chủ tịch HĐTQ

8 download by : skknchat@gmail.com